Library·Bhāgavata Purāṇa·11·11.10
श्री-भगवान् उवाच मयोदितेष्व् अवहितः स्व-धर्मेषु मद्-आश्रयः वर्णाश्रम-कुलाचारम् अकामात्मा समाचरेत्
śrī-bhagavān uvāca mayoditeṣv avahitaḥ sva-dharmeṣu mad-āśrayaḥ varṇāśrama-kulācāram akāmātmā samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वीक्षेत विशुद्धात्मा देहिनां विषयात्मनाम् गुणेषु तत्त्व-ध्यानेन सर्वारम्भ-विपर्ययम्
anvīkṣeta viśuddhātmā dehināṃ viṣayātmanām guṇeṣu tattva-dhyānena sarvārambha-viparyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथः नानात्मकत्वाद् विफलस् तथा भेदात्म-धीर् गुणैः
suptasya viṣayāloko dhyāyato vā manorathaḥ nānātmakatvād viphalas tathā bhedātma-dhīr guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्-परस् त्यजेत् जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्म-चोदनाम्
nivṛttaṃ karma seveta pravṛttaṃ mat-paras tyajet jijñāsāyāṃ sampravṛtto nādriyet karma-codanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमान् अभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्-परः क्वचित् मद्-अभिज्ञं गुरुं शान्तम् उपासीत मद्-आत्मकम्
yamān abhīkṣṇaṃ seveta niyamān mat-paraḥ kvacit mad-abhijñaṃ guruṃ śāntam upāsīta mad-ātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमान्य् अमत्सरो दक्षो निर्ममो दृढ-सौहृदः असत्वरो ऽर्थ-जिज्ञासुर् अनसूयुर् अमोघ-वाक्
amāny amatsaro dakṣo nirmamo dṛḍha-sauhṛdaḥ asatvaro 'rtha-jijñāsur anasūyur amogha-vāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायापत्य-गृह-क्षेत्र- स्वजन-द्रविणादिषु उदासीनः समं पश्यन् सर्वेष्व् अर्थम् इवात्मनः
jāyāpatya-gṛha-kṣetra- svajana-draviṇādiṣu udāsīnaḥ samaṃ paśyan sarveṣv artham ivātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलक्षणः स्थूल-सूक्ष्माद् देहाद् आत्मेक्षिता स्व-दृक् यथाग्निर् दारुणो दाह्याद् दाहको ऽन्यः प्रकाशकः
vilakṣaṇaḥ sthūla-sūkṣmād dehād ātmekṣitā sva-dṛk yathāgnir dāruṇo dāhyād dāhako 'nyaḥ prakāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरोधोत्पत्त्य्-अणु-बृहन्- नानात्वं तत्-कृतान् गुणान् अन्तः प्रविष्ट आधत्त एवं देह-गुणान् परः
nirodhotpatty-aṇu-bṛhan- nānātvaṃ tat-kṛtān guṇān antaḥ praviṣṭa ādhatta evaṃ deha-guṇān paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ गुणैर् विरचितो देहो ऽयं पुरुषस्य हि संसारस् तन्-निबन्धो ऽयं पुंसो विद्या च्छिद् आत्मनः
yo 'sau guṇair viracito deho 'yaṃ puruṣasya hi saṃsāras tan-nibandho 'yaṃ puṃso vidyā cchid ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माज् जिज्ञासयात्मानम् आत्म-स्थं केवलं परम् सङ्गम्य निरसेद् एतद् वस्तु-बुद्धिं यथा-क्रमम्
tasmāj jijñāsayātmānam ātma-sthaṃ kevalaṃ param saṅgamya nirased etad vastu-buddhiṃ yathā-kramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यो ऽरणिर् आद्यः स्याद् अन्ते-वास्य् उत्तरारणिः तत्-सन्धानं प्रवचनं विद्या-सन्धिः सुखावहः
ācāryo 'raṇir ādyaḥ syād ante-vāsy uttarāraṇiḥ tat-sandhānaṃ pravacanaṃ vidyā-sandhiḥ sukhāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशारदी साति-विशुद्ध-बुद्धिर् धुनोति मायां गुण-सम्प्रसूताम् गुनांश् च सन्दह्य यद्-आत्मम् एतत् स्वयं च शांयत्य् असमिद् यथाग्निः
