Library·Bhāgavata Purāṇa·12·12.11
श्री-शौनक उवाच अथेमम् अर्थं पृच्छामो भवन्तं बहु-वित्तमम् समस्त-तन्त्र-राद्धान्ते भवान् भागवत तत्त्व-वित्
śrī-śaunaka uvāca athemam arthaṃ pṛcchāmo bhavantaṃ bahu-vittamam samasta-tantra-rāddhānte bhavān bhāgavata tattva-vit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्त्रिकाः परिचर्यायां केवलस्य श्रियः पतेः अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यैः
tāntrikāḥ paricaryāyāṃ kevalasya śriyaḥ pateḥ aṅgopāṅgāyudhākalpaṃ kalpayanti yathā ca yaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नो वर्णय भद्रं ते क्रिया-योगं बुभुत्सताम् येन क्रिया-नैपुणेन मर्त्यो यायाद् अमर्त्यताम्
tan no varṇaya bhadraṃ te kriyā-yogaṃ bubhutsatām yena kriyā-naipuṇena martyo yāyād amartyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच नमस्कृत्य गुरून् वक्ष्ये विभूतीर् वैष्णवीर् अपि याः प्रोक्ता वेद-तन्त्राभ्याम् आचार्यैः पद्मजादिभिः
sūta uvāca namaskṛtya gurūn vakṣye vibhūtīr vaiṣṇavīr api yāḥ proktā veda-tantrābhyām ācāryaiḥ padmajādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायाद्यैर् नवभिस् तत्त्वैः स विकार-मयो विराट् निर्मितो दृश्यते यत्र स-चित्के भुवन-त्रयम्
māyādyair navabhis tattvaiḥ sa vikāra-mayo virāṭ nirmito dṛśyate yatra sa-citke bhuvana-trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् वै पौरुषं रूपं भूः पादौ द्यौः शिरो नभः नाभिः सूर्यो ऽक्षिणी नासे वायुः कर्णौ दिशः प्रभोः
etad vai pauruṣaṃ rūpaṃ bhūḥ pādau dyauḥ śiro nabhaḥ nābhiḥ sūryo 'kṣiṇī nāse vāyuḥ karṇau diśaḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिः प्रजननम् अपानो मृत्युर् ईशितुः तद्-बाहवो लोक-पाला मनश् चन्द्रो भ्रुवौ यमः
prajāpatiḥ prajananam apāno mṛtyur īśituḥ tad-bāhavo loka-pālā manaś candro bhruvau yamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लज्जोत्तरो ऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रमः रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघाः पुरुष-मूर्धजाः
lajjottaro 'dharo lobho dantā jyotsnā smayo bhramaḥ romāṇi bhūruhā bhūmno meghāḥ puruṣa-mūrdhajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावान् अयं वै पुरुषो यावत्या संस्थया मितः तावान् असाव् अपि महा- पुरुषो लोक-संस्थया
yāvān ayaṃ vai puruṣo yāvatyā saṃsthayā mitaḥ tāvān asāv api mahā- puruṣo loka-saṃsthayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौस्तुभ-व्यपदेशेन स्वात्म-ज्योतिर् बिभर्त्य् अजः तत्-प्रभा व्यापिनी साक्षात् श्रीवत्सम् उरसा विभुः
kaustubha-vyapadeśena svātma-jyotir bibharty ajaḥ tat-prabhā vyāpinī sākṣāt śrīvatsam urasā vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-मायां वन-मालाख्यां नाना-गुण-मयीं दधत् वासश् छन्दो-मयं पीतं ब्रह्म-सूत्रं त्रि-वृत् स्वरम्
sva-māyāṃ vana-mālākhyāṃ nānā-guṇa-mayīṃ dadhat vāsaś chando-mayaṃ pītaṃ brahma-sūtraṃ tri-vṛt svaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकर-कुण्डले मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्व-लोकाभयङ्-करम्
bibharti sāṅkhyaṃ yogaṃ ca devo makara-kuṇḍale mauliṃ padaṃ pārameṣṭhyaṃ sarva-lokābhayaṅ-karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्याकृतम् अनन्ताख्यम् आसनं यद्-अधिष्ठितः धर्म-ज्ञानादिभिर् युक्तं सत्त्वं पद्मम् इहोच्यते
