Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.72
श्री-शुक उवाच एकदा तु सभा-मध्य आस्थितो मुनिभिर् वृतः ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैर् भ्रातृभिश् च युधिष्ठिरः
śrī-śuka uvāca ekadā tu sabhā-madhya āsthito munibhir vṛtaḥ brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyair bhrātṛbhiś ca yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यैः कुल-वृद्धैश् च ज्ञाति-सम्बन्धि-बान्धवैः शृण्वताम् एव चैतेषाम् आभाष्येदम् उवाच ह
ācāryaiḥ kula-vṛddhaiś ca jñāti-sambandhi-bāndhavaiḥ śṛṇvatām eva caiteṣām ābhāṣyedam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-युधिष्ठिर उवाच क्रतु-राजेन गोविन्द राजसूयेन पावनीः यक्ष्ये विभूतीर् भवतस् तत् सम्पादय नः प्रभो
śrī-yudhiṣṭhira uvāca kratu-rājena govinda rājasūyena pāvanīḥ yakṣye vibhūtīr bhavatas tat sampādaya naḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्-पादुके अविरतं परि ये चरन्ति ध्यायन्त्य् अभद्र-नशने शुचयो गृणन्ति विन्दन्ति ते कमल-नाभ भवापवर्गम् आशासते यदि त आशिष ईश नान्ये
tvat-pāduke avirataṃ pari ye caranti dhyāyanty abhadra-naśane śucayo gṛṇanti vindanti te kamala-nābha bhavāpavargam āśāsate yadi ta āśiṣa īśa nānye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् देव-देव भवतश् चरणारविन्द- सेवानुभावम् इह पश्यतु लोक एषः ये त्वां भजन्ति न भजन्त्य् उत वोभयेषां निष्ठां प्रदर्शय विभो कुरु-सृञ्जयानाम्
tad deva-deva bhavataś caraṇāravinda- sevānubhāvam iha paśyatu loka eṣaḥ ye tvāṃ bhajanti na bhajanty uta vobhayeṣāṃ niṣṭhāṃ pradarśaya vibho kuru-sṛñjayānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ब्रह्मणः स्व-पर-भेद-मतिस् तव स्यात् सर्वात्मनः सम-दृशः स्व-सुखानुभूतेः संसेवतां सुर-तरोर् इव ते प्रसादः सेवानुरूपम् उदयो न विपर्ययो ऽत्र
na brahmaṇaḥ sva-para-bheda-matis tava syāt sarvātmanaḥ sama-dṛśaḥ sva-sukhānubhūteḥ saṃsevatāṃ sura-taror iva te prasādaḥ sevānurūpam udayo na viparyayo 'tra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच सम्यग् व्यवसितं राजन् भवता शत्रु-कर्शन कल्याणी येन ते कीर्तिर् लोकान् अनुभविष्यति
śrī-bhagavān uvāca samyag vyavasitaṃ rājan bhavatā śatru-karśana kalyāṇī yena te kīrtir lokān anubhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषीणां पितृ-देवानां सुहृदाम् अपि नः प्रभो सर्वेषाम् अपि भूतानाम् ईप्सितः क्रतु-राड् अयम्
ṛṣīṇāṃ pitṛ-devānāṃ suhṛdām api naḥ prabho sarveṣām api bhūtānām īpsitaḥ kratu-rāḍ ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजित्य नृपतीन् सर्वान् कृत्वा च जगतीं वशे सम्भृत्य सर्व-सम्भारान् आहरस्व महा-क्रतुम्
vijitya nṛpatīn sarvān kṛtvā ca jagatīṃ vaśe sambhṛtya sarva-sambhārān āharasva mahā-kratum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते ते भ्रातरो राजंल् लोक-पालांश-सम्भवाः जितो ऽस्म्य् आत्मवता ते ऽहं दुर्जयो यो ऽकृतात्मभिः
ete te bhrātaro rājaṃl loka-pālāṃśa-sambhavāḥ jito 'smy ātmavatā te 'haṃ durjayo yo 'kṛtātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कश्चिन् मत्-परं लोके तेजसा यशसा श्रिया विभूतिभिर् वाभिभवेद् देवो ऽपि किम् उ पार्थिवः