vaiśāradī sāti-viśuddha-buddhir dhunoti māyāṃ guṇa-samprasūtām gunāṃś ca sandahya yad-ātmam etat svayaṃ ca śāṃyaty asamid yathāgniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैषाम् कर्म-कर्तॄणां भोक्तॄणां सुख-दुःखयोः नानात्वम् अथ नित्यत्वं लोक-कालागमात्मनाम्
athaiṣām karma-kartṝṇāṃ bhoktṝṇāṃ sukha-duḥkhayoḥ nānātvam atha nityatvaṃ loka-kālāgamātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यसे सर्व-भावानां संस्था ह्य् औत्पत्तिकी यथा तत्-तद्-आकृति-भेदेन जायते भिद्यते च धीः
manyase sarva-bhāvānāṃ saṃsthā hy autpattikī yathā tat-tad-ākṛti-bhedena jāyate bhidyate ca dhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अप्य् अङ्ग सर्वेषां देहिनां देह-योगतः कालावयवतः सन्ति भावा जन्मादयो ऽसकृत्
evam apy aṅga sarveṣāṃ dehināṃ deha-yogataḥ kālāvayavataḥ santi bhāvā janmādayo 'sakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि कर्मणां कर्तुर् अस्वातन्त्र्यं च लक्ष्यते भोक्तुश् च दुःख-सुखयोः को न्व् अर्थो विवशं भजेत्
tatrāpi karmaṇāṃ kartur asvātantryaṃ ca lakṣyate bhoktuś ca duḥkha-sukhayoḥ ko nv artho vivaśaṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषाम् अपि तथा च दुःखं मूढानां वृथाहङ्करणं परम्
na dehināṃ sukhaṃ kiñcid vidyate viduṣām api tathā ca duḥkhaṃ mūḍhānāṃ vṛthāhaṅkaraṇaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुख-दुःखयोः ते ऽप्य् अद्धा न विदुर् योगं मृत्युर् न प्रभवेद् यथा
yadi prāptiṃ vighātaṃ ca jānanti sukha-duḥkhayoḥ te 'py addhā na vidur yogaṃ mṛtyur na prabhaved yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽन्व् अर्थः सुखयत्य् एनं कामो वा मृत्युर् अन्तिके आघातं नीयमानस्य वध्यस्येव न तुष्टि-दः
ko 'nv arthaḥ sukhayaty enaṃ kāmo vā mṛtyur antike āghātaṃ nīyamānasya vadhyasyeva na tuṣṭi-daḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतं च दृष्ट-वद् दुष्टं स्पर्धासूयात्यय-व्ययैः बह्व्-अन्तराय-कामत्वात् कृषि-वच् चापि निष्फलम्
śrutaṃ ca dṛṣṭa-vad duṣṭaṃ spardhāsūyātyaya-vyayaiḥ bahv-antarāya-kāmatvāt kṛṣi-vac cāpi niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरायैर् अविहितो यदि धर्मः स्व्-अनुष्ठितः तेनापि निर्जितं स्थानं यथा गच्छति तच् छृणु
antarāyair avihito yadi dharmaḥ sv-anuṣṭhitaḥ tenāpi nirjitaṃ sthānaṃ yathā gacchati tac chṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्ट्वेह देवता यज्ञैः स्वर्-लोकं याति याज्ञिकः भुञ्जीत देव-वत् तत्र भोगान् दिव्यान् निजार्जितान्
iṣṭveha devatā yajñaiḥ svar-lokaṃ yāti yājñikaḥ bhuñjīta deva-vat tatra bhogān divyān nijārjitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-पुण्योपचिते शुभ्रे विमान उपगीयते गन्धर्वैर् विहरन् मध्ये देवीनां हृद्य-वेष-धृक्
sva-puṇyopacite śubhre vimāna upagīyate gandharvair viharan madhye devīnāṃ hṛdya-veṣa-dhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीभिः कामग-यानेन किङ्किनी-जाल-मालिना क्रीडन् न वेदात्म-पातं सुराक्रीडेषु निर्वृतः
