Bhāgavata Purāṇa 3.14

श्री-शुक उवाच निशम्य कौषारविणोपवर्णितां हरेः कथां कारण-सूकरात्मनः पुनः स पप्रच्छ तम् उद्यताञ्जलिर् न चातितृप्तो विदुरो धृत-व्रतः

śrī-śuka uvāca niśamya kauṣāraviṇopavarṇitāṃ hareḥ kathāṃ kāraṇa-sūkarātmanaḥ punaḥ sa papraccha tam udyatāñjalir na cātitṛpto viduro dhṛta-vrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुर उवाच तेनैव तु मुनि-श्रेष्ठ हरिणा यज्ञ-मूर्तिना आदि-दैत्यो हिरण्याक्षो हत इत्य् अनुशुश्रुम

vidura uvāca tenaiva tu muni-śreṣṭha hariṇā yajña-mūrtinā ādi-daityo hiraṇyākṣo hata ity anuśuśruma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य चोद्धरतः क्षौणीं स्व-दंष्ट्राग्रेण लीलया दैत्य-राजस्य च ब्रह्मन् कस्माद् धेतोर् अभून् मृधः

tasya coddharataḥ kṣauṇīṃ sva-daṃṣṭrāgreṇa līlayā daitya-rājasya ca brahman kasmād dhetor abhūn mṛdhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्दधानाय भक्ताय ब्रूहि तज्-जन्म-विस्तरम् ऋषे न तृप्यति मनः परं कौतूहलं हि मे

śraddadhānāya bhaktāya brūhi taj-janma-vistaram ṛṣe na tṛpyati manaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रेय उवाच साधु वीर त्वया पृष्टम् अवतार-कथां हरेः यत् त्वं पृच्छसि मर्त्यानां मृत्यु-पाश-विशातनीम्

maitreya uvāca sādhu vīra tvayā pṛṣṭam avatāra-kathāṃ hareḥ yat tvaṃ pṛcchasi martyānāṃ mṛtyu-pāśa-viśātanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययोत्तानपदः पुत्रो मुनिना गीतयार्भकः मृत्योः कृत्वैव मूर्ध्न्य् अङ्घ्रिम् आरुरोह हरेः पदम्

yayottānapadaḥ putro muninā gītayārbhakaḥ mṛtyoḥ kṛtvaiva mūrdhny aṅghrim āruroha hareḥ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्रापीतिहासो ऽयं श्रुतो मे वर्णितः पुरा ब्रह्मणा देव-देवेन देवानाम् अनुपृच्छताम्

athātrāpītihāso 'yaṃ śruto me varṇitaḥ purā brahmaṇā deva-devena devānām anupṛcchatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिर् दाक्षायणी क्षत्तर् मारीचं कश्यपं पतिम् अपत्य-कामा चकमे सन्ध्यायां हृच्-छयार्दिता

ditir dākṣāyaṇī kṣattar mārīcaṃ kaśyapaṃ patim apatya-kāmā cakame sandhyāyāṃ hṛc-chayārditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्ट्वाग्नि-जिह्वं पयसा पुरुषं यजुषां पतिम् निम्लोचत्य् अर्क आसीनम् अग्न्य्-अगारे समाहितम्

iṣṭvāgni-jihvaṃ payasā puruṣaṃ yajuṣāṃ patim nimlocaty arka āsīnam agny-agāre samāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिर् उवाच एष मां त्वत्-कृते विद्वन् काम आत्त-शरासनः दुनोति दीनां विक्रम्य रम्भाम् इव मतङ्गजः

ditir uvāca eṣa māṃ tvat-kṛte vidvan kāma ātta-śarāsanaḥ dunoti dīnāṃ vikramya rambhām iva mataṅgajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् भवान् दह्यमानायां स-पत्नीनां समृद्धिभिः प्रजावतीनां भद्रं ते मय्य् आयुङ्क्ताम् अनुग्रहम्

tad bhavān dahyamānāyāṃ sa-patnīnāṃ samṛddhibhiḥ prajāvatīnāṃ bhadraṃ te mayy āyuṅktām anugraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तर्य् आप्तोरुमानानां लोकान् आविशते यशः पतिर् भवद्-विधो यासां प्रजया ननु जायते

bhartary āptorumānānāṃ lokān āviśate yaśaḥ patir bhavad-vidho yāsāṃ prajayā nanu jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा पिता नो भगवान् दक्षो दुहितृ-वत्सलः कं वृणीत वरं वत्सा इत्य् अपृच्छत नः पृथक्

