श्री-शुक उवाच अस्तिः प्राप्तिश् च कंसस्य महिष्यौ भरतर्षभ मृते भर्तरि दुःखार्ते ईयतुः स्म पितुर् गृहान्
śrī-śuka uvāca astiḥ prāptiś ca kaṃsasya mahiṣyau bharatarṣabha mṛte bhartari duḥkhārte īyatuḥ sma pitur gṛhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रे मगध-राजाय जरासन्धाय दुःखिते वेदयां चक्रतुः सर्वम् आत्म-वैधव्य-कारणम्
pitre magadha-rājāya jarāsandhāya duḥkhite vedayāṃ cakratuḥ sarvam ātma-vaidhavya-kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तद् अप्रियम् आकर्ण्य शोकामर्ष-युतो नृप अयादवीं महीं कर्तुं चक्रे परमम् उद्यमम्
sa tad apriyam ākarṇya śokāmarṣa-yuto nṛpa ayādavīṃ mahīṃ kartuṃ cakre paramam udyamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षौहिणीभिर् विंशत्या तिसृभिश् चापि संवृतः यदु-राजधानीं मथुरां न्यरुधत् सर्वतो दिशम्
akṣauhiṇībhir viṃśatyā tisṛbhiś cāpi saṃvṛtaḥ yadu-rājadhānīṃ mathurāṃ nyarudhat sarvato diśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्ष्य तद्-बलं कृष्ण उद्वेलम् इव सागरम् स्व-पुरं तेन संरुद्धं स्व-जनं च भयाकुलम्
nirīkṣya tad-balaṃ kṛṣṇa udvelam iva sāgaram sva-puraṃ tena saṃruddhaṃ sva-janaṃ ca bhayākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तयाम् आस भगवान् हरिः कारण-मानुषः तद्-देश-कालानुगुणं स्वावतार-प्रयोजनम्
cintayām āsa bhagavān hariḥ kāraṇa-mānuṣaḥ tad-deśa-kālānuguṇaṃ svāvatāra-prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनिष्यामि बलं ह्य् एतद् भुवि भारं समाहितम् मागधेन समानीतं वश्यानां सर्व-भूभुजाम्
haniṣyāmi balaṃ hy etad bhuvi bhāraṃ samāhitam māgadhena samānītaṃ vaśyānāṃ sarva-bhūbhujām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षौहिणीभिः सङ्ख्यातं भटाश्व-रथ-कुञ्जरैः मागधस् तु न हन्तव्यो भूयः कर्ता बलोद्यमम्
akṣauhiṇībhiḥ saṅkhyātaṃ bhaṭāśva-ratha-kuñjaraiḥ māgadhas tu na hantavyo bhūyaḥ kartā balodyamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्-अर्थो ऽवतारो ऽयं भू-भार-हरणाय मे संरक्षणाय साधूनां कृतो ऽन्येषां वधाय च
etad-artho 'vatāro 'yaṃ bhū-bhāra-haraṇāya me saṃrakṣaṇāya sādhūnāṃ kṛto 'nyeṣāṃ vadhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो ऽपि धर्म-रक्षायै देहः संभ्रियते मया विरामायाप्य् अधर्मस्य काले प्रभवतः क्वचित्
anyo 'pi dharma-rakṣāyai dehaḥ saṃbhriyate mayā virāmāyāpy adharmasya kāle prabhavataḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ध्यायति गोविन्द आकाशात् सूर्य-वर्चसौ रथाव् उपस्थितौ सद्यः स-सूतौ स-परिच्छदौ
evaṃ dhyāyati govinda ākāśāt sūrya-varcasau rathāv upasthitau sadyaḥ sa-sūtau sa-paricchadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुधानि च दिव्यानि पुराणानि यदृच्छया दृष्ट्वा तानि हृषीकेशः सङ्कर्षणम् अथाब्रवीत्
āyudhāni ca divyāni purāṇāni yadṛcchayā dṛṣṭvā tāni hṛṣīkeśaḥ saṅkarṣaṇam athābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यार्य व्यसनं प्राप्तं यदूनां त्वावतां प्रभो एष ते रथ आयातो दयितान्य् आयुधानि च
