Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.80

Bhāgavata Purāṇa 10.80

श्री-राजोवाच भगवन् यानि चान्यानि मुकुन्दस्य महात्मनः वीर्याण्य् अनन्त-वीर्यस्य श्रोतुम् इच्छामि हे प्रभो

śrī-rājovāca bhagavan yāni cānyāni mukundasya mahātmanaḥ vīryāṇy ananta-vīryasya śrotum icchāmi he prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को नु श्रुत्वासकृद् ब्रह्मन्न् उत्तमःश्लोक-सत्-कथाः विरमेत विशेष-ज्ञो विषण्णः काम-मार्गणैः

ko nu śrutvāsakṛd brahmann uttamaḥśloka-sat-kathāḥ virameta viśeṣa-jño viṣaṇṇaḥ kāma-mārgaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वाग् यया तस्य गुणान् गृणीते करौ च तत्-कर्म-करौ मनश् च स्मरेद् वसन्तं स्थिर-जङ्गमेषु शृणोति तत्-पुण्य-कथाः स कर्णः

sā vāg yayā tasya guṇān gṛṇīte karau ca tat-karma-karau manaś ca smared vasantaṃ sthira-jaṅgameṣu śṛṇoti tat-puṇya-kathāḥ sa karṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरस् तु तस्योभय-लिङ्गम् आनमेत् तद् एव यत् पश्यति तद् धि चक्षुः अङ्गानि विष्णोर् अथ तज्-जनानां पादोदकं यानि भजन्ति नित्यम्

śiras tu tasyobhaya-liṅgam ānamet tad eva yat paśyati tad dhi cakṣuḥ aṅgāni viṣṇor atha taj-janānāṃ pādodakaṃ yāni bhajanti nityam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच विष्णु-रातेन सम्पृष्टो भगवान् बादरायणिः वासुदेवे भगवति निमग्न-हृदयो ऽब्रवीत्

sūta uvāca viṣṇu-rātena sampṛṣṭo bhagavān bādarāyaṇiḥ vāsudeve bhagavati nimagna-hṛdayo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच कृष्णस्यासीत् सखा कश्चिद् ब्राह्मणो ब्रह्म-वित्तमः विरक्त इन्द्रियार्थेषु प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः

śrī-śuka uvāca kṛṣṇasyāsīt sakhā kaścid brāhmaṇo brahma-vittamaḥ virakta indriyārtheṣu praśāntātmā jitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदृच्छयोपपन्नेन वर्तमानो गृहाश्रमी तस्य भार्या कु-चैलस्य क्षुत्-क्षामा च तथा-विधा

yadṛcchayopapannena vartamāno gṛhāśramī tasya bhāryā ku-cailasya kṣut-kṣāmā ca tathā-vidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पति-व्रता पतिं प्राह म्लायता वदनेन सा दरिद्रं सीदमाना वै वेपमानाभिगम्य च

pati-vratā patiṃ prāha mlāyatā vadanena sā daridraṃ sīdamānā vai vepamānābhigamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु ब्रह्मन् भगवतः सखा साक्षाच् छ्रियः पतिः ब्रह्मण्यश् च शरण्यश् च भगवान् सात्वतर्षभः

nanu brahman bhagavataḥ sakhā sākṣāc chriyaḥ patiḥ brahmaṇyaś ca śaraṇyaś ca bhagavān sātvatarṣabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उपैहि महा-भाग साधूनां च परायणम् दास्यति द्रविणं भूरि सीदते ते कुटुम्बिने

tam upaihi mahā-bhāga sādhūnāṃ ca parāyaṇam dāsyati draviṇaṃ bhūri sīdate te kuṭumbine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्ते ऽधुना द्वारवत्यां भोज-वृष्ण्य्-अन्धकेश्वरः स्मरतः पाद-कमलम् आत्मानम् अपि यच्छति किं न्व् अर्थ-कामान् भजतो नात्य्-अभीष्टान् जगद्-गुरुः

