Library·Bhāgavata Purāṇa·11·11.3
श्री-राजोवाच परस्य विष्णोर् ईशस्य मायिनाम् अपि मोहिनीम् मायां वेदितुम् इच्छामो भगवन्तो ब्रुवन्तु नः
śrī-rājovāca parasya viṣṇor īśasya māyinām api mohinīm māyāṃ veditum icchāmo bhagavanto bruvantu naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानुतृप्ये जुषन् युष्मद्- वचो हरि-कथामृतम् संसार-ताप-निस्तप्तो मर्त्यस् तत्-ताप-भेषजम्
nānutṛpye juṣan yuṣmad- vaco hari-kathāmṛtam saṃsāra-tāpa-nistapto martyas tat-tāpa-bheṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-अन्तरीक्ष उवाच एभिर् भूतानि भूतात्मा महा-भूतैर् महा-भुज ससर्जोच्चावचान्य् आद्यः स्व-मात्रात्म-प्रसिद्धये
śrī-antarīkṣa uvāca ebhir bhūtāni bhūtātmā mahā-bhūtair mahā-bhuja sasarjoccāvacāny ādyaḥ sva-mātrātma-prasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सृष्टानि भूतानि प्रविष्टः पञ्च-धातुभिः एकधा दशधात्मानं विभजन् जुषते गुणान्
evaṃ sṛṣṭāni bhūtāni praviṣṭaḥ pañca-dhātubhiḥ ekadhā daśadhātmānaṃ vibhajan juṣate guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणैर् गुणान् स भुञ्जान आत्म-प्रद्योतितैः प्रभुः मन्यमान इदं सृष्टम् आत्मानम् इह सज्जते
guṇair guṇān sa bhuñjāna ātma-pradyotitaiḥ prabhuḥ manyamāna idaṃ sṛṣṭam ātmānam iha sajjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्माणि कर्मभिः कुर्वन् स-निमित्तानि देह-भृत् तत् तत् कर्म-फलं गृह्णन् भ्रमतीह सुखेतरम्
karmāṇi karmabhiḥ kurvan sa-nimittāni deha-bhṛt tat tat karma-phalaṃ gṛhṇan bhramatīha sukhetaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं कर्म-गतीर् गच्छन् बह्व्-अभद्र-वहाः पुमान् आभूत-सम्प्लवात् सर्ग- प्रलयाव् अश्नुते ऽवशः
itthaṃ karma-gatīr gacchan bahv-abhadra-vahāḥ pumān ābhūta-samplavāt sarga- pralayāv aśnute 'vaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातूपप्लव आसन्ने व्यक्तं द्रव्य-गुणात्मकम् अनादि-निधनः कालो ह्य् अव्यक्तायापकर्षति
dhātūpaplava āsanne vyaktaṃ dravya-guṇātmakam anādi-nidhanaḥ kālo hy avyaktāyāpakarṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत-वर्षा ह्य् अनावृष्टिर् भविष्यत्य् उल्बणा भुवि तत्-कालोपचितोष्णार्को लोकांस् त्रीन् प्रतपिष्यति
śata-varṣā hy anāvṛṣṭir bhaviṣyaty ulbaṇā bhuvi tat-kālopacitoṣṇārko lokāṃs trīn pratapiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाताल-तलम् आरभ्य सङ्कर्षण-मुखानलः दहन्न् ऊर्ध्व-शिखो विष्वग् वर्धते वायुनेरितः
pātāla-talam ārabhya saṅkarṣaṇa-mukhānalaḥ dahann ūrdhva-śikho viṣvag vardhate vāyuneritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवर्तको मेघ-गणो वर्षति स्म शतं समाः धाराभिर् हस्ति-हस्ताभिर् लीयते सलिले विराट्
saṃvartako megha-gaṇo varṣati sma śataṃ samāḥ dhārābhir hasti-hastābhir līyate salile virāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विराजम् उत्सृज्य् वैराजः पुरुषो नृप अव्यक्तं विशते सूक्ष्मं निरिन्धन इवानलः
