Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.8
श्री-शुक उवाच गर्गः पुरोहितो राजन् यदूनां सुमहा-तपाः व्रजं जगाम नन्दस्य वसुदेव-प्रचोदितः
śrī-śuka uvāca gargaḥ purohito rājan yadūnāṃ sumahā-tapāḥ vrajaṃ jagāma nandasya vasudeva-pracoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा परम-प्रीतः प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः आनर्चाधोक्षज-धिया प्रणिपात-पुरःसरम्
taṃ dṛṣṭvā parama-prītaḥ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ ānarcādhokṣaja-dhiyā praṇipāta-puraḥsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूपविष्टं कृतातिथ्यं गिरा सूनृतया मुनिम् नन्दयित्वाब्रवीद् ब्रह्मन् पूर्णस्य करवाम किम्
sūpaviṣṭaṃ kṛtātithyaṃ girā sūnṛtayā munim nandayitvābravīd brahman pūrṇasya karavāma kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महद्-विचलनं नॄणां गृहिणां दीन-चेतसाम् निःश्रेयसाय भगवन् कल्पते नान्यथा क्वचित्
mahad-vicalanaṃ nṝṇāṃ gṛhiṇāṃ dīna-cetasām niḥśreyasāya bhagavan kalpate nānyathā kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिषाम् अयनं साक्षाद् यत् तज् ज्ञानम् अतीन्द्रियम् प्रणीतं भवता येन पुमान् वेद परावरम्
jyotiṣām ayanaṃ sākṣād yat taj jñānam atīndriyam praṇītaṃ bhavatā yena pumān veda parāvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि ब्रह्म-विदां श्रेष्ठः संस्कारान् कर्तुम् अर्हसि बालयोर् अनयोर् नॄणां जन्मना ब्राह्मणो गुरुः
tvaṃ hi brahma-vidāṃ śreṣṭhaḥ saṃskārān kartum arhasi bālayor anayor nṝṇāṃ janmanā brāhmaṇo guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-गर्ग उवाच यदूनाम् अहम् आचार्यः ख्यातश् च भुवि सर्वदा सुतं मया संस्कृतं ते मन्यते देवकी-सुतम्
śrī-garga uvāca yadūnām aham ācāryaḥ khyātaś ca bhuvi sarvadā sutaṃ mayā saṃskṛtaṃ te manyate devakī-sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंसः पाप-मतिः सख्यं तव चानकदुन्दुभेः देवक्या अष्टमो गर्भो न स्त्री भवितुम् अर्हति
kaṃsaḥ pāpa-matiḥ sakhyaṃ tava cānakadundubheḥ devakyā aṣṭamo garbho na strī bhavitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सञ्चिन्तयञ् छ्रुत्वा देवक्या दारिका-वचः अपि हन्ता गताशङ्कस् तर्हि तन् नो ऽनयो भवेत्
iti sañcintayañ chrutvā devakyā dārikā-vacaḥ api hantā gatāśaṅkas tarhi tan no 'nayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-नन्द उवाच अलक्षितो ऽस्मिन् रहसि मामकैर् अपि गो-व्रजे कुरु द्विजाति-संस्कारं स्वस्ति-वाचन-पूर्वकम्
śrī-nanda uvāca alakṣito 'smin rahasi māmakair api go-vraje kuru dvijāti-saṃskāraṃ svasti-vācana-pūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच एवं सम्प्रार्थितो विप्रः स्व-चिकीर्षितम् एव तत् चकार नाम-करणं गूढो रहसि बालयोः
śrī-śuka uvāca evaṃ samprārthito vipraḥ sva-cikīrṣitam eva tat cakāra nāma-karaṇaṃ gūḍho rahasi bālayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-गर्ग उवाच अयं हि रोहिणी-पुत्रो रमयन् सुहृदो गुणैः आख्यास्यते राम इति बलाधिक्याद् बलं विदुः यदूनाम् अपृथग्-भावात् सङ्कर्षणम् उशन्त्य् अपि