āste 'dhunā dvāravatyāṃ bhoja-vṛṣṇy-andhakeśvaraḥ smarataḥ pāda-kamalam ātmānam api yacchati kiṃ nv artha-kāmān bhajato nāty-abhīṣṭān jagad-guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एवं भार्यया विप्रो बहुशः प्रार्थितो मुहुः अयं हि परमो लाभ उत्तमःश्लोक-दर्शनम्

sa evaṃ bhāryayā vipro bahuśaḥ prārthito muhuḥ ayaṃ hi paramo lābha uttamaḥśloka-darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य मनसा गमनाय मतिं दधे अप्य् अस्त्य् उपायनं किञ्चिद् गृहे कल्याणि दीयताम्

iti sañcintya manasā gamanāya matiṃ dadhe apy asty upāyanaṃ kiñcid gṛhe kalyāṇi dīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याचित्वा चतुरो मुष्टीन् विप्रान् पृथुक-तण्डुलान् चैल-खण्डेन तान् बद्ध्वा भर्त्रे प्रादाद् उपायनम्

yācitvā caturo muṣṭīn viprān pṛthuka-taṇḍulān caila-khaṇḍena tān baddhvā bhartre prādād upāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तान् आदाय विप्राग्र्यः प्रययौ द्वारकां किल कृष्ण-सन्दर्शनं मह्यं कथं स्याद् इति चिन्तयन्

sa tān ādāya viprāgryaḥ prayayau dvārakāṃ kila kṛṣṇa-sandarśanaṃ mahyaṃ kathaṃ syād iti cintayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि गुल्मान्य् अतीयाय तिस्रः कक्षाश् च स-द्विजः विप्रो ऽगम्यान्धक-वृष्णीनां गृहेष्व् अच्युत-धर्मिणाम्

trīṇi gulmāny atīyāya tisraḥ kakṣāś ca sa-dvijaḥ vipro 'gamyāndhaka-vṛṣṇīnāṃ gṛheṣv acyuta-dharmiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहं द्व्य्-अष्ट-सहस्राणां महिषीणां हरेर् द्विजः विवेशैकतमं श्रीमद् ब्रह्मानन्दं गतो यथा

gṛhaṃ dvy-aṣṭa-sahasrāṇāṃ mahiṣīṇāṃ harer dvijaḥ viveśaikatamaṃ śrīmad brahmānandaṃ gato yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विलोक्याच्युतो दूरात् प्रिया-पर्यङ्कम् आस्थितः सहसोत्थाय चाभ्येत्य दोर्भ्यां पर्यग्रहीन् मुदा

taṃ vilokyācyuto dūrāt priyā-paryaṅkam āsthitaḥ sahasotthāya cābhyetya dorbhyāṃ paryagrahīn mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सख्युः प्रियस्य विप्रर्षेर् अङ्ग-सङ्गाति-निर्वृतः प्रीतो व्यमुञ्चद् अब्-बिन्दून् नेत्राभ्यां पुष्करेक्षणः

sakhyuḥ priyasya viprarṣer aṅga-saṅgāti-nirvṛtaḥ prīto vyamuñcad ab-bindūn netrābhyāṃ puṣkarekṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपवेश्य पर्यङ्के स्वयम् सख्युः समर्हणम् उपहृत्यावनिज्यास्य पादौ पादावनेजनीः

athopaveśya paryaṅke svayam sakhyuḥ samarhaṇam upahṛtyāvanijyāsya pādau pādāvanejanīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रहीच् छिरसा राजन् भगवांल् लोक-पावनः व्यलिम्पद् दिव्य-गन्धेन चन्दनागुरु-कुङ्कमैः

agrahīc chirasā rājan bhagavāṃl loka-pāvanaḥ vyalimpad divya-gandhena candanāguru-kuṅkamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपैः सुरभिभिर् मित्रं प्रदीपावलिभिर् मुदा अर्चित्वावेद्य ताम्बूलं गां च स्वागतम् अब्रवीत्