tato virājam utsṛjy vairājaḥ puruṣo nṛpa avyaktaṃ viśate sūkṣmaṃ nirindhana ivānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुना हृत-गन्धा भूः सलिलत्वाय कल्पते सलिलं तद्-धृत-रसं ज्योतिष्ट्वायोपकल्पते
vāyunā hṛta-gandhā bhūḥ salilatvāya kalpate salilaṃ tad-dhṛta-rasaṃ jyotiṣṭvāyopakalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत-रूपं तु तमसा वायौ ज्योतिः प्रलीयते हृत-स्पर्शो ऽवकाशेन वायुर् नभसि लीयते कालात्मना हृत-गुणं नभ आत्मनि लीयते
hṛta-rūpaṃ tu tamasā vāyau jyotiḥ pralīyate hṛta-sparśo 'vakāśena vāyur nabhasi līyate kālātmanā hṛta-guṇaṃ nabha ātmani līyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सह वैकारिकैर् नृप प्रविशन्ति ह्य् अहङ्कारं स्व-गुणैर् अहम् आत्मनि
indriyāṇi mano buddhiḥ saha vaikārikair nṛpa praviśanti hy ahaṅkāraṃ sva-guṇair aham ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा माया भगवतः सर्ग-स्थित्य्-अन्त-कारिणी त्रि-वर्णा वर्णितास्माभिः किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि
eṣā māyā bhagavataḥ sarga-sthity-anta-kāriṇī tri-varṇā varṇitāsmābhiḥ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच यथैताम् ऐश्वरीं मायां दुस्तराम् अकृतात्मभिः तरन्त्य् अञ्जः स्थूल-धियो महर्ष इदम् उच्यताम्
śrī-rājovāca yathaitām aiśvarīṃ māyāṃ dustarām akṛtātmabhiḥ taranty añjaḥ sthūla-dhiyo maharṣa idam ucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-प्रबुद्ध उवाच कर्माण्य् आरभमाणानां दुःख-हत्यै सुखाय च पश्येत् पाक-विपर्यासं मिथुनी-चारिणां नृणाम्
śrī-prabuddha uvāca karmāṇy ārabhamāṇānāṃ duḥkha-hatyai sukhāya ca paśyet pāka-viparyāsaṃ mithunī-cāriṇāṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यार्तिदेन वित्तेन दुर्लभेनात्म-मृत्युना गृहापत्याप्त-पशुभिः का प्रीतिः साधितैश् चलैः
nityārtidena vittena durlabhenātma-mṛtyunā gṛhāpatyāpta-paśubhiḥ kā prītiḥ sādhitaiś calaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं लोकं परम् विद्यान् नश्वरं कर्म-निर्मितम् स-तुल्यातिशय-ध्वंसं यथा मण्डल-वर्तिनाम्
evaṃ lokaṃ param vidyān naśvaraṃ karma-nirmitam sa-tulyātiśaya-dhvaṃsaṃ yathā maṇḍala-vartinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् शाब्दे परे च निष्णातं ब्रह्मण्य् उपशमाश्रयम्
tasmād guruṃ prapadyeta jijñāsuḥ śreya uttamam śābde pare ca niṣṇātaṃ brahmaṇy upaśamāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भागवतान् धर्मान् शिक्षेद् गुर्व्-आत्म-दैवतः अमाययानुवृत्त्या यैस् तुष्येद् आत्मात्म-दो हरिः
tatra bhāgavatān dharmān śikṣed gurv-ātma-daivataḥ amāyayānuvṛttyā yais tuṣyed ātmātma-do hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतो मनसो ऽसङ्गम् आदौ सङ्गं च साधुषु दयां मैत्रीं प्रश्रयं च भूतेष्व् अद्धा यथोचितम्
sarvato manaso 'saṅgam ādau saṅgaṃ ca sādhuṣu dayāṃ maitrīṃ praśrayaṃ ca bhūteṣv addhā yathocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौचं तपस् तितिक्षां च मौनं स्वाध्यायम् आर्जवम् ब्रह्मचर्यम् अहिंसां च समत्वं द्वन्द्व-संज्ञयोः