śrī-garga uvāca ayaṃ hi rohiṇī-putro ramayan suhṛdo guṇaiḥ ākhyāsyate rāma iti balādhikyād balaṃ viduḥ yadūnām apṛthag-bhāvāt saṅkarṣaṇam uśanty api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसन् वर्णास् त्रयो ह्य् अस्य गृह्णतो ऽनुयुगं तनूः शुक्लो रक्तस् तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः
āsan varṇās trayo hy asya gṛhṇato 'nuyugaṃ tanūḥ śuklo raktas tathā pīta idānīṃ kṛṣṇatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग् अयं वसुदेवस्य क्वचिज् जातस् तवात्मजः वासुदेव इति श्रीमान् अभिज्ञाः सम्प्रचक्षते
prāg ayaṃ vasudevasya kvacij jātas tavātmajaḥ vāsudeva iti śrīmān abhijñāḥ sampracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते गुण-कर्मानुरूपाणि तान्य् अहं वेद नो जनाः
bahūni santi nāmāni rūpāṇi ca sutasya te guṇa-karmānurūpāṇi tāny ahaṃ veda no janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वः श्रेय आधास्यद् गोप-गोकुल-नन्दनः अनेन सर्व-दुर्गाणि यूयम् अञ्जस् तरिष्यथ
eṣa vaḥ śreya ādhāsyad gopa-gokula-nandanaḥ anena sarva-durgāṇi yūyam añjas tariṣyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरानेन व्रज-पते साधवो दस्यु-पीडिताः अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर् दस्यून् समेधिताः
purānena vraja-pate sādhavo dasyu-pīḍitāḥ arājake rakṣyamāṇā jigyur dasyūn samedhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतस्मिन् महा-भागाः प्रीतिं कुर्वन्ति मानवाः नारयो ऽभिभवन्त्य् एतान् विष्णु-पक्षान् इवासुराः
ya etasmin mahā-bhāgāḥ prītiṃ kurvanti mānavāḥ nārayo 'bhibhavanty etān viṣṇu-pakṣān ivāsurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् नन्दात्मजो ऽयं ते नारायण-समो गुणैः श्रिया कीर्त्यानुभावेन गोपायस्व समाहितः
tasmān nandātmajo 'yaṃ te nārāyaṇa-samo guṇaiḥ śriyā kīrtyānubhāvena gopāyasva samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच इत्य् आत्मानं समादिश्य गर्गे च स्व-गृहं गते नन्दः प्रमुदितो मेने आत्मानं पूर्णम् आशिषाम्
śrī-śuka uvāca ity ātmānaṃ samādiśya garge ca sva-gṛhaṃ gate nandaḥ pramudito mene ātmānaṃ pūrṇam āśiṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन व्रजताल्पेन गोकुले राम-केशवौ जानुभ्यां सह पाणिभ्यां रिङ्गमाणौ विजह्रतुः
kālena vrajatālpena gokule rāma-keśavau jānubhyāṃ saha pāṇibhyāṃ riṅgamāṇau vijahratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अङ्घ्रि-युग्मम् अनुकृष्य सरीसृपन्तौ घोष-प्रघोष-रुचिरं व्रज-कर्दमेषु तन्-नाद-हृष्ट-मनसाव् अनुसृत्य लोकं मुग्ध-प्रभीतवद् उपेयतुर् अन्ति मात्रोः
tāv aṅghri-yugmam anukṛṣya sarīsṛpantau ghoṣa-praghoṣa-ruciraṃ vraja-kardameṣu tan-nāda-hṛṣṭa-manasāv anusṛtya lokaṃ mugdha-prabhītavad upeyatur anti mātroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-मातरौ निज-सुतौ घृणया स्नुवन्त्यौ पङ्काङ्ग-राग-रुचिराव् उपगृह्य दोर्भ्याम् दत्त्वा स्तनं प्रपिबतोः स्म मुखं निरीक्ष्य मुग्ध-स्मिताल्प-दशनं ययतुः प्रमोदम्
