Library·Bhāgavata Purāṇa·2·2.6
ब्रह्मोवाच वाचां वह्नेर्मुखं क्षेत्रं छन्दसां सप्त धातवः हव्यकव्यामृतान्नानां जिह्वा सर्वरसस्य च
brahmovāca vācāṃ vahnermukhaṃ kṣetraṃ chandasāṃ sapta dhātavaḥ havyakavyāmṛtānnānāṃ jihvā sarvarasasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वासूनां च वायोश्च तन्नासे परमायणे अश्विनोरोषधीनां च घ्राणो मोदप्रमोदयोः
sarvāsūnāṃ ca vāyośca tannāse paramāyaṇe aśvinoroṣadhīnāṃ ca ghrāṇo modapramodayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपाणां तेजसां चक्षुर्दिवः सूर्यस्य चाक्षिणी कर्णौ दिशां च तीर्थानां श्रोत्रम् आकाशशब्दयोः तद्गात्रं वस्तुसाराणां सौभगस्य च भाजनम्
rūpāṇāṃ tejasāṃ cakṣurdivaḥ sūryasya cākṣiṇī karṇau diśāṃ ca tīrthānāṃ śrotram ākāśaśabdayoḥ tadgātraṃ vastusārāṇāṃ saubhagasya ca bhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग् अस्य स्पर्शवायोश्च सर्वमेधस्य चैव हि रोमाण्युद्भिज्जजातीनां यैर्वा यज्ञस्तु सम्भृतः
tvag asya sparśavāyośca sarvamedhasya caiva hi romāṇyudbhijjajātīnāṃ yairvā yajñastu sambhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशश्मश्रुनखान्यस्य शिलालोहाभ्रविद्युताम् बाहवो लोकपालानां प्रायशः क्षेमकर्मणाम्
keśaśmaśrunakhānyasya śilālohābhravidyutām bāhavo lokapālānāṃ prāyaśaḥ kṣemakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्रमो भूर्भुवः स्वश्च क्षेमस्य शरणस्य च सर्वकामवरस्यापि हरेश्चरण आस्पदम्
vikramo bhūrbhuvaḥ svaśca kṣemasya śaraṇasya ca sarvakāmavarasyāpi hareścaraṇa āspadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां वीर्यस्य सर्गस्य पर्जन्यस्य प्रजापतेः पुंसः शिश्न उपस्थस्तु प्रजात्यानन्दनिर्वृतेः
apāṃ vīryasya sargasya parjanyasya prajāpateḥ puṃsaḥ śiśna upasthastu prajātyānandanirvṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायुर्यमस्य मित्रस्य परिमोक्षस्य नारद हिंसाया निरृतेर्मृत्योर्निरयस्य गुदं स्मृतः
pāyuryamasya mitrasya parimokṣasya nārada hiṃsāyā nirṛtermṛtyornirayasya gudaṃ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराभूतेरधर्मस्य तमसश्चापि पश्चिमः नाड्यो नदनदीनां च गोत्राणाम् अस्थिसंहतिः
parābhūteradharmasya tamasaścāpi paścimaḥ nāḍyo nadanadīnāṃ ca gotrāṇām asthisaṃhatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्तरससिन्धूनां भूतानां निधनस्य च उदरं विदितं पुंसो हृदयं मनसः पदम्
avyaktarasasindhūnāṃ bhūtānāṃ nidhanasya ca udaraṃ viditaṃ puṃso hṛdayaṃ manasaḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्य मम तुभ्यं च कुमाराणां भवस्य च विज्ञानस्य च सत्त्वस्य परस्यात्मा परायणम्
dharmasya mama tubhyaṃ ca kumārāṇāṃ bhavasya ca vijñānasya ca sattvasya parasyātmā parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं भवान् भवश्चैव त इमे मुनयो ऽग्रजाः सुरासुरनरा नागाः खगा मृगसरीसृपाः
