Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.1
श्री-शुक उवाच एवम् एतत् पुरा पृष्टो मैत्रेयो भगवान् किल क्षत्त्रा वनं प्रविष्टेन त्यक्त्वा स्व-गृहम् ऋद्धिमत्
śrī-śuka uvāca evam etat purā pṛṣṭo maitreyo bhagavān kila kṣattrā vanaṃ praviṣṭena tyaktvā sva-gṛham ṛddhimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् वा अयं मन्त्र-कृद् वो भगवान् अखिलेश्वरः पौरवेन्द्र-गृहं हित्वा प्रविवेशात्मसात् कृतम्
yad vā ayaṃ mantra-kṛd vo bhagavān akhileśvaraḥ pauravendra-gṛhaṃ hitvā praviveśātmasāt kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच कुत्र क्षत्तुर् भगवता मैत्रेयेणास सङ्गमः कदा वा सह-संवाद एतद् वर्णय नः प्रभो
rājovāca kutra kṣattur bhagavatā maitreyeṇāsa saṅgamaḥ kadā vā saha-saṃvāda etad varṇaya naḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अल्पार्थोदयस् तस्य विदुरस्यामलात्मनः तस्मिन् वरीयसि प्रश्नः साधु-वादोपबृंहितः
na hy alpārthodayas tasya vidurasyāmalātmanaḥ tasmin varīyasi praśnaḥ sādhu-vādopabṛṃhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच स एवम् ऋषि-वर्यो ऽयं पृष्टो राज्ञा परीक्षिता प्रत्य् आह तं सुबहु-वित् प्रीतात्मा श्रूयताम् इति
sūta uvāca sa evam ṛṣi-varyo 'yaṃ pṛṣṭo rājñā parīkṣitā praty āha taṃ subahu-vit prītātmā śrūyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच यदा तु राजा स्व-सुतान् असाधून् पुष्णन् न धर्मेण विनष्ट-दृष्टिः भ्रातुर् यविष्ठस्य सुतान् विबन्धून् प्रवेश्य लाक्षा-भवने ददाह
śrī-śuka uvāca yadā tu rājā sva-sutān asādhūn puṣṇan na dharmeṇa vinaṣṭa-dṛṣṭiḥ bhrātur yaviṣṭhasya sutān vibandhūn praveśya lākṣā-bhavane dadāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा सभायां कुरु-देव-देव्याः केशाभिमर्शं सुत-कर्म गर्ह्यम् न वारयाम् आस नृपः स्नुषायाः स्वास्रैर् हरन्त्याः कुच-कुङ्कुमानि
yadā sabhāyāṃ kuru-deva-devyāḥ keśābhimarśaṃ suta-karma garhyam na vārayām āsa nṛpaḥ snuṣāyāḥ svāsrair harantyāḥ kuca-kuṅkumāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूते त्व् अधर्मेण जितस्य साधोः सत्यावलम्बस्य वनं गतस्य न याचतो ऽदात् समयेन दायं तमो-जुषाणो यद् अजात-शत्रोः
dyūte tv adharmeṇa jitasya sādhoḥ satyāvalambasya vanaṃ gatasya na yācato 'dāt samayena dāyaṃ tamo-juṣāṇo yad ajāta-śatroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च पार्थ-प्रहितः सभायां जगद्-गुरुर् यानि जगाद कृष्णः न तानि पुंसाम् अमृतायनानि राजोरु मेने क्षत-पुण्य-लेशः
yadā ca pārtha-prahitaḥ sabhāyāṃ jagad-gurur yāni jagāda kṛṣṇaḥ na tāni puṃsām amṛtāyanāni rājoru mene kṣata-puṇya-leśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदोपहूतो भवनं प्रविष्टो मन्त्राय पृष्टः किल पूर्वजेन अथाह तन् मन्त्र-दृशां वरीयान् यन् मन्त्रिणो वैदुरिकं वदन्ति
