Bhāgavata Purāṇa 10.52

श्री-शुक उवाच इत्थं सो ऽनग्रहीतो ऽन्ग कृष्णेनेक्ष्वाकु नन्दनः तं परिक्रम्य सन्नम्य निश्चक्राम गुहा-मुखात्

śrī-śuka uvāca itthaṃ so 'nagrahīto 'nga kṛṣṇenekṣvāku nandanaḥ taṃ parikramya sannamya niścakrāma guhā-mukhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवीक्ष्य क्षुल्लकान् मर्त्यान् पशून् वीरुद्-वनस्पतीन् मत्वा कलि-युगं प्राप्तं जगाम दिशम् उत्तराम्

saṃvīkṣya kṣullakān martyān paśūn vīrud-vanaspatīn matvā kali-yugaṃ prāptaṃ jagāma diśam uttarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपः-श्रद्धा-युतो धीरो निःसङ्गो मुक्त-संशयः समाधाय मनः कृष्णे प्राविशद् गन्धमादनम्

tapaḥ-śraddhā-yuto dhīro niḥsaṅgo mukta-saṃśayaḥ samādhāya manaḥ kṛṣṇe prāviśad gandhamādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बदर्य्-आश्रमम् आसाद्य नर-नारायणालयम् सर्व-द्वन्द्व-सहः शान्तस् तपसाराधयद् धरिम्

badary-āśramam āsādya nara-nārāyaṇālayam sarva-dvandva-sahaḥ śāntas tapasārādhayad dharim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् पुनर् आव्रज्य पुरीं यवन-वेष्टिताम् हत्वा म्लेच्छ-बलं निन्ये तदीयं द्वारकां धनम्

bhagavān punar āvrajya purīṃ yavana-veṣṭitām hatvā mleccha-balaṃ ninye tadīyaṃ dvārakāṃ dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीयमाने धने गोभिर् नृभिश् चाच्युत-चोदितैः आजगाम जरासन्धस् त्रयो-विंशत्य्-अनीक-पः

nīyamāne dhane gobhir nṛbhiś cācyuta-coditaiḥ ājagāma jarāsandhas trayo-viṃśaty-anīka-paḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य वेग-रभसं रिपु-सैन्यस्य माधवौ मनुष्य-चेष्टाम् आपन्नौ राजन् दुद्रुवतुर् द्रुतम्

vilokya vega-rabhasaṃ ripu-sainyasya mādhavau manuṣya-ceṣṭām āpannau rājan dudruvatur drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहाय वित्तं प्रचुरम् अभीतौ भीरु-भीत-वत् पद्भ्यां पलाशाभ्यां चेलतुर् बहु-योजनम्

vihāya vittaṃ pracuram abhītau bhīru-bhīta-vat padbhyāṃ palāśābhyāṃ celatur bahu-yojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलायमानौ तौ दृष्ट्वा मागधः प्रहसन् बली अन्वधावद् रथानीकैर् ईशयोर् अप्रमाण-वित्

palāyamānau tau dṛṣṭvā māgadhaḥ prahasan balī anvadhāvad rathānīkair īśayor apramāṇa-vit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रद्रुत्य दूरं संश्रान्तौ तुङ्गम् आरुहतां गिरिम् प्रवर्षणाख्यं भगवान् नित्यदा यत्र वर्षति

pradrutya dūraṃ saṃśrāntau tuṅgam āruhatāṃ girim pravarṣaṇākhyaṃ bhagavān nityadā yatra varṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरौ निलीनाव् आज्ञाय नाधिगम्य पदं नृप ददाह गिरिम् एधोभिः समन्ताद् अग्निम् उत्सृजन्

girau nilīnāv ājñāya nādhigamya padaṃ nṛpa dadāha girim edhobhiḥ samantād agnim utsṛjan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत उत्पत्य तरसा दह्यमान-तटाद् उभौ दशैक-योजनात् तुङ्गान् निपेततुर् अधो भुवि

tata utpatya tarasā dahyamāna-taṭād ubhau daśaika-yojanāt tuṅgān nipetatur adho bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलक्ष्यमाणौ रिपुणा सानुगेन यदूत्तमौ स्व-पुरं पुनर् आयातौ समुद्र-परिखां नृप

alakṣyamāṇau ripuṇā sānugena yadūttamau sva-puraṃ punar āyātau samudra-parikhāṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि दग्धाव् इति मृषा मन्वानो बल-केशवौ बलम् आकृष्य सु-महन् मगधान् मागधो ययौ

so 'pi dagdhāv iti mṛṣā manvāno bala-keśavau balam ākṛṣya su-mahan magadhān māgadho yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनर्ताधिपतिः श्रीमान् रैवतो रैवतीं सुताम् ब्रह्मणा चोदितः प्रादाद् बलायेति पुरोदितम्

