Bhāgavata Purāṇa 3.31

कर्मणा दैव-नेत्रेण जन्तुर् देहोपपत्तये स्त्रियाः प्रविष्ट उदरं पुंसो रेतः-कणाश्रयः

karmaṇā daiva-netreṇa jantur dehopapattaye striyāḥ praviṣṭa udaraṃ puṃso retaḥ-kaṇāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कललं त्व् एक-रात्रेण पञ्च-रात्रेण बुद्बुदम् दशाहेन तु कर्कन्धूः पेश्य् अण्डं वा ततः परम्

kalalaṃ tv eka-rātreṇa pañca-rātreṇa budbudam daśāhena tu karkandhūḥ peśy aṇḍaṃ vā tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासेन तु शिरो द्वाभ्यां बाह्व्-अङ्घ्र्य्-आद्य्-अङ्ग-विग्रहः नख-लोमास्थि-चर्माणि लिङ्ग-च्छिद्रोद्भवस् त्रिभिः

māsena tu śiro dvābhyāṃ bāhv-aṅghry-ādy-aṅga-vigrahaḥ nakha-lomāsthi-carmāṇi liṅga-cchidrodbhavas tribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भिर् धातवः सप्त पञ्चभिः क्षुत्-तृड्-उद्भवः षड्भिर् जरायुणा वीतः कुक्षौ भ्राम्यति दक्षिणे

caturbhir dhātavaḥ sapta pañcabhiḥ kṣut-tṛḍ-udbhavaḥ ṣaḍbhir jarāyuṇā vītaḥ kukṣau bhrāmyati dakṣiṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुर् जग्धान्न-पानाद्यैर् एधद्-धातुर् असम्मते शेते विण्-मूत्रयोर् गर्ते स जन्तुर् जन्तु-सम्भवे

mātur jagdhānna-pānādyair edhad-dhātur asammate śete viṇ-mūtrayor garte sa jantur jantu-sambhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृमिभिः क्षत-सर्वाङ्गः सौकुमार्यात् प्रतिक्षणम् मूर्च्छाम् आप्नोत्य् उरु-क्लेशस् तत्रत्यैः क्षुधितैर् मुहुः

kṛmibhiḥ kṣata-sarvāṅgaḥ saukumāryāt pratikṣaṇam mūrcchām āpnoty uru-kleśas tatratyaiḥ kṣudhitair muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटु-तीक्ष्णोष्ण-लवण- रूक्षाम्लादिभिर् उल्बणैः मातृ-भुक्तैर् उपस्पृष्टः सर्वाङ्गोत्थित-वेदनः

kaṭu-tīkṣṇoṣṇa-lavaṇa- rūkṣāmlādibhir ulbaṇaiḥ mātṛ-bhuktair upaspṛṣṭaḥ sarvāṅgotthita-vedanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्बेन संवृतस् तस्मिन्न् अन्त्रैश् च बहिर् आवृतः आस्ते कृत्वा शिरः कुक्षौ भुग्न-पृष्ठ-शिरोधरः

ulbena saṃvṛtas tasminn antraiś ca bahir āvṛtaḥ āste kṛtvā śiraḥ kukṣau bhugna-pṛṣṭha-śirodharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकल्पः स्वाङ्ग-चेष्टायां शकुन्त इव पञ्जरे तत्र लब्ध-स्मृतिर् दैवात् कर्म जन्म-शतोद्भवम् स्मरन् दीर्घम् अनुच्छ्वासं शर्म किं नाम विन्दते

akalpaḥ svāṅga-ceṣṭāyāṃ śakunta iva pañjare tatra labdha-smṛtir daivāt karma janma-śatodbhavam smaran dīrgham anucchvāsaṃ śarma kiṃ nāma vindate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरभ्य सप्तमान् मासाल् लब्ध-बोधो ऽपि वेपितः नैकत्रास्ते सूति-वातैर् विष्ठा-भूर् इव सोदरः