yadopahūto bhavanaṃ praviṣṭo mantrāya pṛṣṭaḥ kila pūrvajena athāha tan mantra-dṛśāṃ varīyān yan mantriṇo vaidurikaṃ vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजात-शत्रोः प्रतियच्छ दायं तितिक्षतो दुर्विषहं तवागः सहानुजो यत्र वृकोदराहिः श्वसन् रुषा यत् त्वम् अलं बिभेषि
ajāta-śatroḥ pratiyaccha dāyaṃ titikṣato durviṣahaṃ tavāgaḥ sahānujo yatra vṛkodarāhiḥ śvasan ruṣā yat tvam alaṃ bibheṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्थांस् तु देवो भगवान् मुकुन्दो गृहीतवान् सक्षिति-देव-देवः आस्ते स्व-पुर्यां यदु-देव-देवो विनिर्जिताशेष-नृदेव-देवः
pārthāṃs tu devo bhagavān mukundo gṛhītavān sakṣiti-deva-devaḥ āste sva-puryāṃ yadu-deva-devo vinirjitāśeṣa-nṛdeva-devaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष दोषः पुरुष-द्विड् आस्ते गृहान् प्रविष्टो यम् अपत्य-मत्या पुष्णासि कृष्णाद् विमुखो गत-श्रीस् त्यजाश्व् अशैवं कुल-कौशलाय
sa eṣa doṣaḥ puruṣa-dviḍ āste gṛhān praviṣṭo yam apatya-matyā puṣṇāsi kṛṣṇād vimukho gata-śrīs tyajāśv aśaivaṃ kula-kauśalāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् ऊचिवांस् तत्र सुयोधनेन प्रवृद्ध-कोप-स्फुरिताधरेण असत्-कृतः सत्-स्पृहणीय-शीलः क्षत्ता सकर्णानुज-सौबलेन
ity ūcivāṃs tatra suyodhanena pravṛddha-kopa-sphuritādhareṇa asat-kṛtaḥ sat-spṛhaṇīya-śīlaḥ kṣattā sakarṇānuja-saubalena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क एनम् अत्रोपजुहाव जिह्मं दास्याः सुतं यद्-बलिनैव पुष्टः तस्मिन् प्रतीपः परकृत्य आस्ते निर्वास्यताम् आशु पुराच् छ्वसानः
ka enam atropajuhāva jihmaṃ dāsyāḥ sutaṃ yad-balinaiva puṣṭaḥ tasmin pratīpaḥ parakṛtya āste nirvāsyatām āśu purāc chvasānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं धनुर् द्वारि निधाय मायां भ्रातुः पुरो मर्मसु ताडितो ऽपि स इत्थम् अत्युल्बण-कर्ण-बाणैर् गत-व्यथो ऽयाद् उरु मानयानः
svayaṃ dhanur dvāri nidhāya māyāṃ bhrātuḥ puro marmasu tāḍito 'pi sa ittham atyulbaṇa-karṇa-bāṇair gata-vyatho 'yād uru mānayānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निर्गतः कौरव-पुण्य-लब्धो गजाह्वयात् तीर्थ-पदः पदानि अन्वाक्रमत् पुण्य-चिकीर्षयोर्व्याम् अधिष्ठितो यानि सहस्र-मूर्तिः
sa nirgataḥ kaurava-puṇya-labdho gajāhvayāt tīrtha-padaḥ padāni anvākramat puṇya-cikīrṣayorvyām adhiṣṭhito yāni sahasra-mūrtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरेषु पुण्योपवनाद्रि-कुञ्जेष्व् अपङ्क-तोयेषु सरित्-सरःसु अनन्त-लिङ्गैः समलङ्कृतेषु चचार तीर्थायतनेष्व् अनन्यः
pureṣu puṇyopavanādri-kuñjeṣv apaṅka-toyeṣu sarit-saraḥsu ananta-liṅgaiḥ samalaṅkṛteṣu cacāra tīrthāyataneṣv ananyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गां पर्यटन् मेध्य-विविक्त-वृत्तिः सदाप्लुतो ऽधः शयनो ऽवधूतः अलक्षितः स्वैर् अवधूत-वेषो व्रतानि चेरे हरि-तोषणानि