ānartādhipatiḥ śrīmān raivato raivatīṃ sutām brahmaṇā coditaḥ prādād balāyeti puroditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् अपि गोविन्द उपयेमे कुरूद्वह वैदर्भीं भीष्मक-सुतां श्रियो मात्रां स्वयं-वरे

bhagavān api govinda upayeme kurūdvaha vaidarbhīṃ bhīṣmaka-sutāṃ śriyo mātrāṃ svayaṃ-vare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमथ्य तरसा राज्ञः शाल्वादींश् चैद्य-पक्ष-गान् पश्यतां सर्व-लोकानां तार्क्ष्य-पुत्रः सुधाम् इव

pramathya tarasā rājñaḥ śālvādīṃś caidya-pakṣa-gān paśyatāṃ sarva-lokānāṃ tārkṣya-putraḥ sudhām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-राजोवाच भगवान् भीष्मक-सुतां रुक्मिणीं रुचिराननाम् राक्षसेन विधानेन उपयेम इति श्रुतम्

śrī-rājovāca bhagavān bhīṣmaka-sutāṃ rukmiṇīṃ rucirānanām rākṣasena vidhānena upayema iti śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् श्रोतुम् इच्छामि कृष्णस्यामित-तेजसः यथा मागध-शाल्वादीन् जित्वा कन्याम् उपाहरत्

bhagavan śrotum icchāmi kṛṣṇasyāmita-tejasaḥ yathā māgadha-śālvādīn jitvā kanyām upāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मन् कृष्ण-कथाः पुण्या माध्वीर् लोक-मलापहाः को नु तृप्येत शृण्वानः श्रुत-ज्ञो नित्य-नूतनाः

brahman kṛṣṇa-kathāḥ puṇyā mādhvīr loka-malāpahāḥ ko nu tṛpyeta śṛṇvānaḥ śruta-jño nitya-nūtanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-बादरायणिर् उवाच राजासीद् भीष्मको नाम विदर्भाधिपतिर् महान् तस्य पन्चाभवन् पुत्राः कन्यैका च वरानना

śrī-bādarāyaṇir uvāca rājāsīd bhīṣmako nāma vidarbhādhipatir mahān tasya pancābhavan putrāḥ kanyaikā ca varānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्म्य् अग्रजो रुक्मरथो रुक्मबाहुर् अनन्तरः रुक्मकेशो रुक्ममाली रुक्मिण्य् एषा स्वसा सती

rukmy agrajo rukmaratho rukmabāhur anantaraḥ rukmakeśo rukmamālī rukmiṇy eṣā svasā satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोपश्रुत्य मुकुन्दस्य रूप-वीर्य-गुण-श्रियः गृहागतैर् गीयमानास् तं मेने सदृशं पतिम्

sopaśrutya mukundasya rūpa-vīrya-guṇa-śriyaḥ gṛhāgatair gīyamānās taṃ mene sadṛśaṃ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां बुद्धि-लक्षणौदार्य- रूप-शील-गुणाश्रयाम् कृष्णश् च सदृशीं भार्यां समुद्वोढुं मनो दधे

tāṃ buddhi-lakṣaṇaudārya- rūpa-śīla-guṇāśrayām kṛṣṇaś ca sadṛśīṃ bhāryāṃ samudvoḍhuṃ mano dadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धूनाम् इच्छतां दातुं कृष्णाय भगिनीं नृप ततो निवार्य कृष्ण-द्विड् रुक्मी चैद्यम् अमन्यत