ahaṃ bhavān bhavaścaiva ta ime munayo 'grajāḥ surāsuranarā nāgāḥ khagā mṛgasarīsṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वाप्सरसो यक्षा रक्षोभूतगणोरगाः पशवः पितरः सिद्धा विद्याध्राश्चारणा द्रुमाः
gandharvāpsaraso yakṣā rakṣobhūtagaṇoragāḥ paśavaḥ pitaraḥ siddhā vidyādhrāścāraṇā drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये च विविधा जीवाजलस्थलनभौकसः ग्रहर्क्षकेतवस्तारास्तडितः स्तनयित्नवः
anye ca vividhā jīvājalasthalanabhaukasaḥ graharkṣaketavastārāstaḍitaḥ stanayitnavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं पुरुष एवेदं भूतं भव्यं भवच् च यत् तेनेदम् आवृतं विश्वं वितस्तिम् अधितिष्ठति
sarvaṃ puruṣa evedaṃ bhūtaṃ bhavyaṃ bhavac ca yat tenedam āvṛtaṃ viśvaṃ vitastim adhitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधिष्ण्यं प्रतपन् प्राणो बहिश्च प्रतपत्यसौ एवं विराजं प्रतपंस्तपत्यन्तर्बहिः पुमान्
svadhiṣṇyaṃ pratapan prāṇo bahiśca pratapatyasau evaṃ virājaṃ pratapaṃstapatyantarbahiḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽमृतस्याभयस्येशो मर्त्यम् अन्नं यदत्यगात् महिमैष ततो ब्रह्मन् पुरुषस्य दुरत्ययः
so 'mṛtasyābhayasyeśo martyam annaṃ yadatyagāt mahimaiṣa tato brahman puruṣasya duratyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादेषु सर्वभूतानि पुंसः स्थितिपदो विदुः अमृतं क्षेमम् अभयं त्रिमूर्ध्नो ऽधायि मूर्धसु
pādeṣu sarvabhūtāni puṃsaḥ sthitipado viduḥ amṛtaṃ kṣemam abhayaṃ trimūrdhno 'dhāyi mūrdhasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादास्त्रयो बहिश्चासन्न् अप्रजानां य आश्रमाः अन्तस्त्रिलोक्यास्त्वपरो गृहमेधो ऽबृहद्व्रतः
pādāstrayo bahiścāsann aprajānāṃ ya āśramāḥ antastrilokyāstvaparo gṛhamedho 'bṛhadvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृती विचक्रमे विश्वम् साशनानशने उभे यदविद्या च विद्या च पुरुषस्तूभयाश्रयः
sṛtī vicakrame viśvam sāśanānaśane ubhe yadavidyā ca vidyā ca puruṣastūbhayāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादण्डं विराड्जज्ञे भूतेन्द्रियगुणात्मकः तद्द्रव्यम् अत्यगाद्विश्वं गोभिः सूर्य इवातपन्
yasmādaṇḍaṃ virāḍjajñe bhūtendriyaguṇātmakaḥ taddravyam atyagādviśvaṃ gobhiḥ sūrya ivātapan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदास्य नाभ्यान् नलिनादहम् आसं महात्मनः नाविदं यज्ञसम्भारान् पुरुषावयवान् ऋते
yadāsya nābhyān nalinādaham āsaṃ mahātmanaḥ nāvidaṃ yajñasambhārān puruṣāvayavān ṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु यज्ञस्य पशवः सवनस्पतयः कुशाः इदं च देवयजनं कालश्चोरुगुणान्वितः
teṣu yajñasya paśavaḥ savanaspatayaḥ kuśāḥ idaṃ ca devayajanaṃ kālaścoruguṇānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तून्योषधयः स्नेहा रसलोहमृदो जलम् ऋचो यजूंषि सामानि चातुर्होत्रं च सत्तम
vastūnyoṣadhayaḥ snehā rasalohamṛdo jalam ṛco yajūṃṣi sāmāni cāturhotraṃ ca sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामधेयानि मन्त्राश्च दक्षिणाश्च व्रतानि च देवतानुक्रमः कल्पः सङ्कल्पस्तन्त्रम् एव च
