श्री-शुक उवाच एवं युधिष्ठिरो राजा जरासन्ध-वधं विभोः कृष्णस्य चानुभावं तं श्रुत्वा प्रीतस् तम् अब्रवीत्
śrī-śuka uvāca evaṃ yudhiṣṭhiro rājā jarāsandha-vadhaṃ vibhoḥ kṛṣṇasya cānubhāvaṃ taṃ śrutvā prītas tam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-युधिष्ठिर उवाच ये स्युस् त्रै-लोक्य-गुरवः सर्वे लोका महेश्वराः वहन्ति दुर्लभं लब्द्वा शिरसैवानुशासनम्
śrī-yudhiṣṭhira uvāca ye syus trai-lokya-guravaḥ sarve lokā maheśvarāḥ vahanti durlabhaṃ labdvā śirasaivānuśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भवान् अरविन्दाक्षो दीनानाम् ईश-मानिनाम् धत्ते ऽनुशासनं भूमंस् तद् अत्यन्त-विडम्बनम्
sa bhavān aravindākṣo dīnānām īśa-māninām dhatte 'nuśāsanaṃ bhūmaṃs tad atyanta-viḍambanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् एकस्याद्वितीयस्य ब्रह्मणः परमात्मनः कर्मभिर् वर्धते तेजो ह्रसते च यथा रवेः
na hy ekasyādvitīyasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ karmabhir vardhate tejo hrasate ca yathā raveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वै ते ऽजित भक्तानां ममाहम् इति माधव त्वं तवेति च नाना-धीः पशूनाम् इव वैकृती
na vai te 'jita bhaktānāṃ mamāham iti mādhava tvaṃ taveti ca nānā-dhīḥ paśūnām iva vaikṛtī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच इत्य् उक्त्वा यज्ञिये काले वव्रे युक्तान् स ऋत्विजः कृष्णानुमोदितः पार्थो ब्राह्मणान् ब्रह्म-वादिनः
śrī-śuka uvāca ity uktvā yajñiye kāle vavre yuktān sa ṛtvijaḥ kṛṣṇānumoditaḥ pārtho brāhmaṇān brahma-vādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वैपायनो भरद्वाजः सुमन्तुर् गोतमो ऽसितः वसिष्ठश् च्यवनः कण्वो मैत्रेयः कवषस् त्रितः
dvaipāyano bharadvājaḥ sumantur gotamo 'sitaḥ vasiṣṭhaś cyavanaḥ kaṇvo maitreyaḥ kavaṣas tritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रो वामदेवः सुमतिर् जैमिनिः क्रतुः पैलः पराशरो गर्गो वैशम्पायन एव च
viśvāmitro vāmadevaḥ sumatir jaiminiḥ kratuḥ pailaḥ parāśaro gargo vaiśampāyana eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वा कश्यपो धौम्यो रामो भार्गव आसुरिः वीतिहोत्रो मधुच्छन्दा वीरसेनो ऽकृतव्रणः
atharvā kaśyapo dhaumyo rāmo bhārgava āsuriḥ vītihotro madhucchandā vīraseno 'kṛtavraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपहूतास् तथा चान्ये द्रोण-भीष्म-कृपादयः धृतराष्ट्रः सह-सुतो विदुरश् च महा-मतिः
upahūtās tathā cānye droṇa-bhīṣma-kṛpādayaḥ dhṛtarāṣṭraḥ saha-suto viduraś ca mahā-matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा यज्ञ-दिदृक्षवः तत्रेयुः सर्व-राजानो राज्ञां प्रकृतयो नृप
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā yajña-didṛkṣavaḥ tatreyuḥ sarva-rājāno rājñāṃ prakṛtayo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते देव-यजनं ब्राह्मणाः स्वर्ण-लाङ्गलैः कृष्ट्वा तत्र यथाम्नायं दीक्षयां चक्रिरे नृपम्
tatas te deva-yajanaṃ brāhmaṇāḥ svarṇa-lāṅgalaiḥ kṛṣṭvā tatra yathāmnāyaṃ dīkṣayāṃ cakrire nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हैमाः किलोपकरणा वरुणस्य यथा पुरा इन्द्रादयो लोक-पाला विरिञ्चि-भव-संयुताः
haimāḥ kilopakaraṇā varuṇasya yathā purā indrādayo loka-pālā viriñci-bhava-saṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-गणाः सिद्ध-गन्धर्वा विद्याधर-महोरगाः मुनयो यक्ष-रक्षांसि खग-किन्नर-चारणाः
