Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.28
श्री-भगवान् उवाच योगस्य लक्षणं वक्ष्ये सबीजस्य नृपात्मजे मनो येनैव विधिना प्रसन्नं याति सत्-पथम्
śrī-bhagavān uvāca yogasya lakṣaṇaṃ vakṣye sabījasya nṛpātmaje mano yenaiva vidhinā prasannaṃ yāti sat-patham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धर्माचरणं शक्त्या विधर्माच् च निवर्तनम् दैवाल् लब्धेन सन्तोष आत्मविच्-चरणार्चनम्
sva-dharmācaraṇaṃ śaktyā vidharmāc ca nivartanam daivāl labdhena santoṣa ātmavic-caraṇārcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्य-धर्म-निवृत्तिश् च मोक्ष-धर्म-रतिस् तथा मित-मेध्यादनं शश्वद् विविक्त-क्षेम-सेवनम्
grāmya-dharma-nivṛttiś ca mokṣa-dharma-ratis tathā mita-medhyādanaṃ śaśvad vivikta-kṣema-sevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसा सत्यम् अस्तेयं यावद्-अर्थ-परिग्रहः ब्रह्मचर्यं तपः शौचं स्वाध्यायः पुरुषार्चनम्
ahiṃsā satyam asteyaṃ yāvad-artha-parigrahaḥ brahmacaryaṃ tapaḥ śaucaṃ svādhyāyaḥ puruṣārcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौनं सद्-आसन-जयः स्थैर्यं प्राण-जयः शनैः प्रत्याहारश् चेन्द्रियाणां विषयान् मनसा हृदि
maunaṃ sad-āsana-jayaḥ sthairyaṃ prāṇa-jayaḥ śanaiḥ pratyāhāraś cendriyāṇāṃ viṣayān manasā hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-धिष्ण्यानाम् एक-देशे मनसा प्राण-धारणम् वैकुण्ठ-लीलाभिध्यानं समाधानं तथात्मनः
sva-dhiṣṇyānām eka-deśe manasā prāṇa-dhāraṇam vaikuṇṭha-līlābhidhyānaṃ samādhānaṃ tathātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् अन्यैश् च पथिभिर् मनो दुष्टम् असत्-पथम् बुद्ध्या युञ्जीत शनकैर् जित-प्राणो ह्य् अतन्द्रितः
etair anyaiś ca pathibhir mano duṣṭam asat-patham buddhyā yuñjīta śanakair jita-prāṇo hy atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य विजितासन आसनम् तस्मिन् स्वस्ति समासीन ऋजु-कायः समभ्यसेत्
śucau deśe pratiṣṭhāpya vijitāsana āsanam tasmin svasti samāsīna ṛju-kāyaḥ samabhyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणस्य शोधयेन् मार्गं पूर-कुम्भक-रेचकैः प्रतिकूलेन वा चित्तं यथा स्थिरम् अचञ्चलम्
prāṇasya śodhayen mārgaṃ pūra-kumbhaka-recakaiḥ pratikūlena vā cittaṃ yathā sthiram acañcalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनो ऽचिरात् स्याद् विरजं जित-श्वासस्य योगिनः वाय्व्-अग्निभ्यां यथा लोहं ध्मातं त्यजति वै मलम्
mano 'cirāt syād virajaṃ jita-śvāsasya yoginaḥ vāyv-agnibhyāṃ yathā lohaṃ dhmātaṃ tyajati vai malam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामैर् दहेद् दोषान् धारणाभिश् च किल्बिषान् प्रत्याहारेण संसर्गान् ध्यानेनानीश्वरान् गुणान्
prāṇāyāmair dahed doṣān dhāraṇābhiś ca kilbiṣān pratyāhāreṇa saṃsargān dhyānenānīśvarān guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा मनः स्वं विरजं योगेन सुसमाहितम् काष्ठां भगवतो ध्यायेत् स्व-नासाग्रावलोकनः
yadā manaḥ svaṃ virajaṃ yogena susamāhitam kāṣṭhāṃ bhagavato dhyāyet sva-nāsāgrāvalokanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्न-वदनाम्भोजं पद्म-गर्भारुणेक्षणम् नीलोत्पल-दल-श्यामं शङ्ख-चक्र-गदा-धरम्
prasanna-vadanāmbhojaṃ padma-garbhāruṇekṣaṇam nīlotpala-dala-śyāmaṃ śaṅkha-cakra-gadā-dharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लसत्-पङ्कज-किञ्जल्क- पीत-कौशेय-वाससम् श्रीवत्स-वक्षसं भ्राजत् कौस्तुभामुक्त-कन्धरम्