gāṃ paryaṭan medhya-vivikta-vṛttiḥ sadāpluto 'dhaḥ śayano 'vadhūtaḥ alakṣitaḥ svair avadhūta-veṣo vratāni cere hari-toṣaṇāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं व्रजन् भारतम् एव वर्षं कालेन यावद् गतवान् प्रभासम् तावच् छशास क्षितिम् एक चक्राम्ल् एकातपत्राम् अजितेन पार्थः
itthaṃ vrajan bhāratam eva varṣaṃ kālena yāvad gatavān prabhāsam tāvac chaśāsa kṣitim eka cakrāml ekātapatrām ajitena pārthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राथ शुश्राव सुहृद्-विनष्टिं वनं यथा वेणुज-वह्नि-संश्रयम् संस्पर्धया दग्धम् अथानुशोचन् सरस्वतीं प्रत्यग् इयाय तूष्णीम्
tatrātha śuśrāva suhṛd-vinaṣṭiṃ vanaṃ yathā veṇuja-vahni-saṃśrayam saṃspardhayā dagdham athānuśocan sarasvatīṃ pratyag iyāya tūṣṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां त्रितस्योशनसो मनोश् च पृथोर् अथाग्नेर् असितस्य वायोः तीर्थं सुदासस्य गवां गुहस्य यच् छ्राद्धदेवस्य स आसिषेवे
tasyāṃ tritasyośanaso manoś ca pṛthor athāgner asitasya vāyoḥ tīrthaṃ sudāsasya gavāṃ guhasya yac chrāddhadevasya sa āsiṣeve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानि चेह द्विज-देव-देवैः कृतानि नानायतनानि विष्णोः प्रत्यङ्ग-मुख्याङ्कित-मन्दिराणि यद्-दर्शनात् कृष्णम् अनुस्मरन्ति
anyāni ceha dvija-deva-devaiḥ kṛtāni nānāyatanāni viṣṇoḥ pratyaṅga-mukhyāṅkita-mandirāṇi yad-darśanāt kṛṣṇam anusmaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त्व् अतिव्रज्य सुराष्ट्रम् ऋद्धं सौवीर-मत्स्यान् कुरुजाङ्गलांश् च कालेन तावद् यमुनाम् उपेत्य तत्रोद्धवं भागवतं ददर्श
tatas tv ativrajya surāṣṭram ṛddhaṃ sauvīra-matsyān kurujāṅgalāṃś ca kālena tāvad yamunām upetya tatroddhavaṃ bhāgavataṃ dadarśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वासुदेवानुचरं प्रशान्तं बृहस्पतेः प्राक् तनयं प्रतीतम् आलिङ्ग्य गाढं प्रणयेन भद्रं स्वानाम् अपृच्छद् भगवत्-प्रजानाम्
sa vāsudevānucaraṃ praśāntaṃ bṛhaspateḥ prāk tanayaṃ pratītam āliṅgya gāḍhaṃ praṇayena bhadraṃ svānām apṛcchad bhagavat-prajānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य- पाद्मानुवृत्त्येह किलावतीर्णौ आसात उर्व्याः कुशलं विधाय कृत-क्षणौ कुशलं शूर-गेहे
kaccit purāṇau puruṣau svanābhya- pādmānuvṛttyeha kilāvatīrṇau āsāta urvyāḥ kuśalaṃ vidhāya kṛta-kṣaṇau kuśalaṃ śūra-gehe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् कुरूणां परमः सुहृन् नो भामः स आस्ते सुखम् अङ्ग शौरिः यो वै स्वस्-णां पितृवद् ददाति वरान् वदान्यो वर-तर्पणेन
kaccit kurūṇāṃ paramaḥ suhṛn no bhāmaḥ sa āste sukham aṅga śauriḥ yo vai svas-ṇāṃ pitṛvad dadāti varān vadānyo vara-tarpaṇena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् वरूथाधिपतिर् यदूनां प्रद्युम्न आस्ते सुखम् अङ्ग वीरः यं रुक्मिणी भगवतो ऽभिलेभे आराध्य विप्रान् स्मरम् आदि-सर्गे