purā pitā no bhagavān dakṣo duhitṛ-vatsalaḥ kaṃ vṛṇīta varaṃ vatsā ity apṛcchata naḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विदित्वात्मजानां नो भावं सन्तान-भावनः त्रयोदशाददात् तासां यास् ते शीलम् अनुव्रताः

sa viditvātmajānāṃ no bhāvaṃ santāna-bhāvanaḥ trayodaśādadāt tāsāṃ yās te śīlam anuvratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मे कुरु कल्याणं कामं कमल-लोचन आर्तोपसर्पणं भूमन्न् अमोघं हि महीयसि

atha me kuru kalyāṇaṃ kāmaṃ kamala-locana ārtopasarpaṇaṃ bhūmann amoghaṃ hi mahīyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तां वीर मारीचः कृपणां बहु-भाषिणीम् प्रत्याहानुनयन् वाचा प्रवृद्धानङ्ग-कश्मलाम्

iti tāṃ vīra mārīcaḥ kṛpaṇāṃ bahu-bhāṣiṇīm pratyāhānunayan vācā pravṛddhānaṅga-kaśmalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष ते ऽहं विधास्यामि प्रियं भीरु यद् इच्छसि तस्याः कामं न कः कुर्यात् सिद्धिस् त्रैवर्गिकी यतः

eṣa te 'haṃ vidhāsyāmi priyaṃ bhīru yad icchasi tasyāḥ kāmaṃ na kaḥ kuryāt siddhis traivargikī yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाश्रमान् उपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान् व्यसनार्णवम् अत्येति जल-यानैर् यथार्णवम्

sarvāśramān upādāya svāśrameṇa kalatravān vyasanārṇavam atyeti jala-yānair yathārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याम् आहुर् आत्मनो ह्य् अर्धं श्रेयस्-कामस्य मानिनि यस्यां स्व-धुरम् अध्यस्य पुमांश् चरति विज्वरः

yām āhur ātmano hy ardhaṃ śreyas-kāmasya mānini yasyāṃ sva-dhuram adhyasya pumāṃś carati vijvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याम् आश्रित्येन्द्रियारातीन् दुर्जयान् इतराश्रमैः वयं जयेम हेलाभिर् दस्यून् दुर्ग-पतिर् यथा

yām āśrityendriyārātīn durjayān itarāśramaiḥ vayaṃ jayema helābhir dasyūn durga-patir yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वयं प्रभवस् तां त्वाम् अनुकर्तुं गृहेश्वरि अप्य् आयुषा वा कार्त्स्न्येन ये चान्ये गुण-गृध्नवः

na vayaṃ prabhavas tāṃ tvām anukartuṃ gṛheśvari apy āyuṣā vā kārtsnyena ye cānye guṇa-gṛdhnavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापि कामम् एतं ते प्रजात्यै करवाण्य् अलम् यथा मां नातिरोचन्ति मुहूर्तं प्रतिपालय

athāpi kāmam etaṃ te prajātyai karavāṇy alam yathā māṃ nātirocanti muhūrtaṃ pratipālaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा घोरतमा वेला घोराणां घोर-दर्शना चरन्ति यस्यां भूतानि भूतेशानुचराणि ह

eṣā ghoratamā velā ghorāṇāṃ ghora-darśanā caranti yasyāṃ bhūtāni bhūteśānucarāṇi ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्यां साध्वि सन्ध्यायां भगवान् भूत-भावनः परीतो भूत-पर्षद्भिर् वृषेणाटति भूतराट्

etasyāṃ sādhvi sandhyāyāṃ bhagavān bhūta-bhāvanaḥ parīto bhūta-parṣadbhir vṛṣeṇāṭati bhūtarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशान-चक्रानिल-धूलि-धूम्र- विकीर्ण-विद्योत-जटा-कलापः भस्मावगुण्ठामल-रुक्म-देहो देवस् त्रिभिः पश्यति देवरस् ते

śmaśāna-cakrānila-dhūli-dhūmra- vikīrṇa-vidyota-jaṭā-kalāpaḥ bhasmāvaguṇṭhāmala-rukma-deho devas tribhiḥ paśyati devaras te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यस्य लोके स्व-जनः परो वा नात्यादृतो नोत कश्चिद् विगर्ह्यः वयं व्रतैर् यच्-चरणापविद्धाम् आशास्महे ऽजां बत भुक्त-भोगाम्

na yasya loke sva-janaḥ paro vā nātyādṛto nota kaścid vigarhyaḥ vayaṃ vratair yac-caraṇāpaviddhām āśāsmahe 'jāṃ bata bhukta-bhogām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यानवद्याचरितं मनीषिणो गृणन्त्य् अविद्या-पटलं बिभित्सवः निरस्त-साम्यातिशयो ऽपि यत् स्वयं पिशाच-चर्याम् अचरद् गतिः सताम्

