Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.25
शौनक उवाच कपिलस् तत्त्व-सङ्ख्याता भगवान् आत्म-मायया जातः स्वयम् अजः साक्षाद् आत्म-प्रज्ञप्तये नृणाम्
śaunaka uvāca kapilas tattva-saṅkhyātā bhagavān ātma-māyayā jātaḥ svayam ajaḥ sākṣād ātma-prajñaptaye nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अस्य वर्ष्मणः पुंसां वरिम्णः सर्व-योगिनाम् विश्रुतौ श्रुत-देवस्य भूरि तृप्यन्ति मे ऽसवः
na hy asya varṣmaṇaḥ puṃsāṃ varimṇaḥ sarva-yoginām viśrutau śruta-devasya bhūri tṛpyanti me 'savaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् यद् विधत्ते भगवान् स्वच्छन्दात्मात्म-मायया तानि मे श्रद्दधानस्य कीर्तन्यान्य् अनुकीर्तय
yad yad vidhatte bhagavān svacchandātmātma-māyayā tāni me śraddadhānasya kīrtanyāny anukīrtaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच द्वैपायन-सखस् त्व् एवं मैत्रेयो भगवांस् तथा प्राहेदं विदुरं प्रीत आन्वीक्षिक्यां प्रचोदितः
sūta uvāca dvaipāyana-sakhas tv evaṃ maitreyo bhagavāṃs tathā prāhedaṃ viduraṃ prīta ānvīkṣikyāṃ pracoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच पितरि प्रस्थिते ऽरण्यं मातुः प्रिय-चिकीर्षया तस्मिन् बिन्दुसरे ऽवात्सीद् भगवान् कपिलः किल
maitreya uvāca pitari prasthite 'raṇyaṃ mātuḥ priya-cikīrṣayā tasmin bindusare 'vātsīd bhagavān kapilaḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आसीनम् अकर्माणं तत्त्व-मार्गाग्र-दर्शनम् स्व-सुतं देवहूत्य् आह धातुः संस्मरती वचः
tam āsīnam akarmāṇaṃ tattva-mārgāgra-darśanam sva-sutaṃ devahūty āha dhātuḥ saṃsmaratī vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवहूतिर् उवाच निर्विण्णा नितरां भूमन्न् असद्-इन्द्रिय-तर्षणात् येन सम्भाव्यमानेन प्रपन्नान्धं तमः प्रभो
devahūtir uvāca nirviṇṇā nitarāṃ bhūmann asad-indriya-tarṣaṇāt yena sambhāvyamānena prapannāndhaṃ tamaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य त्वं तमसो ऽन्धस्य दुष्पारस्याद्य पारगम् सच्-चक्षुर् जन्मनाम् अन्ते लब्धं मे त्वद्-अनुग्रहात्
tasya tvaṃ tamaso 'ndhasya duṣpārasyādya pāragam sac-cakṣur janmanām ante labdhaṃ me tvad-anugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य आद्यो भगवान् पुंसाम् ईश्वरो वै भवान् किल लोकस्य तमसान्धस्य चक्षुः सूर्य इवोदितः
ya ādyo bhagavān puṃsām īśvaro vai bhavān kila lokasya tamasāndhasya cakṣuḥ sūrya ivoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मे देव सम्मोहम् अपाक्रष्टुं त्वम् अर्हसि यो ऽवग्रहो ऽहं ममेतीत्य् एतस्मिन् योजितस् त्वया
atha me deva sammoham apākraṣṭuṃ tvam arhasi yo 'vagraho 'haṃ mametīty etasmin yojitas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं त्वा गताहं शरणं शरण्यं स्व-भृत्य-संसार-तरोः कुठारम् जिज्ञासयाहं प्रकृतेः पूरुषस्य नमामि सद्-धर्म-विदां वरिष्ठम्
taṃ tvā gatāhaṃ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ sva-bhṛtya-saṃsāra-taroḥ kuṭhāram jijñāsayāhaṃ prakṛteḥ pūruṣasya namāmi sad-dharma-vidāṃ variṣṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इति स्व-मातुर् निरवद्यम् ईप्सितं निशम्य पुंसाम् अपवर्ग-वर्धनम् धियाभिनन्द्यात्मवतां सतां गतिर् बभाष ईषत्-स्मित-शोभिताननः