ārabhya saptamān māsāl labdha-bodho 'pi vepitaḥ naikatrāste sūti-vātair viṣṭhā-bhūr iva sodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाथमान ऋषिर् भीतः सप्त-वध्रिः कृताञ्जलिः स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरे ऽर्पितः

nāthamāna ṛṣir bhītaḥ sapta-vadhriḥ kṛtāñjaliḥ stuvīta taṃ viklavayā vācā yenodare 'rpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्तुर् उवाच तस्योपसन्नम् अवितुं जगद् इच्छयात्त- नाना-तनोर् भुवि चलच्-चरणारविन्दम् सो ऽहं व्रजामि शरणं ह्य् अकुतो-भयं मे येनेदृशी गतिर् अदर्श्य् असतो ऽनुरूपा

jantur uvāca tasyopasannam avituṃ jagad icchayātta- nānā-tanor bhuvi calac-caraṇāravindam so 'haṃ vrajāmi śaraṇaṃ hy akuto-bhayaṃ me yenedṛśī gatir adarśy asato 'nurūpā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् त्व् अत्र बद्ध इव कर्मभिर् आवृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीम् अवलम्ब्य मायाम् आस्ते विशुद्धम् अविकारम् अखण्ड-बोधम् आतप्यमान-हृदये ऽवसितं नमामि

yas tv atra baddha iva karmabhir āvṛtātmā bhūtendriyāśayamayīm avalambya māyām āste viśuddham avikāram akhaṇḍa-bodham ātapyamāna-hṛdaye 'vasitaṃ namāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पञ्च-भूत-रचिते रहितः शरीरे च्छन्नो ऽयथेन्द्रिय-गुणार्थ-चिद्-आत्मको ऽहम् तेनाविकुण्ठ-महिमानम् ऋषिं तम् एनं वन्दे परं प्रकृति-पूरुषयोः पुमांसम्

yaḥ pañca-bhūta-racite rahitaḥ śarīre cchanno 'yathendriya-guṇārtha-cid-ātmako 'ham tenāvikuṇṭha-mahimānam ṛṣiṃ tam enaṃ vande paraṃ prakṛti-pūruṣayoḥ pumāṃsam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्-माययोरु-गुण-कर्म-निबन्धने ऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस् तद्-अभिश्रमेण नष्ट-स्मृतिः पुनर् अयं प्रवृणीत लोकं युक्त्या कया महद्-अनुग्रहम् अन्तरेण

yan-māyayoru-guṇa-karma-nibandhane 'smin sāṃsārike pathi caraṃs tad-abhiśrameṇa naṣṭa-smṛtiḥ punar ayaṃ pravṛṇīta lokaṃ yuktyā kayā mahad-anugraham antareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं यद् एतद् अदधात् कतमः स देवस् त्रै-कालिकं स्थिर-चरेष्व् अनुवर्तितांशः तं जीव-कर्म-पदवीम् अनुवर्तमानास् ताप-त्रयोपशमनाय वयं भजेम

jñānaṃ yad etad adadhāt katamaḥ sa devas trai-kālikaṃ sthira-careṣv anuvartitāṃśaḥ taṃ jīva-karma-padavīm anuvartamānās tāpa-trayopaśamanāya vayaṃ bhajema

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देह्य् अन्य-देह-विवरे जठराग्निनासृग्- विण्-मूत्र-कूप-पतितो भृश-तप्त-देहः इच्छन्न् इतो विवसितुं गणयन् स्व-मासान् निर्वास्यते कृपण-धीर् भगवन् कदा नु

dehy anya-deha-vivare jaṭharāgnināsṛg- viṇ-mūtra-kūpa-patito bhṛśa-tapta-dehaḥ icchann ito vivasituṃ gaṇayan sva-māsān nirvāsyate kṛpaṇa-dhīr bhagavan kadā nu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनेदृशीं गतिम् असौ दश-मास्य ईश सङ्ग्राहितः पुरु-दयेन भवादृशेन स्वेनैव तुष्यतु कृतेन स दीन-नाथः को नाम तत्-प्रति विनाञ्जलिम् अस्य कुर्यात्

yenedṛśīṃ gatim asau daśa-māsya īśa saṅgrāhitaḥ puru-dayena bhavādṛśena svenaiva tuṣyatu kṛtena sa dīna-nāthaḥ ko nāma tat-prati vināñjalim asya kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यत्य् अयं धिषणया ननु सप्त-वध्रिः शारीरके दम-शरीर्य् अपरः स्व-देहे यत्-सृष्टयासं तम् अहं पुरुषं पुराणं पश्ये बहिर् हृदि च चैत्यम् इव प्रतीतम्