yasyānavadyācaritaṃ manīṣiṇo gṛṇanty avidyā-paṭalaṃ bibhitsavaḥ nirasta-sāmyātiśayo 'pi yat svayaṃ piśāca-caryām acarad gatiḥ satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हसन्ति यस्याचरितं हि दुर्भगाः स्वात्मन्-रतस्याविदुषः समीहितम् यैर् वस्त्र-माल्याभरणानुलेपनैः श्व-भोजनं स्वात्मतयोपलालितम्

hasanti yasyācaritaṃ hi durbhagāḥ svātman-ratasyāviduṣaḥ samīhitam yair vastra-mālyābharaṇānulepanaiḥ śva-bhojanaṃ svātmatayopalālitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मादयो यत्-कृत-सेतु-पाला यत्-कारणं विश्वम् इदं च माया आज्ञा-करी यस्य पिशाच-चर्या अहो विभूम्नश् चरितं विडम्बनम्

brahmādayo yat-kṛta-setu-pālā yat-kāraṇaṃ viśvam idaṃ ca māyā ājñā-karī yasya piśāca-caryā aho vibhūmnaś caritaṃ viḍambanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रेय उवाच सैवं संविदिते भर्त्रा मन्मथोन्मथितेन्द्रिया जग्राह वासो ब्रह्मर्षेर् वृषलीव गत-त्रपा

maitreya uvāca saivaṃ saṃvidite bhartrā manmathonmathitendriyā jagrāha vāso brahmarṣer vṛṣalīva gata-trapā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विदित्वाथ भार्यायास् तं निर्बन्धं विकर्मणि नत्वा दिष्टाय रहसि तयाथोपविवेश हि

sa viditvātha bhāryāyās taṃ nirbandhaṃ vikarmaṇi natvā diṣṭāya rahasi tayāthopaviveśa hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपस्पृश्य सलिलं प्राणान् आयम्य वाग्-यतः ध्यायञ् जजाप विरजं ब्रह्म ज्योतिः सनातनम्

athopaspṛśya salilaṃ prāṇān āyamya vāg-yataḥ dhyāyañ jajāpa virajaṃ brahma jyotiḥ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिस् तु व्रीडिता तेन कर्मावद्येन भारत उपसङ्गम्य विप्रर्षिम् अधो-मुख्य् अभ्यभाषत

ditis tu vrīḍitā tena karmāvadyena bhārata upasaṅgamya viprarṣim adho-mukhy abhyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिर् उवाच न मे गर्भम् इमं ब्रह्मन् भूतानाम् ऋषभो ऽवधीत् रुद्रः पतिर् हि भूतानां यस्याकरवम् अंहसम्

ditir uvāca na me garbham imaṃ brahman bhūtānām ṛṣabho 'vadhīt rudraḥ patir hi bhūtānāṃ yasyākaravam aṃhasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो रुद्राय महते देवायोग्राय मीढुषे शिवाय न्यस्त-दण्डाय धृत-दण्डाय मन्यवे

namo rudrāya mahate devāyogrāya mīḍhuṣe śivāya nyasta-daṇḍāya dhṛta-daṇḍāya manyave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नः प्रसीदतां भामो भगवान् उर्व्-अनुग्रहः व्याधस्याप्य् अनुकम्प्यानां स्त्रीणां देवः सती-पतिः

sa naḥ prasīdatāṃ bhāmo bhagavān urv-anugrahaḥ vyādhasyāpy anukampyānāṃ strīṇāṃ devaḥ satī-patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रेय उवाच स्व-सर्गस्याशिषं लोक्याम् आशासानां प्रवेपतीम् निवृत्त-सन्ध्या-नियमो भार्याम् आह प्रजापतिः

maitreya uvāca sva-sargasyāśiṣaṃ lokyām āśāsānāṃ pravepatīm nivṛtta-sandhyā-niyamo bhāryām āha prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यप उवाच अप्रायत्याद् आत्मनस् ते दोषान् मौहूर्तिकाद् उत मन्-निदेशातिचारेण देवानां चातिहेलनात्

kaśyapa uvāca aprāyatyād ātmanas te doṣān mauhūrtikād uta man-nideśāticāreṇa devānāṃ cātihelanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यतस् तवाभद्राव् अभद्रे जाठराधमौ लोकान् स-पालांस् त्रींश् चण्डि मुहुर् आक्रन्दयिष्यतः

