Library·Bhāgavata Purāṇa·12·12.3
श्री-शुक उवाच दृष्ट्वात्मनि जये व्यग्रान् नृपान् हसति भूर् इयम् अहो मा विजिगीषन्ति मृत्योः क्रीडनका नृपाः
śrī-śuka uvāca dṛṣṭvātmani jaye vyagrān nṛpān hasati bhūr iyam aho mā vijigīṣanti mṛtyoḥ krīḍanakā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम एष नरेन्द्राणां मोघः स्याद् विदुषाम् अपि येन फेनोपमे पिण्डे ये ऽति-विश्रम्भिता नृपाः
kāma eṣa narendrāṇāṃ moghaḥ syād viduṣām api yena phenopame piṇḍe ye 'ti-viśrambhitā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं निर्जित्य षड्-वर्गं जेष्यामो राज-मन्त्रिणः ततः सचिव-पौराप्त- करीन्द्रान् अस्य कण्टकान्
pūrvaṃ nirjitya ṣaḍ-vargaṃ jeṣyāmo rāja-mantriṇaḥ tataḥ saciva-paurāpta- karīndrān asya kaṇṭakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्रमेण जेष्यामः पृथ्वीं सागर-मेखलाम् इत्य् आशा-बद्ध-हृदया न पश्यन्त्य् अन्तिके ऽन्तकम्
evaṃ krameṇa jeṣyāmaḥ pṛthvīṃ sāgara-mekhalām ity āśā-baddha-hṛdayā na paśyanty antike 'ntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रावरणां जित्वा मां विशन्त्य् अब्धिम् ओजसा कियद् आत्म-जयस्यैतन् मुक्तिर् आत्म-जये फलम्
samudrāvaraṇāṃ jitvā māṃ viśanty abdhim ojasā kiyad ātma-jayasyaitan muktir ātma-jaye phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां विसृज्यैव मनवस् तत्-सुताश् च कुरूद्वह गता यथागतं युद्धे तां मां जेष्यन्त्य् अबुद्धयः
yāṃ visṛjyaiva manavas tat-sutāś ca kurūdvaha gatā yathāgataṃ yuddhe tāṃ māṃ jeṣyanty abuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्-कृते पितृ-पुत्राणां भ्रातृणां चापि विग्रहः जायते ह्य् असतां राज्ये ममता-बद्ध-चेतसाम्
mat-kṛte pitṛ-putrāṇāṃ bhrātṛṇāṃ cāpi vigrahaḥ jāyate hy asatāṃ rājye mamatā-baddha-cetasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममैवेयं मही कृत्स्ना न ते मूढेति वादिनः स्पर्धमाना मिथो घ्नन्ति म्रियन्ते मत्-कृते नृपाः
mamaiveyaṃ mahī kṛtsnā na te mūḍheti vādinaḥ spardhamānā mitho ghnanti mriyante mat-kṛte nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुः पुरूरवा गाधिर् नहुषो भरतो ऽर्जुनः मान्धाता सगरो रामः खट्वाङ्गो धुन्धुहा रघुः
pṛthuḥ purūravā gādhir nahuṣo bharato 'rjunaḥ māndhātā sagaro rāmaḥ khaṭvāṅgo dhundhuhā raghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृणबिन्दुर् ययातिश् च शर्यातिः शन्तनुर् गयः भगीरथः कुवलयाश्वः ककुत्स्थो नैषधो नृगः
tṛṇabindur yayātiś ca śaryātiḥ śantanur gayaḥ bhagīrathaḥ kuvalayāśvaḥ kakutstho naiṣadho nṛgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुर् वृत्रो रावणो लोक-रावणः नमुचिः शम्बरो भौमो हिरण्याक्षो ऽथ तारकः
hiraṇyakaśipur vṛtro rāvaṇo loka-rāvaṇaḥ namuciḥ śambaro bhaumo hiraṇyākṣo 'tha tārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वराः सर्वे सर्व-विदः शूराः सर्वे सर्व-जितो ऽजिताः
anye ca bahavo daityā rājāno ye maheśvarāḥ sarve sarva-vidaḥ śūrāḥ sarve sarva-jito 'jitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममतां मय्य् अवर्तन्त कृत्वोच्चैर् मर्त्य-धर्मिणः कथावशेषाः कालेन ह्य् अकृतार्थाः कृता विभो
mamatāṃ mayy avartanta kṛtvoccair martya-dharmiṇaḥ kathāvaśeṣāḥ kālena hy akṛtārthāḥ kṛtā vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथा इमास् ते कथिता महीयसां विताय लोकेषु यशः परेयुषाम् विज्ञान-वैराग्य-विवक्षया विभो वचो-विभूतीर् न तु पारमार्थ्यम्
