Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.54
श्री-शुक उवाच इति सर्वे सु-संरब्धा वाहान् आरुह्य दंशिताः स्वैः स्वैर् बलैः परिक्रान्ता अन्वीयुर् धृत-कार्मुकाः
śrī-śuka uvāca iti sarve su-saṃrabdhā vāhān āruhya daṃśitāḥ svaiḥ svair balaiḥ parikrāntā anvīyur dhṛta-kārmukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् आपतत आलोक्य यादवानीक-यूथपाः तस्थुस् तत्-सम्मुखा राजन् विस्फूर्ज्य स्व-धनूंषि ते
tān āpatata ālokya yādavānīka-yūthapāḥ tasthus tat-sammukhā rājan visphūrjya sva-dhanūṃṣi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्व-पृष्ठे गज-स्कन्धे रथोपस्थे ऽस्त्र कोविदाः मुमुचुः शर-वर्षाणि मेघा अद्रिष्व् अपो यथा
aśva-pṛṣṭhe gaja-skandhe rathopasthe 'stra kovidāḥ mumucuḥ śara-varṣāṇi meghā adriṣv apo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्युर् बलं शरासारैश् छन्नं वीक्ष्य सु-मध्यमा स-व्रीड्म् ऐक्षत् तद्-वक्त्रं भय-विह्वल-लोचना
patyur balaṃ śarāsāraiś channaṃ vīkṣya su-madhyamā sa-vrīḍm aikṣat tad-vaktraṃ bhaya-vihvala-locanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहस्य भगवान् आह मा स्म भैर् वाम-लोचने विनङ्क्ष्यत्य् अधुनैवैतत् तावकैः शात्रवं बलम्
prahasya bhagavān āha mā sma bhair vāma-locane vinaṅkṣyaty adhunaivaitat tāvakaiḥ śātravaṃ balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तद्-विक्रमं वीरा गद-सङ्कर्षनादयः अमृष्यमाणा नाराचैर् जघ्नुर् हय-गजान् रथान्
teṣāṃ tad-vikramaṃ vīrā gada-saṅkarṣanādayaḥ amṛṣyamāṇā nārācair jaghnur haya-gajān rathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेतुः शिरांसि रथिनाम् अश्विनां गजिनां भुवि स-कुण्डल-किरीटानि सोष्णीषाणि च कोटिशः
petuḥ śirāṃsi rathinām aśvināṃ gajināṃ bhuvi sa-kuṇḍala-kirīṭāni soṣṇīṣāṇi ca koṭiśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ताः सासि-गदेष्व्-आसाः करभा ऊरवो ऽङ्घ्रयः अश्वाश्वतर-नागोष्ट्र- खर-मर्त्य-शिरांसि च
hastāḥ sāsi-gadeṣv-āsāḥ karabhā ūravo 'ṅghrayaḥ aśvāśvatara-nāgoṣṭra- khara-martya-śirāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्यमान-बलानीका वृष्णिभिर् जय-काङ्क्षिभिः राजानो विमुखा जग्मुर् जरासन्ध-पुरः-सराः
hanyamāna-balānīkā vṛṣṇibhir jaya-kāṅkṣibhiḥ rājāno vimukhā jagmur jarāsandha-puraḥ-sarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशुपालं समभ्येत्य हृत-दारम् इवातुरम् नष्ट-त्विषं गतोत्साहं शुष्यद्-वदनम् अब्रुवन्
śiśupālaṃ samabhyetya hṛta-dāram ivāturam naṣṭa-tviṣaṃ gatotsāhaṃ śuṣyad-vadanam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो भोः पुरुष-शार्दूल दौर्मनस्यम् इदं त्यज न प्रियाप्रिययो राजन् निष्ठा देहिषु दृश्यते
bho bhoḥ puruṣa-śārdūla daurmanasyam idaṃ tyaja na priyāpriyayo rājan niṣṭhā dehiṣu dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दारु-मयी योषित् नृत्यते कुहकेच्छया एवम् ईश्वर-तन्त्रो ऽयम् ईहते सुख-दुःखयोः
yathā dāru-mayī yoṣit nṛtyate kuhakecchayā evam īśvara-tantro 'yam īhate sukha-duḥkhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौरेः सप्त-दशाहं वै संयुगानि पराजितः त्रयो-विंशतिभिः सैन्यैर् जिग्ये एकम् अहं परम्