na kaścin mat-paraṃ loke tejasā yaśasā śriyā vibhūtibhir vābhibhaved devo 'pi kim u pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच निशम्य भगवद्-गीतं प्रीतः फुल्ल-मुखाम्बुजः भ्रातॄन् दिग्-विजये ऽयुङ्क्त विष्णु-तेजोपबृंहितान्
śrī-śuka uvāca niśamya bhagavad-gītaṃ prītaḥ phulla-mukhāmbujaḥ bhrātṝn dig-vijaye 'yuṅkta viṣṇu-tejopabṛṃhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेवं दक्षिणस्याम् आदिशत् सह सृञ्जयैः दिशि प्रतीच्यां नकुलम् उदीच्यां सव्यसाचिनम् प्राच्यां वृकोदरं मत्स्यैः केकयैः सह मद्रकैः
sahadevaṃ dakṣiṇasyām ādiśat saha sṛñjayaiḥ diśi pratīcyāṃ nakulam udīcyāṃ savyasācinam prācyāṃ vṛkodaraṃ matsyaiḥ kekayaiḥ saha madrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते विजित्य नृपान् वीरा आजह्रुर् दिग्भ्य ओजसा अजात-शत्रवे भूरि द्रविणं नृप यक्ष्यते
te vijitya nṛpān vīrā ājahrur digbhya ojasā ajāta-śatrave bhūri draviṇaṃ nṛpa yakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वाजितं जरासन्धं नृपतेर् ध्यायतो हरिः आहोपायं तम् एवाद्य उद्धवो यम् उवाच ह
śrutvājitaṃ jarāsandhaṃ nṛpater dhyāyato hariḥ āhopāyaṃ tam evādya uddhavo yam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनो ऽर्जुनः कृष्णो ब्रह्म-लिन्ग-धरास् त्रयः जग्मुर् गिरिव्रजं तात बृहद्रथ-सुतो यतः
bhīmaseno 'rjunaḥ kṛṣṇo brahma-linga-dharās trayaḥ jagmur girivrajaṃ tāta bṛhadratha-suto yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते गत्वातिथ्य-वेलायां गृहेषु गृह-मेधिनम् ब्रह्मण्यं समयाचेरन् राजन्या ब्रह्म-लिङ्गिनः
te gatvātithya-velāyāṃ gṛheṣu gṛha-medhinam brahmaṇyaṃ samayāceran rājanyā brahma-liṅginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् विद्ध्य् अतिथीन् प्राप्तान् अर्थिनो दूरम् आगतान् तन् नः प्रयच्छ भद्रं ते यद् वयं कामयामहे
rājan viddhy atithīn prāptān arthino dūram āgatān tan naḥ prayaccha bhadraṃ te yad vayaṃ kāmayāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं दुर्मर्षं तितिक्षूणां किम् अकार्यम् असाधुभिः किं न देयं वदान्यानां कः परः सम-दर्शिनाम्
kiṃ durmarṣaṃ titikṣūṇāṃ kim akāryam asādhubhiḥ kiṃ na deyaṃ vadānyānāṃ kaḥ paraḥ sama-darśinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽनित्येन शरीरेण सतां गेयं यशो ध्रुवम् नाचिनोति स्वयं कल्पः स वाच्यः शोच्य एव सः
yo 'nityena śarīreṇa satāṃ geyaṃ yaśo dhruvam nācinoti svayaṃ kalpaḥ sa vācyaḥ śocya eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्रो रन्तिदेव उञ्छवृत्तिः शिबिर् बलिः व्याधः कपोतो बहवो ह्य् अध्रुवेण ध्रुवं गताः
hariścandro rantideva uñchavṛttiḥ śibir baliḥ vyādhaḥ kapoto bahavo hy adhruveṇa dhruvaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच स्वरैर् आकृतिभिस् तांस् तु प्रकोष्ठैर् ज्या-हतैर् अपि राजन्य-बन्धून् विज्ञाय दृष्ट-पूर्वान् अचिन्तयत्
śrī-śuka uvāca svarair ākṛtibhis tāṃs tu prakoṣṭhair jyā-hatair api rājanya-bandhūn vijñāya dṛṣṭa-pūrvān acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन्य-बन्धवो ह्य् एते ब्रह्म-लिङ्गानि बिभ्रति ददानि भिक्षितं तेभ्य आत्मानम् अपि दुस्त्यजम्
