शृई-शुक उवाच अपश्यतां चानिरुद्धं तद्-बन्धूनां च भारत चत्वारो वार्षिका मासा व्यतीयुर् अनुशोचताम्
śṛī-śuka uvāca apaśyatāṃ cāniruddhaṃ tad-bandhūnāṃ ca bhārata catvāro vārṣikā māsā vyatīyur anuśocatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदात् तद् उपाकर्ण्य वार्तां बद्धस्य कर्म च प्रययुः शोणित-पुरं वृष्णयः कृष्ण-दैवताः
nāradāt tad upākarṇya vārtāṃ baddhasya karma ca prayayuḥ śoṇita-puraṃ vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-daivatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रद्युम्नो युयुधानश् च गदः साम्बो ऽथ सारणः नन्दोपनन्द-भद्राद्या राम-कृष्णानुवर्तिनः
pradyumno yuyudhānaś ca gadaḥ sāmbo 'tha sāraṇaḥ nandopananda-bhadrādyā rāma-kṛṣṇānuvartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षौहिणीभिर् द्वादशभिः समेताः सर्वतो दिशम् रुरुधुर् बाण-नगरं समन्तात् सात्वतर्षभाः
akṣauhiṇībhir dvādaśabhiḥ sametāḥ sarvato diśam rurudhur bāṇa-nagaraṃ samantāt sātvatarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भज्यमान-पुरोद्यान- प्राकाराट्टाल-गोपुरम् प्रेक्षमाणो रुषाविष्टस् तुल्य-सैन्यो ऽभिनिर्ययौ
bhajyamāna-purodyāna- prākārāṭṭāla-gopuram prekṣamāṇo ruṣāviṣṭas tulya-sainyo 'bhiniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणार्थे भगवान् रुद्रः स-सुतः प्रमथैर् वृतः आरुह्य नन्दि-वृषभं युयुधे राम-कृष्णयोः
bāṇārthe bhagavān rudraḥ sa-sutaḥ pramathair vṛtaḥ āruhya nandi-vṛṣabhaṃ yuyudhe rāma-kṛṣṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत् सु-तुमुलं युद्धम् अद्भुतं रोम-हर्षणम् कृष्ण-शङ्करयो राजन् प्रद्युम्न-गुहयोर् अपि
āsīt su-tumulaṃ yuddham adbhutaṃ roma-harṣaṇam kṛṣṇa-śaṅkarayo rājan pradyumna-guhayor api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भाण्ड-कूपकर्णाभ्यां बलेन सह संयुगः साम्बस्य बाण-पुत्रेण बाणेन सह सात्यकेः
kumbhāṇḍa-kūpakarṇābhyāṃ balena saha saṃyugaḥ sāmbasya bāṇa-putreṇa bāṇena saha sātyakeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादयः सुराधीशा मुनयः सिद्ध-चारणाः गन्धर्वाप्सरसो यक्षा विमानैर् द्रष्टुम् आगमन्
brahmādayaḥ surādhīśā munayaḥ siddha-cāraṇāḥ gandharvāpsaraso yakṣā vimānair draṣṭum āgaman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्करानुचरान् शौरिर् भूत-प्रमथ-गुह्यकान् डाकिनीर् यातुधानांश् च वेतालान् स-विनायकान्
śaṅkarānucarān śaurir bhūta-pramatha-guhyakān ḍākinīr yātudhānāṃś ca vetālān sa-vināyakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेत-मातृ-पिशाचांश् च कुष्माण्डान् ब्रह्म-राक्षसान् द्रावयाम् आस तीक्ष्णाग्रैः शरैः शार्ङ्ग-धनुश्-च्युतैः
preta-mātṛ-piśācāṃś ca kuṣmāṇḍān brahma-rākṣasān drāvayām āsa tīkṣṇāgraiḥ śaraiḥ śārṅga-dhanuś-cyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथग्-विधानि प्रायुङ्क्त पिणाक्य् अस्त्राणि शार्ङ्गिणे प्रत्य्-अस्त्रैः शमयाम् आस शार्ङ्ग-पाणिर् अविस्मितः