paśyārya vyasanaṃ prāptaṃ yadūnāṃ tvāvatāṃ prabho eṣa te ratha āyāto dayitāny āyudhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्-अर्थं हि नौ जन्म साधूनाम् ईश शर्म-कृत् त्रयो-विंशत्य्-अनीकाख्यं भूमेर् भारम् अपाकुरु
etad-arthaṃ hi nau janma sādhūnām īśa śarma-kṛt trayo-viṃśaty-anīkākhyaṃ bhūmer bhāram apākuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सम्मन्त्र्य दाशार्हौ दंशितौ रथिनौ पुरात् निर्जग्मतुः स्वायुधाढ्यौ बलेनाल्पीयसा वृतौ
evaṃ sammantrya dāśārhau daṃśitau rathinau purāt nirjagmatuḥ svāyudhāḍhyau balenālpīyasā vṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खं दध्मौ विनिर्गत्य हरिर् दारुक-सारथिः ततो ऽभूत् पर-सैन्यानां हृदि वित्रास-वेपथुः
śaṅkhaṃ dadhmau vinirgatya harir dāruka-sārathiḥ tato 'bhūt para-sainyānāṃ hṛdi vitrāsa-vepathuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् आह मागधो वीक्ष्य हे कृष्ण पुरुषाधम न त्वया योद्धुम् इच्छामि बालेनैकेन लज्जया गुप्तेन हि त्वया मन्द न योत्स्ये याहि बन्धु-हन्
tāv āha māgadho vīkṣya he kṛṣṇa puruṣādhama na tvayā yoddhum icchāmi bālenaikena lajjayā guptena hi tvayā manda na yotsye yāhi bandhu-han
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव राम यदि श्रद्धा युध्यस्व धैर्यम् उद्वह हित्वा वा मच्-छरैश् छिन्नं देहं स्वर् याहि मां जहि
tava rāma yadi śraddhā yudhyasva dhairyam udvaha hitvā vā mac-charaiś chinnaṃ dehaṃ svar yāhi māṃ jahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच न वै शूरा विकत्थन्ते दर्शयन्त्य् एव पौरुषम् न गृह्णीमो वचो राजन्न् आतुरस्य मुमूर्षतः
śrī-bhagavān uvāca na vai śūrā vikatthante darśayanty eva pauruṣam na gṛhṇīmo vaco rājann āturasya mumūrṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच जरा-सुतस् ताव् अभिसृत्य माधवौ महा-बलौघेन बलीयसावृनोत् स-सैन्य-यान-ध्वज-वाजि-सारथी सूर्यानलौ वायुर् इवाभ्र-रेणुभिः
śrī-śuka uvāca jarā-sutas tāv abhisṛtya mādhavau mahā-balaughena balīyasāvṛnot sa-sainya-yāna-dhvaja-vāji-sārathī sūryānalau vāyur ivābhra-reṇubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपर्ण-ताल-ध्वज-चिहित्नौ रथाव् अलक्षयन्त्यो हरि-रामयोर् मृधे स्त्रियः पुराट्टालक-हर्म्य-गोपुरं समाश्रिताः सम्मुमुहुः शुचार्दितः
suparṇa-tāla-dhvaja-cihitnau rathāv alakṣayantyo hari-rāmayor mṛdhe striyaḥ purāṭṭālaka-harmya-gopuraṃ samāśritāḥ sammumuhuḥ śucārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिः परानीक-पयोमुचां मुहुः शिलीमुखात्य्-उल्बण-वर्ष-पीडितम् स्व-सैन्यम् आलोक्य सुरासुरार्चितं व्यस्फूर्जयच् छार्ङ्ग-शरासनोत्तमम्
hariḥ parānīka-payomucāṃ muhuḥ śilīmukhāty-ulbaṇa-varṣa-pīḍitam sva-sainyam ālokya surāsurārcitaṃ vyasphūrjayac chārṅga-śarāsanottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णन् निशङ्गाद् अथ सन्दधच् छरान् विकृष्य मुञ्चन् शित-बाण-पूगान् निघ्नन् रथान् कुञ्जर-वाजि-पत्तीन् निरन्तरं यद्वद् अलात-चक्रम्
