Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.20
शौनक उवाच महीं प्रतिष्ठाम् अध्यस्य सौते स्वायम्भुवो मनुः कान्य् अन्वतिष्ठद् द्वाराणि मार्गायावर-जन्मनाम्
śaunaka uvāca mahīṃ pratiṣṭhām adhyasya saute svāyambhuvo manuḥ kāny anvatiṣṭhad dvārāṇi mārgāyāvara-janmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्ता महा-भागवतः कृष्णस्यैकान्तिकः सुहृत् यस् तत्याजाग्रजं कृष्णे सापत्यम् अघवान् इति
kṣattā mahā-bhāgavataḥ kṛṣṇasyaikāntikaḥ suhṛt yas tatyājāgrajaṃ kṛṣṇe sāpatyam aghavān iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वैपायनाद् अनवरो महित्वे तस्य देहजः सर्वात्मना श्रितः कृष्णं तत्-परांश् चाप्य् अनुव्रतः
dvaipāyanād anavaro mahitve tasya dehajaḥ sarvātmanā śritaḥ kṛṣṇaṃ tat-parāṃś cāpy anuvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अन्वपृच्छन् मैत्रेयं विरजास् तीर्थ-सेवया उपगम्य कुशावर्त आसीनं तत्त्व-वित्तमम्
kim anvapṛcchan maitreyaṃ virajās tīrtha-sevayā upagamya kuśāvarta āsīnaṃ tattva-vittamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः संवदतोः सूत प्रवृत्ता ह्य् अमलाः कथाः आपो गाङ्गा इवाघ-घ्नीर् हरेः पादाम्बुजाश्रयाः
tayoḥ saṃvadatoḥ sūta pravṛttā hy amalāḥ kathāḥ āpo gāṅgā ivāgha-ghnīr hareḥ pādāmbujāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता नः कीर्तय भद्रं ते कीर्तन्योदार-कर्मणः रसज्ञः को नु तृप्येत हरि-लीलामृतं पिबन्
tā naḥ kīrtaya bhadraṃ te kīrtanyodāra-karmaṇaḥ rasajñaḥ ko nu tṛpyeta hari-līlāmṛtaṃ piban
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उग्रश्रवाः पृष्ट ऋषिभिर् नैमिषायनैः भगवत्य् अर्पिताध्यात्मस् तान् आह श्रूयताम् इति
evam ugraśravāḥ pṛṣṭa ṛṣibhir naimiṣāyanaiḥ bhagavaty arpitādhyātmas tān āha śrūyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच हरेर् धृत-क्रोड-तनोः स्व-मायया निशम्य गोर् उद्धरणं रसातलात् लीलां हिरण्याक्षम् अवज्ञया हतं सञ्जात-हर्षो मुनिम् आह भारतः
sūta uvāca harer dhṛta-kroḍa-tanoḥ sva-māyayā niśamya gor uddharaṇaṃ rasātalāt līlāṃ hiraṇyākṣam avajñayā hataṃ sañjāta-harṣo munim āha bhārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच प्रजापति-पतिः सृष्ट्वा प्रजा-सर्गे प्रजापतीन् किम् आरभत मे ब्रह्मन् प्रब्रूह्य् अव्यक्त-मार्ग-वित्
vidura uvāca prajāpati-patiḥ sṛṣṭvā prajā-sarge prajāpatīn kim ārabhata me brahman prabrūhy avyakta-mārga-vit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये मरीच्य्-आदयो विप्रा यस् तु स्वायम्भुवो मनुः ते वै ब्रह्मण आदेशात् कथम् एतद् अभावयन्
ye marīcy-ādayo viprā yas tu svāyambhuvo manuḥ te vai brahmaṇa ādeśāt katham etad abhāvayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-द्वितीयाः किम् असृजन् स्वतन्त्रा उत कर्मसु आहो स्वित् संहताः सर्व इदं स्म समकल्पयन्
sa-dvitīyāḥ kim asṛjan svatantrā uta karmasu āho svit saṃhatāḥ sarva idaṃ sma samakalpayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच दैवेन दुर्वितर्क्येण परेणानिमिषेण च जात-क्षोभाद् भगवतो महान् आसीद् गुण-त्रयात्
maitreya uvāca daivena durvitarkyeṇa pareṇānimiṣeṇa ca jāta-kṣobhād bhagavato mahān āsīd guṇa-trayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजः-प्रधानान् महतस् त्रि-लिङ्गो दैव-चोदितात् जातः ससर्ज भूतादिर् वियद्-आदीनि पञ्चशः