śaureḥ sapta-daśāhaṃ vai saṃyugāni parājitaḥ trayo-viṃśatibhiḥ sainyair jigye ekam ahaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाप्य् अहं न शोचामि न प्रहृष्यामि कर्हिचित् कालेन दैव-युक्तेन जानन् विद्रावितं जगत्
tathāpy ahaṃ na śocāmi na prahṛṣyāmi karhicit kālena daiva-yuktena jānan vidrāvitaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुनापि वयं सर्वे वीर-यूथप-यूथपाः पराजिताः फल्गु-तन्त्रैर् यदुभिः कृष्ण-पालितैः
adhunāpi vayaṃ sarve vīra-yūthapa-yūthapāḥ parājitāḥ phalgu-tantrair yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिपवो जिग्युर् अधुना काल आत्मानुसारिणि तदा वयं विजेष्यामो यदा कालः प्रदक्षिणः
ripavo jigyur adhunā kāla ātmānusāriṇi tadā vayaṃ vijeṣyāmo yadā kālaḥ pradakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच एवं प्रबोधितो मित्रैश् चैद्यो ऽगात् सानुगः पुरम् हत-शेषाः पुनस् ते ऽपि ययुः स्वं स्वं पुरं नृपाः
śrī-śuka uvāca evaṃ prabodhito mitraiś caidyo 'gāt sānugaḥ puram hata-śeṣāḥ punas te 'pi yayuḥ svaṃ svaṃ puraṃ nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मी तु राक्षसोद्वाहं कृष्ण-द्विड् असहन् स्वसुः पृष्ठतो ऽन्वगमत् कृष्णम् अक्षौहिण्या वृतो बली
rukmī tu rākṣasodvāhaṃ kṛṣṇa-dviḍ asahan svasuḥ pṛṣṭhato 'nvagamat kṛṣṇam akṣauhiṇyā vṛto balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्म्य् अमर्षी सु-संरब्धः शृण्वतां सर्व-भूभुजाम् प्रतिजज्ञे महा-बाहुर् दंशितः स-शरासनः
rukmy amarṣī su-saṃrabdhaḥ śṛṇvatāṃ sarva-bhūbhujām pratijajñe mahā-bāhur daṃśitaḥ sa-śarāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहत्वा समरे कृष्णम् अप्रत्यूह्य च रुक्मिणीम् कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि वः
ahatvā samare kṛṣṇam apratyūhya ca rukmiṇīm kuṇḍinaṃ na pravekṣyāmi satyam etad bravīmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा रथम् आरुह्य सारथिं प्राह सत्वरः चोदयाश्वान् यतः कृष्णः तस्य मे संयुगं भवेत्
ity uktvā ratham āruhya sārathiṃ prāha satvaraḥ codayāśvān yataḥ kṛṣṇaḥ tasya me saṃyugaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्याहं निशितैर् बाणैर् गोपालस्य सु-दुर्मतेः नेष्ये वीर्य-मदं येन स्वसा मे प्रसभं हृता
adyāhaṃ niśitair bāṇair gopālasya su-durmateḥ neṣye vīrya-madaṃ yena svasā me prasabhaṃ hṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकत्थमानः कुमतिर् ईश्वरस्याप्रमाण-वित् रथेनैकेन गोविन्दं तिष्ठ तिष्ठेत्य् अथाह्वयत्
vikatthamānaḥ kumatir īśvarasyāpramāṇa-vit rathenaikena govindaṃ tiṣṭha tiṣṭhety athāhvayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर् विकृष्य सु-दृढं जघ्ने कृष्णं त्रिभिः शरैः आह चात्र क्षणं तिष्ठ यदूनां कुल-पांसन
dhanur vikṛṣya su-dṛḍhaṃ jaghne kṛṣṇaṃ tribhiḥ śaraiḥ āha cātra kṣaṇaṃ tiṣṭha yadūnāṃ kula-pāṃsana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यासि स्वसारं मे मुषित्वा ध्वाङ्क्ष-वद् धविः हरिष्ये ऽद्य मदं मन्द मायिनः कूट-योधिनः