pṛthag-vidhāni prāyuṅkta piṇāky astrāṇi śārṅgiṇe praty-astraiḥ śamayām āsa śārṅga-pāṇir avismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मास्त्रस्य च ब्रह्मास्त्रं वायव्यस्य च पार्वतम् आग्नेयस्य च पार्जन्यं नैजं पाशुपतस्य च
brahmāstrasya ca brahmāstraṃ vāyavyasya ca pārvatam āgneyasya ca pārjanyaṃ naijaṃ pāśupatasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहयित्वा तु गिरिशं जृम्भणास्त्रेण जृम्भितम् बाणस्य पृतनां शौरिर् जघानासि-गदेषुभिः
mohayitvā tu giriśaṃ jṛmbhaṇāstreṇa jṛmbhitam bāṇasya pṛtanāṃ śaurir jaghānāsi-gadeṣubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कन्दः प्रद्युम्न-बाणौघैर् अर्द्यमानः समन्ततः असृग् विमुञ्चन् गात्रेभ्यः शिखिनापक्रमद् रणात्
skandaḥ pradyumna-bāṇaughair ardyamānaḥ samantataḥ asṛg vimuñcan gātrebhyaḥ śikhināpakramad raṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भाण्ड-कूपकर्णश् च पेततुर् मुषलार्दितौ दुद्रुवुस् तद्-अनीकनि हत-नाथानि सर्वतः
kumbhāṇḍa-kūpakarṇaś ca petatur muṣalārditau dudruvus tad-anīkani hata-nāthāni sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशीर्यमाणम् स्व-बलं दृष्ट्वा बाणो ऽत्य्-अमर्षितः कृष्णम् अभ्यद्रवत् सङ्ख्ये रथी हित्वैव सात्यकिम्
viśīryamāṇam sva-balaṃ dṛṣṭvā bāṇo 'ty-amarṣitaḥ kṛṣṇam abhyadravat saṅkhye rathī hitvaiva sātyakim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनूंष्य् आकृष्य युगपद् बाणः पञ्च-शतानि वै एकैकस्मिन् शरौ द्वौ द्वौ सन्दधे रण-दुर्मदः
dhanūṃṣy ākṛṣya yugapad bāṇaḥ pañca-śatāni vai ekaikasmin śarau dvau dvau sandadhe raṇa-durmadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि चिच्छेद भगवान् धनूंसि युगपद् धरिः सारथिं रथम् अश्वांश् च हत्वा शङ्खम् अपूरयत्
tāni ciccheda bhagavān dhanūṃsi yugapad dhariḥ sārathiṃ ratham aśvāṃś ca hatvā śaṅkham apūrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-माता कोटरा नाम नग्ना मक्त-शिरोरुहा पुरो ऽवतस्थे कृष्णस्य पुत्र-प्राण-रिरक्षया
tan-mātā koṭarā nāma nagnā makta-śiroruhā puro 'vatasthe kṛṣṇasya putra-prāṇa-rirakṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तिर्यङ्-मुखो नग्नाम् अनिरीक्षन् गदाग्रजः बाणश् च तावद् विरथश् छिन्न-धन्वाविशत् पुरम्
tatas tiryaṅ-mukho nagnām anirīkṣan gadāgrajaḥ bāṇaś ca tāvad virathaś chinna-dhanvāviśat puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्राविते भूत-गणे ज्वरस् तु त्री-शिरास् त्री-पात् अभ्यधावत दाशार्हं दहन्न् इव दिशो दश
vidrāvite bhūta-gaṇe jvaras tu trī-śirās trī-pāt abhyadhāvata dāśārhaṃ dahann iva diśo daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नारायणः देवः तं दृष्ट्वा व्यसृजज् ज्वरम् माहेश्वरो वैष्णवश् च युयुधाते ज्वराव् उभौ