kaccid varūthādhipatir yadūnāṃ pradyumna āste sukham aṅga vīraḥ yaṃ rukmiṇī bhagavato 'bhilebhe ārādhya viprān smaram ādi-sarge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् सुखं सात्वत-वृष्णि-भोज- दाशार्हकाणाम् अधिपः स आस्ते यम् अभ्यषिञ्चच् छत-पत्र-नेत्रो नृपासनाशां परिहृत्य दूरात्
kaccit sukhaṃ sātvata-vṛṣṇi-bhoja- dāśārhakāṇām adhipaḥ sa āste yam abhyaṣiñcac chata-patra-netro nṛpāsanāśāṃ parihṛtya dūrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् धरेः सौम्य सुतः सदृक्ष आस्ते ऽग्रणी रथिनां साधु साम्बः असूत यं जाम्बवती व्रताढ्या देवं गुहं यो ऽम्बिकया धृतो ऽग्रे
kaccid dhareḥ saumya sutaḥ sadṛkṣa āste 'graṇī rathināṃ sādhu sāmbaḥ asūta yaṃ jāmbavatī vratāḍhyā devaṃ guhaṃ yo 'mbikayā dhṛto 'gre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेमं स कच्चिद् युयुधान आस्ते यः फाल्गुनाल् लब्ध-धनू-रहस्यः लेभे ऽञ्जसाधोक्षज-सेवयैव गतिं तदीयां यतिभिर् दुरापाम्
kṣemaṃ sa kaccid yuyudhāna āste yaḥ phālgunāl labdha-dhanū-rahasyaḥ lebhe 'ñjasādhokṣaja-sevayaiva gatiṃ tadīyāṃ yatibhir durāpām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् बुधः स्वस्त्य् अनमीव आस्ते श्वफल्क-पुत्रो भगवत्-प्रपन्नः यः कृष्ण-पादाङ्कित-मार्ग-पांसुष्व् अचेष्टत प्रेम-विभिन्न-धैर्यः
kaccid budhaḥ svasty anamīva āste śvaphalka-putro bhagavat-prapannaḥ yaḥ kṛṣṇa-pādāṅkita-mārga-pāṃsuṣv aceṣṭata prema-vibhinna-dhairyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिच् छिवं देवक-भोज-पुत्र्या विष्णु-प्रजाया इव देव-मातुः या वै स्व-गर्भेण दधार देवं त्रयी यथा यज्ञ-वितानम् अर्थम्
kaccic chivaṃ devaka-bhoja-putryā viṣṇu-prajāyā iva deva-mātuḥ yā vai sva-garbheṇa dadhāra devaṃ trayī yathā yajña-vitānam artham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपिस्विद् आस्ते भगवान् सुखं वो यः सात्वतां काम-दुघो ऽनिरुद्धः यम् आमनन्ति स्म हि शब्द-योनिं मनो-मयं सत्त्व-तुरीय-तत्त्वम्
apisvid āste bhagavān sukhaṃ vo yaḥ sātvatāṃ kāma-dugho 'niruddhaḥ yam āmananti sma hi śabda-yoniṃ mano-mayaṃ sattva-turīya-tattvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपिस्विद् अन्ये च निजात्म-दैवम् अनन्य-वृत्त्या समनुव्रता ये हृदीक-सत्यात्मज-चारुदेष्ण- गदादयः स्वस्ति चरन्ति सौम्य
apisvid anye ca nijātma-daivam ananya-vṛttyā samanuvratā ye hṛdīka-satyātmaja-cārudeṣṇa- gadādayaḥ svasti caranti saumya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि स्व-दोर्भ्यां विजयाच्युताभ्यां धर्मेण धर्मः परिपाति सेतुम् दुर्योधनो ऽतप्यत यत्-सभायां साम्राज्य-लक्ष्म्या विजयानुवृत्त्या
api sva-dorbhyāṃ vijayācyutābhyāṃ dharmeṇa dharmaḥ paripāti setum duryodhano 'tapyata yat-sabhāyāṃ sāmrājya-lakṣmyā vijayānuvṛttyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा कृताघेष्व् अघम् अत्यमर्षी भीमो ऽहिवद् दीर्घतमं व्यमुञ्चत् यस्याङ्घ्रि-पातं रण-भूर् न सेहे मार्गं गदायाश् चरतो विचित्रम्
