Library·Bhāgavata Purāṇa·11·11.20
श्री-उद्धव उवाच विधिश् च प्रतिषेधश् च निगमो हीश्वरस्य ते अवेक्षते ऽरविण्डाक्ष गुणं दोषं च कर्मणाम्
śrī-uddhava uvāca vidhiś ca pratiṣedhaś ca nigamo hīśvarasya te avekṣate 'raviṇḍākṣa guṇaṃ doṣaṃ ca karmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रम-विकल्पं च प्रतिलोमानुलोमजम् द्रव्य-देश-वयः-कालान् स्वर्गं नरकम् एव च
varṇāśrama-vikalpaṃ ca pratilomānulomajam dravya-deśa-vayaḥ-kālān svargaṃ narakam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुण-दोष-भिदा-दृष्टिम् अन्तरेण वचस् तव निःश्रेयसं कथं नॄणां निषेध-विधि-लक्षणम्
guṇa-doṣa-bhidā-dṛṣṭim antareṇa vacas tava niḥśreyasaṃ kathaṃ nṝṇāṃ niṣedha-vidhi-lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृ-देव-मनुष्यानां वेदश् चक्षुस् तवेश्वर श्रेयस् त्व् अनुपलब्धे ऽर्थे साध्य-साधनयोर् अपि
pitṛ-deva-manuṣyānāṃ vedaś cakṣus taveśvara śreyas tv anupalabdhe 'rthe sādhya-sādhanayor api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुण-दोष-भिदा-दृष्टिर् निगमात् ते न हि स्वतः निगमेनापवादश् च भिदाया इति ह भ्रमः
guṇa-doṣa-bhidā-dṛṣṭir nigamāt te na hi svataḥ nigamenāpavādaś ca bhidāyā iti ha bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच योगास् त्रयो मया प्रोक्ता नॄणां श्रेयो-विधित्सया ज्ञानं कर्म च भक्तिश् च नोपायो ऽन्यो ऽस्ति कुत्रचित्
śrī-bhagavān uvāca yogās trayo mayā proktā nṝṇāṃ śreyo-vidhitsayā jñānaṃ karma ca bhaktiś ca nopāyo 'nyo 'sti kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विण्णानां ज्ञान-योगो न्यासिनाम् इह कर्मसु तेष्व् अनिर्विण्ण-चित्तानां कर्म-योगस् तु कामिनाम्
nirviṇṇānāṃ jñāna-yogo nyāsinām iha karmasu teṣv anirviṇṇa-cittānāṃ karma-yogas tu kāminām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदृच्छया मत्-कथादौ जात-श्रद्धस् तु यः पुमान् न निर्विण्णो नाति-सक्तो भक्ति-योगो ऽस्य सिद्धि-दः
yadṛcchayā mat-kathādau jāta-śraddhas tu yaḥ pumān na nirviṇṇo nāti-sakto bhakti-yogo 'sya siddhi-daḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् कर्माणि कुर्वीत न निर्विद्येत यावता मत्-कथा-श्रवणादौ वा श्रद्धा यावन् न जायते
tāvat karmāṇi kurvīta na nirvidyeta yāvatā mat-kathā-śravaṇādau vā śraddhā yāvan na jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धर्म-स्थो यजन् यज्ञैर् अनाशीः-काम उद्धव न याति स्वर्ग-नरकौ यद्य् अन्यन् न समाचरेत्
sva-dharma-stho yajan yajñair anāśīḥ-kāma uddhava na yāti svarga-narakau yady anyan na samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिंल् लोके वर्तमानः स्व-धर्म-स्थो ऽनघः शुचिः ज्ञानं विशुद्धम् आप्नोति मद्-भक्तिं वा यदृच्छया
asmiṃl loke vartamānaḥ sva-dharma-stho 'naghaḥ śuciḥ jñānaṃ viśuddham āpnoti mad-bhaktiṃ vā yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गिणो ऽप्य् एतम् इच्छन्ति लोकं निरयिणस् तथा साधकं ज्ञान-भक्तिभ्याम् उभयं तद्-असाधकम्
svargiṇo 'py etam icchanti lokaṃ nirayiṇas tathā sādhakaṃ jñāna-bhaktibhyām ubhayaṃ tad-asādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न नरः स्वर्-गतिं काङ्क्षेन् नारकीं वा विचक्षणः नेमं लोकं च काङ्क्षेत देहावेशात् प्रमाद्यति
