Bhāgavata Purāṇa 2.9

श्रीशुक उवाच आत्ममायाम् ऋते राजन् परस्यानुभवात्मनः न घटेतार्थसम्बन्धः स्वप्नद्रष्टुरिवाञ्जसा

śrīśuka uvāca ātmamāyām ṛte rājan parasyānubhavātmanaḥ na ghaṭetārthasambandhaḥ svapnadraṣṭurivāñjasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुरूप इवाभाति मायया बहुरूपया रममाणो गुणेष्वस्या ममाहम् इति मन्यते

bahurūpa ivābhāti māyayā bahurūpayā ramamāṇo guṇeṣvasyā mamāham iti manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यर्हि वाव महिम्नि स्वे परस्मिन् कालमाययोः रमेत गतसम्मोहस्त्यक्त्वोदास्ते तदोभयम्

yarhi vāva mahimni sve parasmin kālamāyayoḥ rameta gatasammohastyaktvodāste tadobhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मतत्त्वविशुद्ध्यर्थं यदाह भगवान् ऋतम् ब्रह्मणे दर्शयन् रूपम् अव्यलीकव्रतादृतः

ātmatattvaviśuddhyarthaṃ yadāha bhagavān ṛtam brahmaṇe darśayan rūpam avyalīkavratādṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स आदिदेवो जगतां परो गुरुः स्वधिष्ण्यम् आस्थाय सिसृक्षयैक्षत तां नाध्यगच्छद्दृशम् अत्र सम्मतां प्रपञ्चनिर्माणविधिर्यया भवेत्

sa ādidevo jagatāṃ paro guruḥ svadhiṣṇyam āsthāya sisṛkṣayaikṣata tāṃ nādhyagacchaddṛśam atra sammatāṃ prapañcanirmāṇavidhiryayā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चिन्तयन् द्व्यक्षरम् एकदाम्भस्य् उपाशृणोद्द्विर्गदितं वचो विभुः स्पर्शेषु यत् षोडशम् एकविंशं निष्किञ्चनानां नृप यद्धनं विदुः

sa cintayan dvyakṣaram ekadāmbhasy upāśṛṇoddvirgaditaṃ vaco vibhuḥ sparśeṣu yat ṣoḍaśam ekaviṃśaṃ niṣkiñcanānāṃ nṛpa yaddhanaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य तद्वक्तृदिदृक्षया दिशो विलोक्य तत्रान्यदपश्यमानः स्वधिष्ण्यम् आस्थाय विमृश्य तद्धितं तपस्युपादिष्ट इवादधे मनः

niśamya tadvaktṛdidṛkṣayā diśo vilokya tatrānyadapaśyamānaḥ svadhiṣṇyam āsthāya vimṛśya taddhitaṃ tapasyupādiṣṭa ivādadhe manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यं सहस्राब्दम् अमोघदर्शनो जितानिलात्मा विजितोभयेन्द्रियः अतप्यत स्माखिललोकतापनं तपस्तपीयांस्तपतां समाहितः

divyaṃ sahasrābdam amoghadarśano jitānilātmā vijitobhayendriyaḥ atapyata smākhilalokatāpanaṃ tapastapīyāṃstapatāṃ samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै स्वलोकं भगवान् सभाजितः सन्दर्शयाम् आस परं न यत्परम् व्यपेतसङ्क्लेशविमोहसाध्वसं स्वदृष्टवद्भिर्पुरुषैरभिष्टुतम्

tasmai svalokaṃ bhagavān sabhājitaḥ sandarśayām āsa paraṃ na yatparam vyapetasaṅkleśavimohasādhvasaṃ svadṛṣṭavadbhirpuruṣairabhiṣṭutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवर्तते यत्र रजस्तमस्तयोः सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः न यत्र माया किम् उतापरे हरेर् अनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः

pravartate yatra rajastamastayoḥ sattvaṃ ca miśraṃ na ca kālavikramaḥ na yatra māyā kim utāpare harer anuvratā yatra surāsurārcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामावदाताः शतपत्रलोचनाः पिशङ्गवस्त्राः सुरुचः सुपेशसः सर्वे चतुर्बाहव उन्मिषन्मणि प्रवेकनिष्काभरणाः सुवर्चसः प्रवालवैदूर्यमृणालवर्चसः परिस्फुरत्कुण्डलमौलिमालिनः