bandhūnām icchatāṃ dātuṃ kṛṣṇāya bhaginīṃ nṛpa tato nivārya kṛṣṇa-dviḍ rukmī caidyam amanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अवेत्यासितापाङ्गी वैदर्भी दुर्मना भृशम् विचिन्त्याप्तं द्विजं कञ्चित् कृष्णाय प्राहिणोद् द्रुतम्

tad avetyāsitāpāṅgī vaidarbhī durmanā bhṛśam vicintyāptaṃ dvijaṃ kañcit kṛṣṇāya prāhiṇod drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारकां स समभ्येत्य प्रतीहारैः प्रवेशितः अपश्यद् आद्यं पुरुषम् आसीनं काञ्चनासने

dvārakāṃ sa samabhyetya pratīhāraiḥ praveśitaḥ apaśyad ādyaṃ puruṣam āsīnaṃ kāñcanāsane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा ब्रह्मण्य-देवस् तम् अवरुह्य निजासनात् उपवेश्यार्हयां चक्रे यथात्मानं दिवौकसः

dṛṣṭvā brahmaṇya-devas tam avaruhya nijāsanāt upaveśyārhayāṃ cakre yathātmānaṃ divaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं भुक्तवन्तं विश्रान्तम् उपगम्य सतां गतिः पाणिनाभिमृशन् पादाव् अव्यग्रस् तम् अपृच्छत

taṃ bhuktavantaṃ viśrāntam upagamya satāṃ gatiḥ pāṇinābhimṛśan pādāv avyagras tam apṛcchata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् द्विज-वर-श्रेष्ठ धर्मस् ते वृद्ध-सम्मतः वर्तते नाति-कृच्छ्रेण सन्तुष्ट-मनसः सदा

kaccid dvija-vara-śreṣṭha dharmas te vṛddha-sammataḥ vartate nāti-kṛcchreṇa santuṣṭa-manasaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तुष्टो यर्हि वर्तेत ब्राह्मणो येन केनचित् अहीयमानः स्वद् धर्मात् स ह्य् अस्याखिल-काम-धुक्

santuṣṭo yarhi varteta brāhmaṇo yena kenacit ahīyamānaḥ svad dharmāt sa hy asyākhila-kāma-dhuk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असन्तुष्टो ऽसकृल् लोकान् आप्नोत्य् अपि सुरेश्वरः अकिञ्चनो ऽपि सन्तुष्टः शेते सर्वाङ्ग-विज्वरः

asantuṣṭo 'sakṛl lokān āpnoty api sureśvaraḥ akiñcano 'pi santuṣṭaḥ śete sarvāṅga-vijvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रान् स्व-लाभ-सन्तुष्टान् साधून् भूत-सुहृत्तमान् निरहङ्कारिणः शान्तान् नमस्ये शिरसासकृत्

viprān sva-lābha-santuṣṭān sādhūn bhūta-suhṛttamān nirahaṅkāriṇaḥ śāntān namasye śirasāsakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् वः कुशलं ब्रह्मन् राजतो यस्य हि प्रजाः सुखं वसन्ति विषये पाल्यमानाः स मे प्रियः

kaccid vaḥ kuśalaṃ brahman rājato yasya hi prajāḥ sukhaṃ vasanti viṣaye pālyamānāḥ sa me priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतस् त्वम् आगतो दुर्गं निस्तीर्येह यद्-इच्छया सर्वं नो ब्रूह्य् अगुह्यं चेत् किं कार्यं करवाम ते

yatas tvam āgato durgaṃ nistīryeha yad-icchayā sarvaṃ no brūhy aguhyaṃ cet kiṃ kāryaṃ karavāma te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सम्पृष्ट-सम्प्रश्नो ब्राह्मणः परमेष्ठिना लीला-गृहीत-देहेन तस्मै सर्वम् अवर्णयत्

evaṃ sampṛṣṭa-sampraśno brāhmaṇaḥ parameṣṭhinā līlā-gṛhīta-dehena tasmai sarvam avarṇayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-रुक्मिण्य् उवाच श्रुत्वा गुणान् भुवन-सुन्दर शृण्वतां ते निर्विश्य कर्ण-विवरैर् हरतो ऽङ्ग-तापम् रूपं दृशां दृशिमताम् अखिलार्थ-लाभं त्वय्य् अच्युताविशति चित्तम् अपत्रपं मे