lasat-paṅkaja-kiñjalka- pīta-kauśeya-vāsasam śrīvatsa-vakṣasaṃ bhrājat kaustubhāmukta-kandharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्त-द्विरेफ-कलया परीतं वन-मालया परार्ध्य-हार-वलय- किरीटाङ्गद-नूपुरम्
matta-dvirepha-kalayā parītaṃ vana-mālayā parārdhya-hāra-valaya- kirīṭāṅgada-nūpuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काञ्ची-गुणोल्लसच्-छ्रोणिं हृदयाम्भोज-विष्टरम् दर्शनीयतमं शान्तं मनो-नयन-वर्धनम्
kāñcī-guṇollasac-chroṇiṃ hṛdayāmbhoja-viṣṭaram darśanīyatamaṃ śāntaṃ mano-nayana-vardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपीच्य-दर्शनं शश्वत् सर्व-लोक-नमस्कृतम् सन्तं वयसि कैशोरे भृत्यानुग्रह-कातरम्
apīcya-darśanaṃ śaśvat sarva-loka-namaskṛtam santaṃ vayasi kaiśore bhṛtyānugraha-kātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तन्य-तीर्थ-यशसं पुण्य-श्लोक-यशस्करम् ध्यायेद् देवं समग्राङ्गं यावन् न च्यवते मनः
kīrtanya-tīrtha-yaśasaṃ puṇya-śloka-yaśaskaram dhyāyed devaṃ samagrāṅgaṃ yāvan na cyavate manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितं व्रजन्तम् आसीनं शयानं वा गुहाशयम् प्रेक्षणीयेहितं ध्यायेच् छुद्ध-भावेन चेतसा
sthitaṃ vrajantam āsīnaṃ śayānaṃ vā guhāśayam prekṣaṇīyehitaṃ dhyāyec chuddha-bhāvena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् लब्ध-पदं चित्तं सर्वावयव-संस्थितम् विलक्ष्यैकत्र संयुज्याद् अङ्गे भगवतो मुनिः
tasmin labdha-padaṃ cittaṃ sarvāvayava-saṃsthitam vilakṣyaikatra saṃyujyād aṅge bhagavato muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्चिन्तयेद् भगवतश् चरणारविन्दं वज्राङ्कुश-ध्वज-सरोरुह-लाञ्छनाढ्यम् उत्तुङ्ग-रक्त-विलसन्-नख-चक्रवाल- ज्योत्स्नाभिर् आहत-महद्-धृदयान्धकारम्
sañcintayed bhagavataś caraṇāravindaṃ vajrāṅkuśa-dhvaja-saroruha-lāñchanāḍhyam uttuṅga-rakta-vilasan-nakha-cakravāla- jyotsnābhir āhata-mahad-dhṛdayāndhakāram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्-छौच-निःसृत-सरित्-प्रवरोदकेन तीर्थेन मूर्ध्न्य् अधिकृतेन शिवः शिवो ऽभूत् ध्यातुर् मनः-शमल-शैल-निसृष्ट-वज्रं ध्यायेच् चिरं भगवतश् चरणारविन्दम्
yac-chauca-niḥsṛta-sarit-pravarodakena tīrthena mūrdhny adhikṛtena śivaḥ śivo 'bhūt dhyātur manaḥ-śamala-śaila-nisṛṣṭa-vajraṃ dhyāyec ciraṃ bhagavataś caraṇāravindam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानु-द्वयं जलज-लोचनया जनन्या लक्ष्म्याखिलस्य सुर-वन्दितया विधातुः ऊर्वोर् निधाय कर-पल्लव-रोचिषा यत् संलालितं हृदि विभोर् अभवस्य कुर्यात्
jānu-dvayaṃ jalaja-locanayā jananyā lakṣmyākhilasya sura-vanditayā vidhātuḥ ūrvor nidhāya kara-pallava-rociṣā yat saṃlālitaṃ hṛdi vibhor abhavasya kuryāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरू सुपर्ण-भुजयोर् अधि शोभमानाव् ओजो-निधी अतसिका-कुसुमावभासौ व्यालम्बि-पीत-वर-वाससि वर्तमान- काञ्ची-कलाप-परिरम्भि नितम्ब-बिम्बम्
ūrū suparṇa-bhujayor adhi śobhamānāv ojo-nidhī atasikā-kusumāvabhāsau vyālambi-pīta-vara-vāsasi vartamāna- kāñcī-kalāpa-parirambhi nitamba-bimbam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभि-ह्रदं भुवन-कोश-गुहोदर-स्थं यत्रात्म-योनि-धिषणाखिल-लोक-पद्मम् व्यूढं हरिन्-मणि-वृष-स्तनयोर् अमुष्य ध्यायेद् द्वयं विशद-हार-मयूख-गौरम्
