Library·Bhāgavata Purāṇa·11·11.21
श्री-भगवान् उवाच य एतान् मत्-पथो हित्वा भक्ति-ज्ञान-क्रियात्मकान् क्षुद्रान् कामांश् चलैः प्राणैर् जुषन्तः संसरन्ति ते
śrī-bhagavān uvāca ya etān mat-patho hitvā bhakti-jñāna-kriyātmakān kṣudrān kāmāṃś calaiḥ prāṇair juṣantaḥ saṃsaranti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वे स्वे ऽधिकारे या निष्ठा स गुणः परिकीर्तितः विपर्ययस् तु दोषः स्याद् उभयोर् एष निश्चयः
sve sve 'dhikāre yā niṣṭhā sa guṇaḥ parikīrtitaḥ viparyayas tu doṣaḥ syād ubhayor eṣa niścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्ध्य्-अशुद्धी विधीयेते समानेष्व् अपि वस्तुषु द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुण-दोषौ शुभाशुभौ धर्मार्थं व्यवहारार्थं यात्रार्थम् इति चानघ
śuddhy-aśuddhī vidhīyete samāneṣv api vastuṣu dravyasya vicikitsārthaṃ guṇa-doṣau śubhāśubhau dharmārthaṃ vyavahārārthaṃ yātrārtham iti cānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शितो ऽयं मयाचारो धर्मम् उद्वहतां धुरम्
darśito 'yaṃ mayācāro dharmam udvahatāṃ dhuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूम्य्-अम्ब्व्-अग्न्य्-अनिलाकाशा भूतानां पञ्च-धातवः आ-ब्रह्म-स्थावरादीनां शारीरा आत्म-संयुताः
bhūmy-ambv-agny-anilākāśā bhūtānāṃ pañca-dhātavaḥ ā-brahma-sthāvarādīnāṃ śārīrā ātma-saṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदेन नाम-रूपाणि विषमाणि समेष्व् अपि धातुषूद्धव कल्प्यन्त एतेषां स्वार्थ-सिद्धये
vedena nāma-rūpāṇi viṣamāṇi sameṣv api dhātuṣūddhava kalpyanta eteṣāṃ svārtha-siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देश-कालादि-भावानां वस्तूनां मम सत्तम गुण-दोषौ विधीयेते नियमार्थं हि कर्मणाम्
deśa-kālādi-bhāvānāṃ vastūnāṃ mama sattama guṇa-doṣau vidhīyete niyamārthaṃ hi karmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृष्ण-सारो देशानाम् अब्रह्मण्यो ऽसुचिर् भवेत् कृष्ण-सारो ऽप्य् असौवीर- कीकटासंस्कृतेरिणम्
akṛṣṇa-sāro deśānām abrahmaṇyo 'sucir bhavet kṛṣṇa-sāro 'py asauvīra- kīkaṭāsaṃskṛteriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यतः स्वत एव वा यतो निवर्तते कर्म स दोषो ऽकर्मकः स्मृतः
karmaṇyo guṇavān kālo dravyataḥ svata eva vā yato nivartate karma sa doṣo 'karmakaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यस्य शुद्ध्य्-अशुद्धी च द्रव्येण वचनेन च संस्कारेणाथ कालेन महत्वाल्पतयाथ वा
dravyasya śuddhy-aśuddhī ca dravyeṇa vacanena ca saṃskāreṇātha kālena mahatvālpatayātha vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्त्याशक्त्याथ वा बुद्ध्या समृद्ध्या च यद् आत्मने अघं कुर्वन्ति हि यथा देशावस्थानुसारतः
śaktyāśaktyātha vā buddhyā samṛddhyā ca yad ātmane aghaṃ kurvanti hi yathā deśāvasthānusārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्य-दार्व्-अस्थि-तन्तूनां रस-तैजस-चर्मणाम् काल-वाय्व्-अग्नि-मृत्-तोयैः पार्थिवानां युतायुतैः
dhānya-dārv-asthi-tantūnāṃ rasa-taijasa-carmaṇām kāla-vāyv-agni-mṛt-toyaiḥ pārthivānāṃ yutāyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमेध्य-लिप्तं यद् येन गन्ध-लेपं व्यपोहति भजते प्रकृतिं तस्य तच् छौचं तावद् इष्यते
amedhya-liptaṃ yad yena gandha-lepaṃ vyapohati bhajate prakṛtiṃ tasya tac chaucaṃ tāvad iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नान-दान-तपो-ऽवस्था- वीर्य-संस्कार-कर्मभिः मत्-स्मृत्या चात्मनः शौचं शुद्धः कर्माचरेद् द्विजः
snāna-dāna-tapo-'vasthā- vīrya-saṃskāra-karmabhiḥ mat-smṛtyā cātmanaḥ śaucaṃ śuddhaḥ karmācared dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रस्य च परिज्ञानं कर्म-शुद्धिर् मद्-अर्पणम् धर्मः सम्पद्यते षड्भिर् अधर्मस् तु विपर्ययः
