Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.24
मैत्रेय उवाच निर्वेद-वादिनीम् एवं मनोर् दुहितरं मुनिः दयालुः शालिनीम् आह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन्
maitreya uvāca nirveda-vādinīm evaṃ manor duhitaraṃ muniḥ dayāluḥ śālinīm āha śuklābhivyāhṛtaṃ smaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिर् उवाच मा खिदो राज-पुत्रीत्थम् आत्मानं प्रत्य् अनिन्दिते भगवांस् ते ऽक्षरो गर्भम् अदूरात् सम्प्रपत्स्यते
ṛṣir uvāca mā khido rāja-putrīttham ātmānaṃ praty anindite bhagavāṃs te 'kṣaro garbham adūrāt samprapatsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृत-व्रतासि भद्रं ते दमेन नियमेन च तपो-द्रविण-दानैश् च श्रद्धया चेश्वरं भज
dhṛta-vratāsi bhadraṃ te damena niyamena ca tapo-draviṇa-dānaiś ca śraddhayā ceśvaraṃ bhaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वयाराधितः शुक्लो वितन्वन् मामकं यशः छेत्ता ते हृदय-ग्रन्थिम् औदर्यो ब्रह्म-भावनः
sa tvayārādhitaḥ śuklo vitanvan māmakaṃ yaśaḥ chettā te hṛdaya-granthim audaryo brahma-bhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच देवहूत्य् अपि सन्देशं गौरवेण प्रजापतेः सम्यक् श्रद्धाय पुरुषं कूट-स्थम् अभजद् गुरुम्
maitreya uvāca devahūty api sandeśaṃ gauraveṇa prajāpateḥ samyak śraddhāya puruṣaṃ kūṭa-stham abhajad gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां बहु-तिथे काले भगवान् मधुसूदनः कार्दमं वीर्यम् आपन्नो जज्ञे ऽग्निर् इव दारुणि
tasyāṃ bahu-tithe kāle bhagavān madhusūdanaḥ kārdamaṃ vīryam āpanno jajñe 'gnir iva dāruṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवादयंस् तदा व्योम्नि वादित्राणि घनाघनाः गायन्ति तं स्म गन्धर्वा नृत्यन्त्य् अप्सरसो मुदा
avādayaṃs tadā vyomni vāditrāṇi ghanāghanāḥ gāyanti taṃ sma gandharvā nṛtyanty apsaraso mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेतुः सुमनसो दिव्याः खे-चरैर् अपवर्जिताः प्रसेदुश् च दिशः सर्वा अम्भांसि च मनांसि च
petuḥ sumanaso divyāḥ khe-carair apavarjitāḥ praseduś ca diśaḥ sarvā ambhāṃsi ca manāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् कर्दमाश्रम-पदं सरस्वत्या परिश्रितम् स्वयम्भूः साकम् ऋषिभिर् मरीच्य्-आदिभिर् अभ्ययात्
tat kardamāśrama-padaṃ sarasvatyā pariśritam svayambhūḥ sākam ṛṣibhir marīcy-ādibhir abhyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रु-हन् तत्त्व-सङ्ख्यान-विज्ञप्त्यै जातं विद्वान् अजः स्वराट्
bhagavantaṃ paraṃ brahma sattvenāṃśena śatru-han tattva-saṅkhyāna-vijñaptyai jātaṃ vidvān ajaḥ svarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभाजयन् विशुद्धेन चेतसा तच्-चिकीर्षितम् प्रहृष्यमाणैर् असुभिः कर्दमं चेदम् अभ्यधात्
sabhājayan viśuddhena cetasā tac-cikīrṣitam prahṛṣyamāṇair asubhiḥ kardamaṃ cedam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच त्वया मे ऽपचितिस् तात कल्पिता निर्व्यलीकतः यन् मे सञ्जगृहे वाक्यं भवान् मानद मानयन्