atha nārāyaṇaḥ devaḥ taṃ dṛṣṭvā vyasṛjaj jvaram māheśvaro vaiṣṇavaś ca yuyudhāte jvarāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माहेश्वरः समाक्रन्दन् वैष्णवेन बलार्दितः अलब्ध्वाभयम् अन्यत्र भीतो माहेश्वरो ज्वरः शरणार्थी हृषीकेशं तुष्टाव प्रयताञ्जलिः
māheśvaraḥ samākrandan vaiṣṇavena balārditaḥ alabdhvābhayam anyatra bhīto māheśvaro jvaraḥ śaraṇārthī hṛṣīkeśaṃ tuṣṭāva prayatāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वर उवाच नमामि त्वानन्त-शक्तिं परेशम् सर्वात्मानं केवलं ज्ञप्ति-मात्रम् विश्वोत्पत्ति-स्थान-संरोध-हेतुं यत् तद् ब्रह्म ब्रह्म-लिङ्गम् प्रशान्तम्
jvara uvāca namāmi tvānanta-śaktiṃ pareśam sarvātmānaṃ kevalaṃ jñapti-mātram viśvotpatti-sthāna-saṃrodha-hetuṃ yat tad brahma brahma-liṅgam praśāntam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालो दैवं कर्म जीवः स्वभावो द्रव्यं क्षेत्रं प्राण आत्मा विकारः तत्-सङ्घातो बीज-रोह-प्रवाहस् त्वन्-मायैषा तन्-निषेधं प्रपद्ये
kālo daivaṃ karma jīvaḥ svabhāvo dravyaṃ kṣetraṃ prāṇa ātmā vikāraḥ tat-saṅghāto bīja-roha-pravāhas tvan-māyaiṣā tan-niṣedhaṃ prapadye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाना-भावैर् लीलयैवोपपन्नैर् देवान् साधून् लोक-सेतून् बिभर्षि हंस्य् उन्मार्गान् हिंसया वर्तमानान् जन्मैतत् ते भार-हाराय भूमेः
nānā-bhāvair līlayaivopapannair devān sādhūn loka-setūn bibharṣi haṃsy unmārgān hiṃsayā vartamānān janmaitat te bhāra-hārāya bhūmeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तो ऽहम् ते तेजसा दुःसहेन शान्तोग्रेणात्य्-उल्बणेन ज्वरेण तावत् तापो देहिनां ते ऽन्घ्रि-मूलं नो सेवेरन् यावद् आशानुबद्धाः
tapto 'ham te tejasā duḥsahena śāntogreṇāty-ulbaṇena jvareṇa tāvat tāpo dehināṃ te 'nghri-mūlaṃ no severan yāvad āśānubaddhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच त्रि-शिरस् ते प्रसन्नो ऽस्मि व्येतु ते मज्-ज्वराद् भयम् यो नौ स्मरति संवादं तस्य त्वन् न भवेद् भयम्
śrī-bhagavān uvāca tri-śiras te prasanno 'smi vyetu te maj-jvarād bhayam yo nau smarati saṃvādaṃ tasya tvan na bhaved bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो ऽच्युतम् आनम्य गतो माहेश्वरो ज्वरः बाणस् तु रथम् आरूढः प्रागाद् योत्स्यन् जनार्दनम्
ity ukto 'cyutam ānamya gato māheśvaro jvaraḥ bāṇas tu ratham ārūḍhaḥ prāgād yotsyan janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बाहु-सहस्रेण नानायुध-धरो ऽसुरः मुमोच परम-क्रुद्धो बाणांश् चक्रायुधे नृप
tato bāhu-sahasreṇa nānāyudha-dharo 'suraḥ mumoca parama-kruddho bāṇāṃś cakrāyudhe nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्यतो ऽस्त्राण्य् असकृच् चक्रेण क्षुर-नेमिना चिच्छेद भगवान् बाहून् शाखा इव वनस्पतेः
tasyāsyato 'strāṇy asakṛc cakreṇa kṣura-neminā ciccheda bhagavān bāhūn śākhā iva vanaspateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुषु छिद्यमानेषु बाणस्य भगवान् भवः भक्तानकम्प्य् उपव्रज्य चक्रायुधम् अभाषत
