श्री-भगवान् उवाच प्रकृति-स्थो ऽपि पुरुषो नाज्यते प्राकृतैर् गुणैः अविकाराद् अकर्तृत्वान् निर्गुणत्वाज् जलार्कवत्
śrī-bhagavān uvāca prakṛti-stho 'pi puruṣo nājyate prākṛtair guṇaiḥ avikārād akartṛtvān nirguṇatvāj jalārkavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष यर्हि प्रकृतेर् गुणेष्व् अभिविषज्जते अहङ्क्रिया-विमूढात्मा कर्तास्मीत्य् अभिमन्यते
sa eṣa yarhi prakṛter guṇeṣv abhiviṣajjate ahaṅkriyā-vimūḍhātmā kartāsmīty abhimanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन संसार-पदवीम् अवशो ऽभ्येत्य् अनिर्वृतः प्रासङ्गिकैः कर्म-दोषैः सद्-असन्-मिश्र-योनिषु
tena saṃsāra-padavīm avaśo 'bhyety anirvṛtaḥ prāsaṅgikaiḥ karma-doṣaiḥ sad-asan-miśra-yoniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थे ह्य् अविद्यमाने ऽपि संसृतिर् न निवर्तते ध्यायतो विषयान् अस्य स्वप्ने ऽनर्थागमो यथा
arthe hy avidyamāne 'pi saṃsṛtir na nivartate dhyāyato viṣayān asya svapne 'narthāgamo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एव शनैश् चित्तं प्रसक्तम् असतां पथि भक्ति-योगेन तीव्रेण विरक्त्या च नयेद् वशम्
ata eva śanaiś cittaṃ prasaktam asatāṃ pathi bhakti-yogena tīvreṇa viraktyā ca nayed vaśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमादिभिर् योग-पथैर् अभ्यसञ् श्रद्धयान्वितः मयि भावेन सत्येन मत्-कथा-श्रवणेन च
yamādibhir yoga-pathair abhyasañ śraddhayānvitaḥ mayi bhāvena satyena mat-kathā-śravaṇena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-भूत-समत्वेन निर्वैरेणाप्रसङ्गतः ब्रह्मचर्येण मौनेन स्व-धर्मेण बलीयसा
sarva-bhūta-samatvena nirvaireṇāprasaṅgataḥ brahmacaryeṇa maunena sva-dharmeṇa balīyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदृच्छयोपलब्धेन सन्तुष्टो मित-भुङ् मुनिः विविक्त-शरणः शान्तो मैत्रः करुण आत्मवान्
yadṛcchayopalabdhena santuṣṭo mita-bhuṅ muniḥ vivikta-śaraṇaḥ śānto maitraḥ karuṇa ātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सानुबन्धे च देहे ऽस्मिन्न् अकुर्वन्न् असद्-आग्रहम् ज्ञानेन दृष्ट-तत्त्वेन प्रकृतेः पुरुषस्य च
sānubandhe ca dehe 'sminn akurvann asad-āgraham jñānena dṛṣṭa-tattvena prakṛteḥ puruṣasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्त-बुद्ध्य्-अवस्थानो दूरी-भूतान्य-दर्शनः उपलभ्यात्मनात्मानं चक्षुषेवार्कम् आत्म-दृक्
nivṛtta-buddhy-avasthāno dūrī-bhūtānya-darśanaḥ upalabhyātmanātmānaṃ cakṣuṣevārkam ātma-dṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्त-लिङ्गं सद्-आभासम् असति प्रतिपद्यते सतो बन्धुम् असच्-चक्षुः सर्वानुस्यूतम् अद्वयम्
mukta-liṅgaṃ sad-ābhāsam asati pratipadyate sato bandhum asac-cakṣuḥ sarvānusyūtam advayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जल-स्थ आभासः स्थल-स्थेनावदृश्यते स्वाभासेन तथा सूर्यो जल-स्थेन दिवि स्थितः
yathā jala-stha ābhāsaḥ sthala-sthenāvadṛśyate svābhāsena tathā sūryo jala-sthena divi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं त्रिवृद्-अहङ्कारो भूतेन्द्रिय-मनोमयैः स्वाभासैर् लक्षितो ऽनेन सद्-आभासेन सत्य-दृक्
evaṃ trivṛd-ahaṅkāro bhūtendriya-manomayaiḥ svābhāsair lakṣito 'nena sad-ābhāsena satya-dṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूत-सूक्ष्मेन्द्रिय-मनो- बुद्ध्य्-आदिष्व् इह निद्रया लीनेष्व् असति यस् तत्र विनिद्रो निरहङ्क्रियः
bhūta-sūkṣmendriya-mano- buddhy-ādiṣv iha nidrayā līneṣv asati yas tatra vinidro nirahaṅkriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यमानस् तदात्मानम् अनष्टो नष्टवन् मृषा नष्टे ऽहङ्करणे द्रष्टा नष्ट-वित्त इवातुरः
manyamānas tadātmānam anaṣṭo naṣṭavan mṛṣā naṣṭe 'haṅkaraṇe draṣṭā naṣṭa-vitta ivāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रत्यवमृश्यासाव् आत्मानं प्रतिपद्यते साहङ्कारस्य द्रव्यस्य यो ऽवस्थानम् अनुग्रहः