brahmovāca tvayā me 'pacitis tāta kalpitā nirvyalīkataḥ yan me sañjagṛhe vākyaṃ bhavān mānada mānayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावत्य् एव शुश्रूषा कार्या पितरि पुत्रकैः बाढम् इत्य् अनुमन्येत गौरवेण गुरोर् वचः
etāvaty eva śuśrūṣā kāryā pitari putrakaiḥ bāḍham ity anumanyeta gauraveṇa guror vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमा दुहितरः सत्यस् तव वत्स सुमध्यमाः सर्गम् एतं प्रभावैः स्वैर् बृंहयिष्यन्त्य् अनेकधा
imā duhitaraḥ satyas tava vatsa sumadhyamāḥ sargam etaṃ prabhāvaiḥ svair bṛṃhayiṣyanty anekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस् त्वम् ऋषि-मुख्येभ्यो यथा-शीलं यथा-रुचि आत्मजाः परिदेह्य् अद्य विस्तृणीहि यशो भुवि
atas tvam ṛṣi-mukhyebhyo yathā-śīlaṃ yathā-ruci ātmajāḥ paridehy adya vistṛṇīhi yaśo bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाहम् आद्यं पुरुषम् अवतीर्णं स्व-मायया भूतानां शेवधिं देहं बिभ्राणं कपिलं मुने
vedāham ādyaṃ puruṣam avatīrṇaṃ sva-māyayā bhūtānāṃ śevadhiṃ dehaṃ bibhrāṇaṃ kapilaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञान-विज्ञान-योगेन कर्मणाम् उद्धरन् जटाः हिरण्य-केशः पद्माक्षः पद्म-मुद्रा-पदाम्बुजः
jñāna-vijñāna-yogena karmaṇām uddharan jaṭāḥ hiraṇya-keśaḥ padmākṣaḥ padma-mudrā-padāmbujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष मानवि ते गर्भं प्रविष्टः कैटभार्दनः अविद्या-संशय-ग्रन्थिं छित्त्वा गां विचरिष्यति
eṣa mānavi te garbhaṃ praviṣṭaḥ kaiṭabhārdanaḥ avidyā-saṃśaya-granthiṃ chittvā gāṃ vicariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं सिद्ध-गणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः लोके कपिल इत्य् आख्यां गन्ता ते कीर्ति-वर्धनः
ayaṃ siddha-gaṇādhīśaḥ sāṅkhyācāryaiḥ susammataḥ loke kapila ity ākhyāṃ gantā te kīrti-vardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच ताव् आश्वास्य जगत्-स्रष्टा कुमारैः सह-नारदः हंसो हंसेन यानेन त्रि-धाम-परमं ययौ
maitreya uvāca tāv āśvāsya jagat-sraṣṭā kumāraiḥ saha-nāradaḥ haṃso haṃsena yānena tri-dhāma-paramaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते शत-धृतौ क्षत्तः कर्दमस् तेन चोदितः यथोदितं स्व-दुहित्-ः प्रादाद् विश्व-सृजां ततः
gate śata-dhṛtau kṣattaḥ kardamas tena coditaḥ yathoditaṃ sva-duhit-ḥ prādād viśva-sṛjāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरीचये कलां प्रादाद् अनसूयाम् अथात्रये श्रद्धाम् अङ्गिरसे ऽयच्छत् पुलस्त्याय हविर्भुवम्
marīcaye kalāṃ prādād anasūyām athātraye śraddhām aṅgirase 'yacchat pulastyāya havirbhuvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलहाय गतिं युक्तां क्रतवे च क्रियां सतीम् ख्यातिं च भृगवे ऽयच्छद् वसिष्ठायाप्य् अरुन्धतीम्
pulahāya gatiṃ yuktāṃ kratave ca kriyāṃ satīm khyātiṃ ca bhṛgave 'yacchad vasiṣṭhāyāpy arundhatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वणे ऽददाच् छान्तिं यया यज्ञो वितन्यते विप्रर्षभान् कृतोद्वाहान् सदारान् समलालयत्