sa-gaṇāḥ siddha-gandharvā vidyādhara-mahoragāḥ munayo yakṣa-rakṣāṃsi khaga-kinnara-cāraṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानश् च समाहूता राज-पत्न्यश् च सर्वशः राजसूयं समीयुः स्म राज्ञः पाण्डु-सुतस्य वै मेनिरे कृष्ण-भक्तस्य सूपपन्नम् अविस्मिताः
rājānaś ca samāhūtā rāja-patnyaś ca sarvaśaḥ rājasūyaṃ samīyuḥ sma rājñaḥ pāṇḍu-sutasya vai menire kṛṣṇa-bhaktasya sūpapannam avismitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयाजयन् महा-राजं याजका देव-वर्चसः राजसूयेन विधि-वत् प्रचेतसम् इवामराः
ayājayan mahā-rājaṃ yājakā deva-varcasaḥ rājasūyena vidhi-vat pracetasam ivāmarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्ये ऽहन्य् अवनी-पालो याजकान् सदसस्-पतीन् अपूजयन् महा-भागान् यथा-वत् सु-समाहितः
sūtye 'hany avanī-pālo yājakān sadasas-patīn apūjayan mahā-bhāgān yathā-vat su-samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदस्याग्र्यार्हणार्हं वै विमृशन्तः सभा-सदः नाध्यगच्छन्न् अनैकान्त्यात् सहदेवस् तदाब्रवीत्
sadasyāgryārhaṇārhaṃ vai vimṛśantaḥ sabhā-sadaḥ nādhyagacchann anaikāntyāt sahadevas tadābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्हति ह्य् अच्युतः श्रैष्ठ्यं भगवान् सात्वतां पतिः एष वै देवताः सर्वा देश-काल-धनादयः
arhati hy acyutaḥ śraiṣṭhyaṃ bhagavān sātvatāṃ patiḥ eṣa vai devatāḥ sarvā deśa-kāla-dhanādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्-आत्मकम् इदं विश्वं क्रतवश् च यद्-आत्मकाः अग्निर् आहुतयो मन्त्रा साङ्ख्यं योगश् च यत्-परः
yad-ātmakam idaṃ viśvaṃ kratavaś ca yad-ātmakāḥ agnir āhutayo mantrā sāṅkhyaṃ yogaś ca yat-paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एवाद्वितीयो ऽसाव् ऐतद्-आत्म्यम् इदं जगत् आत्मनात्माश्रयः सभ्याः सृजत्य् अवति हन्त्य् अजः
eka evādvitīyo 'sāv aitad-ātmyam idaṃ jagat ātmanātmāśrayaḥ sabhyāḥ sṛjaty avati hanty ajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधानीह कर्माणि जनयन् यद्-अवेक्षया ईहते यद् अयं सर्वः श्रेयो धर्मादि-लक्षणम्
vividhānīha karmāṇi janayan yad-avekṣayā īhate yad ayaṃ sarvaḥ śreyo dharmādi-lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् कृष्णाय महते दीयतां परमार्हणम् एवं चेत् सर्व-भूतानाम् आत्मनश् चार्हणं भवेत्
tasmāt kṛṣṇāya mahate dīyatāṃ paramārhaṇam evaṃ cet sarva-bhūtānām ātmanaś cārhaṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-भूतात्म-भूताय कृष्णायानन्य-दर्शिने देयं शान्ताय पूर्णाय दत्तस्यानन्त्यम् इच्छता
sarva-bhūtātma-bhūtāya kṛṣṇāyānanya-darśine deyaṃ śāntāya pūrṇāya dattasyānantyam icchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सहदेवो ऽभूत् तूष्णीं कृष्णानुभाव-वित् तच् छ्रुत्वा तुष्टुवुः सर्वे साधु साध्व् इति सत्तमाः
ity uktvā sahadevo 'bhūt tūṣṇīṃ kṛṣṇānubhāva-vit tac chrutvā tuṣṭuvuḥ sarve sādhu sādhv iti sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा द्विजेरितं राजा ज्ञात्वा हार्दं सभा-सदाम् समर्हयद् धृषीकेशं प्रीतः प्रणय-विह्वलः
śrutvā dvijeritaṃ rājā jñātvā hārdaṃ sabhā-sadām samarhayad dhṛṣīkeśaṃ prītaḥ praṇaya-vihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-पादाव् अवनिज्यापः शिरसा लोक-पावनीः स-भार्यः सानुजामात्यः स-कुटुम्बो वहन् मुदा
tat-pādāv avanijyāpaḥ śirasā loka-pāvanīḥ sa-bhāryaḥ sānujāmātyaḥ sa-kuṭumbo vahan mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासोभिः पीत-कौषेयैर् भूषणैश् च महा-धनैः अर्हयित्वाश्रु-पूर्णाक्षो नाशकत् समवेक्षितुम्