bāhuṣu chidyamāneṣu bāṇasya bhagavān bhavaḥ bhaktānakampy upavrajya cakrāyudham abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-रुद्र उवाच त्वं हि ब्रह्म परं ज्योतिर् गूढं ब्रह्मणि वाङ्-मये यं पश्यन्त्य् अमलात्मान आकाशम् इव केवलम्
śrī-rudra uvāca tvaṃ hi brahma paraṃ jyotir gūḍhaṃ brahmaṇi vāṅ-maye yaṃ paśyanty amalātmāna ākāśam iva kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिर् नभो ऽग्निर् मुखम् अम्बु रेतो द्यौः शीर्षम् आशाः श्रुतिर् अङ्घ्रिर् उर्वी चन्द्रो मनो यस्य दृग् अर्क आत्मा अहं समुद्रो जठरं भुजेन्द्रः
nābhir nabho 'gnir mukham ambu reto dyauḥ śīrṣam āśāḥ śrutir aṅghrir urvī candro mano yasya dṛg arka ātmā ahaṃ samudro jaṭharaṃ bhujendraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमाणि यस्यौषधयो ऽम्बु-वाहाः केशा विरिञ्चो धिषणा विसर्गः प्रजा-पतिर् हृदयं यस्य धर्मः स वै भवान् पुरुषो लोक-कल्पः
romāṇi yasyauṣadhayo 'mbu-vāhāḥ keśā viriñco dhiṣaṇā visargaḥ prajā-patir hṛdayaṃ yasya dharmaḥ sa vai bhavān puruṣo loka-kalpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवावतारो ऽयम् अकुण्ठ-धामन् धर्मस्य गुप्त्यै जगतो हिताय वयं च सर्वे भवतानुभाविता विभावयामो भुवनानि सप्त
tavāvatāro 'yam akuṇṭha-dhāman dharmasya guptyai jagato hitāya vayaṃ ca sarve bhavatānubhāvitā vibhāvayāmo bhuvanāni sapta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् एक आद्यः पुरुषो ऽद्वितीयस् तुर्यः स्व-दृग् धेतुर् अहेतुर् ईशः प्रतीयसे ऽथापि यथा-विकारं स्व-मायया सर्व-गुण-प्रसिद्ध्यै
tvam eka ādyaḥ puruṣo 'dvitīyas turyaḥ sva-dṛg dhetur ahetur īśaḥ pratīyase 'thāpi yathā-vikāraṃ sva-māyayā sarva-guṇa-prasiddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव सूर्यः पिहितश् छायया स्वया छायां च रूपाणि च सञ्चकास्ति एवं गुणेनापिहितो गुणांस् त्वम् आत्म-प्रदीपो गुणिनश् च भूमन्
yathaiva sūryaḥ pihitaś chāyayā svayā chāyāṃ ca rūpāṇi ca sañcakāsti evaṃ guṇenāpihito guṇāṃs tvam ātma-pradīpo guṇinaś ca bhūman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्-माया-मोहित-धियः पुत्र-दार-गृहादिषु उन्मज्जन्ति निमज्जन्ति प्रसक्ता वृजिनार्णवे
yan-māyā-mohita-dhiyaḥ putra-dāra-gṛhādiṣu unmajjanti nimajjanti prasaktā vṛjinārṇave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव-दत्तम् इमं लब्ध्वा नृ-लोकम् अजितेन्द्रियः यो नाद्रियेत त्वत्-पादौ स शोच्यो ह्य् आत्म-वञ्चकः
deva-dattam imaṃ labdhvā nṛ-lokam ajitendriyaḥ yo nādriyeta tvat-pādau sa śocyo hy ātma-vañcakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्वां विसृजते मर्त्य आत्मानं प्रियम् ईश्वरम् विपर्ययेन्द्रियार्थार्थं विषम् अत्त्य् अमृतं त्यजन्
yas tvāṃ visṛjate martya ātmānaṃ priyam īśvaram viparyayendriyārthārthaṃ viṣam atty amṛtaṃ tyajan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ब्रह्माथ विबुधा मुनयश् चामलाशयाः सर्वात्मना प्रपन्नास् त्वाम् आत्मानं प्रेष्ठम् ईश्वरम्