avyākṛtam anantākhyam āsanaṃ yad-adhiṣṭhitaḥ dharma-jñānādibhir yuktaṃ sattvaṃ padmam ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओजः-सहो-बल-युतं मुख्य-तत्त्वं गदां दधत् अपां तत्त्वं दर-वरं तेजस्-तत्त्वं सुदर्शनम्
ojaḥ-saho-bala-yutaṃ mukhya-tattvaṃ gadāṃ dadhat apāṃ tattvaṃ dara-varaṃ tejas-tattvaṃ sudarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नभो-निभं नभस्-तत्त्वम् असिं चर्म तमो-मयम् काल-रूपं धनुः शार्ङ्गं तथा कर्म-मयेषुधिम्
nabho-nibhaṃ nabhas-tattvam asiṃ carma tamo-mayam kāla-rūpaṃ dhanuḥ śārṅgaṃ tathā karma-mayeṣudhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणि शरान् आहुर् आकूतीर् अस्य स्यन्दनम् तन्-मात्राण्य् अस्याभिव्यक्तिं मुद्रयार्थ-क्रियात्मताम्
indriyāṇi śarān āhur ākūtīr asya syandanam tan-mātrāṇy asyābhivyaktiṃ mudrayārtha-kriyātmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलं देव-यजनं दीक्षा संस्कार आत्मनः परिचर्या भगवत आत्मनो दुरित-क्षयः
maṇḍalaṃ deva-yajanaṃ dīkṣā saṃskāra ātmanaḥ paricaryā bhagavata ātmano durita-kṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् भग-शब्दार्थं लीला-कमलम् उद्वहन् धर्मं यशश् च भगवांश् चामर-व्यजने ऽभजत्
bhagavān bhaga-śabdārthaṃ līlā-kamalam udvahan dharmaṃ yaśaś ca bhagavāṃś cāmara-vyajane 'bhajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतपत्रं तु वैकुण्ठं द्विजा धामाकुतो-भयम् त्रि-वृद् वेदः सुपर्णाख्यो यज्ञं वहति पूरुषम्
ātapatraṃ tu vaikuṇṭhaṃ dvijā dhāmākuto-bhayam tri-vṛd vedaḥ suparṇākhyo yajñaṃ vahati pūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपायिनी भगवती शृईः साक्षाद् आत्मनो हरेः विष्वक्षेनस् तन्त्र-मूर्तिर् विदितः पार्षदाधिपः नन्दादयो ऽष्टौ द्वाः-स्थाश् च ते ऽणिमाद्या हरेर् गुणाः
anapāyinī bhagavatī śṛīḥ sākṣād ātmano hareḥ viṣvakṣenas tantra-mūrtir viditaḥ pārṣadādhipaḥ nandādayo 'ṣṭau dvāḥ-sthāś ca te 'ṇimādyā harer guṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नः पुरुषः स्वयम् अनिरुद्ध इति ब्रह्मन् मूर्ति-व्यूहो ऽभिधीयते
vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaḥ puruṣaḥ svayam aniruddha iti brahman mūrti-vyūho 'bhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विश्वस् तैजसः प्राज्ञस् तुरीय इति वृत्तिभिः अर्थेन्द्रियाशय-ज्ञानैर् भगवान् परिभाव्यते
sa viśvas taijasaḥ prājñas turīya iti vṛttibhiḥ arthendriyāśaya-jñānair bhagavān paribhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पैर् भगवांस् तच् चतुष्टयम् बिभर्ति स्म चतुर्-मूर्तिर् भगवान् हरिर् ईश्वरः
aṅgopāṅgāyudhākalpair bhagavāṃs tac catuṣṭayam bibharti sma catur-mūrtir bhagavān harir īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विज-ऋषभ स एष ब्रह्म-योनिः स्वयं-दृक् स्व-महिम-परिपूर्णो मायया च स्वयैतत् सृजति हरति पातीत्य् आख्ययानावृताक्षो विवृत इव निरुक्तस् तत्-परैर् आत्म-लभ्यः
dvija-ṛṣabha sa eṣa brahma-yoniḥ svayaṃ-dṛk sva-mahima-paripūrṇo māyayā ca svayaitat sṛjati harati pātīty ākhyayānāvṛtākṣo vivṛta iva niruktas tat-parair ātma-labhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-कृष्ण कृष्ण-सख वृष्ण्य्-ऋषभावनि-ध्रुग्- राजन्य-वंश-दहनानपवर्ग-वीर्य गोविन्द गोप-वनिता-व्रज-भृत्य-गीत तीर्थ-श्रवः श्रवण-मङ्गल पाहि भृत्यान्
