श्री-ब्राह्मण उवाच सुखम् ऐन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरक एव च देहिनां यद् यथा दुःखं तस्मान् नेच्छेत तद्-बुधः
śrī-brāhmaṇa uvāca sukham aindriyakaṃ rājan svarge naraka eva ca dehināṃ yad yathā duḥkhaṃ tasmān neccheta tad-budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रासं सु-मृष्टं विरसं महान्तं स्तोकम् एव वा यदृच्छयैवापतितं ग्रसेद् आजगरो ऽक्रियः
grāsaṃ su-mṛṣṭaṃ virasaṃ mahāntaṃ stokam eva vā yadṛcchayaivāpatitaṃ grased ājagaro 'kriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयीताहानि भूरीणि निराहारो ऽनुपक्रमः यदि नोपनयेद् ग्रासो महाहिर् इव दिष्ट-भुक्
śayītāhāni bhūrīṇi nirāhāro 'nupakramaḥ yadi nopanayed grāso mahāhir iva diṣṭa-bhuk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओजः-सहो-बल-युतं बिभ्रद् देहम् अकर्मकम् शयानो वीत-निद्रश् च नेहेतेन्द्रियवान् अपि
ojaḥ-saho-bala-yutaṃ bibhrad deham akarmakam śayāno vīta-nidraś ca nehetendriyavān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिः प्रसन्न-गम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्ययः अनन्त-पारो ह्य् अक्षोभ्यः स्तिमितोद इवार्णवः
muniḥ prasanna-gambhīro durvigāhyo duratyayaḥ ananta-pāro hy akṣobhyaḥ stimitoda ivārṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समृद्ध-कामो हीनो वा नारायण-परो मुनिः नोत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भिर् इव सागरः
samṛddha-kāmo hīno vā nārāyaṇa-paro muniḥ notsarpeta na śuṣyeta saridbhir iva sāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा स्त्रियं देव-मायां तद्-भावैर् अजितेन्द्रियः प्रलोभितः पतत्य् अन्धे तमस्य् अग्नौ पतङ्ग-वत्
dṛṣṭvā striyaṃ deva-māyāṃ tad-bhāvair ajitendriyaḥ pralobhitaḥ pataty andhe tamasy agnau pataṅga-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योषिद्-धिरण्याभरणाम्बरादि- द्रव्येषु माया-रचितेषु मूढः प्रलोभितात्मा ह्य् उपभोग-बुद्ध्या पतङ्ग-वन् नश्यति नष्ट-दृष्टिः
yoṣid-dhiraṇyābharaṇāmbarādi- dravyeṣu māyā-raciteṣu mūḍhaḥ pralobhitātmā hy upabhoga-buddhyā pataṅga-van naśyati naṣṭa-dṛṣṭiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता गृहान् अहिंसन्न् आतिष्ठेद् वृत्तिं माधुकरीं मुनिः
stokaṃ stokaṃ grased grāsaṃ deho varteta yāvatā gṛhān ahiṃsann ātiṣṭhed vṛttiṃ mādhukarīṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अणुभ्यश् च महद्भ्यश् च शास्त्रेभ्यः कुशलो नरः सर्वतः सारम् आदद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पदः
aṇubhyaś ca mahadbhyaś ca śāstrebhyaḥ kuśalo naraḥ sarvataḥ sāram ādadyāt puṣpebhya iva ṣaṭpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् पाणि-पात्रोदरामत्रो मक्षिकेव न सङ्ग्रही
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣitam pāṇi-pātrodarāmatro makṣikeva na saṅgrahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुकः मक्षिका इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति
sāyantanaṃ śvastanaṃ vā na saṅgṛhṇīta bhikṣukaḥ makṣikā iva saṅgṛhṇan saha tena vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदापि युवतीं भिक्षुर् न स्पृशेद् दारवीम् अपि स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्ग-सङ्गतः
padāpi yuvatīṃ bhikṣur na spṛśed dāravīm api spṛśan karīva badhyeta kariṇyā aṅga-saṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञः कर्हिचिन् मृत्युम् आत्मनः बलाधिकैः स हन्येत गजैर् अन्यैर् गजो यथा
nādhigacchet striyaṃ prājñaḥ karhicin mṛtyum ātmanaḥ balādhikaiḥ sa hanyeta gajair anyair gajo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न देयं नोपभोग्यं च लुब्धैर् यद् दुःख-सञ्चितम् भुङ्क्ते तद् अपि तच् चान्यो मधु-हेवार्थविन् मधु