yatra yāsi svasāraṃ me muṣitvā dhvāṅkṣa-vad dhaviḥ hariṣye 'dya madaṃ manda māyinaḥ kūṭa-yodhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन् न मे हतो बाणैः शयीथा मुञ्च दारीकाम् स्मयन् कृष्णो धनुश् छित्त्वा षड्भिर् विव्याध रुक्मिणम्
yāvan na me hato bāṇaiḥ śayīthā muñca dārīkām smayan kṛṣṇo dhanuś chittvā ṣaḍbhir vivyādha rukmiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टभिश् चतुरो वाहान् द्वाभ्यां सूतं ध्वजं त्रिभिः स चान्यद् धनुर् आधाय कृष्णं विव्याध पञ्चभिः
aṣṭabhiś caturo vāhān dvābhyāṃ sūtaṃ dhvajaṃ tribhiḥ sa cānyad dhanur ādhāya kṛṣṇaṃ vivyādha pañcabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैस् तादितः शरौघैस् तु चिच्छेद धनुर् अच्युतः पुनर् अन्यद् उपादत्त तद् अप्य् अच्छिनद् अव्ययः
tais tāditaḥ śaraughais tu ciccheda dhanur acyutaḥ punar anyad upādatta tad apy acchinad avyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिघं पट्टिशं शूलं चर्मासी शक्ति-तोमरौ यद् यद् आयुधम् आदत्त तत् सर्वं सो ऽच्छिनद् धरिः
parighaṃ paṭṭiśaṃ śūlaṃ carmāsī śakti-tomarau yad yad āyudham ādatta tat sarvaṃ so 'cchinad dhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रथाद् अवप्लुत्य खड्ग-पाणिर् जिघांसया कृष्णम् अभ्यद्रवत् क्रुद्धः पतङ्ग इव पावकम्
tato rathād avaplutya khaḍga-pāṇir jighāṃsayā kṛṣṇam abhyadravat kruddhaḥ pataṅga iva pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चापततः खड्गं तिलशश् चर्म चेषुभिः छित्त्वासिम् आददे तिग्मं रुक्मिणं हन्तुम् उद्यतः
tasya cāpatataḥ khaḍgaṃ tilaśaś carma ceṣubhiḥ chittvāsim ādade tigmaṃ rukmiṇaṃ hantum udyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा भ्रातृ-वधोद्योगं रुक्मिणी भय-विह्वला पतित्वा पादयोर् भर्तुर् उवाच करुणं सती
dṛṣṭvā bhrātṛ-vadhodyogaṃ rukmiṇī bhaya-vihvalā patitvā pādayor bhartur uvāca karuṇaṃ satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-रुक्मिण्य् उवाच योगेश्वराप्रमेयात्मन् देव-देव जगत्-पते हन्तुं नार्हसि कल्याण भ्रातरं मे महा-भुज
śrī-rukmiṇy uvāca yogeśvarāprameyātman deva-deva jagat-pate hantuṃ nārhasi kalyāṇa bhrātaraṃ me mahā-bhuja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच तया परित्रास-विकम्पिताङ्गया शुचावशुष्यन्-मुख-रुद्ध-कण्ठया कातर्य-विस्रंसित-हेम-मालया गृहीत-पादः करुणो न्यवर्तत
śrī-śuka uvāca tayā paritrāsa-vikampitāṅgayā śucāvaśuṣyan-mukha-ruddha-kaṇṭhayā kātarya-visraṃsita-hema-mālayā gṛhīta-pādaḥ karuṇo nyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैलेन बद्ध्वा तम् असाधु-कारीणं स-श्मश्रु-केशं प्रवपन् व्यरूपयत् तावन् ममर्दुः पर-सैन्यम् अद्भुतं यदु-प्रवीरा नलिनीं यथा गजाः
cailena baddhvā tam asādhu-kārīṇaṃ sa-śmaśru-keśaṃ pravapan vyarūpayat tāvan mamarduḥ para-sainyam adbhutaṃ yadu-pravīrā nalinīṃ yathā gajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णान्तिकम् उपव्रज्य ददृशुस् तत्र रुक्मिणम् तथा-भूतं हत-प्रायं दृष्ट्वा सङ्कर्षणो विभुः विमुच्य बद्धं करुणो भगवान् कृष्णम् अब्रवीत्
kṛṣṇāntikam upavrajya dadṛśus tatra rukmiṇam tathā-bhūtaṃ hata-prāyaṃ dṛṣṭvā saṅkarṣaṇo vibhuḥ vimucya baddhaṃ karuṇo bhagavān kṛṣṇam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाध्व् इदं त्वया कृष्ण कृतम् अस्मज्-जुगुप्सितम् वपनं श्मश्रु-केशानां वैरूप्यं सुहृदो वधः