dhūpaiḥ surabhibhir mitraṃ pradīpāvalibhir mudā arcitvāvedya tāmbūlaṃ gāṃ ca svāgatam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कु-चैलं मलिनं क्षामं द्विजं धमनि-सन्ततम् देवी पर्यचरत् साक्षाच् चामर-व्यजनेन वै

ku-cailaṃ malinaṃ kṣāmaṃ dvijaṃ dhamani-santatam devī paryacarat sākṣāc cāmara-vyajanena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तः-पुर-जनो दृष्ट्वा कृष्णेनामल-कीर्तिना विस्मितो ऽभूद् अति-प्रीत्या अवधूतं सभाजितम्

antaḥ-pura-jano dṛṣṭvā kṛṣṇenāmala-kīrtinā vismito 'bhūd ati-prītyā avadhūtaṃ sabhājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अनेन कृतं पुण्यम् अवधूतेन भिक्षुणा श्रिया हीनेन लोके ऽस्मिन् गर्हितेनाधमेन च

kim anena kṛtaṃ puṇyam avadhūtena bhikṣuṇā śriyā hīnena loke 'smin garhitenādhamena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ त्रि-लोक-गुरुणा श्री-निवासेन सम्भृतः पर्यङ्क-स्थां श्रियं हित्वा परिष्वक्तो ऽग्र-जो यथा

yo 'sau tri-loka-guruṇā śrī-nivāsena sambhṛtaḥ paryaṅka-sthāṃ śriyaṃ hitvā pariṣvakto 'gra-jo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयां चक्रतुर् गाथाः पूर्वा गुरु-कुले सतोः आत्मनोर् ललिता राजन् करौ गृह्य परस्परम्

kathayāṃ cakratur gāthāḥ pūrvā guru-kule satoḥ ātmanor lalitā rājan karau gṛhya parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवान् उवाच अपि ब्रह्मन् गुरु-कुलाद् भवता लब्ध-दक्षिणात् समावृत्तेन धर्म-ज्ञ भार्योढा सदृशी न वा

śrī-bhagavān uvāca api brahman guru-kulād bhavatā labdha-dakṣiṇāt samāvṛttena dharma-jña bhāryoḍhā sadṛśī na vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायो गृहेषु ते चित्तम् अकाम-विहितं तथा नैवाति-प्रीयसे विद्वन् धनेषु विदितं हि मे

prāyo gṛheṣu te cittam akāma-vihitaṃ tathā naivāti-prīyase vidvan dhaneṣu viditaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् कुर्वन्ति कर्माणि कामैर् अहत-चेतसः त्यजन्तः प्रकृतीर् दैवीर् यथाहं लोक-सङ्ग्रहम्

kecit kurvanti karmāṇi kāmair ahata-cetasaḥ tyajantaḥ prakṛtīr daivīr yathāhaṃ loka-saṅgraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् गुरु-कुले वासं ब्रह्मन् स्मरसि नौ यतः द्विजो विज्ञाय विज्ञेयं तमसः पारम् अश्नुते

kaccid guru-kule vāsaṃ brahman smarasi nau yataḥ dvijo vijñāya vijñeyaṃ tamasaḥ pāram aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै सत्-कर्मणां साक्षाद् द्विजातेर् इह सम्भवः आद्यो ऽङ्ग यत्राश्रमिणां यथाहं ज्ञान-दो गुरुः

sa vai sat-karmaṇāṃ sākṣād dvijāter iha sambhavaḥ ādyo 'ṅga yatrāśramiṇāṃ yathāhaṃ jñāna-do guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् अर्थ-कोविदा ब्रह्मन् वर्णाश्रम-वताम् इह ये मया गुरुणा वाचा तरन्त्य् अञ्जो भवार्णवम्

nanv artha-kovidā brahman varṇāśrama-vatām iha ye mayā guruṇā vācā taranty añjo bhavārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहम् इज्या-प्रजातिभ्यां तपसोपशमेन वा तुष्येयं सर्व-भूतात्मा गुरु-शुश्रूषया यथा