tan-mātarau nija-sutau ghṛṇayā snuvantyau paṅkāṅga-rāga-rucirāv upagṛhya dorbhyām dattvā stanaṃ prapibatoḥ sma mukhaṃ nirīkṣya mugdha-smitālpa-daśanaṃ yayatuḥ pramodam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यर्ह्य् अङ्गना-दर्शनीय-कुमार-लीलाव् अन्तर्-व्रजे तद् अबलाः प्रगृहीत-पुच्छैः वत्सैर् इतस् तत उभाव् अनुकृष्यमाणौ प्रेक्षन्त्य उज्झित-गृहा जहृषुर् हसन्त्यः
yarhy aṅganā-darśanīya-kumāra-līlāv antar-vraje tad abalāḥ pragṛhīta-pucchaiḥ vatsair itas tata ubhāv anukṛṣyamāṇau prekṣantya ujjhita-gṛhā jahṛṣur hasantyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्ग्य्-अग्नि-दंष्ट्र्य्-असि-जल-द्विज-कण्टकेभ्यः क्रीडा-पराव् अतिचलौ स्व-सुतौ निषेद्धुम् गृह्याणि कर्तुम् अपि यत्र न तज्-जनन्यौ शेकात आपतुर् अलं मनसो ऽनवस्थाम्
śṛṅgy-agni-daṃṣṭry-asi-jala-dvija-kaṇṭakebhyaḥ krīḍā-parāv aticalau sva-sutau niṣeddhum gṛhyāṇi kartum api yatra na taj-jananyau śekāta āpatur alaṃ manaso 'navasthām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेनाल्पेन राजर्षे रामः कृष्णश् च गोकुले अघृष्ट-जानुभिः पद्भिर् विचक्रमतुर् अञ्जसा
kālenālpena rājarṣe rāmaḥ kṛṣṇaś ca gokule aghṛṣṭa-jānubhiḥ padbhir vicakramatur añjasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु भगवान् कृष्णो वयस्यैर् व्रज-बालकैः सह-रामो व्रज-स्त्रीणां चिक्रीडे जनयन् मुदम्
tatas tu bhagavān kṛṣṇo vayasyair vraja-bālakaiḥ saha-rāmo vraja-strīṇāṃ cikrīḍe janayan mudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णस्य गोप्यो रुचिरं वीक्ष्य कौमार-चापलम् शृण्वन्त्याः किल तन्-मातुर् इति होचुः समागताः
kṛṣṇasya gopyo ruciraṃ vīkṣya kaumāra-cāpalam śṛṇvantyāḥ kila tan-mātur iti hocuḥ samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सान् मुञ्चन् क्वचिद् असमये क्रोश-सञ्जात-हासः स्तेयं स्वाद्व् अत्त्य् अथ दधि-पयः कल्पितैः स्तेय-योगैः मर्कान् भोक्ष्यन् विभजति स चेन् नात्ति भाण्डं भिन्नत्ति द्रव्यालाभे सगृह-कुपितो यात्य् उपक्रोश्य तोकान्
vatsān muñcan kvacid asamaye krośa-sañjāta-hāsaḥ steyaṃ svādv atty atha dadhi-payaḥ kalpitaiḥ steya-yogaiḥ markān bhokṣyan vibhajati sa cen nātti bhāṇḍaṃ bhinnatti dravyālābhe sagṛha-kupito yāty upakrośya tokān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ताग्राह्ये रचयति विधिं पीठकोलूखलाद्यैश् छिद्रं ह्य् अन्तर्-निहित-वयुनः शिक्य-भाण्डेषु तद्-वित् ध्वान्तागारे धृत-मणि-गणं स्वाङ्गम् अर्थ-प्रदीपं काले गोप्यो यर्हि गृह-कृत्येषु सुव्यग्र-चित्ताः
hastāgrāhye racayati vidhiṃ pīṭhakolūkhalādyaiś chidraṃ hy antar-nihita-vayunaḥ śikya-bhāṇḍeṣu tad-vit dhvāntāgāre dhṛta-maṇi-gaṇaṃ svāṅgam artha-pradīpaṃ kāle gopyo yarhi gṛha-kṛtyeṣu suvyagra-cittāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं धार्ष्ट्यान्य् उशति कुरुते मेहनादीनि वास्तौ स्तेयोपायैर् विरचित-कृतिः सुप्रतीको यथास्ते इत्थं स्त्रीभिः स-भय-नयन-श्री-मुखालोकिनीभिर् व्याख्यातार्था प्रहसित-मुखी न ह्य् उपालब्धुम् ऐच्छत्