śrī-kṛṣṇa kṛṣṇa-sakha vṛṣṇy-ṛṣabhāvani-dhrug- rājanya-vaṃśa-dahanānapavarga-vīrya govinda gopa-vanitā-vraja-bhṛtya-gīta tīrtha-śravaḥ śravaṇa-maṅgala pāhi bhṛtyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदं कल्य उत्थाय महा-पुरुष-लक्षणम् तच्-चित्तः प्रयतो जप्त्वा ब्रह्म वेद गुहाशयम्
ya idaṃ kalya utthāya mahā-puruṣa-lakṣaṇam tac-cittaḥ prayato japtvā brahma veda guhāśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शौनक उवाच शुको यद् आह भगवान् विष्णु-राताय शृण्वते सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तकः
śrī-śaunaka uvāca śuko yad āha bhagavān viṣṇu-rātāya śṛṇvate sauro gaṇo māsi māsi nānā vasati saptakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानाम् अधीश्वरैः ब्रूहि नः श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरेः
teṣāṃ nāmāni karmāṇi niyuktānām adhīśvaraiḥ brūhi naḥ śraddadhānānāṃ vyūhaṃ sūryātmano hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच अनाद्य्-अविद्यया विष्णोर् आत्मनः सर्व-देहिनाम् निर्मितो लोक-तन्त्रो ऽयं लोकेषु परिवर्तते
sūta uvāca anādy-avidyayā viṣṇor ātmanaḥ sarva-dehinām nirmito loka-tantro 'yaṃ lokeṣu parivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एव हि लोकानां सूर्य आत्मादि-कृद् धरिः सर्व-वेद-क्रिया-मूलम् ऋषिभिर् बहुधोदितः
eka eva hi lokānāṃ sūrya ātmādi-kṛd dhariḥ sarva-veda-kriyā-mūlam ṛṣibhir bahudhoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालो देशः क्रिया कर्ता करणं कार्यम् आगमः द्रव्यं फलम् इति ब्रह्मन् नवधोक्तो ऽजया हरिः
kālo deśaḥ kriyā kartā karaṇaṃ kāryam āgamaḥ dravyaṃ phalam iti brahman navadhokto 'jayā hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्व्-आदिषु द्वादशसु भगवान् काल-रूप-धृक् लोक-तन्त्राय चरति पृथग् द्वादशभिर् गणैः
madhv-ādiṣu dvādaśasu bhagavān kāla-rūpa-dhṛk loka-tantrāya carati pṛthag dvādaśabhir gaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाता कृतस्थली हेतिर् वासुकी रथकृन् मुने पुलस्त्यस् तुम्बुरुर् इति मधु-मासं नयन्त्य् अमी
dhātā kṛtasthalī hetir vāsukī rathakṛn mune pulastyas tumburur iti madhu-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्यमा पुलहो ऽथौजाः प्रहेतिः पुञ्जिकस्थली नारदः कच्छनीरश् च नयन्त्य् एते स्म माधवम्
aryamā pulaho 'thaujāḥ prahetiḥ puñjikasthalī nāradaḥ kacchanīraś ca nayanty ete sma mādhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रो ऽत्रिः पौरुषेयो ऽथ तक्षको मेनका हहाः रथस्वन इति ह्य् एते शुक्र-मासं नयन्त्य् अमी
mitro 'triḥ pauruṣeyo 'tha takṣako menakā hahāḥ rathasvana iti hy ete śukra-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठो वरुणो रम्भा सहजन्यस् तथा हुहूः शुक्रश् चित्रस्वनश् चैव शुचि-मासं नयन्त्य् अमी
vasiṣṭho varuṇo rambhā sahajanyas tathā huhūḥ śukraś citrasvanaś caiva śuci-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रो विश्वावसुः श्रोता एलापत्रस् तथाङ्गिराः प्रम्लोचा राक्षसो वर्यो नभो-मासं नयन्त्य् अमी
indro viśvāvasuḥ śrotā elāpatras tathāṅgirāḥ pramlocā rākṣaso varyo nabho-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वान् उग्रसेनश् च व्याघ्र आसारणो भृगुः अनुम्लोचा शङ्खपालो नभस्याख्यं नयन्त्य् अमी