rajaḥ-pradhānān mahatas tri-liṅgo daiva-coditāt jātaḥ sasarja bhūtādir viyad-ādīni pañcaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि चैकैकशः स्रष्टुम् असमर्थानि भौतिकम् संहत्य दैव-योगेन हैमम् अण्डम् अवासृजन्
tāni caikaikaśaḥ sraṣṭum asamarthāni bhautikam saṃhatya daiva-yogena haimam aṇḍam avāsṛjan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽशयिष्टाब्धि-सलिले आण्डकोशो निरात्मकः साग्रं वै वर्ष-साहस्रम् अन्ववात्सीत् तम् ईश्वरः
so 'śayiṣṭābdhi-salile āṇḍakośo nirātmakaḥ sāgraṃ vai varṣa-sāhasram anvavātsīt tam īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य नाभेर् अभूत् पद्मं सहस्रार्कोरु-दीधिति सर्व-जीवनिकायौको यत्र स्वयम् अभूत् स्वराट्
tasya nābher abhūt padmaṃ sahasrārkoru-dīdhiti sarva-jīvanikāyauko yatra svayam abhūt svarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽनुविष्टो भगवता यः शेते सलिलाशये लोक-संस्थां यथा पूर्वं निर्ममे संस्थया स्वया
so 'nuviṣṭo bhagavatā yaḥ śete salilāśaye loka-saṃsthāṃ yathā pūrvaṃ nirmame saṃsthayā svayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्ज च्छाययाविद्यां पञ्च-पर्वाणम् अग्रतः तामिस्रम् अन्ध-तामिस्रं तमो मोहो महा-तमः
sasarja cchāyayāvidyāṃ pañca-parvāṇam agrataḥ tāmisram andha-tāmisraṃ tamo moho mahā-tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विससर्जात्मनः कायं नाभिनन्दंस् तमोमयम् जगृहुर् यक्ष-रक्षांसि रात्रिं क्षुत्-तृट्-समुद्भवाम्
visasarjātmanaḥ kāyaṃ nābhinandaṃs tamomayam jagṛhur yakṣa-rakṣāṃsi rātriṃ kṣut-tṛṭ-samudbhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्-तृड्भ्याम् उपसृष्टास् ते तं जग्धुम् अभिदुद्रुवुः मा रक्षतैनं जक्षध्वम् इत्य् ऊचुः क्षुत्-तृड्-अर्दिताः
kṣut-tṛḍbhyām upasṛṣṭās te taṃ jagdhum abhidudruvuḥ mā rakṣatainaṃ jakṣadhvam ity ūcuḥ kṣut-tṛḍ-arditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस् तान् आह संविग्नो मा मां जक्षत रक्षत अहो मे यक्ष-रक्षांसि प्रजा यूयं बभूविथ
devas tān āha saṃvigno mā māṃ jakṣata rakṣata aho me yakṣa-rakṣāṃsi prajā yūyaṃ babhūvitha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताः प्रभया या या दीव्यन् प्रमुखतो ऽसृजत् ते अहार्षुर् देवयन्तो विसृष्टां तां प्रभाम् अहः
devatāḥ prabhayā yā yā dīvyan pramukhato 'sṛjat te ahārṣur devayanto visṛṣṭāṃ tāṃ prabhām ahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवो ऽदेवाञ् जघनतः सृजति स्मातिलोलुपान् त एनं लोलुपतया मैथुनायाभिपेदिरे
devo 'devāñ jaghanataḥ sṛjati smātilolupān ta enaṃ lolupatayā maithunāyābhipedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हसन् स भगवान् असुरैर् निरपत्रपैः अन्वीयमानस् तरसा क्रुद्धो भीतः परापतत्
tato hasan sa bhagavān asurair nirapatrapaiḥ anvīyamānas tarasā kruddho bhītaḥ parāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपव्रज्य वरदं प्रपन्नार्ति-हरं हरिम् अनुग्रहाय भक्तानाम् अनुरूपात्म-दर्शनम्
sa upavrajya varadaṃ prapannārti-haraṃ harim anugrahāya bhaktānām anurūpātma-darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाहि मां परमात्मंस् ते प्रेषणेनासृजं प्रजाः ता इमा यभितुं पापा उपाक्रामन्ति मां प्रभो
pāhi māṃ paramātmaṃs te preṣaṇenāsṛjaṃ prajāḥ tā imā yabhituṃ pāpā upākrāmanti māṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् एकः किल लोकानां क्लिष्टानां क्लेश-नाशनः त्वम् एकः क्लेशदस् तेषाम् अनासन्न-पदां तव
