Library·Bhāgavata Purāṇa·11·11.11
श्री-भगवान् उवाच बद्धो मुक्त इति व्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः गुणस्य माया-मूलत्वान् न मे मोक्षो न बन्धनम्
śrī-bhagavān uvāca baddho mukta iti vyākhyā guṇato me na vastutaḥ guṇasya māyā-mūlatvān na me mokṣo na bandhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोक-मोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश् च मायया स्वप्नो यथात्मनः ख्यातिः संसृतिर् न तु वास्तवी
śoka-mohau sukhaṃ duḥkhaṃ dehāpattiś ca māyayā svapno yathātmanaḥ khyātiḥ saṃsṛtir na tu vāstavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याविद्ये मम तनू विद्ध्य् उद्धव शरीरिणाम् मोक्ष-बन्ध-करी आद्ये मायया मे विनिर्मिते
vidyāvidye mama tanū viddhy uddhava śarīriṇām mokṣa-bandha-karī ādye māyayā me vinirmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्यैव ममांशस्य जीवस्यैव महा-मते बन्धो ऽस्याविद्ययानादिर् विद्यया च तथेतरः
ekasyaiva mamāṃśasya jīvasyaiva mahā-mate bandho 'syāvidyayānādir vidyayā ca tathetaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बद्धस्य मुक्तस्य वैलक्षण्यं वदामि ते विरुद्ध-धर्मिणोस् तात स्थितयोर् एक-धर्मिणि
atha baddhasya muktasya vailakṣaṇyaṃ vadāmi te viruddha-dharmiṇos tāta sthitayor eka-dharmiṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपर्णाव् एतौ सदृशौ सखायौ यदृच्छयैतौ कृत-नीडौ च वृक्षे एकस् तयोः खादति पिप्पलान्नम् अन्यो निरन्नो ऽपि बलेन भूयान्
suparṇāv etau sadṛśau sakhāyau yadṛcchayaitau kṛta-nīḍau ca vṛkṣe ekas tayoḥ khādati pippalānnam anyo niranno 'pi balena bhūyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानम् अन्यं च स वेद विद्वान् अपिप्पलादो न तु पिप्पलादः यो ऽविद्यया युक् स तु नित्य-बद्धो विद्या-मयो यः स तु नित्य-मुक्तः
ātmānam anyaṃ ca sa veda vidvān apippalādo na tu pippalādaḥ yo 'vidyayā yuk sa tu nitya-baddho vidyā-mayo yaḥ sa tu nitya-muktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देह-स्थो ऽपि न देह-स्थो विद्वान् स्वप्नाद् यथोत्थितः अदेह-स्थो ऽपि देह-स्थः कुमतिः स्वप्न-दृग् यथा
deha-stho 'pi na deha-stho vidvān svapnād yathotthitaḥ adeha-stho 'pi deha-sthaḥ kumatiḥ svapna-dṛg yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियैर् इन्द्रियार्थेषु गुणैर् अपि गुणेषु च गृह्यमाणेष्व् अहं कुर्यान् न विद्वान् यस् त्व् अविक्रियः
indriyair indriyārtheṣu guṇair api guṇeṣu ca gṛhyamāṇeṣv ahaṃ kuryān na vidvān yas tv avikriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवाधीने शरीरे ऽस्मिन् गुण-भाव्येन कर्मणा वर्तमानो ऽबुधस् तत्र कर्तास्मीति निबध्यते
daivādhīne śarīre 'smin guṇa-bhāvyena karmaṇā vartamāno 'budhas tatra kartāsmīti nibadhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विरक्तः शयन आसनाटन-मज्जने दर्शन-स्पर्शन-घ्राण- भोजन-श्रवणादिषु न तथा बध्यते विद्वान् तत्र तत्रादयन् गुणान्
evaṃ viraktaḥ śayana āsanāṭana-majjane darśana-sparśana-ghrāṇa- bhojana-śravaṇādiṣu na tathā badhyate vidvān tatra tatrādayan guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृति-स्थो ऽप्य् असंसक्तो यथा खं सवितानिलः वैशारद्येक्षयासङ्ग- शितया छिन्न-संशयः प्रतिबुद्ध इव स्वप्नान् नानात्वाद् विनिवर्तते