rājanya-bandhavo hy ete brahma-liṅgāni bibhrati dadāni bhikṣitaṃ tebhya ātmānam api dustyajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेर् नु श्रूयते कीर्तिर् वितता दिक्ष्व् अकल्मषा ऐश्वर्याद् भ्रंशितस्यापि विप्र-व्याजेन विष्णुना
baler nu śrūyate kīrtir vitatā dikṣv akalmaṣā aiśvaryād bhraṃśitasyāpi vipra-vyājena viṣṇunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रियं जिहीर्षतेन्द्रस्य विष्णवे द्विज-रूपिणे जानन्न् अपि महीम् प्रादाद् वार्यमाणो ऽपि दैत्य-राट्
śriyaṃ jihīrṣatendrasya viṣṇave dvija-rūpiṇe jānann api mahīm prādād vāryamāṇo 'pi daitya-rāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवता ब्राह्मणार्थाय को न्व् अर्थः क्षत्र-बन्धुना देहेन पतमानेन नेहता विपुलं यशः
jīvatā brāhmaṇārthāya ko nv arthaḥ kṣatra-bandhunā dehena patamānena nehatā vipulaṃ yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उदार-मतिः प्राह कृष्णार्जुन-वृकोदरान् हे विप्रा व्रियतां कामो ददाम्य् आत्म-शिरो ऽपि वः
ity udāra-matiḥ prāha kṛṣṇārjuna-vṛkodarān he viprā vriyatāṃ kāmo dadāmy ātma-śiro 'pi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच युद्धं नो देहि राजेन्द्र द्वन्द्वशो यदि मन्यसे युद्धार्थिनो वयं प्राप्ता राजन्या नान्य-काङ्क्षिणः
śrī-bhagavān uvāca yuddhaṃ no dehi rājendra dvandvaśo yadi manyase yuddhārthino vayaṃ prāptā rājanyā nānya-kāṅkṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ वृकोदरः पार्थस् तस्य भ्रातार्जुनो ह्य् अयम् अनयोर् मातुलेयं मां कृष्णं जानीहि ते रिपुम्
asau vṛkodaraḥ pārthas tasya bhrātārjuno hy ayam anayor mātuleyaṃ māṃ kṛṣṇaṃ jānīhi te ripum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् आवेदितो राजा जहासोच्चैः स्म मागधः आह चामर्षितो मन्दा युद्धं तर्हि ददामि वः
evam āvedito rājā jahāsoccaiḥ sma māgadhaḥ āha cāmarṣito mandā yuddhaṃ tarhi dadāmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्वया भीरुणा योत्स्ये युधि विक्लव-तेजसा मथुरां स्व-पुरीं त्यक्त्वा समुद्रं शरणं गतः
na tvayā bhīruṇā yotsye yudhi viklava-tejasā mathurāṃ sva-purīṃ tyaktvā samudraṃ śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं तु वयसातुल्यो नाति-सत्त्वो न मे समः अर्जुनो न भवेद् योद्धा भीमस् तुल्य-बलो मम
ayaṃ tu vayasātulyo nāti-sattvo na me samaḥ arjuno na bhaved yoddhā bhīmas tulya-balo mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा भीमसेनाय प्रादाय महतीं गदाम् द्वितीयां स्वयम् आदाय निर्जगाम पुराद् बहिः
ity uktvā bhīmasenāya prādāya mahatīṃ gadām dvitīyāṃ svayam ādāya nirjagāma purād bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समेखले वीरौ संयुक्ताव् इतरेतरम् जघ्नतुर् वज्र-कल्पाभ्यां गदाभ्यां रण-दुर्मदौ
tataḥ samekhale vīrau saṃyuktāv itaretaram jaghnatur vajra-kalpābhyāṃ gadābhyāṃ raṇa-durmadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलानि विचित्राणि सव्यं दक्षिणम् एव च चरतोः शुशुभे युद्धं नटयोर् इव रङ्गिणोः