mantrasya ca parijñānaṃ karma-śuddhir mad-arpaṇam dharmaḥ sampadyate ṣaḍbhir adharmas tu viparyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् गुणो ऽपि दोषः स्याद् दोषो ऽपि विधिना गुणः गुण-दोषार्थ-नियमस् तद्-भिदाम् एव बाधते
kvacid guṇo 'pi doṣaḥ syād doṣo 'pi vidhinā guṇaḥ guṇa-doṣārtha-niyamas tad-bhidām eva bādhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समान-कर्माचरणं पतितानां न पातकम् औत्पत्तिको गुणः सङ्गो न शयानः पतत्य् अधः
samāna-karmācaraṇaṃ patitānāṃ na pātakam autpattiko guṇaḥ saṅgo na śayānaḥ pataty adhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस् ततः एष धर्मो नृणां क्षेमः शोक-मोह-भयापहः
yato yato nivarteta vimucyeta tatas tataḥ eṣa dharmo nṛṇāṃ kṣemaḥ śoka-moha-bhayāpahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयेषु गुणाध्यासात् पुंसः सङ्गस् ततो भवेत् सङ्गात् तत्र भवेत् कामः कामाद् एव कलिर् नृणाम्
viṣayeṣu guṇādhyāsāt puṃsaḥ saṅgas tato bhavet saṅgāt tatra bhavet kāmaḥ kāmād eva kalir nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलेर् दुर्विषहः क्रोधस् तमस् तम् अनुवर्तते तमसा ग्रस्यते पुंसश् चेतना व्यापिनी द्रुतम्
kaler durviṣahaḥ krodhas tamas tam anuvartate tamasā grasyate puṃsaś cetanā vyāpinī drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया विरहितः साधो जन्तुः शून्याय कल्पते ततो ऽस्य स्वार्थ-विभ्रंशो मूर्च्छितस्य मृतस्य च
tayā virahitaḥ sādho jantuḥ śūnyāya kalpate tato 'sya svārtha-vibhraṃśo mūrcchitasya mṛtasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयाभिनिवेशेन नात्मानं वेद नापरम् वृक्ष जीविकया जीवन् व्यर्थं भस्त्रेव यः श्वसन्
viṣayābhiniveśena nātmānaṃ veda nāparam vṛkṣa jīvikayā jīvan vyarthaṃ bhastreva yaḥ śvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फल-श्रुतिर् इयं नॄणां न श्रेयो रोचनं परम् श्रेयो-विवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्य-रोचनम्
phala-śrutir iyaṃ nṝṇāṃ na śreyo rocanaṃ param śreyo-vivakṣayā proktaṃ yathā bhaiṣajya-rocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्व-जनेषु च आसक्त-मनसो मर्त्या आत्मनो ऽनर्थ-हेतुषु
utpattyaiva hi kāmeṣu prāṇeṣu sva-janeṣu ca āsakta-manaso martyā ātmano 'nartha-hetuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नतान् अविदुषः स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि कथं युञ्ज्यात् पुनस् तेषु तांस् तमो विशतो बुधः
natān aviduṣaḥ svārthaṃ bhrāmyato vṛjinādhvani kathaṃ yuñjyāt punas teṣu tāṃs tamo viśato budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं व्यवसितं केचिद् अविज्ञाय कुबुद्धयः फल-श्रुतिं कुसुमितां न वेद-ज्ञा वदन्ति हि
evaṃ vyavasitaṃ kecid avijñāya kubuddhayaḥ phala-śrutiṃ kusumitāṃ na veda-jñā vadanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामिनः कृपणा लुब्धाः पुष्पेषु फल-बुद्धयः अग्नि-मुग्धा धूम-तान्ताः स्वं लोकं न विदन्ति ते
kāminaḥ kṛpaṇā lubdhāḥ puṣpeṣu phala-buddhayaḥ agni-mugdhā dhūma-tāntāḥ svaṃ lokaṃ na vidanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते माम् अङ्ग जानन्ति हृदि-स्थं य इदं यतः उक्थ-शस्त्रा ह्य् असु-तृपो यथा नीहार-चक्षुषः
na te mām aṅga jānanti hṛdi-sthaṃ ya idaṃ yataḥ uktha-śastrā hy asu-tṛpo yathā nīhāra-cakṣuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते मे मतम् अविज्ञाय परोक्षं विषयात्मकाः हिंसायां यदि रागः स्याद् यज्ञ एव न चोदना
te me matam avijñāya parokṣaṃ viṣayātmakāḥ hiṃsāyāṃ yadi rāgaḥ syād yajña eva na codanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिंसा-विहारा ह्य् आलब्धैः पशुभिः स्व-सुखेच्छया यजन्ते देवता यज्ञैः पितृ-भूत-पतीन् खलाः