nāmadheyāni mantrāśca dakṣiṇāśca vratāni ca devatānukramaḥ kalpaḥ saṅkalpastantram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतयो मतयश्चैव प्रायश्चित्तं समर्पणम् पुरुषावयवैरेते सम्भाराः सम्भृता मया
gatayo matayaścaiva prāyaścittaṃ samarpaṇam puruṣāvayavairete sambhārāḥ sambhṛtā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सम्भृतसम्भारः पुरुषावयवैरहम् तम् एव पुरुषं यज्ञं तेनैवायजम् ईश्वरम्
iti sambhṛtasambhāraḥ puruṣāvayavairaham tam eva puruṣaṃ yajñaṃ tenaivāyajam īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते भ्रातर इमे प्रजानां पतयो नव अयजन् व्यक्तम् अव्यक्तं पुरुषं सुसमाहिताः
tataste bhrātara ime prajānāṃ patayo nava ayajan vyaktam avyaktaṃ puruṣaṃ susamāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्च मनवः काले ईजिरे ऋषयो ऽपरे पितरो विबुधा दैत्या मनुष्याः क्रतुभिर्विभुम्
tataśca manavaḥ kāle ījire ṛṣayo 'pare pitaro vibudhā daityā manuṣyāḥ kratubhirvibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणे भगवति तदिदं विश्वम् आहितम् गृहीतमायोरुगुणः सर्गादावगुणः स्वतः
nārāyaṇe bhagavati tadidaṃ viśvam āhitam gṛhītamāyoruguṇaḥ sargādāvaguṇaḥ svataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृजामि तन्नियुक्तो ऽहं हरो हरति तद्वशः विश्वं पुरुषरूपेण परिपाति त्रिशक्तिधृक्
sṛjāmi tanniyukto 'haṃ haro harati tadvaśaḥ viśvaṃ puruṣarūpeṇa paripāti triśaktidhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ते ऽभिहितं तात यथेदम् अनुपृच्छसि नान्यद्भगवतः किञ्चिद्भाव्यं सदसदात्मकम्
iti te 'bhihitaṃ tāta yathedam anupṛcchasi nānyadbhagavataḥ kiñcidbhāvyaṃ sadasadātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भारती मे ऽङ्ग मृषोपलक्ष्यते न वै क्वचिन् मे मनसो मृषा गतिः न मे हृषीकाणि पतन्त्यसत्पथे यन् मे हृदौत्कण्ठ्यवता धृतो हरिः
na bhāratī me 'ṅga mṛṣopalakṣyate na vai kvacin me manaso mṛṣā gatiḥ na me hṛṣīkāṇi patantyasatpathe yan me hṛdautkaṇṭhyavatā dhṛto hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं समाम्नायमयस्तपोमयः प्रजापतीनाम् अभिवन्दितः पतिः आस्थाय योगं निपुणं समाहितस्तं नाध्यगच्छं यत आत्मसम्भवः
so 'haṃ samāmnāyamayastapomayaḥ prajāpatīnām abhivanditaḥ patiḥ āsthāya yogaṃ nipuṇaṃ samāhitastaṃ nādhyagacchaṃ yata ātmasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नतो ऽस्म्यहं तच्चरणं समीयुषां भवच्छिदं स्वस्त्ययनं सुमङ्गलम् यो ह्यात्ममायाविभवं स्म पर्यगाद् यथा नभः स्वान्तम् अथापरे कुतः
nato 'smyahaṃ taccaraṇaṃ samīyuṣāṃ bhavacchidaṃ svastyayanaṃ sumaṅgalam yo hyātmamāyāvibhavaṃ sma paryagād yathā nabhaḥ svāntam athāpare kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं न यूयं यदृतां गतिं विदुर् न वामदेवः किम् उतापरे सुराः तन्मायया मोहितबुद्धयस्त्विदं विनिर्मितं चात्मसमं विचक्ष्महे