prakṛti-stho 'py asaṃsakto yathā khaṃ savitānilaḥ vaiśāradyekṣayāsaṅga- śitayā chinna-saṃśayaḥ pratibuddha iva svapnān nānātvād vinivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य स्युर् वीत-सङ्कल्पाः प्राणेन्द्रिय-र्ननो-धियाम् वृत्तयः स विनिर्मुक्तो देह-स्थो ऽपि हि तद्-गुणैः
yasya syur vīta-saṅkalpāḥ prāṇendriya-rnano-dhiyām vṛttayaḥ sa vinirmukto deha-stho 'pi hi tad-guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यात्मा हिंस्यते हिंस्रैर् येन किञ्चिद् यदृच्छया अर्च्यते वा क्वचित् तत्र न व्यतिक्रियते बुधः
yasyātmā hiṃsyate hiṃsrair yena kiñcid yadṛcchayā arcyate vā kvacit tatra na vyatikriyate budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्तुवीत न निन्देत कुर्वतः साध्व् असाधु वा वदतो गुण-दोषाभ्यां वर्जितः सम-दृङ् मुनिः
na stuvīta na nindeta kurvataḥ sādhv asādhu vā vadato guṇa-doṣābhyāṃ varjitaḥ sama-dṛṅ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्यान् न वदेत् किञ्चिन् न ध्यायेत् साध्व् असाधु वा आत्मारामो ऽनया वृत्त्या विचरेज् जड-वन् मुनिः
na kuryān na vadet kiñcin na dhyāyet sādhv asādhu vā ātmārāmo 'nayā vṛttyā vicarej jaḍa-van muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्द-ब्रह्मणि निष्णातो न निष्णायात् परे यदि श्रमस् तस्य श्रम-फलो ह्य् अधेनुम् इव रक्षतः
śabda-brahmaṇi niṣṇāto na niṣṇāyāt pare yadi śramas tasya śrama-phalo hy adhenum iva rakṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गां दुग्ध-दोहाम् असतीं च भार्यां देहं पराधीनम् असत्-प्रजां च वित्तं त्व् अतीर्थी-कृतम् अङ्ग वाचं हीनां मया रक्षति दुःख-दुःखी
gāṃ dugdha-dohām asatīṃ ca bhāryāṃ dehaṃ parādhīnam asat-prajāṃ ca vittaṃ tv atīrthī-kṛtam aṅga vācaṃ hīnāṃ mayā rakṣati duḥkha-duḥkhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यां न मे पावनम् अङ्ग कर्म स्थित्य्-उद्भव-प्राण-निरोधम् अस्य लीलावतारेप्सित-जन्म वा स्याद् वन्ध्यां गिरं तां बिभृयान् न धीरः
yasyāṃ na me pāvanam aṅga karma sthity-udbhava-prāṇa-nirodham asya līlāvatārepsita-janma vā syād vandhyāṃ giraṃ tāṃ bibhṛyān na dhīraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं जिज्ञासयापोह्य नानात्व-भ्रमम् आत्मनि उपारमेत विरजं मनो मय्य् अर्प्य सर्व-गे
evaṃ jijñāsayāpohya nānātva-bhramam ātmani upārameta virajaṃ mano mayy arpya sarva-ge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अनीशो धारयितुं मनो ब्रह्मणि निश्चलम् मयि सर्वाणि कर्माणि निरपेक्षः समाचर
yady anīśo dhārayituṃ mano brahmaṇi niścalam mayi sarvāṇi karmāṇi nirapekṣaḥ samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धालुर् मत्-कथाः शृण्वन् सु-भद्रा लोक-पावनीः गायन्न् अनुस्मरन् कर्म जन्म चाभिनयन् मुहुः
śraddhālur mat-kathāḥ śṛṇvan su-bhadrā loka-pāvanīḥ gāyann anusmaran karma janma cābhinayan muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-अर्थे धर्म-कामार्थान् आचरन् मद्-अपाश्रयः लभते निश्चलां भक्तिं मय्य् उद्धव सनातने