śaucaṃ tapas titikṣāṃ ca maunaṃ svādhyāyam ārjavam brahmacaryam ahiṃsāṃ ca samatvaṃ dvandva-saṃjñayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्रात्मेश्वरान्वीक्षां कैवल्यम् अनिकेतताम् विविक्त-चीर-वसनं सन्तोषं येन केनचित्
sarvatrātmeśvarānvīkṣāṃ kaivalyam aniketatām vivikta-cīra-vasanaṃ santoṣaṃ yena kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धां भागवते शास्त्रे ऽनिन्दाम् अन्यत्र चापि हि मनो-वाक्-कर्म-दण्डं च सत्यं शम-दमाव् अपि
śraddhāṃ bhāgavate śāstre 'nindām anyatra cāpi hi mano-vāk-karma-daṇḍaṃ ca satyaṃ śama-damāv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणं कीर्तनं ध्यानं हरेर् अद्भुत-कर्मणः जन्म-कर्म-गुणानां च तद्-अर्थे ऽखिल-चेष्टितम्
śravaṇaṃ kīrtanaṃ dhyānaṃ harer adbhuta-karmaṇaḥ janma-karma-guṇānāṃ ca tad-arthe 'khila-ceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टं दत्तं तपो जप्तं वृत्तं यच् चात्मनः प्रियम् दारान् सुतान् गृहान् प्राणान् यत् परस्मै निवेदनम्
iṣṭaṃ dattaṃ tapo japtaṃ vṛttaṃ yac cātmanaḥ priyam dārān sutān gṛhān prāṇān yat parasmai nivedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृष्णात्म-नाथेषु मनुष्येषु च सौहृदम् परिचर्यां चोभयत्र महत्सु नृषु साधुषु
evaṃ kṛṣṇātma-nātheṣu manuṣyeṣu ca sauhṛdam paricaryāṃ cobhayatra mahatsu nṛṣu sādhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परानुकथनं पावनं भगवद्-यशः मिथो रतिर् मिथस् तुष्टिर् निवृत्तिर् मिथ आत्मनः
parasparānukathanaṃ pāvanaṃ bhagavad-yaśaḥ mitho ratir mithas tuṣṭir nivṛttir mitha ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्तः स्मारयन्तश् च मिथो ऽघौघ-हरं हरिम् भक्त्या सञ्जातया भक्त्या बिभ्रत्य् उत्पुलकां तनुम्
smarantaḥ smārayantaś ca mitho 'ghaugha-haraṃ harim bhaktyā sañjātayā bhaktyā bibhraty utpulakāṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् रुदन्त्य् अच्युत-चिन्तया क्वचिद् धसन्ति नन्दन्ति वदन्त्य् अलौकिकाः नृत्यन्ति गायन्त्य् अनुशीलयन्त्य् अजं भवन्ति तूष्णीं परम् एत्य निर्वृताः
kvacid rudanty acyuta-cintayā kvacid dhasanti nandanti vadanty alaukikāḥ nṛtyanti gāyanty anuśīlayanty ajaṃ bhavanti tūṣṇīṃ param etya nirvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भागवतान् धर्मान् शिक्षन् भक्त्या तद्-उत्थया नारायण-परो मायाम् अञ्जस् तरति दुस्तराम्
iti bhāgavatān dharmān śikṣan bhaktyā tad-utthayā nārāyaṇa-paro māyām añjas tarati dustarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच नारायणाभिधानस्य ब्रह्मणः परमात्मनः निष्ठाम् अर्हथ नो वक्तुं यूयं हि ब्रह्म-वित्तमाः
śrī-rājovāca nārāyaṇābhidhānasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ niṣṭhām arhatha no vaktuṃ yūyaṃ hi brahma-vittamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-पिप्पलायन उवाच स्थित्य्-उद्भव-प्रलय-हेतुर् अहेतुर् अस्य यत् स्वप्न-जागर-सुषुप्तिषु सद् बहिश् च देहेन्द्रियासु-हृदयानि चरन्ति येन सञ्जीवितानि तद् अवेहि परं नरेन्द्र