maitreya uvāca iti sva-mātur niravadyam īpsitaṃ niśamya puṃsām apavarga-vardhanam dhiyābhinandyātmavatāṃ satāṃ gatir babhāṣa īṣat-smita-śobhitānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच योग आध्यात्मिकः पुंसां मतो निःश्रेयसाय मे अत्यन्तोपरतिर् यत्र दुःखस्य च सुखस्य च
śrī-bhagavān uvāca yoga ādhyātmikaḥ puṃsāṃ mato niḥśreyasāya me atyantoparatir yatra duḥkhasya ca sukhasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इमं ते प्रवक्ष्यामि यम् अवोचं पुरानघे ऋषीणां श्रोतु-कामानां योगं सर्वाङ्ग-नैपुणम्
tam imaṃ te pravakṣyāmi yam avocaṃ purānaghe ṛṣīṇāṃ śrotu-kāmānāṃ yogaṃ sarvāṅga-naipuṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतः खल्व् अस्य बन्धाय मुक्तये चात्मनो मतम् गुणेषु सक्तं बन्धाय रतं वा पुंसि मुक्तये
cetaḥ khalv asya bandhāya muktaye cātmano matam guṇeṣu saktaṃ bandhāya rataṃ vā puṃsi muktaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ममाभिमानोत्थैः काम-लोभादिभिर् मलैः वीतं यदा मनः शुद्धम् अदुःखम् असुखं समम्
ahaṃ mamābhimānotthaiḥ kāma-lobhādibhir malaiḥ vītaṃ yadā manaḥ śuddham aduḥkham asukhaṃ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा पुरुष आत्मानं केवलं प्रकृतेः परम् निरन्तरं स्वयं-ज्योतिर् अणिमानम् अखण्डितम्
tadā puruṣa ātmānaṃ kevalaṃ prakṛteḥ param nirantaraṃ svayaṃ-jyotir aṇimānam akhaṇḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञान-वैराग्य-युक्तेन भक्ति-युक्तेन चात्मना परिपश्यत्य् उदासीनं प्रकृतिं च हतौजसम्
jñāna-vairāgya-yuktena bhakti-yuktena cātmanā paripaśyaty udāsīnaṃ prakṛtiṃ ca hataujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न युज्यमानया भक्त्या भगवत्य् अखिलात्मनि सदृशो ऽस्ति शिवः पन्था योगिनां ब्रह्म-सिद्धये
na yujyamānayā bhaktyā bhagavaty akhilātmani sadṛśo 'sti śivaḥ panthā yogināṃ brahma-siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसङ्गम् अजरं पाशम् आत्मनः कवयो विदुः स एव साधुषु कृतो मोक्ष-द्वारम् अपावृतम्
prasaṅgam ajaraṃ pāśam ātmanaḥ kavayo viduḥ sa eva sādhuṣu kṛto mokṣa-dvāram apāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तितिक्षवः कारुणिकाः सुहृदः सर्व-देहिनाम् अजात-शत्रवः शान्ताः साधवः साधु-भूषणाः
titikṣavaḥ kāruṇikāḥ suhṛdaḥ sarva-dehinām ajāta-śatravaḥ śāntāḥ sādhavaḥ sādhu-bhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मय्य् अनन्येन भावेन भक्तिं कुर्वन्ति ये दृढाम् मत्-कृते त्यक्त-कर्माणस् त्यक्त-स्वजन-बान्धवाः
mayy ananyena bhāvena bhaktiṃ kurvanti ye dṛḍhām mat-kṛte tyakta-karmāṇas tyakta-svajana-bāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-आश्रयाः कथा मृष्टाः शृण्वन्ति कथयन्ति च तपन्ति विविधास् तापा नैतान् मद्-गत-चेतसः