asādhv idaṃ tvayā kṛṣṇa kṛtam asmaj-jugupsitam vapanaṃ śmaśru-keśānāṃ vairūpyaṃ suhṛdo vadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैवास्मान् साध्व्य् असूयेथा भ्रातुर् वैरूप्य-चिन्तया सुख-दुःख-दो न चान्यो ऽस्ति यतः स्व-कृत-भुक् पुमान्
maivāsmān sādhvy asūyethā bhrātur vairūpya-cintayā sukha-duḥkha-do na cānyo 'sti yataḥ sva-kṛta-bhuk pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धुर् वधार्ह-दोषो ऽपि न बन्धोर् वधम् अर्हति त्याज्यः स्वेनैव दोषेण हतः किं हन्यते पुनः
bandhur vadhārha-doṣo 'pi na bandhor vadham arhati tyājyaḥ svenaiva doṣeṇa hataḥ kiṃ hanyate punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियाणाम् अयं धर्मः प्रजापति-विनिर्मितः भ्रातापि भ्रातरं हन्याद् येन घोरतमस् ततः
kṣatriyāṇām ayaṃ dharmaḥ prajāpati-vinirmitaḥ bhrātāpi bhrātaraṃ hanyād yena ghoratamas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यस्य भूमेर् वित्तस्य स्त्रियो मानस्य तेजसः मानिनो ऽन्यस्य वा हेतोः श्री-मदान्धाः क्षिपन्ति हि
rājyasya bhūmer vittasya striyo mānasya tejasaḥ mānino 'nyasya vā hetoḥ śrī-madāndhāḥ kṣipanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवेयं विषमा बुद्धिः सर्व-भूतेषु दुर्हृदाम् यन् मन्यसे सदाभद्रं सुहृदां भद्रम् अज्ञ-वत्
taveyaṃ viṣamā buddhiḥ sarva-bhūteṣu durhṛdām yan manyase sadābhadraṃ suhṛdāṃ bhadram ajña-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्म-मोहो नृणाम् एव कल्पते देव-मायया सुहृद् दुर्हृद् उदासीन इति देहात्म-मानिनाम्
ātma-moho nṛṇām eva kalpate deva-māyayā suhṛd durhṛd udāsīna iti dehātma-māninām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एव परो ह्य् आत्मा सर्वेषाम् अपि देहिनाम् नानेव गृह्यते मूढैर् यथा ज्योतिर् यथा नभः
eka eva paro hy ātmā sarveṣām api dehinām nāneva gṛhyate mūḍhair yathā jyotir yathā nabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देह आद्य्-अन्तवान् एष द्रव्य-प्राण-गुणात्मकः आत्मन्य् अविद्यया कॢप्तः संसारयति देहिनम्
deha ādy-antavān eṣa dravya-prāṇa-guṇātmakaḥ ātmany avidyayā kḷptaḥ saṃsārayati dehinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्मनो ऽन्येन संयोगो वियोगश् चसतः सति तद्-धेतुत्वात् तत्-प्रसिद्धेर् दृग्-रूपाभ्यां यथा रवेः
nātmano 'nyena saṃyogo viyogaś casataḥ sati tad-dhetutvāt tat-prasiddher dṛg-rūpābhyāṃ yathā raveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मादयस् तु देहस्य विक्रिया नात्मनः क्वचित् कलानाम् इव नैवेन्दोर् मृतिर् ह्य् अस्य कुहूर् इव
janmādayas tu dehasya vikriyā nātmanaḥ kvacit kalānām iva naivendor mṛtir hy asya kuhūr iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शयान आत्मानं विषयान् फलम् एव च अनुभुङ्क्ते ऽप्य् असत्य् अर्थे तथाप्नोत्य् अबुधो भवम्
yathā śayāna ātmānaṃ viṣayān phalam eva ca anubhuṅkte 'py asaty arthe tathāpnoty abudho bhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अज्ञान-जं शोकम् आत्म-शोष-विमोहनम् तत्त्व-ज्ञानेन निर्हृत्य स्व-स्था भव शुचि-स्मिते