gṛhṇan niśaṅgād atha sandadhac charān vikṛṣya muñcan śita-bāṇa-pūgān nighnan rathān kuñjara-vāji-pattīn nirantaraṃ yadvad alāta-cakram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भिन्न-कुम्भाः करिणो निपेतुर् अनेकशो ऽश्वाः शर-वृक्ण-कन्धराः रथा हताश्व-ध्वज-सूत-नायकाः पदायतश् छिन्न-भुजोरु-कन्धराः
nirbhinna-kumbhāḥ kariṇo nipetur anekaśo 'śvāḥ śara-vṛkṇa-kandharāḥ rathā hatāśva-dhvaja-sūta-nāyakāḥ padāyataś chinna-bhujoru-kandharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्छिद्यमान-द्विपदेभ-वाजिनाम् अङ्ग-प्रसूताः शतशो ऽसृग्-आपगाः भुजाहयः पूरुष-शीर्ष-कच्छपा हत-द्विप-द्वीप-हय ग्रहाकुलाः
sañchidyamāna-dvipadebha-vājinām aṅga-prasūtāḥ śataśo 'sṛg-āpagāḥ bhujāhayaḥ pūruṣa-śīrṣa-kacchapā hata-dvipa-dvīpa-haya grahākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोरु-मीना नर-केश-शैवला धनुस्-तरङ्गायुध-गुल्म-सङ्कुलाः अच्छूरिकावर्त-भयानका महा- मणि-प्रवेकाभरणाश्म-शर्कराः
karoru-mīnā nara-keśa-śaivalā dhanus-taraṅgāyudha-gulma-saṅkulāḥ acchūrikāvarta-bhayānakā mahā- maṇi-pravekābharaṇāśma-śarkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवर्तिता भीरु-भयावहा मृधे मनस्विनां हर्ष-करीः परस्परम् विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरीमेय-तेजसा
pravartitā bhīru-bhayāvahā mṛdhe manasvināṃ harṣa-karīḥ parasparam vinighnatārīn muṣalena durmadān saṅkarṣaṇenāparīmeya-tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलं तद् अङ्गार्णव-दुर्ग-भैरवं दुरन्त-पारं मगधेन्द्र-पालितम् क्षयं प्रणीतं वसुदेव-पुत्रयोर् विक्रीडितं तज् जगद्-ईशयोः परम्
balaṃ tad aṅgārṇava-durga-bhairavaṃ duranta-pāraṃ magadhendra-pālitam kṣayaṃ praṇītaṃ vasudeva-putrayor vikrīḍitaṃ taj jagad-īśayoḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थित्य्-उद्भवान्तं भुवन-त्रयस्य यः समीहिते ऽनन्त-गुणः स्व-लीलया न तस्य चित्रं पर-पक्ष-निग्रहस् तथापि मर्त्यानुविधस्य वर्ण्यते
sthity-udbhavāntaṃ bhuvana-trayasya yaḥ samīhite 'nanta-guṇaḥ sva-līlayā na tasya citraṃ para-pakṣa-nigrahas tathāpi martyānuvidhasya varṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह विरथं रामो जरासन्धं महा-बलम् हतानीकावशिष्टासुं सिंहः सिंहम् इवौजसा
jagrāha virathaṃ rāmo jarāsandhaṃ mahā-balam hatānīkāvaśiṣṭāsuṃ siṃhaḥ siṃham ivaujasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बध्यमानं हतारातिं पाशैर् वारुण-मानुषैः वारयाम् आस गोविन्दस् तेन कार्य-चिकीर्षया
badhyamānaṃ hatārātiṃ pāśair vāruṇa-mānuṣaiḥ vārayām āsa govindas tena kārya-cikīrṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मुक्तो लोक-नाथाभ्यां व्रीडितो वीर-सम्मतः तपसे कृत-सङ्कल्पो वारितः पथि राजभिः
sā mukto loka-nāthābhyāṃ vrīḍito vīra-sammataḥ tapase kṛta-saṅkalpo vāritaḥ pathi rājabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्यैः पवित्रार्थ-पदैर् नयनैः प्राकृतैर् अपि स्व-कर्म-बन्ध-प्राप्तो ऽयं यदुभिस् ते पराभवः
vākyaiḥ pavitrārtha-padair nayanaiḥ prākṛtair api sva-karma-bandha-prāpto 'yaṃ yadubhis te parābhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतेषु सर्वानीकेषु नृपो बार्हद्रथस् तदा उपेक्षितो भगवता मगधान् दुर्मना ययौ