nābhi-hradaṃ bhuvana-kośa-guhodara-sthaṃ yatrātma-yoni-dhiṣaṇākhila-loka-padmam vyūḍhaṃ harin-maṇi-vṛṣa-stanayor amuṣya dhyāyed dvayaṃ viśada-hāra-mayūkha-gauram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षो ऽधिवासम् ऋषभस्य महा-विभूतेः पुंसां मनो-नयन-निर्वृतिम् आदधानम् कण्ठं च कौस्तुभ-मणेर् अधिभूषणार्थं कुर्यान् मनस्य् अखिल-लोक-नमस्कृतस्य
vakṣo 'dhivāsam ṛṣabhasya mahā-vibhūteḥ puṃsāṃ mano-nayana-nirvṛtim ādadhānam kaṇṭhaṃ ca kaustubha-maṇer adhibhūṣaṇārthaṃ kuryān manasy akhila-loka-namaskṛtasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहूंश् च मन्दर-गिरेः परिवर्तनेन निर्णिक्त-बाहु-वलयान् अधिलोक-पालान् सञ्चिन्तयेद् दश-शतारम् असह्य-तेजः शङ्खं च तत्-कर-सरोरुह-राज-हंसम्
bāhūṃś ca mandara-gireḥ parivartanena nirṇikta-bāhu-valayān adhiloka-pālān sañcintayed daśa-śatāram asahya-tejaḥ śaṅkhaṃ ca tat-kara-saroruha-rāja-haṃsam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत दिग्धाम् अराति-भट-शोणित-कर्दमेन मालां मधुव्रत-वरूथ-गिरोपघुष्टां चैत्यस्य तत्त्वम् अमलं मणिम् अस्य कण्ठे
kaumodakīṃ bhagavato dayitāṃ smareta digdhām arāti-bhaṭa-śoṇita-kardamena mālāṃ madhuvrata-varūtha-giropaghuṣṭāṃ caityasya tattvam amalaṃ maṇim asya kaṇṭhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यानुकम्पित-धियेह गृहीत-मूर्तेः सञ्चिन्तयेद् भगवतो वदनारविन्दम् यद् विस्फुरन्-मकर-कुण्डल-वल्गितेन विद्योतितामल-कपोलम् उदार-नासम्
bhṛtyānukampita-dhiyeha gṛhīta-mūrteḥ sañcintayed bhagavato vadanāravindam yad visphuran-makara-kuṇḍala-valgitena vidyotitāmala-kapolam udāra-nāsam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् छ्री-निकेतम् अलिभिः परिसेव्यमानं भूत्या स्वया कुटिल-कुन्तल-वृन्द-जुष्टम् मीन-द्वयाश्रयम् अधिक्षिपद् अब्ज-नेत्रं ध्यायेन् मनोमयम् अतन्द्रित उल्लसद्-भ्रु
yac chrī-niketam alibhiḥ parisevyamānaṃ bhūtyā svayā kuṭila-kuntala-vṛnda-juṣṭam mīna-dvayāśrayam adhikṣipad abja-netraṃ dhyāyen manomayam atandrita ullasad-bhru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यावलोकम् अधिकं कृपयातिघोर- ताप-त्रयोपशमनाय निसृष्टम् अक्ष्णोः स्निग्ध-स्मितानुगुणितं विपुल-प्रसादं ध्यायेच् चिरं विपुल-भावनया गुहायाम्
tasyāvalokam adhikaṃ kṛpayātighora- tāpa-trayopaśamanāya nisṛṣṭam akṣṇoḥ snigdha-smitānuguṇitaṃ vipula-prasādaṃ dhyāyec ciraṃ vipula-bhāvanayā guhāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हासं हरेर् अवनताखिल-लोक-तीव्र- शोकाश्रु-सागर-विशोषणम् अत्युदारम् सम्मोहनाय रचितं निज-माययास्य भ्रू-मण्डलं मुनि-कृते मकर-ध्वजस्य
hāsaṃ harer avanatākhila-loka-tīvra- śokāśru-sāgara-viśoṣaṇam atyudāram sammohanāya racitaṃ nija-māyayāsya bhrū-maṇḍalaṃ muni-kṛte makara-dhvajasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानायनं प्रहसितं बहुलाधरोष्ठ- भासारुणायित-तनु-द्विज-कुन्द-पङ्क्ति ध्यायेत् स्वदेह-कुहरे ऽवसितस्य विष्णोर् भक्त्यार्द्रयार्पित-मना न पृथग् दिदृक्षेत्
dhyānāyanaṃ prahasitaṃ bahulādharoṣṭha- bhāsāruṇāyita-tanu-dvija-kunda-paṅkti dhyāyet svadeha-kuhare 'vasitasya viṣṇor bhaktyārdrayārpita-manā na pṛthag didṛkṣet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं हरौ भगवति प्रतिलब्ध-भावो भक्त्या द्रवद्-धृदय उत्पुलकः प्रमोदात् औत्कण्ठ्य-बाष्प-कलया मुहुर् अर्द्यमानस् तच् चापि चित्त-बडिशं शनकैर् वियुङ्क्ते