vāsobhiḥ pīta-kauṣeyair bhūṣaṇaiś ca mahā-dhanaiḥ arhayitvāśru-pūrṇākṣo nāśakat samavekṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं सभाजितं वीक्ष्य सर्वे प्राञ्जलयो जनाः नमो जयेति नेमुस् तं निपेतुः पुष्प-वृष्टयः
itthaṃ sabhājitaṃ vīkṣya sarve prāñjalayo janāḥ namo jayeti nemus taṃ nipetuḥ puṣpa-vṛṣṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं निशम्य दमघोष-सुतः स्व-पीठाद् उत्थाय कृष्ण-गुण-वर्णन-जात-मन्युः उत्क्षिप्य बाहुम् इदम् आह सदस्य् अमर्षी संश्रावयन् भगवते परुषाण्य् अभीतः
itthaṃ niśamya damaghoṣa-sutaḥ sva-pīṭhād utthāya kṛṣṇa-guṇa-varṇana-jāta-manyuḥ utkṣipya bāhum idam āha sadasy amarṣī saṃśrāvayan bhagavate paruṣāṇy abhītaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशो दुरत्ययः काल इति सत्यवती स्रुतिः वृद्धानाम् अपि यद् बुद्धिर् बाल-वाक्यैर् विभिद्यते
īśo duratyayaḥ kāla iti satyavatī srutiḥ vṛddhānām api yad buddhir bāla-vākyair vibhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं पात्र-विदां श्रेष्ठा मा मन्ध्वं बाल-भाषीतम् सदसस्-पतयः सर्वे कृष्णो यत् सम्मतो ऽर्हणे
yūyaṃ pātra-vidāṃ śreṣṭhā mā mandhvaṃ bāla-bhāṣītam sadasas-patayaḥ sarve kṛṣṇo yat sammato 'rhaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपो-विद्या-व्रत-धरान् ज्ञान-विध्वस्त-कल्मषान् परमऋषीन् ब्रह्म-निष्ठांल् लोक-पालैश् च पूजितान्
tapo-vidyā-vrata-dharān jñāna-vidhvasta-kalmaṣān paramaṛṣīn brahma-niṣṭhāṃl loka-pālaiś ca pūjitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदस्-पतीन् अतिक्रम्य गोपालः कुल-पांसनः यथा काकः पुरोडाशं सपर्यां कथम् अर्हति
sadas-patīn atikramya gopālaḥ kula-pāṃsanaḥ yathā kākaḥ puroḍāśaṃ saparyāṃ katham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रम-कुलापेतः सर्व-धर्म-बहिष्-कृतः स्वैर-वर्ती गुणैर् हीनः सपर्यां कथम् अर्हति
varṇāśrama-kulāpetaḥ sarva-dharma-bahiṣ-kṛtaḥ svaira-vartī guṇair hīnaḥ saparyāṃ katham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिनैषां हि कुलं शप्तं सद्भिर् बहिष्-कृतम् वृथा-पान-रतं शश्वत् सपर्यां कथम् अर्हति
yayātinaiṣāṃ hi kulaṃ śaptaṃ sadbhir bahiṣ-kṛtam vṛthā-pāna-rataṃ śaśvat saparyāṃ katham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मर्षि-सेवितान् देशान् हित्वैते ऽब्रह्म-वर्चसम् समुद्रं दुर्गम् आश्रित्य बाधन्ते दस्यवः प्रजाः
brahmarṣi-sevitān deśān hitvaite 'brahma-varcasam samudraṃ durgam āśritya bādhante dasyavaḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम्-आदीन्य् अभद्राणि बभाषे नष्ट-मङ्गलः नोवाच किञ्चिद् भगवान् यथा सिंहः शिवा-रुतम्
evam-ādīny abhadrāṇi babhāṣe naṣṭa-maṅgalaḥ novāca kiñcid bhagavān yathā siṃhaḥ śivā-rutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्-निन्दनं श्रुत्वा दुःसहं तत् सभा-सदः कर्णौ पिधाय निर्जग्मुः शपन्तश् चेदि-पं रुषा
bhagavan-nindanaṃ śrutvā duḥsahaṃ tat sabhā-sadaḥ karṇau pidhāya nirjagmuḥ śapantaś cedi-paṃ ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निन्दां भगवतः शृण्वंस् तत्-परस्य जनस्य वा ततो नापैति यः सो ऽपि यात्य् अधः सुकृताच् च्युतः
nindāṃ bhagavataḥ śṛṇvaṃs tat-parasya janasya vā tato nāpaiti yaḥ so 'pi yāty adhaḥ sukṛtāc cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पाण्डु-सुताः क्रुद्धा मत्स्य-कैकय-सृञ्जयाः उदायुधाः समुत्तस्थुः शिशुपाल-जिघांसवः