hateṣu sarvānīkeṣu nṛpo bārhadrathas tadā upekṣito bhagavatā magadhān durmanā yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुकुन्दो ऽप्य् अक्षत-बलो निस्तीर्णारि-बलार्णवः विकीर्यमाणः कुसुमैस् त्रीदशैर् अनुमोदितः
mukundo 'py akṣata-balo nistīrṇāri-balārṇavaḥ vikīryamāṇaḥ kusumais trīdaśair anumoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माथुरैर् उपसङ्गम्य विज्वरैर् मुदितात्मभिः उपगीयमान-विजयः सूत-मागध-वन्दिभिः
māthurair upasaṅgamya vijvarair muditātmabhiḥ upagīyamāna-vijayaḥ sūta-māgadha-vandibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्ख-दुन्दुभयो नेदुर् भेरी-तूर्याण्य् अनेकशः वीणा-वेणु-मृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ
śaṅkha-dundubhayo nedur bherī-tūryāṇy anekaśaḥ vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni puraṃ praviśati prabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिक्त-मार्गां हृष्ट-जनां पताकाभिर् अभ्यलङ्कृताम् निर्घुष्टां ब्रह्म-घोषेण कौतुकाबद्ध-तोरणाम्
sikta-mārgāṃ hṛṣṭa-janāṃ patākābhir abhyalaṅkṛtām nirghuṣṭāṃ brahma-ghoṣeṇa kautukābaddha-toraṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निचीयमानो नारीभिर् माल्य-दध्य्-अक्षताङ्कुरैः निरीक्ष्यमाणः स-स्नेहं प्रीत्य्-उत्कलित-लोचनैः
nicīyamāno nārībhir mālya-dadhy-akṣatāṅkuraiḥ nirīkṣyamāṇaḥ sa-snehaṃ prīty-utkalita-locanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयोधन-गतं वित्तम् अनन्तं वीर-भूषणम् यदु-राजाय तत् सर्वम् आहृतं प्रादिशत् प्रभुः
āyodhana-gataṃ vittam anantaṃ vīra-bhūṣaṇam yadu-rājāya tat sarvam āhṛtaṃ prādiśat prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सप्तदश-कृत्वस् तावत्य् अक्षौहिणी-बलः युयुधे मागधो राजा यदुभिः कृष्ण-पालितैः
evaṃ saptadaśa-kṛtvas tāvaty akṣauhiṇī-balaḥ yuyudhe māgadho rājā yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षिण्वंस् तद्-बलं सर्वं वृष्णयः कृष्ण-तेजसा हतेषु स्वेष्व् अनीकेषु त्यक्तो ऽगाद् अरिभिर् नृपः
akṣiṇvaṃs tad-balaṃ sarvaṃ vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasā hateṣu sveṣv anīkeṣu tyakto 'gād aribhir nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टादशम सङ्ग्राम आगामिनि तद्-अन्तरा नारद-प्रेषितो वीरो यवनः प्रत्यदृश्यत
aṣṭādaśama saṅgrāma āgāmini tad-antarā nārada-preṣito vīro yavanaḥ pratyadṛśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरोध मथुराम् एत्य तिसृभिर् म्लेच्छ-कोटिभिः नृ-लोके चाप्रतिद्वन्द्वो वृष्णीन् श्रुत्वात्म-सम्मितान्
rurodha mathurām etya tisṛbhir mleccha-koṭibhiḥ nṛ-loke cāpratidvandvo vṛṣṇīn śrutvātma-sammitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वाचिन्तयत् कृष्णः सङ्कर्षण सहायवान् अहो यदूनां वृजिनं प्राप्तं ह्य् उभयतो महत्
taṃ dṛṣṭvācintayat kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇa sahāyavān aho yadūnāṃ vṛjinaṃ prāptaṃ hy ubhayato mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवनो ऽयं निरुन्धे ऽस्मान् अद्य तावन् महा-बलः मागधो ऽप्य् अद्य वा श्वो वा परश्वो वागमिष्यति