śyāmāvadātāḥ śatapatralocanāḥ piśaṅgavastrāḥ surucaḥ supeśasaḥ sarve caturbāhava unmiṣanmaṇi pravekaniṣkābharaṇāḥ suvarcasaḥ pravālavaidūryamṛṇālavarcasaḥ parisphuratkuṇḍalamaulimālinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्राजिष्णुभिर्यः परितो विराजते लसद्विमानावलिभिर्महात्मनाम् विद्योतमानः प्रमदोत्तमाद्युभिः सविद्युदभ्रावलिभिर्यथा नभः

bhrājiṣṇubhiryaḥ parito virājate lasadvimānāvalibhirmahātmanām vidyotamānaḥ pramadottamādyubhiḥ savidyudabhrāvalibhiryathā nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयोः करोति मानं बहुधा विभूतिभिः प्रेङ्खं श्रिता या कुसुमाकरानुगैर् विगीयमाना प्रियकर्म गायती

śrīryatra rūpiṇyurugāyapādayoḥ karoti mānaṃ bahudhā vibhūtibhiḥ preṅkhaṃ śritā yā kusumākarānugair vigīyamānā priyakarma gāyatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श तत्राखिलसात्वतां पतिं श्रियः पतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम् सुनन्दनन्दप्रबलार्हणादिभिः स्वपार्षदाग्रैः परिसेवितं विभुम्

dadarśa tatrākhilasātvatāṃ patiṃ śriyaḥ patiṃ yajñapatiṃ jagatpatim sunandanandaprabalārhaṇādibhiḥ svapārṣadāgraiḥ parisevitaṃ vibhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृत्यप्रसादाभिमुखं दृगासवं प्रसन्नहासारुणलोचनाननम् किरीटिनं कुण्डलिनं चतुर्भुजं पीतांशुकं वक्षसि लक्षितं श्रिया

bhṛtyaprasādābhimukhaṃ dṛgāsavaṃ prasannahāsāruṇalocanānanam kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ caturbhujaṃ pītāṃśukaṃ vakṣasi lakṣitaṃ śriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यर्हणीयासनम् आस्थितं परं वृतं चतुःषोडशपञ्चशक्तिभिः युक्तं भगैः स्वैरितरत्र चाध्रुवैः स्व एव धामन् रममाणम् ईश्वरम्

adhyarhaṇīyāsanam āsthitaṃ paraṃ vṛtaṃ catuḥṣoḍaśapañcaśaktibhiḥ yuktaṃ bhagaiḥ svairitaratra cādhruvaiḥ sva eva dhāman ramamāṇam īśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दर्शनाह्लादपरिप्लुतान्तरो हृष्यत्तनुः प्रेमभराश्रुलोचनः ननाम पादाम्बुजम् अस्य विश्वसृग् यत् पारमहंस्येन पथाधिगम्यते

taddarśanāhlādapariplutāntaro hṛṣyattanuḥ premabharāśrulocanaḥ nanāma pādāmbujam asya viśvasṛg yat pāramahaṃsyena pathādhigamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्रीयमाणं समुपस्थितं कविं प्रजाविसर्गे निजशासनार्हणम् बभाष ईषत्स्मितशोचिषा गिरा प्रियः प्रियं प्रीतमनाः करे स्पृशन्

taṃ prīyamāṇaṃ samupasthitaṃ kaviṃ prajāvisarge nijaśāsanārhaṇam babhāṣa īṣatsmitaśociṣā girā priyaḥ priyaṃ prītamanāḥ kare spṛśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवान् उवाच त्वयाहं तोषितः सम्यग् वेदगर्भ सिसृक्षया चिरं भृतेन तपसा दुस्तोषः कूटयोगिनाम्