na naraḥ svar-gatiṃ kāṅkṣen nārakīṃ vā vicakṣaṇaḥ nemaṃ lokaṃ ca kāṅkṣeta dehāveśāt pramādyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विद्वान् पुरा मृत्योर् अभवाय घटेत सः अप्रमत्त इदं ज्ञात्वा मर्त्यम् अप्य् अर्थ-सिद्धि-दम्
etad vidvān purā mṛtyor abhavāya ghaṭeta saḥ apramatta idaṃ jñātvā martyam apy artha-siddhi-dam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिद्यमानं यमैर् एतैः कृत-नीडं वनस्पतिम् खगः स्व-केतम् उत्सृज्य क्षेमं याति ह्य् अलम्पटः
chidyamānaṃ yamair etaiḥ kṛta-nīḍaṃ vanaspatim khagaḥ sva-ketam utsṛjya kṣemaṃ yāti hy alampaṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो-रात्रैश् छिद्यमानं बुद्ध्वायुर् भय-वेपथुः मुक्त-सङ्गः परं बुद्ध्वा निरीह उपशाम्यति
aho-rātraiś chidyamānaṃ buddhvāyur bhaya-vepathuḥ mukta-saṅgaḥ paraṃ buddhvā nirīha upaśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृ-देहम् आद्यं सु-लभं सु-दुर्लभं प्लवं सु-कल्पं गुरु-कर्णधारम् मयानुकूलेन नभस्वतेरितं पुमान् भवाब्धिं न तरेत् स आत्म-हा
nṛ-deham ādyaṃ su-labhaṃ su-durlabhaṃ plavaṃ su-kalpaṃ guru-karṇadhāram mayānukūlena nabhasvateritaṃ pumān bhavābdhiṃ na taret sa ātma-hā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदारम्भेषु निर्विण्णो विरक्तः संयतेन्द्रियः अभ्यासेनात्मनो योगी धारयेद् अचलं मनः
yadārambheṣu nirviṇṇo viraktaḥ saṃyatendriyaḥ abhyāsenātmano yogī dhārayed acalaṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्यमाणं मनो यर्हि भ्राम्यद् अश्व् अनवस्थितम् अतन्द्रितो ऽनुरोधेन मार्गेणात्म-वशं नयेत्
dhāryamāṇaṃ mano yarhi bhrāmyad aśv anavasthitam atandrito 'nurodhena mārgeṇātma-vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनो-गतिं न विसृजेज् जित-प्राणो जितेन्द्रियः सत्त्व-सम्पन्नया बुद्ध्या मन आत्म-वशं नयेत्
mano-gatiṃ na visṛjej jita-prāṇo jitendriyaḥ sattva-sampannayā buddhyā mana ātma-vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वै परमो योगो मनसः सङ्ग्रहः स्मृतः हृदय-ज्ञत्वम् अन्विच्छन् दम्यस्येवार्वतो मुहुः
eṣa vai paramo yogo manasaḥ saṅgrahaḥ smṛtaḥ hṛdaya-jñatvam anvicchan damyasyevārvato muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साङ्ख्येन सर्व-भावानां प्रतिलोमानुलोमतः भवाप्ययाव् अनुध्यायेन् मनो यावत् प्रसीदति
sāṅkhyena sarva-bhāvānāṃ pratilomānulomataḥ bhavāpyayāv anudhyāyen mano yāvat prasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विण्णस्य विरक्तस्य पुरुषस्योक्त-वेदिनः मनस् त्यजति दौरात्म्यं चिन्तितस्यानुचिन्तया
nirviṇṇasya viraktasya puruṣasyokta-vedinaḥ manas tyajati daurātmyaṃ cintitasyānucintayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमादिभिर् योग-पथैर् आन्वीक्षिक्या च विद्यया ममार्चोपासनाभिर् वा नान्यैर् योग्यं स्मरेन् मनः
yamādibhir yoga-pathair ānvīkṣikyā ca vidyayā mamārcopāsanābhir vā nānyair yogyaṃ smaren manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि कुर्यात् प्रमादेन योगी कर्म विगर्हितम् योगेनैव दहेद् अंहो नान्यत् तत्र कदाचन