kathā imās te kathitā mahīyasāṃ vitāya lokeṣu yaśaḥ pareyuṣām vijñāna-vairāgya-vivakṣayā vibho vaco-vibhūtīr na tu pāramārthyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तूत्तमः-श्लोक-गुणानुवादः सङ्गीयते ऽभीक्ष्णम् अमङ्गल-घ्नः तम् एव नित्यं शृणुयाद् अभीक्ष्णं कृष्णे ऽमलां भक्तिम् अभीप्समानः
yas tūttamaḥ-śloka-guṇānuvādaḥ saṅgīyate 'bhīkṣṇam amaṅgala-ghnaḥ tam eva nityaṃ śṛṇuyād abhīkṣṇaṃ kṛṣṇe 'malāṃ bhaktim abhīpsamānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच केनोपायेन भगवन् कलेर् दोषान् कलौ जनाः विधमिष्यन्त्य् उपचितांस् तन् मे ब्रूहि यथा मुने
śrī-rājovāca kenopāyena bhagavan kaler doṣān kalau janāḥ vidhamiṣyanty upacitāṃs tan me brūhi yathā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगानि युग-धर्मांश् च मानं प्रलय-कल्पयोः कालस्येश्वर-रूपस्य गतिं विष्णोर् महात्मनः
yugāni yuga-dharmāṃś ca mānaṃ pralaya-kalpayoḥ kālasyeśvara-rūpasya gatiṃ viṣṇor mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच कृते प्रवर्तते धर्मश् चतुष्-पात् तज्-जनैर् धृतः सत्यं दया तपो दानम् इति पादा विभोर् नृप
śrī-śuka uvāca kṛte pravartate dharmaś catuṣ-pāt taj-janair dhṛtaḥ satyaṃ dayā tapo dānam iti pādā vibhor nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तुष्टाः करुणा मैत्राः शान्ता दान्तास् तितिक्षवः आत्मारामाः सम-दृशः प्रायशः श्रमणा जनाः
santuṣṭāḥ karuṇā maitrāḥ śāntā dāntās titikṣavaḥ ātmārāmāḥ sama-dṛśaḥ prāyaśaḥ śramaṇā janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतायां धर्म-पादानां तुर्यांशो हीयते शनैः अधर्म-पादैर् अनृत- हिंषासन्तोष-विग्रहैः
tretāyāṃ dharma-pādānāṃ turyāṃśo hīyate śanaiḥ adharma-pādair anṛta- hiṃṣāsantoṣa-vigrahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा क्रिया-तपो-निष्ठा नाति-हिंस्रा न लम्पटाः त्रै-वर्गिकास् त्रयी-वृद्धा वर्णा ब्रह्मोत्तरा नृप
tadā kriyā-tapo-niṣṭhā nāti-hiṃsrā na lampaṭāḥ trai-vargikās trayī-vṛddhā varṇā brahmottarā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः-सत्य-दया-दानेष्व् अर्धं ह्रस्वति द्वापरे हिंसातुष्ट्य्-अनृत-द्वेषैर् धर्मस्याधर्म-लक्षणैः
tapaḥ-satya-dayā-dāneṣv ardhaṃ hrasvati dvāpare hiṃsātuṣṭy-anṛta-dveṣair dharmasyādharma-lakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशस्विनो महा-शीलाः स्वाध्यायाध्ययने रताः आध्याः कुटुम्बिनो हृष्टा वर्णाः क्षत्र-द्विजोत्तराः
yaśasvino mahā-śīlāḥ svādhyāyādhyayane ratāḥ ādhyāḥ kuṭumbino hṛṣṭā varṇāḥ kṣatra-dvijottarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ तु धर्म-पादानां तुर्यांशो ऽधर्म-हेतुभिः एधमानैः क्षीयमाणो ह्य् अन्ते सो ऽपि विनङ्क्ष्यति
kalau tu dharma-pādānāṃ turyāṃśo 'dharma-hetubhiḥ edhamānaiḥ kṣīyamāṇo hy ante so 'pi vinaṅkṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् लुब्धा दुराचारा निर्दयाः शुष्क-वैरिणः दुर्भगा भूरि-तर्षाश् च शूद्र-दासोत्तराः प्रजाः
tasmin lubdhā durācārā nirdayāḥ śuṣka-vairiṇaḥ durbhagā bhūri-tarṣāś ca śūdra-dāsottarāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वं रजस् तम इति दृश्यन्ते पुरुषे गुणाः काल-सञ्चोदितास् ते वै परिवर्तन्त आत्मनि
sattvaṃ rajas tama iti dṛśyante puruṣe guṇāḥ kāla-sañcoditās te vai parivartanta ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवन्ति यदा सत्त्वे मनो-बुद्धीन्द्रियाणि च तदा कृत-युगं विद्याज् ज्ञाने तपसि यद् रुचिः