śrī-pippalāyana uvāca sthity-udbhava-pralaya-hetur ahetur asya yat svapna-jāgara-suṣuptiṣu sad bahiś ca dehendriyāsu-hṛdayāni caranti yena sañjīvitāni tad avehi paraṃ narendra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतन् मनो विशति वाग् उत चक्षुर् आत्मा प्राणेन्द्रियाणि च यथानलम् अर्चिषः स्वाः शब्दो ऽपि बोधक-निषेधतयात्म-मूलम् अर्थोक्तम् आह यद्-ऋते न निषेध-सिद्धिः
naitan mano viśati vāg uta cakṣur ātmā prāṇendriyāṇi ca yathānalam arciṣaḥ svāḥ śabdo 'pi bodhaka-niṣedhatayātma-mūlam arthoktam āha yad-ṛte na niṣedha-siddhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वं रजस् तम इति त्रि-वृद् एकम् आदौ सूत्रं महान् अहम् इति प्रवदन्ति जीवम् ज्ञान-क्रियार्थ-फल-रूपतयोरु-शक्ति ब्रह्मैव भाति सद् असच् च तयोः परं यत्
sattvaṃ rajas tama iti tri-vṛd ekam ādau sūtraṃ mahān aham iti pravadanti jīvam jñāna-kriyārtha-phala-rūpatayoru-śakti brahmaiva bhāti sad asac ca tayoḥ paraṃ yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्मा जजान न मरिष्यति नैधते ऽसौ न क्षीयते सवन-विद् व्यभिचारिणां हि सर्वत्र शश्वद् अनपाय्य् उपलब्धि-मात्रं प्राणो यथेन्द्रिय-बलेन विकल्पितं सत्
nātmā jajāna na mariṣyati naidhate 'sau na kṣīyate savana-vid vyabhicāriṇāṃ hi sarvatra śaśvad anapāyy upalabdhi-mātraṃ prāṇo yathendriya-balena vikalpitaṃ sat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डेषु पेशिषु तरुष्व् अविनिश्चितेषु प्राणो हि जीवम् उपधावति तत्र तत्र सन्ने यद् इन्द्रिय-गणे ऽहमि च प्रसुप्ते कूट-स्थ आशयम् ऋते तद्-अनुस्मृतिर् नः
aṇḍeṣu peśiṣu taruṣv aviniściteṣu prāṇo hi jīvam upadhāvati tatra tatra sanne yad indriya-gaṇe 'hami ca prasupte kūṭa-stha āśayam ṛte tad-anusmṛtir naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यर्ह्य् अब्ज-नाभ-चरणैषणयोरु-भक्त्या चेतो-मलानि विधमेद् गुण-कर्म-जानि तस्मिन् विशुद्ध उपलभ्यत आत्म-तत्त्वं शाक्षाद् यथामल-दृशोः सवितृ-प्रकाशः
yarhy abja-nābha-caraṇaiṣaṇayoru-bhaktyā ceto-malāni vidhamed guṇa-karma-jāni tasmin viśuddha upalabhyata ātma-tattvaṃ śākṣād yathāmala-dṛśoḥ savitṛ-prakāśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच कर्म-योगं वदत नः पुरुषो येन संस्कृतः विधूयेहाशु कर्माणि नैष्कर्म्यं विन्दते परम्
śrī-rājovāca karma-yogaṃ vadata naḥ puruṣo yena saṃskṛtaḥ vidhūyehāśu karmāṇi naiṣkarmyaṃ vindate param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रश्नम् ऋषीन् पूर्वम् अपृच्छं पितुर् अन्तिके नाब्रुवन् ब्रह्मणः पुत्रास् तत्र कारणम् उच्यताम्
evaṃ praśnam ṛṣīn pūrvam apṛcchaṃ pitur antike nābruvan brahmaṇaḥ putrās tatra kāraṇam ucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-आविर्होत्र उवाच कर्माकर्म विकर्मेति वेद-वादो न लौकिकः वेदस्य चेश्वरात्मत्वात् तत्र मुह्यन्ति सूरयः
śrī-āvirhotra uvāca karmākarma vikarmeti veda-vādo na laukikaḥ vedasya ceśvarātmatvāt tatra muhyanti sūrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परोक्ष-वादो वेदो ऽयं बालानाम् अनुशासनम् कर्म-मोक्षाय कर्माणि विधत्ते ह्य् अगदं यथा
