Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.29
देवहूतिर् उवाच लक्षणं महद्-आदीनां प्रकृतेः पुरुषस्य च स्वरूपं लक्ष्यते ऽमीषां येन तत्-पारमार्थिकम्
devahūtir uvāca lakṣaṇaṃ mahad-ādīnāṃ prakṛteḥ puruṣasya ca svarūpaṃ lakṣyate 'mīṣāṃ yena tat-pāramārthikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा साङ्ख्येषु कथितं यन्-मूलं तत् प्रचक्षते भक्ति-योगस्य मे मार्गं ब्रूहि विस्तरशः प्रभो
yathā sāṅkhyeṣu kathitaṃ yan-mūlaṃ tat pracakṣate bhakti-yogasya me mārgaṃ brūhi vistaraśaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरागो येन पुरुषो भगवन् सर्वतो भवेत् आचक्ष्व जीव-लोकस्य विविधा मम संसृतीः
virāgo yena puruṣo bhagavan sarvato bhavet ācakṣva jīva-lokasya vividhā mama saṃsṛtīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालस्येश्वर-रूपस्य परेषां च परस्य ते स्वरूपं बत कुर्वन्ति यद्-धेतोः कुशलं जनाः
kālasyeśvara-rūpasya pareṣāṃ ca parasya te svarūpaṃ bata kurvanti yad-dhetoḥ kuśalaṃ janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकस्य मिथ्याभिमतेर् अचक्षुषश् चिरं प्रसुप्तस्य तमस्य् अनाश्रये श्रान्तस्य कर्मस्व् अनुविद्धया धिया त्वम् आविरासीः किल योग-भास्करः
lokasya mithyābhimater acakṣuṣaś ciraṃ prasuptasya tamasy anāśraye śrāntasya karmasv anuviddhayā dhiyā tvam āvirāsīḥ kila yoga-bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इति मातुर् वचः श्लक्ष्णं प्रतिनन्द्य महा-मुनिः आबभाषे कुरु-श्रेष्ठ प्रीतस् तां करुणार्दितः
maitreya uvāca iti mātur vacaḥ ślakṣṇaṃ pratinandya mahā-muniḥ ābabhāṣe kuru-śreṣṭha prītas tāṃ karuṇārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच भक्ति-योगो बहु-विधो मार्गैर् भामिनि भाव्यते स्वभाव-गुण-मार्गेण पुंसां भावो विभिद्यते
śrī-bhagavān uvāca bhakti-yogo bahu-vidho mārgair bhāmini bhāvyate svabhāva-guṇa-mārgeṇa puṃsāṃ bhāvo vibhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिसन्धाय यो हिंसां दम्भं मात्सर्यम् एव वा संरम्भी भिन्न-दृग् भावं मयि कुर्यात् स तामसः
abhisandhāya yo hiṃsāṃ dambhaṃ mātsaryam eva vā saṃrambhī bhinna-dṛg bhāvaṃ mayi kuryāt sa tāmasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयान् अभिसन्धाय यश ऐश्वर्यम् एव वा अर्चादाव् अर्चयेद् यो मां पृथग्-भावः स राजसः
viṣayān abhisandhāya yaśa aiśvaryam eva vā arcādāv arcayed yo māṃ pṛthag-bhāvaḥ sa rājasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्म-निर्हारम् उद्दिश्य परस्मिन् वा तद्-अर्पणम् यजेद् यष्टव्यम् इति वा पृथग्-भावः स सात्त्विकः
karma-nirhāram uddiśya parasmin vā tad-arpaṇam yajed yaṣṭavyam iti vā pṛthag-bhāvaḥ sa sāttvikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-गुण-श्रुति-मात्रेण मयि सर्व-गुहाशये मनो-गतिर् अविच्छिन्ना यथा गङ्गाम्भसो ऽम्बुधौ
mad-guṇa-śruti-mātreṇa mayi sarva-guhāśaye mano-gatir avicchinnā yathā gaṅgāmbhaso 'mbudhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणं भक्ति-योगस्य निर्गुणस्य ह्य् उदाहृतम् अहैतुक्य् अव्यवहिता या भक्तिः पुरुषोत्तमे
lakṣaṇaṃ bhakti-yogasya nirguṇasya hy udāhṛtam ahaituky avyavahitā yā bhaktiḥ puruṣottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सालोक्य-सार्ष्टि-सामीप्य- सारूप्यैकत्वम् अप्य् उत दीयमानं न गृह्णन्ति विना मत्-सेवनं जनाः
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya- sārūpyaikatvam apy uta dīyamānaṃ na gṛhṇanti vinā mat-sevanaṃ janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव भक्ति-योगाख्य आत्यन्तिक उदाहृतः येनातिव्रज्य त्रि-गुणं मद्-भावायोपपद्यते
sa eva bhakti-yogākhya ātyantika udāhṛtaḥ yenātivrajya tri-guṇaṃ mad-bhāvāyopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषेवितेनानिमित्तेन स्व-धर्मेण महीयसा क्रिया-योगेन शस्तेन नातिहिंस्रेण नित्यशः