nāham ijyā-prajātibhyāṃ tapasopaśamena vā tuṣyeyaṃ sarva-bhūtātmā guru-śuśrūṣayā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि नः स्मर्यते ब्रह्मन् वृत्तं निवसतां गुरौ गुरु-दारैश् चोदितानाम् इन्धनानयने क्वचित्

api naḥ smaryate brahman vṛttaṃ nivasatāṃ gurau guru-dāraiś coditānām indhanānayane kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टानां महारण्यम् अपर्तौ सु-महद् द्विज वात-वर्षम् अभूत् तीव्रं निष्ठुराः स्तनयित्नवः

praviṣṭānāṃ mahāraṇyam apartau su-mahad dvija vāta-varṣam abhūt tīvraṃ niṣṭhurāḥ stanayitnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यश् चास्तं गतस् तावत् तमसा चावृता दिशः निम्नं कूलं जल-मयं न प्राज्ञायत किञ्चन

sūryaś cāstaṃ gatas tāvat tamasā cāvṛtā diśaḥ nimnaṃ kūlaṃ jala-mayaṃ na prājñāyata kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं भृशम् तत्र महानिलाम्बुभिर् निहन्यमाना महुर् अम्बु-सम्प्लवे दिशो ऽविदन्तो ऽथ परस्परं वने गृहीत-हस्ताः परिबभ्रिमातुराः

vayaṃ bhṛśam tatra mahānilāmbubhir nihanyamānā mahur ambu-samplave diśo 'vidanto 'tha parasparaṃ vane gṛhīta-hastāḥ paribabhrimāturāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् विदित्वा उदिते रवौ सान्दीपनिर् गुरुः अन्वेषमाणो नः शिष्यान् आचार्यो ऽपश्यद् आतुरान्

etad viditvā udite ravau sāndīpanir guruḥ anveṣamāṇo naḥ śiṣyān ācāryo 'paśyad āturān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो हे पुत्रका यूयम् अस्मद्-अर्थे ऽति-दुःखिताः आत्मा वै प्राणिनाम् प्रेष्ठस् तम् अनादृत्य मत्-पराः

aho he putrakā yūyam asmad-arthe 'ti-duḥkhitāḥ ātmā vai prāṇinām preṣṭhas tam anādṛtya mat-parāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् एव हि सच्-छिष्यैः कर्तव्यं गुरु-निष्कृतम् यद् वै विशुद्ध-भावेन सर्वार्थात्मार्पणं गुरौ

etad eva hi sac-chiṣyaiḥ kartavyaṃ guru-niṣkṛtam yad vai viśuddha-bhāvena sarvārthātmārpaṇaṃ gurau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टो ऽहं भो द्विज-श्रेष्ठाः सत्याः सन्तु मनोरथाः छन्दांस्य् अयात-यामानि भवन्त्व् इह परत्र च

tuṣṭo 'haṃ bho dvija-śreṣṭhāḥ satyāḥ santu manorathāḥ chandāṃsy ayāta-yāmāni bhavantv iha paratra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं-विधान्य् अनेकानि वसतां गुरु-वेश्मनि गुरोर् अनुग्रहेणैव पुमान् पूर्णः प्रशान्तये

itthaṃ-vidhāny anekāni vasatāṃ guru-veśmani guror anugraheṇaiva pumān pūrṇaḥ praśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-ब्राह्मण उवाच किम् अस्माभिर् अनिर्वृत्तं देव-देव जगद्-गुरो भवता सत्य-कामेन येषां वासो गुरोर् अभूत्

śrī-brāhmaṇa uvāca kim asmābhir anirvṛttaṃ deva-deva jagad-guro bhavatā satya-kāmena yeṣāṃ vāso guror abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य च्छन्दो-मयं ब्रह्म देह आवपनं विभो श्रेयसां तस्य गुरुषु वासो ऽत्यन्त-विडम्बनम्

yasya cchando-mayaṃ brahma deha āvapanaṃ vibho śreyasāṃ tasya guruṣu vāso 'tyanta-viḍambanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.