na deyaṃ nopabhogyaṃ ca lubdhair yad duḥkha-sañcitam bhuṅkte tad api tac cānyo madhu-hevārthavin madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सु-दुःखोपार्जितैर् वित्तैर् आशासानां गृहाशिषः मधु-हेवाग्रतो भुङ्क्ते यतिर् वै गृह-मेधिनाम्
su-duḥkhopārjitair vittair āśāsānāṃ gṛhāśiṣaḥ madhu-hevāgrato bhuṅkte yatir vai gṛha-medhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्य-गीतं न शृणुयाद् यतिर् वन-चरः क्वचित् शिक्षेत हरिणाद् बद्धान् मृगयोर् गीत-मोहितात्
grāmya-gītaṃ na śṛṇuyād yatir vana-caraḥ kvacit śikṣeta hariṇād baddhān mṛgayor gīta-mohitāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्य-वादित्र-गीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् आसां क्रीडनको वश्य ऋष्यशृङ्गो मृगी-सुतः
nṛtya-vāditra-gītāni juṣan grāmyāṇi yoṣitām āsāṃ krīḍanako vaśya ṛṣyaśṛṅgo mṛgī-sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वयाति-प्रमाथिन्या जनो रस-विमोहितः मृत्युम् ऋच्छत्य् असद्-बुद्धिर् मीनस् तु बडिशैर् यथा
jihvayāti-pramāthinyā jano rasa-vimohitaḥ mṛtyum ṛcchaty asad-buddhir mīnas tu baḍiśair yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणि जयन्त्य् आशु निराहारा मनीषिणः वर्जयित्वा तु रसनं तन् निरन्नस्य वर्धते
indriyāṇi jayanty āśu nirāhārā manīṣiṇaḥ varjayitvā tu rasanaṃ tan nirannasya vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावज् जितेन्द्रियो न स्याद् विजितान्येन्द्रियः पुमान् न जयेद् रसनं यावज् जितं सर्वं जिते रसे
tāvaj jitendriyo na syād vijitānyendriyaḥ pumān na jayed rasanaṃ yāvaj jitaṃ sarvaṃ jite rase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिङ्गला नाम वेश्यासीद् विदेह-नगरे पुरा तस्या मे शिक्षितं किञ्चिन् निबोध नृप-नन्दन
piṅgalā nāma veśyāsīd videha-nagare purā tasyā me śikṣitaṃ kiñcin nibodha nṛpa-nandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा स्वैरिण्य् एकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती अभूत् काले बहिर् द्वारे बिभ्रती रूपम् उत्तमम्
sā svairiṇy ekadā kāntaṃ saṅketa upaneṣyatī abhūt kāle bahir dvāre bibhratī rūpam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान् पुरुषर्षभ तान् शुल्क-दान् वित्तवतः कान्तान् मेने ऽर्थ-कामुकी
mārga āgacchato vīkṣya puruṣān puruṣarṣabha tān śulka-dān vittavataḥ kāntān mene 'rtha-kāmukī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतेष्व् अपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी अप्य् अन्यो वित्तवान् को ऽपि माम् उपैष्यति भूरि-दः
āgateṣv apayāteṣu sā saṅketopajīvinī apy anyo vittavān ko 'pi mām upaiṣyati bhūri-daḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं दुराशया ध्वस्त- निद्रा द्वार्य् अवलम्बती निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत
evaṃ durāśayā dhvasta- nidrā dvāry avalambatī nirgacchantī praviśatī niśīthaṃ samapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या वित्ताशया शुष्यद्- वक्त्राया दीन-चेतसः निर्वेदः परमो जज्ञे चिन्ता-हेतुः सुखावहः
tasyā vittāśayā śuṣyad- vaktrāyā dīna-cetasaḥ nirvedaḥ paramo jajñe cintā-hetuḥ sukhāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या निर्विण्ण-चित्ताया गीतं शृणु यथा मम निर्वेद आशा-पाशानां पुरुषस्य यथा ह्य् असिः
tasyā nirviṇṇa-cittāyā gītaṃ śṛṇu yathā mama nirveda āśā-pāśānāṃ puruṣasya yathā hy asiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अङ्गाजात-निर्वेदो देह-बन्धं जिहासति यथा विज्ञान-रहितो मनुजो ममतां नृप
na hy aṅgājāta-nirvedo deha-bandhaṃ jihāsati yathā vijñāna-rahito manujo mamatāṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिङ्गलोवाच अहो मे मोह-विततिं पश्यताविजितात्मनः या कान्ताद् असतः कामं कामये येन बालिशा