niṣevitenānimittena sva-dharmeṇa mahīyasā kriyā-yogena śastena nātihiṃsreṇa nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-धिष्ण्य-दर्शन-स्पर्श- पूजा-स्तुत्य्-अभिवन्दनैः भूतेषु मद्-भावनया सत्त्वेनासङ्गमेन च
mad-dhiṣṇya-darśana-sparśa- pūjā-stuty-abhivandanaiḥ bhūteṣu mad-bhāvanayā sattvenāsaṅgamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महतां बहु-मानेन दीनानाम् अनुकम्पया मैत्र्या चैवात्म-तुल्येषु यमेन नियमेन च
mahatāṃ bahu-mānena dīnānām anukampayā maitryā caivātma-tulyeṣu yamena niyamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्यात्मिकानुश्रवणान् नाम-सङ्कीर्तनाच् च मे आर्जवेनार्य-सङ्गेन निरहङ्क्रियया तथा
ādhyātmikānuśravaṇān nāma-saṅkīrtanāc ca me ārjavenārya-saṅgena nirahaṅkriyayā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्-धर्मणो गुणैर् एतैः परिसंशुद्ध आशयः पुरुषस्याञ्जसाभ्येति श्रुत-मात्र-गुणं हि माम्
mad-dharmaṇo guṇair etaiḥ parisaṃśuddha āśayaḥ puruṣasyāñjasābhyeti śruta-mātra-guṇaṃ hi mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वात-रथो घ्राणम् आवृङ्क्ते गन्ध आशयात् एवं योग-रतं चेत आत्मानम् अविकारि यत्
yathā vāta-ratho ghrāṇam āvṛṅkte gandha āśayāt evaṃ yoga-rataṃ ceta ātmānam avikāri yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं सर्वेषु भूतेषु भूतात्मावस्थितः सदा तम् अवज्ञाय मां मर्त्यः कुरुते ऽर्चा-विडम्बनम्
ahaṃ sarveṣu bhūteṣu bhūtātmāvasthitaḥ sadā tam avajñāya māṃ martyaḥ kurute 'rcā-viḍambanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो मां सर्वेषु भूतेषु सन्तम् आत्मानम् ईश्वरम् हित्वार्चां भजते मौढ्याद् भस्मन्य् एव जुहोति सः
yo māṃ sarveṣu bhūteṣu santam ātmānam īśvaram hitvārcāṃ bhajate mauḍhyād bhasmany eva juhoti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विषतः पर-काये मां मानिनो भिन्न-दर्शिनः भूतेषु बद्ध-वैरस्य न मनः शान्तिम् ऋच्छति
dviṣataḥ para-kāye māṃ mānino bhinna-darśinaḥ bhūteṣu baddha-vairasya na manaḥ śāntim ṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् उच्चावचैर् द्रव्यैः क्रिययोत्पन्नयानघे नैव तुष्ये ऽर्चितो ऽर्चायां भूत-ग्रामावमानिनः
aham uccāvacair dravyaiḥ kriyayotpannayānaghe naiva tuṣye 'rcito 'rcāyāṃ bhūta-grāmāvamāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चादाव् अर्चयेत् तावद् ईश्वरं मां स्व-कर्म-कृत् यावन् न वेद स्व-हृदि सर्व-भूतेष्व् अवस्थितम्
arcādāv arcayet tāvad īśvaraṃ māṃ sva-karma-kṛt yāvan na veda sva-hṛdi sarva-bhūteṣv avasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनश् च परस्यापि यः करोत्य् अन्तरोदरम् तस्य भिन्न-दृशो मृत्युर् विदधे भयम् उल्बणम्
ātmanaś ca parasyāpi yaḥ karoty antarodaram tasya bhinna-dṛśo mṛtyur vidadhe bhayam ulbaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मां सर्व-भूतेषु भूतात्मानं कृतालयम् अर्हयेद् दान-मानाभ्यां मैत्र्याभिन्नेन चक्षुषा
atha māṃ sarva-bhūteṣu bhūtātmānaṃ kṛtālayam arhayed dāna-mānābhyāṃ maitryābhinnena cakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवाः श्रेष्ठा ह्य् अजीवानां ततः प्राण-भृतः शुभे ततः स-चित्ताः प्रवरास् ततश् चेन्द्रिय-वृत्तयः
jīvāḥ śreṣṭhā hy ajīvānāṃ tataḥ prāṇa-bhṛtaḥ śubhe tataḥ sa-cittāḥ pravarās tataś cendriya-vṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि स्पर्श-वेदिभ्यः प्रवरा रस-वेदिनः तेभ्यो गन्ध-विदः श्रेष्ठास् ततः शब्द-विदो वराः
tatrāpi sparśa-vedibhyaḥ pravarā rasa-vedinaḥ tebhyo gandha-vidaḥ śreṣṭhās tataḥ śabda-vido varāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूप-भेद-विदस् तत्र ततश् चोभयतो-दतः तेषां बहु-पदाः श्रेष्ठाश् चतुष्-पादस् ततो द्वि-पात्
rūpa-bheda-vidas tatra tataś cobhayato-dataḥ teṣāṃ bahu-padāḥ śreṣṭhāś catuṣ-pādas tato dvi-pāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वर्णाश् च चत्वारस् तेषां ब्राह्मण उत्तमः ब्राह्मणेष्व् अपि वेद-ज्ञो ह्य् अर्थ-ज्ञो ऽभ्यधिकस् ततः