mad-arthe dharma-kāmārthān ācaran mad-apāśrayaḥ labhate niścalāṃ bhaktiṃ mayy uddhava sanātane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्-सङ्ग-लब्धया भक्त्या मयि मां स उपासिता स वै मे दर्शितं सद्भिर् अञ्जसा विन्दते पदम्
sat-saṅga-labdhayā bhaktyā mayi māṃ sa upāsitā sa vai me darśitaṃ sadbhir añjasā vindate padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-उद्धव उवाच साधुस् तवोत्तम-श्लोक मतः कीदृग्-विधः प्रभो भक्तिस् त्वय्य् उपयुज्येत कीदृशी सद्भिर् आदृता
śrī-uddhava uvāca sādhus tavottama-śloka mataḥ kīdṛg-vidhaḥ prabho bhaktis tvayy upayujyeta kīdṛśī sadbhir ādṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मे पुरुषाध्यक्ष लोकाध्यक्ष जगत्-प्रभो प्रणतायानुरक्ताय प्रपन्नाय च कथ्यताम्
etan me puruṣādhyakṣa lokādhyakṣa jagat-prabho praṇatāyānuraktāya prapannāya ca kathyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं ब्रह्म परमं व्योम पुरुषः प्रकृतेः परः अवतीर्नो ऽसि भगवन् स्वेच्छोपात्त-पृथग्-वपुः
tvaṃ brahma paramaṃ vyoma puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ avatīrno 'si bhagavan svecchopātta-pṛthag-vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच कृपालुर् अकृत-द्रोहस् तितिक्षुः सर्व-देहिनाम् सत्य-सारो ऽनवद्यात्मा समः सर्वोपकारकः
śrī-bhagavān uvāca kṛpālur akṛta-drohas titikṣuḥ sarva-dehinām satya-sāro 'navadyātmā samaḥ sarvopakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामैर् अहत-धीर् दान्तो मृदुः शुचिर् अकिञ्चनः अनीहो मित-भुक् शान्तः स्थिरो मच्-छरणो मुनिः
kāmair ahata-dhīr dānto mṛduḥ śucir akiñcanaḥ anīho mita-bhuk śāntaḥ sthiro mac-charaṇo muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमत्तो गभीरात्मा धृतिमाञ् जित-षड्-गुणः अमानी मान-दः कल्यो मैत्रः कारुणिकः कविः
apramatto gabhīrātmā dhṛtimāñ jita-ṣaḍ-guṇaḥ amānī māna-daḥ kalyo maitraḥ kāruṇikaḥ kaviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञायैवं गुणान् दोषान् मयादिष्टान् अपि स्वकान् धर्मान् सन्त्यज्य यः सर्वान् मां भजेत स तु सत्तमः
ājñāyaivaṃ guṇān doṣān mayādiṣṭān api svakān dharmān santyajya yaḥ sarvān māṃ bhajeta sa tu sattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वाज्ञात्वाथ ये वै मां यावान् यश् चास्मि यादृशः भजन्त्य् अनन्य-भावेन ते मे भक्ततमा मताः
jñātvājñātvātha ye vai māṃ yāvān yaś cāsmi yādṛśaḥ bhajanty ananya-bhāvena te me bhaktatamā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मल्-लिङ्ग-मद्-भक्त-जन- दर्शन-स्पर्शनार्चनम् परिचर्या स्तुतिः प्रह्व- गुण-कर्मानुकीर्तनम्
mal-liṅga-mad-bhakta-jana- darśana-sparśanārcanam paricaryā stutiḥ prahva- guṇa-karmānukīrtanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्-कथा-श्रवणे श्रद्धा मद्-अनुध्यानम् उद्धव सर्व-लाभोपहरणं दास्येनात्म-निवेदनम्
mat-kathā-śravaṇe śraddhā mad-anudhyānam uddhava sarva-lābhopaharaṇaṃ dāsyenātma-nivedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्-जन्म-कर्म-कथनं मम पर्वानुमोदनम् गीत-ताण्डव-वादित्र- गोष्ठीभिर् मद्-गृहोत्सवः
maj-janma-karma-kathanaṃ mama parvānumodanam gīta-tāṇḍava-vāditra- goṣṭhībhir mad-gṛhotsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात्रा बलि-विधानं च सर्व-वार्षिक-पर्वसु वैदिकी तान्त्रिकी दीक्षा मदीय-व्रत-धारणम्