nāhaṃ na yūyaṃ yadṛtāṃ gatiṃ vidur na vāmadevaḥ kim utāpare surāḥ tanmāyayā mohitabuddhayastvidaṃ vinirmitaṃ cātmasamaṃ vicakṣmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यावतारकर्माणि गायन्ति ह्यस्मदादयः न यं विदन्ति तत्त्वेन तस्मै भगवते नमः
yasyāvatārakarmāṇi gāyanti hyasmadādayaḥ na yaṃ vidanti tattvena tasmai bhagavate namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष आद्यः पुरुषः कल्पे कल्पे सृजत्यजः आत्मात्मन्यात्मनात्मानं स संयच्छति पाति च
sa eṣa ādyaḥ puruṣaḥ kalpe kalpe sṛjatyajaḥ ātmātmanyātmanātmānaṃ sa saṃyacchati pāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धं केवलं ज्ञानं प्रत्यक् सम्यग् अवस्थितम् सत्यं पूर्णम् अनाद्यन्तं निर्गुणं नित्यम् अद्वयम्
viśuddhaṃ kevalaṃ jñānaṃ pratyak samyag avasthitam satyaṃ pūrṇam anādyantaṃ nirguṇaṃ nityam advayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषे विदन्ति मुनयः प्रशान्तात्मेन्द्रियाशयाः यदा तदेवासत्तर्कैस्तिरोधीयेत विप्लुतम्
ṛṣe vidanti munayaḥ praśāntātmendriyāśayāḥ yadā tadevāsattarkaistirodhīyeta viplutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यो ऽवतारः पुरुषः परस्य कालः स्वभावः सदसन्मनश्च द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणि विराट् स्वराट् स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः
ādyo 'vatāraḥ puruṣaḥ parasya kālaḥ svabhāvaḥ sadasanmanaśca dravyaṃ vikāro guṇa indriyāṇi virāṭ svarāṭ sthāsnu cariṣṇu bhūmnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं भवो यज्ञ इमे प्रजेशा दक्षादयो ये भवदादयश्च स्वर्लोकपालाः खगलोकपाला नृलोकपालास्तललोकपालाः
ahaṃ bhavo yajña ime prajeśā dakṣādayo ye bhavadādayaśca svarlokapālāḥ khagalokapālā nṛlokapālāstalalokapālāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वविद्याधरचारणेशा ये यक्षरक्षोरगनागनाथाः ये वा ऋषीणाम् ऋषभाः पित्णां दैत्येन्द्रसिद्धेश्वरदानवेन्द्राः अन्ये च ये प्रेतपिशाचभूत कूष्माण्डयादोमृगपक्ष्यधीशाः
gandharvavidyādharacāraṇeśā ye yakṣarakṣoraganāganāthāḥ ye vā ṛṣīṇām ṛṣabhāḥ pitṇāṃ daityendrasiddheśvaradānavendrāḥ anye ca ye pretapiśācabhūta kūṣmāṇḍayādomṛgapakṣyadhīśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किञ्च लोके भगवन् महस्वद् ओजःसहस्वद्बलवत् क्षमावत् श्रीह्रीविभूत्यात्मवदद्भुतार्णं तत्त्वं परं रूपवदस्वरूपम्
yat kiñca loke bhagavan mahasvad ojaḥsahasvadbalavat kṣamāvat śrīhrīvibhūtyātmavadadbhutārṇaṃ tattvaṃ paraṃ rūpavadasvarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राधान्यतो यान् ऋष आमनन्ति लीलावतारान् पुरुषस्य भूम्नः आपीयतां कर्णकषायशोषान् अनुक्रमिष्ये त इमान् सुपेशान्
prādhānyato yān ṛṣa āmananti līlāvatārān puruṣasya bhūmnaḥ āpīyatāṃ karṇakaṣāyaśoṣān anukramiṣye ta imān supeśān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.