śrībhagavān uvāca tvayāhaṃ toṣitaḥ samyag vedagarbha sisṛkṣayā ciraṃ bhṛtena tapasā dustoṣaḥ kūṭayoginām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरं वरय भद्रं ते वरेशं माभिवाञ्छितम् ब्रह्मञ् छ्रेयःपरिश्रामः पुंसां मद्दर्शनावधिः

varaṃ varaya bhadraṃ te vareśaṃ mābhivāñchitam brahmañ chreyaḥpariśrāmaḥ puṃsāṃ maddarśanāvadhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनीषितानुभावो ऽयं मम लोकावलोकनम् यदुपश्रुत्य रहसि चकर्थ परमं तपः

manīṣitānubhāvo 'yaṃ mama lokāvalokanam yadupaśrutya rahasi cakartha paramaṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यादिष्टं मया तत्र त्वयि कर्मविमोहिते तपो मे हृदयं साक्षादात्माहं तपसो ऽनघ

pratyādiṣṭaṃ mayā tatra tvayi karmavimohite tapo me hṛdayaṃ sākṣādātmāhaṃ tapaso 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृजामि तपसैवेदं ग्रसामि तपसा पुनः बिभर्मि तपसा विश्वं वीर्यं मे दुश्चरं तपः

sṛjāmi tapasaivedaṃ grasāmi tapasā punaḥ bibharmi tapasā viśvaṃ vīryaṃ me duścaraṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच भगवन् सर्वभूतानाम् अध्यक्षो ऽवस्थितो गुहाम् वेद ह्यप्रतिरुद्धेन प्रज्ञानेन चिकीर्षितम्

brahmovāca bhagavan sarvabhūtānām adhyakṣo 'vasthito guhām veda hyapratiruddhena prajñānena cikīrṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि नाथमानस्य नाथ नाथय नाथितम् परावरे यथा रूपेजानीयां ते त्वरूपिणः

tathāpi nāthamānasya nātha nāthaya nāthitam parāvare yathā rūpejānīyāṃ te tvarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथात्ममायायोगेन नानाशक्त्युपबृंहितम् विलुम्पन् विसृजन् गृह्णन् बिभ्रदात्मानम् आत्मना

yathātmamāyāyogena nānāśaktyupabṛṃhitam vilumpan visṛjan gṛhṇan bibhradātmānam ātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडस्यमोघसङ्कल्प ऊर्णनाभिर्यथोर्णुते तथा तद्विषयां धेहि मनीषां मयि माधव

krīḍasyamoghasaṅkalpa ūrṇanābhiryathorṇute tathā tadviṣayāṃ dhehi manīṣāṃ mayi mādhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवच्छिक्षितम् अहं करवाणि ह्यतन्द्रितः नेहमानः प्रजासर्गं बध्येयं यदनुग्रहात्

bhagavacchikṣitam ahaṃ karavāṇi hyatandritaḥ nehamānaḥ prajāsargaṃ badhyeyaṃ yadanugrahāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत् सखा सख्युरिवेश ते कृतः प्रजाविसर्गे विभजामि भो जनम् अविक्लवस्ते परिकर्मणि स्थितो मा मे समुन्नद्धमदो ञ्ज मानिनः

yāvat sakhā sakhyuriveśa te kṛtaḥ prajāvisarge vibhajāmi bho janam aviklavaste parikarmaṇi sthito mā me samunnaddhamado ñja māninaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवान् उवाच ज्ञानं परमगुह्यं मे यद्विज्ञानसमन्वितम् सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया

śrībhagavān uvāca jñānaṃ paramaguhyaṃ me yadvijñānasamanvitam sarahasyaṃ tadaṅgaṃ ca gṛhāṇa gaditaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावान् अहं यथाभावो यद्रूपगुणकर्मकः तथैव तत्त्वविज्ञानम् अस्तु ते मदनुग्रहात्

yāvān ahaṃ yathābhāvo yadrūpaguṇakarmakaḥ tathaiva tattvavijñānam astu te madanugrahāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् एवासम् एवाग्रे नान्यद्यत् सदसत् परम् पश्चादहं यदेतच् च यो ऽवशिष्येत सो ऽस्म्यहम्

aham evāsam evāgre nānyadyat sadasat param paścādahaṃ yadetac ca yo 'vaśiṣyeta so 'smyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋते ऽर्थं यत् प्रतीयेत न प्रतीयेत चात्मनि तद्विद्यादात्मनो मायां यथाभासो यथा तमः