evaṃ dhārṣṭyāny uśati kurute mehanādīni vāstau steyopāyair viracita-kṛtiḥ supratīko yathāste itthaṃ strībhiḥ sa-bhaya-nayana-śrī-mukhālokinībhir vyākhyātārthā prahasita-mukhī na hy upālabdhum aicchat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा क्रीडमानास् ते रामाद्या गोप-दारकाः कृष्णो मृदं भक्षितवान् इति मात्रे न्यवेदयन्
ekadā krīḍamānās te rāmādyā gopa-dārakāḥ kṛṣṇo mṛdaṃ bhakṣitavān iti mātre nyavedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गृहीत्वा करे कृष्णम् उपालभ्य हितैषिणी यशोदा भय-सम्भ्रान्त- प्रेक्षणाक्षम् अभाषत
sā gṛhītvā kare kṛṣṇam upālabhya hitaiṣiṇī yaśodā bhaya-sambhrānta- prekṣaṇākṣam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मान् मृदम् अदान्तात्मन् भवान् भक्षितवान् रहः वदन्ति तावका ह्य् एते कुमारास् ते ऽग्रजो ऽप्य् अयम्
kasmān mṛdam adāntātman bhavān bhakṣitavān rahaḥ vadanti tāvakā hy ete kumārās te 'grajo 'py ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं भक्षितवान् अम्ब सर्वे मिथ्याभिशंसिनः यदि सत्य-गिरस् तर्हि समक्षं पश्य मे मुखम्
nāhaṃ bhakṣitavān amba sarve mithyābhiśaṃsinaḥ yadi satya-giras tarhi samakṣaṃ paśya me mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एवं तर्हि व्यादेही- त्य् उक्तः स भगवान् हरिः व्यादत्ताव्याहतैश्वर्यः क्रीडा-मनुज-बालकः
yady evaṃ tarhi vyādehī- ty uktaḥ sa bhagavān hariḥ vyādattāvyāhataiśvaryaḥ krīḍā-manuja-bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तत्र ददृशे विश्वं जगत् स्थास्नु च खं दिशः साद्रि-द्वीपाब्धि-भूगोलं स-वाय्व्-अग्नीन्दु-तारकम्
sā tatra dadṛśe viśvaṃ jagat sthāsnu ca khaṃ diśaḥ sādri-dvīpābdhi-bhūgolaṃ sa-vāyv-agnīndu-tārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिश्-चक्रं जलं तेजो नभस्वान् वियद् एव च वैकारिकाणीन्द्रियाणि मनो मात्रा गुणास् त्रयः
jyotiś-cakraṃ jalaṃ tejo nabhasvān viyad eva ca vaikārikāṇīndriyāṇi mano mātrā guṇās trayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विचित्रं सह-जीव-काल- स्वभाव-कर्माशय-लिङ्ग-भेदम् सूनोस् तनौ वीक्ष्य विदारितास्ये व्रजं सहात्मानम् अवाप शङ्काम्
etad vicitraṃ saha-jīva-kāla- svabhāva-karmāśaya-liṅga-bhedam sūnos tanau vīkṣya vidāritāsye vrajaṃ sahātmānam avāpa śaṅkām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं स्वप्न एतद् उत देवमाया किं वा मदीयो बत बुद्धि-मोहः अथो अमुष्यैव ममार्भकस्य यः कश्चनौत्पत्तिक आत्म-योगः
kiṃ svapna etad uta devamāyā kiṃ vā madīyo bata buddhi-mohaḥ atho amuṣyaiva mamārbhakasya yaḥ kaścanautpattika ātma-yogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो यथावन् न वितर्क-गोचरं चेतो-मनः-कर्म-वचोभिर् अञ्जसा यद्-आश्रयं येन यतः प्रतीयते सुदुर्विभाव्यं प्रणतास्मि तत्-पदम्