evaṃ pratyavamṛśyāsāv ātmānaṃ pratipadyate sāhaṅkārasya dravyasya yo 'vasthānam anugrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवहूतिर् उवाच पुरुषं प्रकृतिर् ब्रह्मन् न विमुञ्चति कर्हिचित् अन्योन्यापाश्रयत्वाच् च नित्यत्वाद् अनयोः प्रभो
devahūtir uvāca puruṣaṃ prakṛtir brahman na vimuñcati karhicit anyonyāpāśrayatvāc ca nityatvād anayoḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा गन्धस्य भूमेश् च न भावो व्यतिरेकतः अपां रसस्य च यथा तथा बुद्धेः परस्य च
yathā gandhasya bhūmeś ca na bhāvo vyatirekataḥ apāṃ rasasya ca yathā tathā buddheḥ parasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकर्तुः कर्म-बन्धो ऽयं पुरुषस्य यद्-आश्रयः गुणेषु सत्सु प्रकृतेः कैवल्यं तेष्व् अतः कथम्
akartuḥ karma-bandho 'yaṃ puruṣasya yad-āśrayaḥ guṇeṣu satsu prakṛteḥ kaivalyaṃ teṣv ataḥ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचित् तत्त्वावमर्शेन निवृत्तं भयम् उल्बणम् अनिवृत्त-निमित्तत्वात् पुनः प्रत्यवतिष्ठते
kvacit tattvāvamarśena nivṛttaṃ bhayam ulbaṇam anivṛtta-nimittatvāt punaḥ pratyavatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच अनिमित्त-निमित्तेन स्व-धर्मेणामलात्मना तीव्रया मयि भक्त्या च श्रुत-सम्भृतया चिरम्
śrī-bhagavān uvāca animitta-nimittena sva-dharmeṇāmalātmanā tīvrayā mayi bhaktyā ca śruta-sambhṛtayā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानेन दृष्ट-तत्त्वेन वैराग्येण बलीयसा तपो-युक्तेन योगेन तीव्रेणात्म-समाधिना
jñānena dṛṣṭa-tattvena vairāgyeṇa balīyasā tapo-yuktena yogena tīvreṇātma-samādhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिः पुरुषस्येह दह्यमाना त्व् अहर्-निशम् तिरो-भवित्री शनकैर् अग्नेर् योनिर् इवारणिः
prakṛtiḥ puruṣasyeha dahyamānā tv ahar-niśam tiro-bhavitrī śanakair agner yonir ivāraṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्त-भोगा परित्यक्ता दृष्ट-दोषा च नित्यशः नेश्वरस्याशुभं धत्ते स्वे महिम्नि स्थितस्य च
bhukta-bhogā parityaktā dṛṣṭa-doṣā ca nityaśaḥ neśvarasyāśubhaṃ dhatte sve mahimni sthitasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा ह्य् अप्रतिबुद्धस्य प्रस्वापो बह्व्-अनर्थ-भृत् स एव प्रतिबुद्धस्य न वै मोहाय कल्पते
yathā hy apratibuddhasya prasvāpo bahv-anartha-bhṛt sa eva pratibuddhasya na vai mohāya kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विदित-तत्त्वस्य प्रकृतिर् मयि मानसम् युञ्जतो नापकुरुत आत्मारामस्य कर्हिचित्
evaṃ vidita-tattvasya prakṛtir mayi mānasam yuñjato nāpakuruta ātmārāmasya karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदैवम् अध्यात्म-रतः कालेन बहु-जन्मना सर्वत्र जात-वैराग्य आब्रह्म-भुवनान् मुनिः
yadaivam adhyātma-rataḥ kālena bahu-janmanā sarvatra jāta-vairāgya ābrahma-bhuvanān muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-भक्तः प्रतिबुद्धार्थो मत्-प्रसादेन भूयसा निःश्रेयसं स्व-संस्थानं कैवल्याख्यं मद्-आश्रयम्
mad-bhaktaḥ pratibuddhārtho mat-prasādena bhūyasā niḥśreyasaṃ sva-saṃsthānaṃ kaivalyākhyaṃ mad-āśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोतीहाञ्जसा धीरः स्व-दृशा च्छिन्न-संशयः यद् गत्वा न निवर्तेत योगी लिङ्गाद् विनिर्गमे
prāpnotīhāñjasā dhīraḥ sva-dṛśā cchinna-saṃśayaḥ yad gatvā na nivarteta yogī liṅgād vinirgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न योगोपचितासु चेतो मायासु सिद्धस्य विषज्जते ऽङ्ग अनन्य-हेतुष्व् अथ मे गतिः स्याद् आत्यन्तिकी यत्र न मृत्यु-हासः
yadā na yogopacitāsu ceto māyāsu siddhasya viṣajjate 'ṅga ananya-hetuṣv atha me gatiḥ syād ātyantikī yatra na mṛtyu-hāsaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.