parokṣa-vādo vedo 'yaṃ bālānām anuśāsanam karma-mokṣāya karmāṇi vidhatte hy agadaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाचरेद् यस् तु वेदोक्तं स्वयम् अज्ञो ऽजितेन्द्रियः विकर्मणा ह्य् अधर्मेण मृत्योर् मृत्युम् उपैति सः
nācared yas tu vedoktaṃ svayam ajño 'jitendriyaḥ vikarmaṇā hy adharmeṇa mṛtyor mṛtyum upaiti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदोक्तम् एव कुर्वाणो निःसङ्गो ऽर्पितम् ईश्वरे नैष्कर्म्यं लभते सिद्धिं रोचनार्था फल-श्रुतिः
vedoktam eva kurvāṇo niḥsaṅgo 'rpitam īśvare naiṣkarmyaṃ labhate siddhiṃ rocanārthā phala-śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य आशु हृदय-ग्रन्थिं निर्जिहीऋषुः परात्मनः विधिनोपचरेद् देवं तन्त्रोक्तेन च केशवम्
ya āśu hṛdaya-granthiṃ nirjihīṛṣuḥ parātmanaḥ vidhinopacared devaṃ tantroktena ca keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्ध्वानुग्रह आचार्यात् तेन सन्दर्शितागमः महा-पुरुषम् अभ्यर्चेन् मूर्त्याभिमतयात्मनः
labdhvānugraha ācāryāt tena sandarśitāgamaḥ mahā-puruṣam abhyarcen mūrtyābhimatayātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिः सम्मुखम् आसीनः प्राण-संयमनादिभिः पिण्डं विशोध्य सन्न्यास- कृत-रक्षो ऽर्चयेद् धरिम्
śuciḥ sammukham āsīnaḥ prāṇa-saṃyamanādibhiḥ piṇḍaṃ viśodhya sannyāsa- kṛta-rakṣo 'rcayed dharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चादौ हृदये चापि यथा-लब्धोपचारकैः द्रव्य-क्षित्य्-आत्म-लिण्गानि निष्पाद्य प्रोक्ष्य चासनम्
arcādau hṛdaye cāpi yathā-labdhopacārakaiḥ dravya-kṣity-ātma-liṇgāni niṣpādya prokṣya cāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद्यादीन् उपकल्प्याथ सन्निधाप्य समाहितः हृद्-आदिभिः कृत-न्यासो मूल-मन्त्रेण चार्चयेत्
pādyādīn upakalpyātha sannidhāpya samāhitaḥ hṛd-ādibhiḥ kṛta-nyāso mūla-mantreṇa cārcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साङ्गोपाङ्गां स-पार्षदां तां तां मूर्तिं स्व-मन्त्रतः पाद्यार्घ्याचमनीयाद्यैः स्नान-वासो-विभूषणैः
sāṅgopāṅgāṃ sa-pārṣadāṃ tāṃ tāṃ mūrtiṃ sva-mantrataḥ pādyārghyācamanīyādyaiḥ snāna-vāso-vibhūṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्ध-माल्याक्षत-स्रग्भिर् धूप-दीपोपहारकैः साङ्गम् सम्पूज्य विधिवत् स्तवैः स्तुत्वा नमेद् धरिम्
gandha-mālyākṣata-sragbhir dhūpa-dīpopahārakaiḥ sāṅgam sampūjya vidhivat stavaiḥ stutvā named dharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानम् तन्-मयम् ध्यायन् मूर्तिं सम्पूजयेद् धरेः शेषाम् आधाय शिरसा स्व-धाम्न्य् उद्वास्य सत्-कृतम्
ātmānam tan-mayam dhyāyan mūrtiṃ sampūjayed dhareḥ śeṣām ādhāya śirasā sva-dhāmny udvāsya sat-kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अग्न्य्-अर्क-तोयादाव् अतिथौ हृदये च यः यजतीश्वरम् आत्मानम् अचिरान् मुच्यते हि सः
evam agny-arka-toyādāv atithau hṛdaye ca yaḥ yajatīśvaram ātmānam acirān mucyate hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.