prabhavanti yadā sattve mano-buddhīndriyāṇi ca tadā kṛta-yugaṃ vidyāj jñāne tapasi yad ruciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा कर्मसु काम्येषु भक्तिर् यशसि देहिनाम् तदा त्रेता रजो-वृत्तिर् इति जानीहि बुद्धिमन्
yadā karmasu kāmyeṣu bhaktir yaśasi dehinām tadā tretā rajo-vṛttir iti jānīhi buddhiman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा लोभस् त्व् असन्तोषो मानो दम्भो ऽथ मत्सरः कर्मणां चापि काम्यानां द्वापरं तद् रजस्-तमः
yadā lobhas tv asantoṣo māno dambho 'tha matsaraḥ karmaṇāṃ cāpi kāmyānāṃ dvāparaṃ tad rajas-tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा मायानृतं तन्द्रा निद्रा हिंसा विषादनम् शोक-मोहौ भयं दैन्यं स कलिस् तामसः स्मृतः
yadā māyānṛtaṃ tandrā nidrā hiṃsā viṣādanam śoka-mohau bhayaṃ dainyaṃ sa kalis tāmasaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् क्षुद्र-दृशो मर्त्याः क्षुद्र-भाग्या महाशनाः कामिनो वित्त-हीनाश् च स्वैरिण्यश् च स्त्रियो ऽसतीः
tasmāt kṣudra-dṛśo martyāḥ kṣudra-bhāgyā mahāśanāḥ kāmino vitta-hīnāś ca svairiṇyaś ca striyo 'satīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दस्यूत्कृष्टा जनपदा वेदाः पाषण्ड-दूषिताः राजानश् च प्रजा-भक्षाः शिश्नोदर-परा द्विजाः
dasyūtkṛṣṭā janapadā vedāḥ pāṣaṇḍa-dūṣitāḥ rājānaś ca prajā-bhakṣāḥ śiśnodara-parā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्रता बटवो ऽशौचा भिक्षवश् च कुटुम्बिनः तपस्विनो ग्राम-वासा न्यासिनो ऽत्यर्थ-लोलुपाः
avratā baṭavo 'śaucā bhikṣavaś ca kuṭumbinaḥ tapasvino grāma-vāsā nyāsino 'tyartha-lolupāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्व-काया महाहारा भूर्य्-अपत्या गत-ह्रियः शश्वत् कटुक-भाषिण्यश् चौर्य-मायोरु-साहसाः
hrasva-kāyā mahāhārā bhūry-apatyā gata-hriyaḥ śaśvat kaṭuka-bhāṣiṇyaś caurya-māyoru-sāhasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पणयिष्यन्ति वै क्षुद्राः किराटाः कूट-कारिणः अनापद्य् अपि मंस्यन्ते वार्तां साधु जुगुप्सिताम्
paṇayiṣyanti vai kṣudrāḥ kirāṭāḥ kūṭa-kāriṇaḥ anāpady api maṃsyante vārtāṃ sādhu jugupsitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिं त्यक्ष्यन्ति निर्द्रव्यं भृत्या अप्य् अखिलोत्तमम् भृत्यं विपन्नं पतयः कौलं गाश् चापयस्विनीः
patiṃ tyakṣyanti nirdravyaṃ bhṛtyā apy akhilottamam bhṛtyaṃ vipannaṃ patayaḥ kaulaṃ gāś cāpayasvinīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृ-भ्रातृ-सुहृज्-ज्ञातीन् हित्वा सौरत-सौहृदाः ननान्दृ-श्याल-संवादा दीनाः स्त्रैणाः कलौ नराः
pitṛ-bhrātṛ-suhṛj-jñātīn hitvā saurata-sauhṛdāḥ nanāndṛ-śyāla-saṃvādā dīnāḥ straiṇāḥ kalau narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राः प्रतिग्रहीष्यन्ति तपो-वेषोपजीविनः धर्मं वक्ष्यन्त्य् अधर्म-ज्ञा अधिरुह्योत्तमासनम्
śūdrāḥ pratigrahīṣyanti tapo-veṣopajīvinaḥ dharmaṃ vakṣyanty adharma-jñā adhiruhyottamāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं उद्विग्न-मनसो दुर्भिक्ष-कर-कर्शिताः निरन्ने भू-तले राजन् अनावृष्टि-भयातुराः
nityaṃ udvigna-manaso durbhikṣa-kara-karśitāḥ niranne bhū-tale rājan anāvṛṣṭi-bhayāturāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासो-ऽन्न-पान-शयन- व्यवाय-स्नान-भूषणैः हीनाः पिशाच-सन्दर्शा भविष्यन्ति कलौ प्रजाः