yātrā bali-vidhānaṃ ca sarva-vārṣika-parvasu vaidikī tāntrikī dīkṣā madīya-vrata-dhāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममार्चा-स्थापने श्रद्धा स्वतः संहत्य चोद्यमः उद्यानोपवनाक्रीड- पुर-मन्दिर-कर्मणि
mamārcā-sthāpane śraddhā svataḥ saṃhatya codyamaḥ udyānopavanākrīḍa- pura-mandira-karmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां सेक-मण्डल-वर्तनैः गृह-शुश्रूषणं मह्यं दास-वद् यद् अमायया
sammārjanopalepābhyāṃ seka-maṇḍala-vartanaiḥ gṛha-śuśrūṣaṇaṃ mahyaṃ dāsa-vad yad amāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमानित्वम् अदम्भित्वं कृतस्यापरिकीर्तनम् अपि दीपावलोकं मे नोपयुञ्ज्यान् निवेदितम्
amānitvam adambhitvaṃ kṛtasyāparikīrtanam api dīpāvalokaṃ me nopayuñjyān niveditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् यद् इष्टतमं लोके यच् चाति-प्रियम् आत्मनः तत् तन् निवेदयेन् मह्यं तद् आनन्त्याय कल्पते
yad yad iṣṭatamaṃ loke yac cāti-priyam ātmanaḥ tat tan nivedayen mahyaṃ tad ānantyāya kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यो ऽग्निर् ब्राह्मणा गावो वैष्णवः खं मरुज् जलम् भूर् आत्मा सर्व-भूतानि भद्र पूजा-पदानि मे
sūryo 'gnir brāhmaṇā gāvo vaiṣṇavaḥ khaṃ maruj jalam bhūr ātmā sarva-bhūtāni bhadra pūjā-padāni me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्ये तु विद्यया त्रय्या हविषाग्नौ यजेत माम् आतिथ्येन तु विप्राग्र्ये गोष्व् अङ्ग यवसादिना
sūrye tu vidyayā trayyā haviṣāgnau yajeta mām ātithyena tu viprāgrye goṣv aṅga yavasādinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवे बन्धु-सत्-कृत्या हृदि खे ध्यान-निष्ठया वायौ मुख्य-धिया तोये द्रव्यैस् तोय-पुरःसरैः
vaiṣṇave bandhu-sat-kṛtyā hṛdi khe dhyāna-niṣṭhayā vāyau mukhya-dhiyā toye dravyais toya-puraḥsaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थण्डिले मन्त्र-हृदयैर् भोगैर् आत्मानम् आत्मनि क्षेत्र-ज्ञं सर्व-भूतेषु समत्वेन यजेत माम्
sthaṇḍile mantra-hṛdayair bhogair ātmānam ātmani kṣetra-jñaṃ sarva-bhūteṣu samatvena yajeta mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिष्ण्येष्व् इत्य् एषु मद्-रूपं शङ्ख-चक्र-गदाम्बुजैः युक्तं चतुर्-भुजं शान्तं ध्यायन्न् अर्चेत् समाहितः
dhiṣṇyeṣv ity eṣu mad-rūpaṃ śaṅkha-cakra-gadāmbujaiḥ yuktaṃ catur-bhujaṃ śāntaṃ dhyāyann arcet samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टा-पूर्तेन माम् एवं यो यजेत समाहितः लभते मयि सद्-भक्तिं मत्-स्मृतिः साधु-सेवया
iṣṭā-pūrtena mām evaṃ yo yajeta samāhitaḥ labhate mayi sad-bhaktiṃ mat-smṛtiḥ sādhu-sevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेण भक्ति-योगेन सत्-सङ्गेन विनोद्धव नोपायो विद्यते सम्यक् प्रायणं हि सताम् अहम्
prāyeṇa bhakti-yogena sat-saṅgena vinoddhava nopāyo vidyate samyak prāyaṇaṃ hi satām aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैतत् परमं गुह्यं शृण्वतो यदु-नन्दन सु-गोप्यम् अपि वक्ष्यामि त्वं मे भृत्यः सुहृत् सखा
athaitat paramaṃ guhyaṃ śṛṇvato yadu-nandana su-gopyam api vakṣyāmi tvaṃ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.