yadi kuryāt pramādena yogī karma vigarhitam yogenaiva dahed aṃho nānyat tatra kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वे स्वे ऽधिकारे या निष्ठा स गुणः परिकीर्तितः कर्मणां जात्य्-अशुद्धानाम् अनेन नियमः कृतः गुण-दोष-विधानेन सङ्गानां त्याजनेच्छया
sve sve 'dhikāre yā niṣṭhā sa guṇaḥ parikīrtitaḥ karmaṇāṃ jāty-aśuddhānām anena niyamaḥ kṛtaḥ guṇa-doṣa-vidhānena saṅgānāṃ tyājanecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जात-श्रद्धो मत्-कथासु निर्विण्णः सर्व-कर्मसु वेद दुःखात्मकान् कामान् परित्यागे ऽप्य् अनीश्वरः
jāta-śraddho mat-kathāsu nirviṇṇaḥ sarva-karmasu veda duḥkhātmakān kāmān parityāge 'py anīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भजेत मां प्रीतः श्रद्धालुर् दृढ-निश्चयः जुषमाणश् च तान् कामान् दुःखोदर्कांश् च गर्हयन्
tato bhajeta māṃ prītaḥ śraddhālur dṛḍha-niścayaḥ juṣamāṇaś ca tān kāmān duḥkhodarkāṃś ca garhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्तेन भक्ति-योगेन भजतो मासकृन् मुनेः कामा हृदय्या नश्यन्ति सर्वे मयि हृदि स्थिते
proktena bhakti-yogena bhajato māsakṛn muneḥ kāmā hṛdayyā naśyanti sarve mayi hṛdi sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिद्यते हृदय-ग्रन्थिश् छिद्यन्ते सर्व-संशयाः क्षीयन्ते चास्य कर्माणि मयि दृष्टे ऽखिलात्मनि
bhidyate hṛdaya-granthiś chidyante sarva-saṃśayāḥ kṣīyante cāsya karmāṇi mayi dṛṣṭe 'khilātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् मद्-भक्ति-युक्तस्य योगिनो वै मद्-आत्मनः न ज्ञानं न च वैराग्यं प्रायः श्रेयो भवेद् इह
tasmān mad-bhakti-yuktasya yogino vai mad-ātmanaḥ na jñānaṃ na ca vairāgyaṃ prāyaḥ śreyo bhaved iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् कर्मभिर् यत् तपसा ज्ञान-वैराग्यतश् च यत् योगेन दान-धर्मेण श्रेयोभिर् इतरैर् अपि
yat karmabhir yat tapasā jñāna-vairāgyataś ca yat yogena dāna-dharmeṇa śreyobhir itarair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं मद्-भक्ति-योगेन मद्-भक्तो लभते ऽञ्जसा स्वर्गापवर्गं मद्-धाम कथञ्चिद् यदि वाञ्छति
sarvaṃ mad-bhakti-yogena mad-bhakto labhate 'ñjasā svargāpavargaṃ mad-dhāma kathañcid yadi vāñchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न किञ्चित् साधवो धीरा भक्ता ह्य् एकान्तिनो मम वाञ्छन्त्य् अपि मया दत्तं कैवल्यम् अपुनर्-भवम्
na kiñcit sādhavo dhīrā bhaktā hy ekāntino mama vāñchanty api mayā dattaṃ kaivalyam apunar-bhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरपेक्ष्यं परं प्राहुर् निःश्रेयसम् अनल्पकम् तस्मान् निराशिषो भक्तिर् निरपेक्षस्य मे भवेत्
nairapekṣyaṃ paraṃ prāhur niḥśreyasam analpakam tasmān nirāśiṣo bhaktir nirapekṣasya me bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मय्य् एकान्त-भक्तानां गुण-दोषोद्भवा गुणाः साधूनां सम-चित्तानां बुद्धेः परम् उपेयुषाम्
na mayy ekānta-bhaktānāṃ guṇa-doṣodbhavā guṇāḥ sādhūnāṃ sama-cittānāṃ buddheḥ param upeyuṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एतान् मया दिष्टान् अनुतिष्ठन्ति मे पथः क्षेमं विन्दन्ति मत्-स्थानं यद् ब्रह्म परमं विदुः
evam etān mayā diṣṭān anutiṣṭhanti me pathaḥ kṣemaṃ vindanti mat-sthānaṃ yad brahma paramaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.