mad-āśrayāḥ kathā mṛṣṭāḥ śṛṇvanti kathayanti ca tapanti vividhās tāpā naitān mad-gata-cetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त एते साधवः साध्वि सर्व-सङ्ग-विवर्जिताः सङ्गस् तेष्व् अथ ते प्रार्थ्यः सङ्ग-दोष-हरा हि ते
ta ete sādhavaḥ sādhvi sarva-saṅga-vivarjitāḥ saṅgas teṣv atha te prārthyaḥ saṅga-doṣa-harā hi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सतां प्रसङ्गान् मम वीर्य-संविदो भवन्ति हृत्-कर्ण-रसायनाः कथाः तज्-जोषणाद् आश्व् अपवर्ग-वर्त्मनि श्रद्धा रतिर् भक्तिर् अनुक्रमिष्यति
satāṃ prasaṅgān mama vīrya-saṃvido bhavanti hṛt-karṇa-rasāyanāḥ kathāḥ taj-joṣaṇād āśv apavarga-vartmani śraddhā ratir bhaktir anukramiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या पुमान् जात-विराग ऐन्द्रियाद् दृष्ट-श्रुतान् मद्-रचनानुचिन्तया चित्तस्य यत्तो ग्रहणे योग-युक्तो यतिष्यते ऋजुभिर् योग-मार्गैः
bhaktyā pumān jāta-virāga aindriyād dṛṣṭa-śrutān mad-racanānucintayā cittasya yatto grahaṇe yoga-yukto yatiṣyate ṛjubhir yoga-mārgaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असेवयायं प्रकृतेर् गुणानां ज्ञानेन वैराग्य-विजृम्भितेन योगेन मय्य् अर्पितया च भक्त्या मां प्रत्यग्-आत्मानम् इहावरुन्धे
asevayāyaṃ prakṛter guṇānāṃ jñānena vairāgya-vijṛmbhitena yogena mayy arpitayā ca bhaktyā māṃ pratyag-ātmānam ihāvarundhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवहूतिर् उवाच काचित् त्वय्य् उचिता भक्तिः कीदृशी मम गोचरा यया पदं ते निर्वाणम् अञ्जसान्वाश्नवा अहम्
devahūtir uvāca kācit tvayy ucitā bhaktiḥ kīdṛśī mama gocarā yayā padaṃ te nirvāṇam añjasānvāśnavā aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो योगो भगवद्-बाणो निर्वाणात्मंस् त्वयोदितः कीदृशः कति चाङ्गानि यतस् तत्त्वावबोधनम्
yo yogo bhagavad-bāṇo nirvāṇātmaṃs tvayoditaḥ kīdṛśaḥ kati cāṅgāni yatas tattvāvabodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतन् मे विजानीहि यथाहं मन्द-धीर् हरे सुखं बुद्ध्येय दुर्बोधं योषा भवद्-अनुग्रहात्
tad etan me vijānīhi yathāhaṃ manda-dhīr hare sukhaṃ buddhyeya durbodhaṃ yoṣā bhavad-anugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच विदित्वार्थं कपिलो मातुर् इत्थं जात-स्नेहो यत्र तन्वाभिजातः तत्त्वाम्नायं यत् प्रवदन्ति साङ्ख्यं प्रोवाच वै भक्ति-वितान-योगम्
maitreya uvāca viditvārthaṃ kapilo mātur itthaṃ jāta-sneho yatra tanvābhijātaḥ tattvāmnāyaṃ yat pravadanti sāṅkhyaṃ provāca vai bhakti-vitāna-yogam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच देवानां गुण-लिङ्गानाम् आनुश्रविक-कर्मणाम् सत्त्व एवैक-मनसो वृत्तिः स्वाभाविकी तु या
śrī-bhagavān uvāca devānāṃ guṇa-liṅgānām ānuśravika-karmaṇām sattva evaika-manaso vṛttiḥ svābhāvikī tu yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिमित्ता भागवती भक्तिः सिद्धेर् गरीयसी जरयत्य् आशु या कोशं निगीर्णम् अनलो यथा
animittā bhāgavatī bhaktiḥ siddher garīyasī jarayaty āśu yā kośaṃ nigīrṇam analo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकात्मतां मे स्पृहयन्ति केचिन् मत्-पाद-सेवाभिरता मद्-ईहाः ये ऽन्योन्यतो भागवताः प्रसज्य सभाजयन्ते मम पौरुषाणि