atharvaṇe 'dadāc chāntiṃ yayā yajño vitanyate viprarṣabhān kṛtodvāhān sadārān samalālayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त ऋषयः क्षत्तः कृत-दारा निमन्त्र्य तम् प्रातिष्ठन् नन्दिम् आपन्नाः स्वं स्वम् आश्रम-मण्डलम्
tatas ta ṛṣayaḥ kṣattaḥ kṛta-dārā nimantrya tam prātiṣṭhan nandim āpannāḥ svaṃ svam āśrama-maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चावतीर्णं त्रि-युगम् आज्ञाय विबुधर्षभम् विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत
sa cāvatīrṇaṃ tri-yugam ājñāya vibudharṣabham vivikta upasaṅgamya praṇamya samabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो पापच्यमानानां निरये स्वैर् अमङ्गलैः कालेन भूयसा नूनं प्रसीदन्तीह देवताः
aho pāpacyamānānāṃ niraye svair amaṅgalaiḥ kālena bhūyasā nūnaṃ prasīdantīha devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहु-जन्म-विपक्वेन सम्यग्-योग-समाधिना द्रष्टुं यतन्ते यतयः शून्यागारेषु यत्-पदम्
bahu-janma-vipakvena samyag-yoga-samādhinā draṣṭuṃ yatante yatayaḥ śūnyāgāreṣu yat-padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव भगवान् अद्य हेलनं न गणय्य नः गृहेषु जातो ग्राम्याणां यः स्वानां पक्ष-पोषणः
sa eva bhagavān adya helanaṃ na gaṇayya naḥ gṛheṣu jāto grāmyāṇāṃ yaḥ svānāṃ pakṣa-poṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीयं वाक्यम् ऋतं कर्तुम् अवतीर्णो ऽसि मे गृहे चिकीर्षुर् भगवान् ज्ञानं भक्तानां मान-वर्धनः
svīyaṃ vākyam ṛtaṃ kartum avatīrṇo 'si me gṛhe cikīrṣur bhagavān jñānaṃ bhaktānāṃ māna-vardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्य् एव ते ऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस् तव यानि यानि च रोचन्ते स्व-जनानाम् अरूपिणः
tāny eva te 'bhirūpāṇi rūpāṇi bhagavaṃs tava yāni yāni ca rocante sva-janānām arūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां सूरिभिस् तत्त्व-बुभुत्सयाद्धा सदाभिवादार्हण-पाद-पीठम् ऐश्वर्य-वैराग्य-यशो-ऽवबोध- वीर्य-श्रिया पूर्तम् अहं प्रपद्ये
tvāṃ sūribhis tattva-bubhutsayāddhā sadābhivādārhaṇa-pāda-pīṭham aiśvarya-vairāgya-yaśo-'vabodha- vīrya-śriyā pūrtam ahaṃ prapadye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रि-वृतं लोक-पालम् आत्मानुभूत्यानुगत-प्रपञ्चं स्वच्छन्द-शक्तिं कपिलं प्रपद्ये
paraṃ pradhānaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ kālaṃ kaviṃ tri-vṛtaṃ loka-pālam ātmānubhūtyānugata-prapañcaṃ svacchanda-śaktiṃ kapilaṃ prapadye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ स्माभिपृच्छे ऽद्य पतिं प्रजानां त्वयावतीर्णर्ण उताप्त-कामः परिव्रजत्-पदवीम् आस्थितो ऽहं चरिष्ये त्वां हृदि युञ्जन् विशोकः
a smābhipṛcche 'dya patiṃ prajānāṃ tvayāvatīrṇarṇa utāpta-kāmaḥ parivrajat-padavīm āsthito 'haṃ cariṣye tvāṃ hṛdi yuñjan viśokaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्य-लौकिके अथाजनि मया तुभ्यं यद् अवोचम् ऋतं मुने