tvam ekaḥ kila lokānāṃ kliṣṭānāṃ kleśa-nāśanaḥ tvam ekaḥ kleśadas teṣām anāsanna-padāṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽवधार्यास्य कार्पण्यं विविक्ताध्यात्म-दर्शनः विमुञ्चात्म-तनुं घोराम् इत्य् उक्तो विमुमोच ह
so 'vadhāryāsya kārpaṇyaṃ viviktādhyātma-darśanaḥ vimuñcātma-tanuṃ ghorām ity ukto vimumoca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां क्वणच्-चरणाम्भोजां मद-विह्वल-लोचनाम् काञ्ची-कलाप-विलसद्- दुकूल-च्छन्न-रोधसम्
tāṃ kvaṇac-caraṇāmbhojāṃ mada-vihvala-locanām kāñcī-kalāpa-vilasad- dukūla-cchanna-rodhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्य-श्लेषयोत्तुङ्ग- निरन्तर-पयोधराम् सुनासां सुद्विजां स्निग्ध- हास-लीलावलोकनाम्
anyonya-śleṣayottuṅga- nirantara-payodharām sunāsāṃ sudvijāṃ snigdha- hāsa-līlāvalokanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गूहन्तीं व्रीडयात्मानं नीलालक-वरूथिनीम् उपलभ्यासुरा धर्म सर्वे सम्मुमुहुः स्त्रियम्
gūhantīṃ vrīḍayātmānaṃ nīlālaka-varūthinīm upalabhyāsurā dharma sarve sammumuhuḥ striyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो रूपम् अहो धैर्यम् अहो अस्या नवं वयः मध्ये कामयमानानाम् अकामेव विसर्पति
aho rūpam aho dhairyam aho asyā navaṃ vayaḥ madhye kāmayamānānām akāmeva visarpati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितर्कयन्तो बहुधा तां सन्ध्यां प्रमदाकृतिम् अभिसम्भाव्य विश्रम्भात् पर्यपृच्छन् कुमेधसः
vitarkayanto bahudhā tāṃ sandhyāṃ pramadākṛtim abhisambhāvya viśrambhāt paryapṛcchan kumedhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासि कस्यासि रम्भोरु को वार्थस् ते ऽत्र भामिनि रूप-द्रविण-पण्येन दुर्भगान् नो विबाधसे
kāsi kasyāsi rambhoru ko vārthas te 'tra bhāmini rūpa-draviṇa-paṇyena durbhagān no vibādhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या वा काचित् त्वम् अबले दिष्ट्या सन्दर्शनं तव उत्सुनोषीक्षमाणानां कन्दुक-क्रीडया मनः
yā vā kācit tvam abale diṣṭyā sandarśanaṃ tava utsunoṣīkṣamāṇānāṃ kanduka-krīḍayā manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकत्र ते जयति शालिनि पाद-पद्मं घ्नन्त्या मुहुः कर-तलेन पतत्-पतङ्गम् मध्यं विषीदति बृहत्-स्तन-भार-भीतं शान्तेव दृष्टिर् अमला सुशिखा-समूहः
naikatra te jayati śālini pāda-padmaṃ ghnantyā muhuḥ kara-talena patat-pataṅgam madhyaṃ viṣīdati bṛhat-stana-bhāra-bhītaṃ śānteva dṛṣṭir amalā suśikhā-samūhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सायन्तनीं सन्ध्याम् असुराः प्रमदायतीम् प्रलोभयन्तीं जगृहुर् मत्वा मूढ-धियः स्त्रियम्
iti sāyantanīṃ sandhyām asurāḥ pramadāyatīm pralobhayantīṃ jagṛhur matvā mūḍha-dhiyaḥ striyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहस्य भाव-गम्भीरं जिघ्रन्त्यात्मानम् आत्मना कान्त्या ससर्ज भगवान् गन्धर्वाप्सरसां गणान्
prahasya bhāva-gambhīraṃ jighrantyātmānam ātmanā kāntyā sasarja bhagavān gandharvāpsarasāṃ gaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विससर्ज तनुं तां वै ज्योत्स्नां कान्तिमतीं प्रियाम् त एव चाददुः प्रीत्या विश्वावसु-पुरोगमाः
visasarja tanuṃ tāṃ vai jyotsnāṃ kāntimatīṃ priyām ta eva cādaduḥ prītyā viśvāvasu-purogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वा भूत-पिशाचांश् च भगवान् आत्म-तन्द्रिणा दिग्-वाससो मुक्त-केशान् वीक्ष्य चामीलयद् दृशौ