vāso-'nna-pāna-śayana- vyavāya-snāna-bhūṣaṇaiḥ hīnāḥ piśāca-sandarśā bhaviṣyanti kalau prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ काकिणिके ऽप्य् अर्थे विगृह्य त्यक्त-सौहृदाः त्यक्ष्यन्ति च प्रियान् प्राणान् हनिष्यन्ति स्वकान् अपि
kalau kākiṇike 'py arthe vigṛhya tyakta-sauhṛdāḥ tyakṣyanti ca priyān prāṇān haniṣyanti svakān api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न रक्षिष्यन्ति मनुजाः स्थविरौ पितराव् अपि पुत्रान् भार्यां च कुल-जां क्षुद्राः शिश्नोदरं-भराः
na rakṣiṣyanti manujāḥ sthavirau pitarāv api putrān bhāryāṃ ca kula-jāṃ kṣudrāḥ śiśnodaraṃ-bharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ न राजन् जगतां परं गुरुं त्रि-लोक-नाथानत-पाद-पङ्कजम् प्रायेण मर्त्या भगवन्तम् अच्युतं यक्ष्यन्ति पाषण्ड-विभिन्न-चेतसः
kalau na rājan jagatāṃ paraṃ guruṃ tri-loka-nāthānata-pāda-paṅkajam prāyeṇa martyā bhagavantam acyutaṃ yakṣyanti pāṣaṇḍa-vibhinna-cetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्-नामधेयं म्रियमाण आतुरः पतन् स्खलन् वा विवशो गृणन् पुमान् विमुक्त-कर्मार्गल उत्तमां गतिं प्राप्नोति यक्ष्यन्ति न तं कलौ जनाः
yan-nāmadheyaṃ mriyamāṇa āturaḥ patan skhalan vā vivaśo gṛṇan pumān vimukta-karmārgala uttamāṃ gatiṃ prāpnoti yakṣyanti na taṃ kalau janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसां कलि-कृतान् दोषान् द्रव्य-देशात्म-सम्भवान् सर्वान् हरति चित्त-स्थो भगवान् पुरुषोत्तमः
puṃsāṃ kali-kṛtān doṣān dravya-deśātma-sambhavān sarvān harati citta-stho bhagavān puruṣottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतः सङ्कीर्तितो ध्यातः पूजितश् चादृतो ऽपि वा नृणां धुनोति भगवान् हृत्-स्थो जन्मायुताशुभम्
śrutaḥ saṅkīrtito dhyātaḥ pūjitaś cādṛto 'pi vā nṛṇāṃ dhunoti bhagavān hṛt-stho janmāyutāśubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हेम्नि स्थितो वह्निर् दुर्वर्णं हन्ति धातु-जम् एवम् आत्म-गतो विष्णुर् योगिनाम् अशुभाशयम्
yathā hemni sthito vahnir durvarṇaṃ hanti dhātu-jam evam ātma-gato viṣṇur yoginām aśubhāśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्या-तपः-प्राण-निरोध-मैत्री- तीर्थाभिषेक-व्रत-दान-जप्यैः नात्यन्त-शुद्धिं लभते ऽन्तरात्मा यथा हृदि-स्थे भगवत्य् अनन्ते
vidyā-tapaḥ-prāṇa-nirodha-maitrī- tīrthābhiṣeka-vrata-dāna-japyaiḥ nātyanta-śuddhiṃ labhate 'ntarātmā yathā hṛdi-sthe bhagavaty anante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सर्वात्मना राजन् हृदि-स्थं कुरु केशवम् म्रियमाणो ह्य् अवहितस् ततो यासि परां गतिम्
tasmāt sarvātmanā rājan hṛdi-sthaṃ kuru keśavam mriyamāṇo hy avahitas tato yāsi parāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्रियमाणैर् अभिध्येयो भगवान् परमेश्वरः आत्म-भावं नयत्य् अङ्ग सर्वात्मा सर्व-संश्रयः
mriyamāṇair abhidhyeyo bhagavān parameśvaraḥ ātma-bhāvaṃ nayaty aṅga sarvātmā sarva-saṃśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलेर् दोष-निधे राजन्न् अस्ति ह्य् एको महान् गुणः कीर्तनाद् एव कृष्णस्य मुक्त-सङ्गः परं व्रजेत्
kaler doṣa-nidhe rājann asti hy eko mahān guṇaḥ kīrtanād eva kṛṣṇasya mukta-saṅgaḥ paraṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते यद् ध्यायतो विष्णुं त्रेतायां यजतो मखैः द्वापरे परिचर्यायां कलौ तद् धरि-कीर्तनात्
kṛte yad dhyāyato viṣṇuṃ tretāyāṃ yajato makhaiḥ dvāpare paricaryāyāṃ kalau tad dhari-kīrtanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.