tato varṇāś ca catvāras teṣāṃ brāhmaṇa uttamaḥ brāhmaṇeṣv api veda-jño hy artha-jño 'bhyadhikas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थ-ज्ञात् संशय-च्छेत्ता ततः श्रेयान् स्व-कर्म-कृत् मुक्त-सङ्गस् ततो भूयान् अदोग्धा धर्मम् आत्मनः
artha-jñāt saṃśaya-cchettā tataḥ śreyān sva-karma-kṛt mukta-saṅgas tato bhūyān adogdhā dharmam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् मय्य् अर्पिताशेष- क्रियार्थात्मा निरन्तरः मय्य् अर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्त-कर्मणः न पश्यामि परं भूतम् अकर्तुः सम-दर्शनात्
tasmān mayy arpitāśeṣa- kriyārthātmā nirantaraḥ mayy arpitātmanaḥ puṃso mayi sannyasta-karmaṇaḥ na paśyāmi paraṃ bhūtam akartuḥ sama-darśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहु-मानयन् ईश्वरो जीव-कलया प्रविष्टो भगवान् इति
manasaitāni bhūtāni praṇamed bahu-mānayan īśvaro jīva-kalayā praviṣṭo bhagavān iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ति-योगश् च योगश् च मया मानव्य् उदीरितः ययोर् एकतरेणैव पुरुषः पुरुषं व्रजेत्
bhakti-yogaś ca yogaś ca mayā mānavy udīritaḥ yayor ekatareṇaiva puruṣaḥ puruṣaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् भगवतो रूपं ब्रह्मणः परमात्मनः परं प्रधानं पुरुषं दैवं कर्म-विचेष्टितम्
etad bhagavato rūpaṃ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ paraṃ pradhānaṃ puruṣaṃ daivaṃ karma-viceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूप-भेदास्पदं दिव्यं काल इत्य् अभिधीयते भूतानां महद्-आदीनां यतो भिन्न-दृशां भयम्
rūpa-bhedāspadaṃ divyaṃ kāla ity abhidhīyate bhūtānāṃ mahad-ādīnāṃ yato bhinna-dṛśāṃ bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽन्तः प्रविश्य भूतानि भूतैर् अत्त्य् अखिलाश्रयः स विष्ण्व्-आख्यो ऽधियज्ञो ऽसौ कालः कलयतां प्रभुः
yo 'ntaḥ praviśya bhūtāni bhūtair atty akhilāśrayaḥ sa viṣṇv-ākhyo 'dhiyajño 'sau kālaḥ kalayatāṃ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्य कश्चिद् दयितो न द्वेष्यो न च बान्धवः आविशत्य् अप्रमत्तो ऽसौ प्रमत्तं जनम् अन्त-कृत्
na cāsya kaścid dayito na dveṣyo na ca bāndhavaḥ āviśaty apramatto 'sau pramattaṃ janam anta-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्-भयाद् वाति वातो ऽयं सूर्यस् तपति यद्-भयात् यद्-भयाद् वर्षते देवो भ-गणो भाति यद्-भयात्
yad-bhayād vāti vāto 'yaṃ sūryas tapati yad-bhayāt yad-bhayād varṣate devo bha-gaṇo bhāti yad-bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् वनस्पतयो भीता लताश् चौषधिभिः सह स्वे स्वे काले ऽभिगृह्णन्ति पुष्पाणि च फलानि च
yad vanaspatayo bhītā latāś cauṣadhibhiḥ saha sve sve kāle 'bhigṛhṇanti puṣpāṇi ca phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रवन्ति सरितो भीता नोत्सर्पत्य् उदधिर् यतः अग्निर् इन्धे स-गिरिभिर् भूर् न मज्जति यद्-भयात्
sravanti sarito bhītā notsarpaty udadhir yataḥ agnir indhe sa-giribhir bhūr na majjati yad-bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नभो ददाति श्वसतां पदं यन्-नियमाद् अदः लोकं स्व-देहं तनुते महान् सप्तभिर् आवृतम्
nabho dadāti śvasatāṃ padaṃ yan-niyamād adaḥ lokaṃ sva-dehaṃ tanute mahān saptabhir āvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाभिमानिनो देवाः सर्गादिष्व् अस्य यद्-भयात् वर्तन्ते ऽनुयुगं येषां वश एतच् चराचरम्
guṇābhimānino devāḥ sargādiṣv asya yad-bhayāt vartante 'nuyugaṃ yeṣāṃ vaśa etac carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽनन्तो ऽन्त-करः कालो ऽनादिर् आदि-कृद् अव्ययः जनं जनेन जनयन् मारयन् मृत्युनान्तकम्
so 'nanto 'nta-karaḥ kālo 'nādir ādi-kṛd avyayaḥ janaṃ janena janayan mārayan mṛtyunāntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.