piṅgalovāca aho me moha-vitatiṃ paśyatāvijitātmanaḥ yā kāntād asataḥ kāmaṃ kāmaye yena bāliśā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तं समीपे रमणं रति-प्रदं वित्त-प्रदं नित्यम् इमं विहाय अकाम-दं दुःख-भयाधि-शोक- मोह-प्रदं तुच्छम् अहं भजे ऽज्ञा
santaṃ samīpe ramaṇaṃ rati-pradaṃ vitta-pradaṃ nityam imaṃ vihāya akāma-daṃ duḥkha-bhayādhi-śoka- moha-pradaṃ tuccham ahaṃ bhaje 'jñā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो मयात्मा परितापितो वृथा साङ्केत्य-वृत्त्याति-विगर्ह्य-वार्तया स्त्रैणान् नराद् यार्थ-तृषो ऽनुशोच्यात् क्रीतेन वित्तं रतिम् आत्मनेच्छती
aho mayātmā paritāpito vṛthā sāṅketya-vṛttyāti-vigarhya-vārtayā straiṇān narād yārtha-tṛṣo 'nuśocyāt krītena vittaṃ ratim ātmanecchatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्थिभिर् निर्मित-वंश-वंस्य- स्थूणं त्वचा रोम-नखैः पिनद्धम् क्षरन्-नव-द्वारम् अगारम् एतद् विण्-मूत्र-पूर्णं मद् उपैति कान्या
yad asthibhir nirmita-vaṃśa-vaṃsya- sthūṇaṃ tvacā roma-nakhaiḥ pinaddham kṣaran-nava-dvāram agāram etad viṇ-mūtra-pūrṇaṃ mad upaiti kānyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदेहानां पुरे ह्य् अस्मिन्न् अहम् एकैव मूढ-धीः यान्यम् इच्छन्त्य् असत्य् अस्माद् आत्म-दात् कामम् अच्युतात्
videhānāṃ pure hy asminn aham ekaiva mūḍha-dhīḥ yānyam icchanty asaty asmād ātma-dāt kāmam acyutāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृत् प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् तं विक्रीयात्मनैवाहं रमे ऽनेन यथा रमा
suhṛt preṣṭhatamo nātha ātmā cāyaṃ śarīriṇām taṃ vikrīyātmanaivāhaṃ rame 'nena yathā ramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये काम-दा नराः आद्य्-अन्तवन्तो भार्याया देवा वा काल-विद्रुताः
kiyat priyaṃ te vyabhajan kāmā ye kāma-dā narāḥ ādy-antavanto bhāryāyā devā vā kāla-vidrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं मे भगवान् प्रीतो विष्णुः केनापि कर्मणा निर्वेदो ऽयं दुराशाया यन् मे जातः सुखावहः
nūnaṃ me bhagavān prīto viṣṇuḥ kenāpi karmaṇā nirvedo 'yaṃ durāśāyā yan me jātaḥ sukhāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैवं स्युर् मन्द-भाग्यायाः क्लेशा निर्वेद-हेतवः येनानुबन्धं निर्हृत्य पुरुषः शमम् ऋच्छति
maivaṃ syur manda-bhāgyāyāḥ kleśā nirveda-hetavaḥ yenānubandhaṃ nirhṛtya puruṣaḥ śamam ṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोपकृतम् आदाय शिरसा ग्राम्य-सङ्गताः त्यक्त्वा दुराशाः शरणं व्रजामि तम् अधीश्वरम्
tenopakṛtam ādāya śirasā grāmya-saṅgatāḥ tyaktvā durāśāḥ śaraṇaṃ vrajāmi tam adhīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तुष्टा श्रद्दधत्य् एतद् यथा-लाभेन जीवती विहराम्य् अमुनैवाहम् आत्मना रमणेन वै
santuṣṭā śraddadhaty etad yathā-lābhena jīvatī viharāmy amunaivāham ātmanā ramaṇena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसार-कूपे पतितं विषयैर् मुषितेक्षणम् ग्रस्तं कालाहिनात्मानं को ऽन्यस् त्रातुम् अधीश्वरः
saṃsāra-kūpe patitaṃ viṣayair muṣitekṣaṇam grastaṃ kālāhinātmānaṃ ko 'nyas trātum adhīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मैव ह्य् आत्मनो गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् अप्रमत्त इदं पश्येद् ग्रस्तं कालाहिना जगत्
ātmaiva hy ātmano goptā nirvidyeta yadākhilāt apramatta idaṃ paśyed grastaṃ kālāhinā jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-ब्राह्मण उवाच एवं व्यवसित-मतिर् दुराशां कान्त-तर्ष-जाम् छित्त्वोपशमम् आस्थाय शय्याम् उपविवेश सा
śrī-brāhmaṇa uvāca evaṃ vyavasita-matir durāśāṃ kānta-tarṣa-jām chittvopaśamam āsthāya śayyām upaviveśa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला
āśā hi paramaṃ duḥkhaṃ nairāśyaṃ paramaṃ sukham yathā sañchidya kāntāśāṃ sukhaṃ suṣvāpa piṅgalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.