śrī-bhagavān uvāca mayā proktaṃ hi lokasya pramāṇaṃ satya-laukike athājani mayā tubhyaṃ yad avocam ṛtaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मे जन्म लोके ऽस्मिन् मुमुक्षूणां दुराशयात् प्रसङ्ख्यानाय तत्त्वानां सम्मतायात्म-दर्शने
etan me janma loke 'smin mumukṣūṇāṃ durāśayāt prasaṅkhyānāya tattvānāṃ sammatāyātma-darśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष आत्म-पथो ऽव्यक्तो नष्टः कालेन भूयसा तं प्रवर्तयितुं देहम् इमं विद्धि मया भृतम्
eṣa ātma-patho 'vyakto naṣṭaḥ kālena bhūyasā taṃ pravartayituṃ deham imaṃ viddhi mayā bhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ कामं मयापृष्टो मयि सन्न्यस्त-कर्मणा जित्वा सुदुर्जयं मृत्युम् अमृतत्वाय मां भज
gaccha kāmaṃ mayāpṛṣṭo mayi sannyasta-karmaṇā jitvā sudurjayaṃ mṛtyum amṛtatvāya māṃ bhaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माम् आत्मानं स्वयं-ज्योतिः सर्व-भूत-गुहाशयम् आत्मन्य् एवात्मना वीक्ष्य विशोको ऽभयम् ऋच्छसि
mām ātmānaṃ svayaṃ-jyotiḥ sarva-bhūta-guhāśayam ātmany evātmanā vīkṣya viśoko 'bhayam ṛcchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्र आध्यात्मिकीं विद्यां शमनीं सर्व-कर्मणाम् वितरिष्ये यया चासौ भयं चातितरिष्यति
mātra ādhyātmikīṃ vidyāṃ śamanīṃ sarva-karmaṇām vitariṣye yayā cāsau bhayaṃ cātitariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच एवं समुदितस् तेन कपिलेन प्रजापतिः दक्षिणी-कृत्य तं प्रीतो वनम् एव जगाम ह
maitreya uvāca evaṃ samuditas tena kapilena prajāpatiḥ dakṣiṇī-kṛtya taṃ prīto vanam eva jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं स आस्थितो मौनम् आत्मैक-शरणो मुनिः निःसङ्गो व्यचरत् क्षोणीम् अनग्निर् अनिकेतनः
vrataṃ sa āsthito maunam ātmaika-śaraṇo muniḥ niḥsaṅgo vyacarat kṣoṇīm anagnir aniketanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनो ब्रह्मणि युञ्जानो यत् तत् सद्-असतः परम् गुणावभासे विगुण एक-भक्त्यानुभाविते
mano brahmaṇi yuñjāno yat tat sad-asataḥ param guṇāvabhāse viguṇa eka-bhaktyānubhāvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरहङ्कृतिर् निर्ममश् च निर्द्वन्द्वः सम-दृक् स्व-दृक् प्रत्यक्-प्रशान्त-धीर् धीरः प्रशान्तोर्मिर् इवोदधिः
nirahaṅkṛtir nirmamaś ca nirdvandvaḥ sama-dṛk sva-dṛk pratyak-praśānta-dhīr dhīraḥ praśāntormir ivodadhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवे भगवति सर्व-ज्ञे प्रत्यग्-आत्मनि परेण भक्ति-भावेन लब्धात्मा मुक्त-बन्धनः
vāsudeve bhagavati sarva-jñe pratyag-ātmani pareṇa bhakti-bhāvena labdhātmā mukta-bandhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं सर्व-भूतेषु भगवन्तम् अवस्थितम् अपश्यत् सर्व-भूतानि भगवत्य् अपि चात्मनि
ātmānaṃ sarva-bhūteṣu bhagavantam avasthitam apaśyat sarva-bhūtāni bhagavaty api cātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छा-द्वेष-विहीनेन सर्वत्र सम-चेतसा भगवद्-भक्ति-युक्तेन प्राप्ता भागवती गतिः
icchā-dveṣa-vihīnena sarvatra sama-cetasā bhagavad-bhakti-yuktena prāptā bhāgavatī gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.