kiṃ vā kṛtāgheṣv agham atyamarṣī bhīmo 'hivad dīrghatamaṃ vyamuñcat yasyāṅghri-pātaṃ raṇa-bhūr na sehe mārgaṃ gadāyāś carato vicitram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् यशोधा रथ-यूथपानां गाण्डीव-धन्वोपरतारिर् आस्ते अलक्षितो यच्-छर-कूट-गूढो माया-किरातो गिरिशस् तुतोष
kaccid yaśodhā ratha-yūthapānāṃ gāṇḍīva-dhanvoparatārir āste alakṣito yac-chara-kūṭa-gūḍho māyā-kirāto giriśas tutoṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमाव् उतस्वित् तनयौ पृथायाः पार्थैर् वृतौ पक्ष्मभिर् अक्षिणीव रेमात उद्दाय मृधे स्व-रिक्थं परात् सुपर्णाव् इव वज्रि-वक्त्रात्
yamāv utasvit tanayau pṛthāyāḥ pārthair vṛtau pakṣmabhir akṣiṇīva remāta uddāya mṛdhe sva-rikthaṃ parāt suparṇāv iva vajri-vaktrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो पृथापि ध्रियते ऽर्भकार्थे राजर्षि-वर्येण विनापि तेन यस् त्व् एक-वीरो ऽधिरथो विजिग्ये धनुर् द्वितीयः ककुभश् चतस्रः
aho pṛthāpi dhriyate 'rbhakārthe rājarṣi-varyeṇa vināpi tena yas tv eka-vīro 'dhiratho vijigye dhanur dvitīyaḥ kakubhaś catasraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्यानुशोचे तम् अधः-पतन्तं भ्रात्रे परेताय विदुद्रुहे यः निर्यापितो येन सुहृत् स्व-पुर्या अहं स्व-पुत्रान् समनुव्रतेन
saumyānuśoce tam adhaḥ-patantaṃ bhrātre paretāya vidudruhe yaḥ niryāpito yena suhṛt sva-puryā ahaṃ sva-putrān samanuvratena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं हरेर् मर्त्य-विडम्बनेन दृशो नृणां चालयतो विधातुः नान्योपलक्ष्यः पदवीं प्रसादाच् चरामि पश्यन् गत-विस्मयो ऽत्र
so 'haṃ harer martya-viḍambanena dṛśo nṛṇāṃ cālayato vidhātuḥ nānyopalakṣyaḥ padavīṃ prasādāc carāmi paśyan gata-vismayo 'tra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं नृपाणां त्रि-मदोत्पथानां महीं मुहुश् चालयतां चमूभिः वधात् प्रपन्नार्ति-जिहीर्षयेशो ऽप्य् उपैक्षताघं भगवान् कुरूणाम्
nūnaṃ nṛpāṇāṃ tri-madotpathānāṃ mahīṃ muhuś cālayatāṃ camūbhiḥ vadhāt prapannārti-jihīrṣayeśo 'py upaikṣatāghaṃ bhagavān kurūṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजस्य जन्मोत्पथ-नाशनाय कर्माण्य् अकर्तुर् ग्रहणाय पुंसाम् नन्व् अन्यथा को ऽर्हति देह-योगं परो गुणानाम् उत कर्म-तन्त्रम्
ajasya janmotpatha-nāśanāya karmāṇy akartur grahaṇāya puṃsām nanv anyathā ko 'rhati deha-yogaṃ paro guṇānām uta karma-tantram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रपन्नाखिल-लोकपानाम् अवस्थितानाम् अनुशासने स्वे अर्थाय जातस्य यदुष्व् अजस्य वार्तां सखे कीर्तय तीर्थ-कीर्तेः
tasya prapannākhila-lokapānām avasthitānām anuśāsane sve arthāya jātasya yaduṣv ajasya vārtāṃ sakhe kīrtaya tīrtha-kīrteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.