hiṃsā-vihārā hy ālabdhaiḥ paśubhiḥ sva-sukhecchayā yajante devatā yajñaiḥ pitṛ-bhūta-patīn khalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नोपमम् अमुं लोकम् असन्तं श्रवण-प्रियम् आशिषो हृदि सङ्कल्प्य त्यजन्त्य् अर्थान् यथा वणिक्
svapnopamam amuṃ lokam asantaṃ śravaṇa-priyam āśiṣo hṛdi saṅkalpya tyajanty arthān yathā vaṇik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजः-सत्त्व-तमो-निष्ठा रजः-सत्त्व-तमो-जुषः उपासत इन्द्र-मुख्यान् देवादीन् न यथैव माम्
rajaḥ-sattva-tamo-niṣṭhā rajaḥ-sattva-tamo-juṣaḥ upāsata indra-mukhyān devādīn na yathaiva mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्ट्वेह देवता यज्ञैर् गत्वा रंस्यामहे दिवि तस्यान्त इह भूयास्म महा-शाला महा-कुलाः
iṣṭveha devatā yajñair gatvā raṃsyāmahe divi tasyānta iha bhūyāsma mahā-śālā mahā-kulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुष्पितया वाचा व्याक्षिप्त-मनसां नृणाम् मानिनां चाति-लुब्धानां मद्-वार्तापि न रोचते
evaṃ puṣpitayā vācā vyākṣipta-manasāṃ nṛṇām mānināṃ cāti-lubdhānāṃ mad-vārtāpi na rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदा ब्रह्मात्म-विषयास् त्रि-काण्ड-विषया इमे परोक्ष-वादा ऋषयः परोक्षं मम च प्रियम्
vedā brahmātma-viṣayās tri-kāṇḍa-viṣayā ime parokṣa-vādā ṛṣayaḥ parokṣaṃ mama ca priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्द-ब्रह्म सु-दुर्बोधं प्राणेन्द्रिय-मनो-मयम् अनन्त-पारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्र-वत्
śabda-brahma su-durbodhaṃ prāṇendriya-mano-mayam ananta-pāraṃ gambhīraṃ durvigāhyaṃ samudra-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणानन्त-शक्तिना भूतेषु घोष-रूपेण विसेषूर्णेव लक्ष्यते
mayopabṛṃhitaṃ bhūmnā brahmaṇānanta-śaktinā bhūteṣu ghoṣa-rūpeṇa viseṣūrṇeva lakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोर्णनाभिर् हृदयाद् ऊर्णाम् उद्वमते मुखात् आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसा स्पर्श-रूपिणा
yathorṇanābhir hṛdayād ūrṇām udvamate mukhāt ākāśād ghoṣavān prāṇo manasā sparśa-rūpiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छन्दो-मयो ऽमृत-मयः सहस्र-पदवीं प्रभुः ॐकाराद् व्यञ्जित-स्पर्श- स्वरोष्मान्तस्थ-भूषिताम्
chando-mayo 'mṛta-mayaḥ sahasra-padavīṃ prabhuḥ oṃkārād vyañjita-sparśa- svaroṣmāntastha-bhūṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्र-भाषा-विततां छन्दोभिश् चतुर्-उत्तरैः अनन्त-पारां बृहतीं सृजत्य् आक्षिपते स्वयम्
vicitra-bhāṣā-vitatāṃ chandobhiś catur-uttaraiḥ ananta-pārāṃ bṛhatīṃ sṛjaty ākṣipate svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्र्य् उष्णिग् अनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिर् एव च त्रिष्टुब् जगत्य् अतिच्छन्दो ह्य् अत्यष्ट्य्-अतिजगद्-विराट्
gāyatry uṣṇig anuṣṭup ca bṛhatī paṅktir eva ca triṣṭub jagaty aticchando hy atyaṣṭy-atijagad-virāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं विधत्ते किम् आचष्टे किम् अनूद्य विकल्पयेत् इत्य् अस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन
kiṃ vidhatte kim ācaṣṭe kim anūdya vikalpayet ity asyā hṛdayaṃ loke nānyo mad veda kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां विधत्ते ऽभिधत्ते मां विकल्प्यापोह्यते त्व् अहम् एतावान् सर्व-वेदार्थः शब्द आस्थाय मां भिदाम् माया-मात्रम् अनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रसीदति
māṃ vidhatte 'bhidhatte māṃ vikalpyāpohyate tv aham etāvān sarva-vedārthaḥ śabda āsthāya māṃ bhidām māyā-mātram anūdyānte pratiṣidhya prasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.