vivasvān ugrasenaś ca vyāghra āsāraṇo bhṛguḥ anumlocā śaṅkhapālo nabhasyākhyaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूषा धनञ्जयो वातः सुषेणः सुरुचिस् तथा घृताची गौतमश् चेति तपो-मासं नयन्त्य् अमी
pūṣā dhanañjayo vātaḥ suṣeṇaḥ surucis tathā ghṛtācī gautamaś ceti tapo-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुर् वर्चा भरद्वाजः पर्जन्यः सेनजित् तथा विश्व ऐरावतश् चैव तपस्याख्यं नयन्त्य् अमी
ṛtur varcā bharadvājaḥ parjanyaḥ senajit tathā viśva airāvataś caiva tapasyākhyaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथांशुः कश्यपस् तार्क्ष्य ऋतसेनस् तथोर्वशी विद्युच्छत्रुर् महाशङ्खः सहो-मासं नयन्त्य् अमी
athāṃśuḥ kaśyapas tārkṣya ṛtasenas tathorvaśī vidyucchatrur mahāśaṅkhaḥ saho-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगः स्फूर्जो ऽरिष्टनेमिर् ऊर्ण आयुश् च पञ्चमः कर्कोटकः पूर्वचित्तिः पुष्य-मासं नयन्त्य् अमी
bhagaḥ sphūrjo 'riṣṭanemir ūrṇa āyuś ca pañcamaḥ karkoṭakaḥ pūrvacittiḥ puṣya-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वष्टा ऋचीक-तनयः कम्बलश् च तिलोत्तमा ब्रह्मापेतो ऽथ सतजिद् धृतराष्ट्र इषम्-भराः
tvaṣṭā ṛcīka-tanayaḥ kambalaś ca tilottamā brahmāpeto 'tha satajid dhṛtarāṣṭra iṣam-bharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुर् अश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश् च सत्यजित् विश्वामित्रो मखापेत ऊर्ज-मासं नयन्त्य् अमी
viṣṇur aśvataro rambhā sūryavarcāś ca satyajit viśvāmitro makhāpeta ūrja-māsaṃ nayanty amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता भगवतो विष्णोर् आदित्यस्य विभूतयः स्मरतां सन्ध्ययोर् नॄणां हरन्त्य् अंहो दिने दिने
etā bhagavato viṣṇor ādityasya vibhūtayaḥ smaratāṃ sandhyayor nṝṇāṃ haranty aṃho dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशस्व् अपि मासेषु देवो ऽसौ षड्भिर् अस्य वै चरन् समन्तात् तनुते परत्रेह च सन्-मतिम्
dvādaśasv api māseṣu devo 'sau ṣaḍbhir asya vai caran samantāt tanute paratreha ca san-matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामर्ग्-यजुर्भिस् तल्-लिङ्गैर् ऋषयः संस्तुवन्त्य् अमुम् गन्धर्वास् तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्य् अप्सरसो ऽग्रतः
sāmarg-yajurbhis tal-liṅgair ṛṣayaḥ saṃstuvanty amum gandharvās taṃ pragāyanti nṛtyanty apsaraso 'grataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथ-योजकाः चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैरृता बल-शालिनः
unnahyanti rathaṃ nāgā grāmaṇyo ratha-yojakāḥ codayanti rathaṃ pṛṣṭhe nairṛtā bala-śālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वालखिल्याः सहस्राणि षष्टिर् ब्रह्मर्षयो ऽमलाः पुरतो ऽभिमुखं यान्ति स्तुवन्ति स्तुतिभिर् विभुम्
vālakhilyāḥ sahasrāṇi ṣaṣṭir brahmarṣayo 'malāḥ purato 'bhimukhaṃ yānti stuvanti stutibhir vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ह्य् अनादि-निधनो भगवान् हरिर् ईश्वरः कल्पे कल्पे स्वम् आत्मानं व्यूह्य लोकान् अवत्य् अजः
evaṃ hy anādi-nidhano bhagavān harir īśvaraḥ kalpe kalpe svam ātmānaṃ vyūhya lokān avaty ajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.