paśyaty ayaṃ dhiṣaṇayā nanu sapta-vadhriḥ śārīrake dama-śarīry aparaḥ sva-dehe yat-sṛṣṭayāsaṃ tam ahaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ paśye bahir hṛdi ca caityam iva pratītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं वसन्न् अपि विभो बहु-दुःख-वासं गर्भान् न निर्जिगमिषे बहिर् अन्ध-कूपे यत्रोपयातम् उपसर्पति देव-माया मिथ्या मतिर् यद्-अनु संसृति-चक्रम् एतत्

so 'haṃ vasann api vibho bahu-duḥkha-vāsaṃ garbhān na nirjigamiṣe bahir andha-kūpe yatropayātam upasarpati deva-māyā mithyā matir yad-anu saṃsṛti-cakram etat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् अहं विगत-विक्लव उद्धरिष्य आत्मानम् आशु तमसः सुहृदात्मनैव भूयो यथा व्यसनम् एतद् अनेक-रन्ध्रं मा मे भविष्यद् उपसादित-विष्णु-पादः

tasmād ahaṃ vigata-viklava uddhariṣya ātmānam āśu tamasaḥ suhṛdātmanaiva bhūyo yathā vyasanam etad aneka-randhraṃ mā me bhaviṣyad upasādita-viṣṇu-pādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिल उवाच एवं कृत-मतिर् गर्भे दश-मास्यः स्तुवन्न् ऋषिः सद्यः क्षिपत्य् अवाचीनं प्रसूत्यै सूति-मारुतः

kapila uvāca evaṃ kṛta-matir garbhe daśa-māsyaḥ stuvann ṛṣiḥ sadyaḥ kṣipaty avācīnaṃ prasūtyai sūti-mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनावसृष्टः सहसा कृत्वावाक् शिर आतुरः विनिष्क्रामति कृच्छ्रेण निरुच्छ्वासो हत-स्मृतिः

tenāvasṛṣṭaḥ sahasā kṛtvāvāk śira āturaḥ viniṣkrāmati kṛcchreṇa nirucchvāso hata-smṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितो भुव्य् असृङ्-मिश्रः विष्ठा-भूर् इव चेष्टते रोरूयति गते ज्ञाने विपरीतां गतिं गतः

patito bhuvy asṛṅ-miśraḥ viṣṭhā-bhūr iva ceṣṭate rorūyati gate jñāne viparītāṃ gatiṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर-च्छन्दं न विदुषा पुष्यमाणो जनेन सः अनभिप्रेतम् आपन्नः प्रत्याख्यातुम् अनीश्वरः

para-cchandaṃ na viduṣā puṣyamāṇo janena saḥ anabhipretam āpannaḥ pratyākhyātum anīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शायितो ऽशुचि-पर्यङ्के जन्तुः स्वेदज-दूषिते नेशः कण्डूयने ऽङ्गानाम् आसनोत्थान-चेष्टने

śāyito 'śuci-paryaṅke jantuḥ svedaja-dūṣite neśaḥ kaṇḍūyane 'ṅgānām āsanotthāna-ceṣṭane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुदन्त्य् आम-त्वचं दंशा मशका मत्कुणादयः रुदन्तं विगत-ज्ञानं कृमयः कृमिकं यथा

tudanty āma-tvacaṃ daṃśā maśakā matkuṇādayaḥ rudantaṃ vigata-jñānaṃ kṛmayaḥ kṛmikaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं शैशवं भुक्त्वा दुःखं पौगण्डम् एव च अलब्धाभीप्सितो ऽज्ञानाद् इद्ध-मन्युः शुचार्पितः

ity evaṃ śaiśavaṃ bhuktvā duḥkhaṃ paugaṇḍam eva ca alabdhābhīpsito 'jñānād iddha-manyuḥ śucārpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सह देहेन मानेन वर्धमानेन मन्युना करोति विग्रहं कामी कामिष्व् अन्ताय चात्मनः

saha dehena mānena vardhamānena manyunā karoti vigrahaṃ kāmī kāmiṣv antāya cātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतैः पञ्चभिर् आरब्धे देहे देह्य् अबुधो ऽसकृत् अहं ममेत्य् असद्-ग्राहः करोति कुमतिर् मतिम्

bhūtaiḥ pañcabhir ārabdhe dehe dehy abudho 'sakṛt ahaṃ mamety asad-grāhaḥ karoti kumatir matim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अर्थं कुरुते कर्म यद्-बद्धो याति संसृतिम् यो ऽनुयाति ददत् क्लेशम् अविद्या-कर्म-बन्धनः