evaṃ harau bhagavati pratilabdha-bhāvo bhaktyā dravad-dhṛdaya utpulakaḥ pramodāt autkaṇṭhya-bāṣpa-kalayā muhur ardyamānas tac cāpi citta-baḍiśaṃ śanakair viyuṅkte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ताश्रयं यर्हि निर्विषयं विरक्तं निर्वाणम् ऋच्छति मनः सहसा यथार्चिः आत्मानम् अत्र पुरुषो ऽव्यवधानम् एकम् अन्वीक्षते प्रतिनिवृत्त-गुण-प्रवाहः
muktāśrayaṃ yarhi nirviṣayaṃ viraktaṃ nirvāṇam ṛcchati manaḥ sahasā yathārciḥ ātmānam atra puruṣo 'vyavadhānam ekam anvīkṣate pratinivṛtta-guṇa-pravāhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽप्य् एतया चरमया मनसो निवृत्त्या तस्मिन् महिम्न्य् अवसितः सुख-दुःख-बाह्ये हेतुत्वम् अप्य् असति कर्तरि दुःखयोर् यत् स्वात्मन् विधत्त उपलब्ध-परात्म-काष्ठः
so 'py etayā caramayā manaso nivṛttyā tasmin mahimny avasitaḥ sukha-duḥkha-bāhye hetutvam apy asati kartari duḥkhayor yat svātman vidhatta upalabdha-parātma-kāṣṭhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहं च तं न चरमः स्थितम् उत्थितं वा सिद्धो विपश्यति यतो ऽध्यगमत् स्वरूपम् दैवाद् उपेतम् अथ दैव-वशाद् अपेतं वासो यथा परिकृतं मदिरा-मदान्धः
dehaṃ ca taṃ na caramaḥ sthitam utthitaṃ vā siddho vipaśyati yato 'dhyagamat svarūpam daivād upetam atha daiva-vaśād apetaṃ vāso yathā parikṛtaṃ madirā-madāndhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहो ऽपि दैव-वशगः खलु कर्म यावत् स्वारम्भकं प्रतिसमीक्षत एव सासुः तं स-प्रपञ्चम् अधिरूढ-समाधि-योगः स्वाप्नं पुनर् न भजते प्रतिबुद्ध-वस्तुः
deho 'pi daiva-vaśagaḥ khalu karma yāvat svārambhakaṃ pratisamīkṣata eva sāsuḥ taṃ sa-prapañcam adhirūḍha-samādhi-yogaḥ svāpnaṃ punar na bhajate pratibuddha-vastuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पुत्राच् च वित्ताच् च पृथङ् मर्त्यः प्रतीयते अप्य् आत्मत्वेनाभिमताद् देहादेः पुरुषस् तथा
yathā putrāc ca vittāc ca pṛthaṅ martyaḥ pratīyate apy ātmatvenābhimatād dehādeḥ puruṣas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोल्मुकाद् विस्फुलिङ्गाद् धूमाद् वापि स्व-सम्भवात् अप्य् आत्मत्वेनाभिमताद् यथाग्निः पृथग् उल्मुकात्
yatholmukād visphuliṅgād dhūmād vāpi sva-sambhavāt apy ātmatvenābhimatād yathāgniḥ pṛthag ulmukāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतेन्द्रियान्तः-करणात् प्रधानाज् जीव-संज्ञितात् आत्मा तथा पृथग् द्रष्टा भगवान् ब्रह्म-संज्ञितः
bhūtendriyāntaḥ-karaṇāt pradhānāj jīva-saṃjñitāt ātmā tathā pṛthag draṣṭā bhagavān brahma-saṃjñitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-भूतेषु चात्मानं सर्व-भूतानि चात्मनि ईक्षेतानन्य-भावेन भूतेष्व् इव तद्-आत्मताम्
sarva-bhūteṣu cātmānaṃ sarva-bhūtāni cātmani īkṣetānanya-bhāvena bhūteṣv iva tad-ātmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-योनिषु यथा ज्योतिर् एकं नाना प्रतीयते योनीनां गुण-वैषम्यात् तथात्मा प्रकृतौ स्थितः
sva-yoniṣu yathā jyotir ekaṃ nānā pratīyate yonīnāṃ guṇa-vaiṣamyāt tathātmā prakṛtau sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् इमां स्वां प्रकृतिं दैवीं सद्-असद्-आत्मिकाम् दुर्विभाव्यां पराभाव्य स्वरूपेणावतिष्ठते
tasmād imāṃ svāṃ prakṛtiṃ daivīṃ sad-asad-ātmikām durvibhāvyāṃ parābhāvya svarūpeṇāvatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.