tataḥ pāṇḍu-sutāḥ kruddhā matsya-kaikaya-sṛñjayāḥ udāyudhāḥ samuttasthuḥ śiśupāla-jighāṃsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चैद्यस् त्व् असम्भ्रान्तो जगृहे खड्ग-चर्मणी भर्त्सयन् कृष्ण-पक्षीयान् राज्ञः सदसि भारत
tataś caidyas tv asambhrānto jagṛhe khaḍga-carmaṇī bhartsayan kṛṣṇa-pakṣīyān rājñaḥ sadasi bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद् उत्थाय भगवान् स्वान् निवार्य स्वयं रुषा शिरः क्षुरान्त-चक्रेण जहार पततो रिपोः
tāvad utthāya bhagavān svān nivārya svayaṃ ruṣā śiraḥ kṣurānta-cakreṇa jahāra patato ripoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दः कोलाहलो ऽथासीच् छिशुपाले हते महान् तस्यानुयायिनो भूपा दुद्रुवुर् जीवितैषिणः
śabdaḥ kolāhalo 'thāsīc chiśupāle hate mahān tasyānuyāyino bhūpā dudruvur jīvitaiṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैद्य-देहोत्थितं ज्योतिर् वासुदेवम् उपाविशत् पश्यतां सर्व-भूतानाम् उल्केव भुवि खाच् च्युता
caidya-dehotthitaṃ jyotir vāsudevam upāviśat paśyatāṃ sarva-bhūtānām ulkeva bhuvi khāc cyutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्म-त्रयानुगुणित- वैर-संरब्धया धिया ध्यायंस् तन्-मयतां यातो भावो हि भव-कारणम्
janma-trayānuguṇita- vaira-saṃrabdhayā dhiyā dhyāyaṃs tan-mayatāṃ yāto bhāvo hi bhava-kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विग्भ्यः स-सदस्येभ्यो दक्षिनां विपुलाम् अदात् सर्वान् सम्पूज्य विधि-वच् चक्रे ऽवभृथम् एक-राट्
ṛtvigbhyaḥ sa-sadasyebhyo dakṣināṃ vipulām adāt sarvān sampūjya vidhi-vac cakre 'vabhṛtham eka-rāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधयित्वा क्रतुः राज्ञः कृष्णो योगेश्वरेश्वरः उवास कतिचिन् मासान् सुहृद्भिर् अभियाचितः
sādhayitvā kratuḥ rājñaḥ kṛṣṇo yogeśvareśvaraḥ uvāsa katicin māsān suhṛdbhir abhiyācitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनुज्ञाप्य राजानम् अनिच्छन्तम् अपीश्वरः ययौ स-भार्यः सामात्यः स्व-पुरं देवकी-सुतः
tato 'nujñāpya rājānam anicchantam apīśvaraḥ yayau sa-bhāryaḥ sāmātyaḥ sva-puraṃ devakī-sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णितं तद् उपाख्यानं मया ते बहु-विस्तरम् वैकुण्ठ-वासिनोर् जन्म विप्र-शापात् पुनः पुनः
varṇitaṃ tad upākhyānaṃ mayā te bahu-vistaram vaikuṇṭha-vāsinor janma vipra-śāpāt punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयावभृथ्येन स्नातो राजा युधिष्ठिरः ब्रह्म-क्षत्र-सभा-मध्ये शुशुभे सुर-राड् इव
rājasūyāvabhṛthyena snāto rājā yudhiṣṭhiraḥ brahma-kṣatra-sabhā-madhye śuśubhe sura-rāḍ iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा सभाजिताः सर्वे सुर-मानव-खेचराः कृष्णं क्रतुं च शंसन्तः स्व-धामानि ययुर् मुदा
rājñā sabhājitāḥ sarve sura-mānava-khecarāḥ kṛṣṇaṃ kratuṃ ca śaṃsantaḥ sva-dhāmāni yayur mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनम् ऋते पापं कलिं कुरु-कुलामयम् यो न सेहे श्रीयं स्फीतां दृष्ट्वा पाण्डु-सुतस्य ताम्
duryodhanam ṛte pāpaṃ kaliṃ kuru-kulāmayam yo na sehe śrīyaṃ sphītāṃ dṛṣṭvā pāṇḍu-sutasya tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदं कीर्तयेद् विष्णोः कर्म चैद्य-वधादिकम् राज-मोक्षं वितानं च सर्व-पापैः प्रमुच्यते
ya idaṃ kīrtayed viṣṇoḥ karma caidya-vadhādikam rāja-mokṣaṃ vitānaṃ ca sarva-pāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.