sṛṣṭvā bhūta-piśācāṃś ca bhagavān ātma-tandriṇā dig-vāsaso mukta-keśān vīkṣya cāmīlayad dṛśau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगृहुस् तद्-विसृष्टां तां जृम्भणाख्यां तनुं प्रभोः निद्राम् इन्द्रिय-विक्लेदो यया भूतेषु दृश्यते येनोच्छिष्टान् धर्षयन्ति तम् उन्मादं प्रचक्षते
jagṛhus tad-visṛṣṭāṃ tāṃ jṛmbhaṇākhyāṃ tanuṃ prabhoḥ nidrām indriya-vikledo yayā bhūteṣu dṛśyate yenocchiṣṭān dharṣayanti tam unmādaṃ pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्जस्वन्तं मन्यमान आत्मानं भगवान् अजः साध्यान् गणान् पितृ-गणान् परोक्षेणासृजत् प्रभुः
ūrjasvantaṃ manyamāna ātmānaṃ bhagavān ajaḥ sādhyān gaṇān pitṛ-gaṇān parokṣeṇāsṛjat prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त आत्म-सर्गं तं कायं पितरः प्रतिपेदिरे साध्येभ्यश् च पितृभ्यश् च कवयो यद् वितन्वते
ta ātma-sargaṃ taṃ kāyaṃ pitaraḥ pratipedire sādhyebhyaś ca pitṛbhyaś ca kavayo yad vitanvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धान् विद्याधरांश् चैव तिरोधानेन सो ऽसृजत् तेभ्यो ऽददात् तम् आत्मानम् अन्तर्धानाख्यम् अद्भुतम्
siddhān vidyādharāṃś caiva tirodhānena so 'sṛjat tebhyo 'dadāt tam ātmānam antardhānākhyam adbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स किन्नरान् किम्पुरुषान् प्रत्यात्म्येनासृजत् प्रभुः मानयन्न् आत्मनात्मानम् आत्माभासं विलोकयन्
sa kinnarān kimpuruṣān pratyātmyenāsṛjat prabhuḥ mānayann ātmanātmānam ātmābhāsaṃ vilokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु तज् जगृहू रूपं त्यक्तं यत् परमेष्ठिना मिथुनी-भूय गायन्तस् तम् एवोषसि कर्मभिः
te tu taj jagṛhū rūpaṃ tyaktaṃ yat parameṣṭhinā mithunī-bhūya gāyantas tam evoṣasi karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहेन वै भोगवता शयानो बहु-चिन्तया सर्गे ऽनुपचिते क्रोधाद् उत्ससर्ज ह तद् वपुः
dehena vai bhogavatā śayāno bahu-cintayā sarge 'nupacite krodhād utsasarja ha tad vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ऽहीयन्तामुतः केशा अहयस् ते ऽङ्ग जज्ञिरे सर्पाः प्रसर्पतः क्रूरा नागा भोगोरु-कन्धराः
ye 'hīyantāmutaḥ keśā ahayas te 'ṅga jajñire sarpāḥ prasarpataḥ krūrā nāgā bhogoru-kandharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स आत्मानं मन्यमानः कृत-कृत्यम् इवात्मभूः तदा मनून् ससर्जान्ते मनसा लोक-भावनान्
sa ātmānaṃ manyamānaḥ kṛta-kṛtyam ivātmabhūḥ tadā manūn sasarjānte manasā loka-bhāvanān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यः सो ऽसृजत् स्वीयं पुरं पुरुषम् आत्मवान् तान् दृष्ट्वा ये पुरा सृष्टाः प्रशशंसुः प्रजापतिम्
tebhyaḥ so 'sṛjat svīyaṃ puraṃ puruṣam ātmavān tān dṛṣṭvā ye purā sṛṣṭāḥ praśaśaṃsuḥ prajāpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो एतज् जगत्-स्रष्टः सुकृतं बत ते कृतम् प्रतिष्ठिताः क्रिया यस्मिन् साकम् अन्नम् अदाम हे
aho etaj jagat-sraṣṭaḥ sukṛtaṃ bata te kṛtam pratiṣṭhitāḥ kriyā yasmin sākam annam adāma he
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा विद्यया युक्तो योगेन सुसमाधिना ऋषीन् ऋषिर् हृषीकेशः ससर्जाभिमताः प्रजाः
tapasā vidyayā yukto yogena susamādhinā ṛṣīn ṛṣir hṛṣīkeśaḥ sasarjābhimatāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यश् चैकैकशः स्वस्य देहस्यांशम् अदाद् अजः यत् तत् समाधि-योगर्द्धि- तपो-विद्या-विरक्तिमत्
tebhyaś caikaikaśaḥ svasya dehasyāṃśam adād ajaḥ yat tat samādhi-yogarddhi- tapo-vidyā-viraktimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.