ṛte 'rthaṃ yat pratīyeta na pratīyeta cātmani tadvidyādātmano māyāṃ yathābhāso yathā tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा महान्ति भूतानि भूतेषूच्चावचेष्वनु प्रविष्टान्यप्रविष्टानि तथा तेषु न तेष्वहम्

yathā mahānti bhūtāni bhūteṣūccāvaceṣvanu praviṣṭānyapraviṣṭāni tathā teṣu na teṣvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावदेव जिज्ञास्यं तत्त्वजिज्ञासुनात्मनः अन्वयव्यतिरेकाभ्यां यत् स्यात् सर्वत्र सर्वदा

etāvadeva jijñāsyaṃ tattvajijñāsunātmanaḥ anvayavyatirekābhyāṃ yat syāt sarvatra sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् मतं समातिष्ठ परमेण समाधिना भवान् कल्पविकल्पेषु न विमुह्यति कर्हिचित्

etan mataṃ samātiṣṭha parameṇa samādhinā bhavān kalpavikalpeṣu na vimuhyati karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच सम्प्रदिश्यैवम् अजनो जनानां परमेष्ठिनम् पश्यतस्तस्य तद्रूपम् आत्मनो न्यरुणद्धरिः

śrīśuka uvāca sampradiśyaivam ajano janānāṃ parameṣṭhinam paśyatastasya tadrūpam ātmano nyaruṇaddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्हितेन्द्रियार्थाय हरये विहिताञ्जलिः सर्वभूतमयो विश्वं ससर्जेदं स पूर्ववत्

antarhitendriyārthāya haraye vihitāñjaliḥ sarvabhūtamayo viśvaṃ sasarjedaṃ sa pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिर्धर्मपतिरेकदा नियमान् यमान् भद्रं प्रजानाम् अन्विच्छन्न् आतिष्ठत् स्वार्थकाम्यया

prajāpatirdharmapatirekadā niyamān yamān bhadraṃ prajānām anvicchann ātiṣṭhat svārthakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं नारदः प्रियतमो रिक्थादानाम् अनुव्रतः शुश्रूषमाणः शीलेन प्रश्रयेण दमेन च

taṃ nāradaḥ priyatamo rikthādānām anuvrataḥ śuśrūṣamāṇaḥ śīlena praśrayeṇa damena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायां विविदिषन् विष्णोर्मायेशस्य महामुनिः महाभागवतो राजन् पितरं पर्यतोषयत्

māyāṃ vividiṣan viṣṇormāyeśasya mahāmuniḥ mahābhāgavato rājan pitaraṃ paryatoṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टं निशाम्य पितरं लोकानां प्रपितामहम् देवर्षिः परिपप्रच्छ भवान् यन् मानुपृच्छति

tuṣṭaṃ niśāmya pitaraṃ lokānāṃ prapitāmaham devarṣiḥ paripapraccha bhavān yan mānupṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मा इदं भागवतं पुराणं दशलक्षणम् प्रोक्तं भगवता प्राह प्रीतः पुत्राय भूतकृत्

tasmā idaṃ bhāgavataṃ purāṇaṃ daśalakṣaṇam proktaṃ bhagavatā prāha prītaḥ putrāya bhūtakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदः प्राह मुनये सरस्वत्यास्तटे नृप ध्यायते ब्रह्म परमं व्यासायामिततेजसे

nāradaḥ prāha munaye sarasvatyāstaṭe nṛpa dhyāyate brahma paramaṃ vyāsāyāmitatejase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुताहं त्वया पृष्टो वैराजात् पुरुषादिदम् यथासीत् तदुपाख्यास्ते प्रश्नान् अन्यांश्च कृत्स्नशः

yadutāhaṃ tvayā pṛṣṭo vairājāt puruṣādidam yathāsīt tadupākhyāste praśnān anyāṃśca kṛtsnaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.