yavano 'yaṃ nirundhe 'smān adya tāvan mahā-balaḥ māgadho 'py adya vā śvo vā paraśvo vāgamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवयोः युध्यतोर् अस्य यद्य् आगन्ता जरा-सुतः बन्धून् हनिष्यत्य् अथ वा नेष्यते स्व-पुरं बली
āvayoḥ yudhyator asya yady āgantā jarā-sutaḥ bandhūn haniṣyaty atha vā neṣyate sva-puraṃ balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अद्य विधास्यामो दुर्गं द्विपद-दुर्गमम् तत्र ज्ञातीन् समाधाय यवनं घातयामहे
tasmād adya vidhāsyāmo durgaṃ dvipada-durgamam tatra jñātīn samādhāya yavanaṃ ghātayāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सम्मन्त्र्य भगवान् दुर्गं द्वादश-योजनम् अन्तः-समुद्रे नगरं कृत्स्नाद्भुतम् अचीकरत्
iti sammantrya bhagavān durgaṃ dvādaśa-yojanam antaḥ-samudre nagaraṃ kṛtsnādbhutam acīkarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्प-नैपुणम् रथ्या-चत्वर-वीथीभिर् यथा-वास्तु विनिर्मितम्
dṛśyate yatra hi tvāṣṭraṃ vijñānaṃ śilpa-naipuṇam rathyā-catvara-vīthībhir yathā-vāstu vinirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुर-द्रुम-लतोद्यान- विचित्रोपवनान्वितम् हेम-शृङ्गैर् दिवि-स्पृग्भिः स्फटिकाट्टाल-गोपुरैः
sura-druma-latodyāna- vicitropavanānvitam hema-śṛṅgair divi-spṛgbhiḥ sphaṭikāṭṭāla-gopuraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतारकुटैः कोष्ठैर् हेम-कुम्भैर् अलङ्कृतैः रत्न-कूतैर् गृहैर् हेमैर् महा-मारकत-स्थलैः
rājatārakuṭaiḥ koṣṭhair hema-kumbhair alaṅkṛtaiḥ ratna-kūtair gṛhair hemair mahā-mārakata-sthalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वास्तोष्पतीनां च गृहैर् वल्लभीभिश् च निर्मितम् चातुर्-वर्ण्य-जनाकीर्णं यदु-देव-गृहोल्लसत्
vāstoṣpatīnāṃ ca gṛhair vallabhībhiś ca nirmitam cātur-varṇya-janākīrṇaṃ yadu-deva-gṛhollasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधर्मां पारिजातं च महेन्द्रः प्राहिणोद् धरेः यत्र चावस्थितो मर्त्यो मर्त्य-धर्मैर् न युज्यते
sudharmāṃ pārijātaṃ ca mahendraḥ prāhiṇod dhareḥ yatra cāvasthito martyo martya-dharmair na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामैक-वर्णान् वरुणो हयान् शुक्लान् मनो-जवान् अष्टौ निधि-पतिः कोशान् लोक-पालो निजोदयान्
śyāmaika-varṇān varuṇo hayān śuklān mano-javān aṣṭau nidhi-patiḥ kośān loka-pālo nijodayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् यद् भगवता दत्तम् आधिपत्यं स्व-सिद्धये सर्वं प्रत्यर्पयाम् आसुर् हरौ भूमि-गते नृप
yad yad bhagavatā dattam ādhipatyaṃ sva-siddhaye sarvaṃ pratyarpayām āsur harau bhūmi-gate nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र योग-प्रभावेन नीत्वा सर्व-जनं हरिः प्रजा-पालेन रामेण कृष्णः समनुमन्त्रितः निर्जगाम पुर-द्वारात् पद्म-माली निरायुधः
tatra yoga-prabhāvena nītvā sarva-janaṃ hariḥ prajā-pālena rāmeṇa kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ nirjagāma pura-dvārāt padma-mālī nirāyudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.