ahaṃ brahmātha vibudhā munayaś cāmalāśayāḥ sarvātmanā prapannās tvām ātmānaṃ preṣṭham īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं त्वा जगत्-स्थित्य्-उदयान्त-हेतुं समं प्रसान्तं सुहृद्-आत्म-दैवम् अनन्यम् एकं जगद्-आत्म-केतं भवापवर्गाय भजाम देवम्
taṃ tvā jagat-sthity-udayānta-hetuṃ samaṃ prasāntaṃ suhṛd-ātma-daivam ananyam ekaṃ jagad-ātma-ketaṃ bhavāpavargāya bhajāma devam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं ममेष्टो दयितो ऽनुवर्ती मयाभयं दत्तम् अमुष्य देव सम्पाद्यतां तद् भवतः प्रसादो यथा हि ते दैत्य-पतौ प्रसादः
ayaṃ mameṣṭo dayito 'nuvartī mayābhayaṃ dattam amuṣya deva sampādyatāṃ tad bhavataḥ prasādo yathā hi te daitya-patau prasādaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच यद् आत्थ भगवंस् त्वं नः करवाम प्रियं तव भवतो यद् व्यवसितं तन् मे साध्व् अनुमोदितम्
śrī-bhagavān uvāca yad āttha bhagavaṃs tvaṃ naḥ karavāma priyaṃ tava bhavato yad vyavasitaṃ tan me sādhv anumoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवध्यो ऽयं ममाप्य् एष वैरोचनि-सुतो ऽसुरः प्रह्रादाय वरो दत्तो न वध्यो मे तवान्वयः
avadhyo 'yaṃ mamāpy eṣa vairocani-suto 'suraḥ prahrādāya varo datto na vadhyo me tavānvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्पोपशमनायास्य प्रवृक्णा बाहवो मया सूदितं च बलं भूरि यच् च भारायितं भुवः
darpopaśamanāyāsya pravṛkṇā bāhavo mayā sūditaṃ ca balaṃ bhūri yac ca bhārāyitaṃ bhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारो ऽस्य भुजाः शिष्टा भविष्यत्य् अजरामरः पार्षद-मुख्यो भवतो न कुतश्चिद्-भयो ऽसुरः
catvāro 'sya bhujāḥ śiṣṭā bhaviṣyaty ajarāmaraḥ pārṣada-mukhyo bhavato na kutaścid-bhayo 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति लब्ध्वाभयं कृष्णं प्रणम्य शिरसासुरः प्राद्युम्निं रथम् आरोप्य स-वध्वो समुपानयत्
iti labdhvābhayaṃ kṛṣṇaṃ praṇamya śirasāsuraḥ prādyumniṃ ratham āropya sa-vadhvo samupānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षौहिण्या परिवृतं सु-वासः-समलङ्कृतम् स-पत्नीकं पुरस्-कृत्य ययौ रुद्रानुमोदितः
akṣauhiṇyā parivṛtaṃ su-vāsaḥ-samalaṅkṛtam sa-patnīkaṃ puras-kṛtya yayau rudrānumoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-राजधानीं समलङ्कृतां ध्वजैः स-तोरणैर् उक्षित-मार्ग-चत्वराम् विवेश शङ्खानक-दुन्दुभि-स्वनैर् अभ्युद्यतः पौर-सुहृद्-द्विजातिभिः
sva-rājadhānīṃ samalaṅkṛtāṃ dhvajaiḥ sa-toraṇair ukṣita-mārga-catvarām viveśa śaṅkhānaka-dundubhi-svanair abhyudyataḥ paura-suhṛd-dvijātibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवं कृष्ण-विजयं शङ्करेण च संयुगम् संस्मरेत् प्रातर् उत्थाय न तस्य स्यात् पराजयः
ya evaṃ kṛṣṇa-vijayaṃ śaṅkareṇa ca saṃyugam saṃsmaret prātar utthāya na tasya syāt parājayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.