naikātmatāṃ me spṛhayanti kecin mat-pāda-sevābhiratā mad-īhāḥ ye 'nyonyato bhāgavatāḥ prasajya sabhājayante mama pauruṣāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यन्ति ते मे रुचिराण्य् अम्ब सन्तः प्रसन्न-वक्त्रारुण-लोचनानि रूपाणि दिव्यानि वर-प्रदानि साकं वाचं स्पृहणीयां वदन्ति
paśyanti te me rucirāṇy amba santaḥ prasanna-vaktrāruṇa-locanāni rūpāṇi divyāni vara-pradāni sākaṃ vācaṃ spṛhaṇīyāṃ vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् दर्शनीयावयवैर् उदार- विलास-हासेक्षित-वाम-सूक्तैः हृतात्मनो हृत-प्राणांश् च भक्तिर् अनिच्छतो मे गतिम् अण्वीं प्रयुङ्क्ते
tair darśanīyāvayavair udāra- vilāsa-hāsekṣita-vāma-sūktaiḥ hṛtātmano hṛta-prāṇāṃś ca bhaktir anicchato me gatim aṇvīṃ prayuṅkte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो विभूतिं मम मायाविनस् ताम् ऐश्वर्यम् अष्टाङ्गम् अनुप्रवृत्तम् श्रियं भागवतीं वास्पृहयन्ति भद्रां परस्य मे ते ऽश्नुवते तु लोके
atho vibhūtiṃ mama māyāvinas tām aiśvaryam aṣṭāṅgam anupravṛttam śriyaṃ bhāgavatīṃ vāspṛhayanti bhadrāṃ parasya me te 'śnuvate tu loke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कर्हिचिन् मत्-पराः शान्त-रूपे नङ्क्ष्यन्ति नो मे ऽनिमिषो लेढि हेतिः येषाम् अहं प्रिय आत्मा सुतश् च सखा गुरुः सुहृदो दैवम् इष्टम्
na karhicin mat-parāḥ śānta-rūpe naṅkṣyanti no me 'nimiṣo leḍhi hetiḥ yeṣām ahaṃ priya ātmā sutaś ca sakhā guruḥ suhṛdo daivam iṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं लोकं तथैवामुम् आत्मानम् उभयायिनम् आत्मानम् अनु ये चेह ये रायः पशवो गृहाः
imaṃ lokaṃ tathaivāmum ātmānam ubhayāyinam ātmānam anu ye ceha ye rāyaḥ paśavo gṛhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसृज्य सर्वान् अन्यांश् च माम् एवं विश्वतो-मुखम् भजन्त्य् अनन्यया भक्त्या तान् मृत्योर् अतिपारये
visṛjya sarvān anyāṃś ca mām evaṃ viśvato-mukham bhajanty ananyayā bhaktyā tān mṛtyor atipāraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यत्र मद् भगवतः प्रधान-पुरुषेश्वरात् आत्मनः सर्व-भूतानां भयं तीव्रं निवर्तते
nānyatra mad bhagavataḥ pradhāna-puruṣeśvarāt ātmanaḥ sarva-bhūtānāṃ bhayaṃ tīvraṃ nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-भयाद् वाति वातो ऽयं सूर्यस् तपति मद्-भयात् वर्षतीन्द्रो दहत्य् अग्निर् मृत्युश् चरति मद्-भयात्
mad-bhayād vāti vāto 'yaṃ sūryas tapati mad-bhayāt varṣatīndro dahaty agnir mṛtyuś carati mad-bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञान-वैराग्य-युक्तेन भक्ति-योगेन योगिनः क्षेमाय पाद-मूलं मे प्रविशन्त्य् अकुतो-भयम्
jñāna-vairāgya-yuktena bhakti-yogena yoginaḥ kṣemāya pāda-mūlaṃ me praviśanty akuto-bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावान् एव लोके ऽस्मिन् पुंसां निःश्रेयसोदयः तीव्रेण भक्ति-योगेन मनो मय्य् अर्पितं स्थिरम्
etāvān eva loke 'smin puṃsāṃ niḥśreyasodayaḥ tīvreṇa bhakti-yogena mano mayy arpitaṃ sthiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.