bhaviṣyatas tavābhadrāv abhadre jāṭharādhamau lokān sa-pālāṃs trīṃś caṇḍi muhur ākrandayiṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणिनां हन्यमानानां दीनानाम् अकृतागसाम् स्त्रीणां निगृह्यमाणानां कोपितेषु महात्मसु

prāṇināṃ hanyamānānāṃ dīnānām akṛtāgasām strīṇāṃ nigṛhyamāṇānāṃ kopiteṣu mahātmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा विश्वेश्वरः क्रुद्धो भगवाल् लोक-भावनः हनिष्यत्य् अवतीर्यासौ यथाद्रीन् शतपर्व-धृक्

tadā viśveśvaraḥ kruddho bhagavāl loka-bhāvanaḥ haniṣyaty avatīryāsau yathādrīn śataparva-dhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिर् उवाच वधं भगवता साक्षात् सुनाभोदार-बाहुना आशासे पुत्रयोर् मह्यं मा क्रुद्धाद् ब्राह्मणाद् प्रभो

ditir uvāca vadhaṃ bhagavatā sākṣāt sunābhodāra-bāhunā āśāse putrayor mahyaṃ mā kruddhād brāhmaṇād prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्रह्म-दण्ड-दग्धस्य न भूत-भयदस्य च नारकाश् चानुगृह्णन्ति यां यां योनिम् असौ गतः

na brahma-daṇḍa-dagdhasya na bhūta-bhayadasya ca nārakāś cānugṛhṇanti yāṃ yāṃ yonim asau gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यप उवाच कृत-शोकानुतापेन सद्यः प्रत्यवमर्शनात् भगवत्य् उरु-मानाच् च भवे मय्य् अपि चादरात्

kaśyapa uvāca kṛta-śokānutāpena sadyaḥ pratyavamarśanāt bhagavaty uru-mānāc ca bhave mayy api cādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रस्यैव च पुत्राणां भवितैकः सतां मतः गास्यन्ति यद्-यशः शुद्धं भगवद्-यशसा समम्

putrasyaiva ca putrāṇāṃ bhavitaikaḥ satāṃ mataḥ gāsyanti yad-yaśaḥ śuddhaṃ bhagavad-yaśasā samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगैर् हेमेव दुर्वर्णं भावयिष्यन्ति साधवः निर्वैरादिभिर् आत्मानं यच्-छीलम् अनुवर्तितुम्

yogair hemeva durvarṇaṃ bhāvayiṣyanti sādhavaḥ nirvairādibhir ātmānaṃ yac-chīlam anuvartitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्-प्रसादाद् इदं विश्वं प्रसीदति यद्-आत्मकम् स स्व-दृग् भगवान् यस्य तोष्यते ऽनन्यया दृशा

yat-prasādād idaṃ viśvaṃ prasīdati yad-ātmakam sa sva-dṛg bhagavān yasya toṣyate 'nanyayā dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै महा-भागवतो महात्मा महानुभावो महतां महिष्ठः प्रवृद्ध-भक्त्या ह्य् अनुभाविताशये निवेश्य वैकुण्ठम् इमं विहास्यति

sa vai mahā-bhāgavato mahātmā mahānubhāvo mahatāṃ mahiṣṭhaḥ pravṛddha-bhaktyā hy anubhāvitāśaye niveśya vaikuṇṭham imaṃ vihāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलम्पटः शील-धरो गुणाकरो हृष्टः परर्द्ध्या व्यथितो दुःखितेषु अभूत-शत्रुर् जगतः शोक-हर्ता नैदाघिकं तापम् इवोडुराजः

alampaṭaḥ śīla-dharo guṇākaro hṛṣṭaḥ pararddhyā vyathito duḥkhiteṣu abhūta-śatrur jagataḥ śoka-hartā naidāghikaṃ tāpam ivoḍurājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर् बहिश् चामलम् अब्ज-नेत्रं स्व-पूरुषेच्छानुगृहीत-रूपम् पौत्रस् तव श्री-ललना-ललामं द्रष्टा स्फुरत्-कुण्डल-मण्डिताननम्

antar bahiś cāmalam abja-netraṃ sva-pūruṣecchānugṛhīta-rūpam pautras tava śrī-lalanā-lalāmaṃ draṣṭā sphurat-kuṇḍala-maṇḍitānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रेय उवाच श्रुत्वा भागवतं पौत्रम् अमोदत दितिर् भृशम् पुत्रयोश् च वधं कृष्णाद् विदित्वासीन् महा-मनाः

maitreya uvāca śrutvā bhāgavataṃ pautram amodata ditir bhṛśam putrayoś ca vadhaṃ kṛṣṇād viditvāsīn mahā-manāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.