tasmād ajñāna-jaṃ śokam ātma-śoṣa-vimohanam tattva-jñānena nirhṛtya sva-sthā bhava śuci-smite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच एवं भगवता तन्वी रामेण प्रतिबोधिता वैमनस्यं परित्यज्य मनो बुद्ध्या समादधे
śrī-śuka uvāca evaṃ bhagavatā tanvī rāmeṇa pratibodhitā vaimanasyaṃ parityajya mano buddhyā samādadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणावशेष उत्सृष्टो द्विड्भिर् हत-बल-प्रभः स्मरन् विरूप-करणं वितथात्म-मनोरथः चक्रे भोजकटं नाम निवासाय महत् पुरम्
prāṇāvaśeṣa utsṛṣṭo dviḍbhir hata-bala-prabhaḥ smaran virūpa-karaṇaṃ vitathātma-manorathaḥ cakre bhojakaṭaṃ nāma nivāsāya mahat puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहत्वा दुर्मतिं कृष्णम् अप्रत्यूह्य यवीयसीम् कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामीत्य् उक्त्वा तत्रावसद् रुषा
ahatvā durmatiṃ kṛṣṇam apratyūhya yavīyasīm kuṇḍinaṃ na pravekṣyāmīty uktvā tatrāvasad ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् भीष्मक-सुताम् एवं निर्जित्य भूमि-पान् पुरम् आनीय विधि-वद् उपयेमे कुरूद्वह
bhagavān bhīṣmaka-sutām evaṃ nirjitya bhūmi-pān puram ānīya vidhi-vad upayeme kurūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा महोत्सवो नॄणां यदु-पुर्यां गृहे गृहे अभूद् अनन्य-भावानां कृष्णे यदु-पतौ नृप
tadā mahotsavo nṝṇāṃ yadu-puryāṃ gṛhe gṛhe abhūd ananya-bhāvānāṃ kṛṣṇe yadu-patau nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरा नार्यश् च मुदिताः प्रमृष्ट-मणि-कुण्डलाः पारिबर्हम् उपाजह्रुर् वरयोश् चित्र-वाससोः
narā nāryaś ca muditāḥ pramṛṣṭa-maṇi-kuṇḍalāḥ pāribarham upājahrur varayoś citra-vāsasoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा वृष्णि-पुर्य् उत्तम्भितेन्द्र-केतुभिर् विचित्र-माल्याम्बर-रत्न-तोरणैः बभौ प्रति-द्वार्य् उपकॢप्त-मङ्गलैर् आपूर्ण-कुम्भागुरु-धूप-दीपकैः
sā vṛṣṇi-pury uttambhitendra-ketubhir vicitra-mālyāmbara-ratna-toraṇaiḥ babhau prati-dvāry upakḷpta-maṅgalair āpūrṇa-kumbhāguru-dhūpa-dīpakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिक्त-मार्गा मद-च्युद्भिर् आहूत-प्रेष्ठ-भूभुजाम् गजैर् द्वाःसु परामृष्ट- रम्भा-पूगोपशोभिता
sikta-mārgā mada-cyudbhir āhūta-preṣṭha-bhūbhujām gajair dvāḥsu parāmṛṣṭa- rambhā-pūgopaśobhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु-सृञ्जय-कैकेय- विदर्भ-यदु-कुन्तयः मिथो मुमुदिरे तस्मिन् सम्भ्रमात् परिधावताम्
kuru-sṛñjaya-kaikeya- vidarbha-yadu-kuntayaḥ mitho mumudire tasmin sambhramāt paridhāvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मिण्या हरणं श्रुत्वा गीयमानं ततस् ततः राजानो राज-कन्याश् च बभूवुर् भृश-विस्मिताः
rukmiṇyā haraṇaṃ śrutvā gīyamānaṃ tatas tataḥ rājāno rāja-kanyāś ca babhūvur bhṛśa-vismitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारकायाम् अभूद् राजन् महा-मोदः पुरौकसाम् रुक्मिण्या रमयोपेतं दृष्ट्वा कृष्णं श्रियः पतिम्
dvārakāyām abhūd rājan mahā-modaḥ puraukasām rukmiṇyā ramayopetaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ śriyaḥ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.