maṇḍalāni vicitrāṇi savyaṃ dakṣiṇam eva ca caratoḥ śuśubhe yuddhaṃ naṭayor iva raṅgiṇoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चट-चटा-शब्दो वज्र-निष्पेस-सन्निभः गदयोः क्षिप्तयो राजन् दन्तयोर् इव दन्तिनोः
tataś caṭa-caṭā-śabdo vajra-niṣpesa-sannibhaḥ gadayoḥ kṣiptayo rājan dantayor iva dantinoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वै गदे भुज-जवेन निपात्यमाने अन्योन्यतो ऽंस-कटि-पाद-करोरु-जत्रुम् चूर्णी-बभूवतुर् उपेत्य यथार्क-शाखे संयुध्यतोर् द्विरदयोर् इव दीप्त-मन्व्योः
te vai gade bhuja-javena nipātyamāne anyonyato 'ṃsa-kaṭi-pāda-karoru-jatrum cūrṇī-babhūvatur upetya yathārka-śākhe saṃyudhyator dviradayor iva dīpta-manvyoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं तयोः प्रहतयोर् गदयोर् नृ-वीरौ क्रुद्धौ स्व-मुष्टिभिर् अयः-स्परशैर् अपिष्टाम् शब्दस् तयोः प्रहरतोर् इभयोर् इवासीन् निर्घात-वज्र-परुषस् तल-ताडनोत्थः
itthaṃ tayoḥ prahatayor gadayor nṛ-vīrau kruddhau sva-muṣṭibhir ayaḥ-sparaśair apiṣṭām śabdas tayoḥ praharator ibhayor ivāsīn nirghāta-vajra-paruṣas tala-tāḍanotthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् एवं प्रहरतोः सम-शिक्षा-बलौजसोः निर्विशेषम् अभूद् युद्धम् अक्षीण-जवयोर् नृप
tayor evaṃ praharatoḥ sama-śikṣā-balaujasoḥ nirviśeṣam abhūd yuddham akṣīṇa-javayor nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रोर् जन्म-मृती विद्वाञ् जीवितं च जरा-कृतम् पार्थम् आप्याययन् स्वेन तेजसाचिन्तयद् धरिः
śatror janma-mṛtī vidvāñ jīvitaṃ ca jarā-kṛtam pārtham āpyāyayan svena tejasācintayad dhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्चिन्त्यारी-वधोपायं भीमस्यामोघ-दर्शनः दर्शयाम् आस विटपं पाटयन्न् इव संज्ञया
sañcintyārī-vadhopāyaṃ bhīmasyāmogha-darśanaḥ darśayām āsa viṭapaṃ pāṭayann iva saṃjñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् विज्ञाय महा-सत्त्वो भीमः प्रहरतां वरः गृहीत्वा पादयोः शत्रुं पातयाम् आस भू-तले
tad vijñāya mahā-sattvo bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ gṛhītvā pādayoḥ śatruṃ pātayām āsa bhū-tale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकम् पादं पदाक्रम्य दोर्भ्याम् अन्यं प्रगृह्य सः गुदतः पाटयाम् आस शाखम् इव महा-गजः
ekam pādaṃ padākramya dorbhyām anyaṃ pragṛhya saḥ gudataḥ pāṭayām āsa śākham iva mahā-gajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक-पादोरु-वृषण- कटि-पृष्ठ-स्तनांसके एक-बाह्व्-अक्षि-भ्रू-कर्णे शकले ददृशुः प्रजाः
eka-pādoru-vṛṣaṇa- kaṭi-pṛṣṭha-stanāṃsake eka-bāhv-akṣi-bhrū-karṇe śakale dadṛśuḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहा-कारो महान् आसीन् निहते मगधेश्वरे पूजयाम् आसतुर् भीमं परिरभ्य जयाच्यतौ
hāhā-kāro mahān āsīn nihate magadheśvare pūjayām āsatur bhīmaṃ parirabhya jayācyatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेवं तत्-तनयं भगवान् भूत-भावनः अभ्यषिञ्चद् अमेयात्मा मगधानां पतिं प्रभुः मोचयाम् आस राजन्यान् संरुद्धा मागधेन ये
sahadevaṃ tat-tanayaṃ bhagavān bhūta-bhāvanaḥ abhyaṣiñcad ameyātmā magadhānāṃ patiṃ prabhuḥ mocayām āsa rājanyān saṃruddhā māgadhena ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.