śrī-rukmiṇy uvāca śrutvā guṇān bhuvana-sundara śṛṇvatāṃ te nirviśya karṇa-vivarair harato 'ṅga-tāpam rūpaṃ dṛśāṃ dṛśimatām akhilārtha-lābhaṃ tvayy acyutāviśati cittam apatrapaṃ me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वा मुकुन्द महती कुल-शील-रूप- विद्या-वयो-द्रविण-धामभिर् आत्म-तुल्यम् धीरा पतिं कुलवती न वृणीत कन्या काले नृ-सिंह नर-लोक-मनो-ऽभिरामम्

kā tvā mukunda mahatī kula-śīla-rūpa- vidyā-vayo-draviṇa-dhāmabhir ātma-tulyam dhīrā patiṃ kulavatī na vṛṇīta kanyā kāle nṛ-siṃha nara-loka-mano-'bhirāmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मे भवान् खलु वृतः पतिर् अङ्ग जायाम् आत्मार्पितश् च भवतो ऽत्र विभो विधेहि मा वीर-भागम् अभिमर्शतु चैद्य आराद् गोमायु-वन् मृग-पतेर् बलिम् अम्बुजाक्ष

tan me bhavān khalu vṛtaḥ patir aṅga jāyām ātmārpitaś ca bhavato 'tra vibho vidhehi mā vīra-bhāgam abhimarśatu caidya ārād gomāyu-van mṛga-pater balim ambujākṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्तेष्ट-दत्त-नियम-व्रत-देव-विप्र गुर्व्-अर्चनादिभिर् अलं भगवान् परेशः आराधितो यदि गदाग्रज एत्य पाणिं गृह्णातु मे न दमघोष-सुतादयो ऽन्ये

pūrteṣṭa-datta-niyama-vrata-deva-vipra gurv-arcanādibhir alaṃ bhagavān pareśaḥ ārādhito yadi gadāgraja etya pāṇiṃ gṛhṇātu me na damaghoṣa-sutādayo 'nye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वो भाविनि त्वम् अजितोद्वहने विदर्भान् गुप्तः समेत्य पृतना-पतिभिः परीतः निर्मथ्य चैद्य-मगधेन्द्र-बलं प्रसह्य मां राक्षसेन विधिनोद्वह वीर्य-शुल्काम्

śvo bhāvini tvam ajitodvahane vidarbhān guptaḥ sametya pṛtanā-patibhiḥ parītaḥ nirmathya caidya-magadhendra-balaṃ prasahya māṃ rākṣasena vidhinodvaha vīrya-śulkām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तः-पुरान्तर-चरीम् अनिहत्य बन्धून् त्वाम् उद्वहे कथम् इति प्रवदाम्य् उपायम् पूर्वे-द्युर् अस्ति महती कुल-देव-यात्रा यस्यां बहिर् नव-वधूर् गिरिजाम् उपेयात्

antaḥ-purāntara-carīm anihatya bandhūn tvām udvahe katham iti pravadāmy upāyam pūrve-dyur asti mahatī kula-deva-yātrā yasyāṃ bahir nava-vadhūr girijām upeyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याङ्घ्रि-पङ्कज-रजः-स्नपनं महान्तो वाञ्छन्त्य् उमा-पतिर् इवात्म-तमो-ऽपहत्यै यर्ह्य् अम्बुजाक्ष न लभेय भवत्-प्रसादं जह्याम् असून् व्रत-कृशान् शत-जन्मभिः स्यात्

yasyāṅghri-paṅkaja-rajaḥ-snapanaṃ mahānto vāñchanty umā-patir ivātma-tamo-'pahatyai yarhy ambujākṣa na labheya bhavat-prasādaṃ jahyām asūn vrata-kṛśān śata-janmabhiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण उवाच इत्य् एते गुह्य-सन्देशा यदु-देव मयाहृताः विमृश्य कर्तुं यच् चात्र क्रियतां तद् अनन्तरम्

brāhmaṇa uvāca ity ete guhya-sandeśā yadu-deva mayāhṛtāḥ vimṛśya kartuṃ yac cātra kriyatāṃ tad anantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.