strībhiḥ kāmaga-yānena kiṅkinī-jāla-mālinā krīḍan na vedātma-pātaṃ surākrīḍeṣu nirvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् स मोदते स्वर्गे यावत् पुण्यं समाप्यते क्षीण-पुन्यः पतत्य् अर्वाग् अनिच्छन् काल-चालितः
tāvat sa modate svarge yāvat puṇyaṃ samāpyate kṣīṇa-punyaḥ pataty arvāg anicchan kāla-cālitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अधर्म-रतः सङ्गाद् असतां वाजितेन्द्रियः कामात्मा कृपणो लुब्धः स्त्रैणो भूत-विहिंसकः
yady adharma-rataḥ saṅgād asatāṃ vājitendriyaḥ kāmātmā kṛpaṇo lubdhaḥ straiṇo bhūta-vihiṃsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशून् अविधिनालभ्य प्रेत-भूत-गणान् यजन् नरकान् अवशो जन्तुर् गत्वा यात्य् उल्बणं तमः
paśūn avidhinālabhya preta-bhūta-gaṇān yajan narakān avaśo jantur gatvā yāty ulbaṇaṃ tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्माणि दुःखोदर्काणि कुर्वन् देहेन तैः पुनः देहम् आभजते तत्र किं सुखं मर्त्य-धर्मिणः
karmāṇi duḥkhodarkāṇi kurvan dehena taiḥ punaḥ deham ābhajate tatra kiṃ sukhaṃ martya-dharmiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानां लोक-पालानां मद् भयं कल्प-जीविनाम् ब्रह्मणो ऽपि भयं मत्तो द्वि-परार्ध-परायुषः
lokānāṃ loka-pālānāṃ mad bhayaṃ kalpa-jīvinām brahmaṇo 'pi bhayaṃ matto dvi-parārdha-parāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाः सृजन्ति कर्माणि गुणो ऽनुसृजते गुणान् जीवस् तु गुण-संयुक्तो भुङ्क्ते कर्म-फलान्य् असौ
guṇāḥ sṛjanti karmāṇi guṇo 'nusṛjate guṇān jīvas tu guṇa-saṃyukto bhuṅkte karma-phalāny asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् स्याद् गुण-वैषम्यं तावन् नानात्वम् आत्मनः नानात्वम् आत्मनो यावत् पारतन्त्र्यं तदैव हि
yāvat syād guṇa-vaiṣamyaṃ tāvan nānātvam ātmanaḥ nānātvam ātmano yāvat pāratantryaṃ tadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अस्यास्वतन्त्रत्वं तावद् ईश्वरतो भयम् य एतत् समुपासीरंस् ते मुह्यन्ति शुचार्पिताः
yāvad asyāsvatantratvaṃ tāvad īśvarato bhayam ya etat samupāsīraṃs te muhyanti śucārpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काल आत्मागमो लोकः स्वभावो धर्म एव च इति मां बहुधा प्राहुर् गुण-व्यतिकरे सति
kāla ātmāgamo lokaḥ svabhāvo dharma eva ca iti māṃ bahudhā prāhur guṇa-vyatikare sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-उद्धव उवाच गुणेषु वर्तमानो ऽपि देह-जेष्व् अनपावृतः गुणैर् न बध्यते देही बध्यते वा कथं विभो
śrī-uddhava uvāca guṇeṣu vartamāno 'pi deha-jeṣv anapāvṛtaḥ guṇair na badhyate dehī badhyate vā kathaṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं वर्तेत विहरेत् कैर् वा ज्ञायेत लक्षणैः किं भुञ्जीतोत विसृजेच् छयीतासीत याति वा
kathaṃ varteta viharet kair vā jñāyeta lakṣaṇaiḥ kiṃ bhuñjītota visṛjec chayītāsīta yāti vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् अच्युत मे ब्रूहि प्रश्नं प्रश्न-विदां वर नित्य-बद्धो नित्य-मुक्त एक एवेति मे भ्रमः
etad acyuta me brūhi praśnaṃ praśna-vidāṃ vara nitya-baddho nitya-mukta eka eveti me bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.