atho yathāvan na vitarka-gocaraṃ ceto-manaḥ-karma-vacobhir añjasā yad-āśrayaṃ yena yataḥ pratīyate sudurvibhāvyaṃ praṇatāsmi tat-padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ममासौ पतिर् एष मे सुतो व्रजेश्वरस्याखिल-वित्तपा सती गोप्यश् च गोपाः सह-गोधनाश् च मे यन्-माययेत्थं कुमतिः स मे गतिः
ahaṃ mamāsau patir eṣa me suto vrajeśvarasyākhila-vittapā satī gopyaś ca gopāḥ saha-godhanāś ca me yan-māyayetthaṃ kumatiḥ sa me gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विदित-तत्त्वायां गोपिकायां स ईश्वरः वैष्णवीं व्यतनोन् मायां पुत्र-स्नेहमयीं विभुः
itthaṃ vidita-tattvāyāṃ gopikāyāṃ sa īśvaraḥ vaiṣṇavīṃ vyatanon māyāṃ putra-snehamayīṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो नष्ट-स्मृतिर् गोपी सारोप्यारोहम् आत्मजम् प्रवृद्ध-स्नेह-कलिल- हृदयासीद् यथा पुरा
sadyo naṣṭa-smṛtir gopī sāropyāroham ātmajam pravṛddha-sneha-kalila- hṛdayāsīd yathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रय्या चोपनिषद्भिश् च साङ्ख्य-योगैश् च सात्वतैः उपगीयमान-माहात्म्यं हरिं सामन्यतात्मजम्
trayyā copaniṣadbhiś ca sāṅkhya-yogaiś ca sātvataiḥ upagīyamāna-māhātmyaṃ hariṃ sāmanyatātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच नन्दः किम् अकरोद् ब्रह्मन् श्रेय एवं महोदयम् यशोदा च महा-भागा पपौ यस्याः स्तनं हरिः
śrī-rājovāca nandaḥ kim akarod brahman śreya evaṃ mahodayam yaśodā ca mahā-bhāgā papau yasyāḥ stanaṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरौ नान्वविन्देतां कृष्णोदारार्भकेहितम् गायन्त्य् अद्यापि कवयो यल् लोक-शमलापहम्
pitarau nānvavindetāṃ kṛṣṇodārārbhakehitam gāyanty adyāpi kavayo yal loka-śamalāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच द्रोणो वसूनां प्रवरो धरया भार्यया सह करिष्यमाण आदेशान् ब्रह्मणस् तम् उवाच ह
śrī-śuka uvāca droṇo vasūnāṃ pravaro dharayā bhāryayā saha kariṣyamāṇa ādeśān brahmaṇas tam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातयोर् नौ महादेवे भुवि विश्वेश्वरे हरौ भक्तिः स्यात् परमा लोके ययाञ्जो दुर्गतिं तरेत्
jātayor nau mahādeve bhuvi viśveśvare harau bhaktiḥ syāt paramā loke yayāñjo durgatiṃ taret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्व् इत्य् उक्तः स भगवान् व्रजे द्रोणो महा-यशाः जज्ञे नन्द इति ख्यातो यशोदा सा धराभवत्
astv ity uktaḥ sa bhagavān vraje droṇo mahā-yaśāḥ jajñe nanda iti khyāto yaśodā sā dharābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भक्तिर् भगवति पुत्री-भूते जनार्दने दम्पत्योर् नितराम् आसीद् गोप-गोपीषु भारत
tato bhaktir bhagavati putrī-bhūte janārdane dampatyor nitarām āsīd gopa-gopīṣu bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णो ब्रह्मण आदेशं सत्यं कर्तुं व्रजे विभुः सह-रामो वसंश् चक्रे तेषां प्रीतिं स्व-लीलया
kṛṣṇo brahmaṇa ādeśaṃ satyaṃ kartuṃ vraje vibhuḥ saha-rāmo vasaṃś cakre teṣāṃ prītiṃ sva-līlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.