tad-arthaṃ kurute karma yad-baddho yāti saṃsṛtim yo 'nuyāti dadat kleśam avidyā-karma-bandhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् असद्भिः पथि पुनः शिश्नोदर-कृतोद्यमैः आस्थितो रमते जन्तुस् तमो विशति पूर्ववत्

yady asadbhiḥ pathi punaḥ śiśnodara-kṛtodyamaiḥ āsthito ramate jantus tamo viśati pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं शौचं दया मौनं बुद्धिः श्रीर् ह्रीर् यशः क्षमा शमो दमो भगश् चेति यत्-सङ्गाद् याति सङ्क्षयम्

satyaṃ śaucaṃ dayā maunaṃ buddhiḥ śrīr hrīr yaśaḥ kṣamā śamo damo bhagaś ceti yat-saṅgād yāti saṅkṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेष्व् अशान्तेषु मूढेषु खण्डितात्मस्व् असाधुषु सङ्गं न कुर्याच् छोच्येषु योषित्-क्रीडा-मृगेषु च

teṣv aśānteṣu mūḍheṣu khaṇḍitātmasv asādhuṣu saṅgaṃ na kuryāc chocyeṣu yoṣit-krīḍā-mṛgeṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तथास्य भवेन् मोहो बन्धश् चान्य-प्रसङ्गतः योषित्-सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्-सङ्गि-सङ्गतः

na tathāsya bhaven moho bandhaś cānya-prasaṅgataḥ yoṣit-saṅgād yathā puṃso yathā tat-saṅgi-saṅgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिः स्वां दुहितरं दृष्ट्वा तद्-रूप-धर्षितः रोहिद्-भूतां सो ऽन्वधावद् ऋक्ष-रूपी हत-त्रपः

prajāpatiḥ svāṃ duhitaraṃ dṛṣṭvā tad-rūpa-dharṣitaḥ rohid-bhūtāṃ so 'nvadhāvad ṛkṣa-rūpī hata-trapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-सृष्ट-सृष्ट-सृष्टेषु को न्व् अखण्डित-धीः पुमान् ऋषिं नारायणम् ऋते योषिन्-मय्येह मायया

tat-sṛṣṭa-sṛṣṭa-sṛṣṭeṣu ko nv akhaṇḍita-dhīḥ pumān ṛṣiṃ nārāyaṇam ṛte yoṣin-mayyeha māyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलं मे पश्य मायायाः स्त्री-मय्या जयिनो दिशाम् या करोति पदाक्रान्तान् भ्रूवि-जृम्भेण केवलम्

balaṃ me paśya māyāyāḥ strī-mayyā jayino diśām yā karoti padākrāntān bhrūvi-jṛmbheṇa kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्गं न कुर्यात् प्रमदासु जातु योगस्य पारं परम् आरुरुक्षुः मत्-सेवया प्रतिलब्धात्म-लाभो वदन्ति या निरय-द्वारम् अस्य

saṅgaṃ na kuryāt pramadāsu jātu yogasya pāraṃ param ārurukṣuḥ mat-sevayā pratilabdhātma-lābho vadanti yā niraya-dvāram asya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योपयाति शनैर् माया योषिद् देव-विनिर्मिता ताम् ईक्षेतात्मनो मृत्युं तृणैः कूपम् इवावृतम्

yopayāti śanair māyā yoṣid deva-vinirmitā tām īkṣetātmano mṛtyuṃ tṛṇaiḥ kūpam ivāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यां मन्यते पतिं मोहान् मन्-मायाम् ऋषभायतीम् स्त्रीत्वं स्त्री-सङ्गतः प्राप्तो वित्तापत्य-गृह-प्रदम्

yāṃ manyate patiṃ mohān man-māyām ṛṣabhāyatīm strītvaṃ strī-saṅgataḥ prāpto vittāpatya-gṛha-pradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आत्मनो विजानीयात् पत्य्-अपत्य-गृहात्मकम् दैवोपसादितं मृत्युं मृगयोर् गायनं यथा

tām ātmano vijānīyāt paty-apatya-gṛhātmakam daivopasāditaṃ mṛtyuṃ mṛgayor gāyanaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहेन जीव-भूतेन लोकाल् लोकम् अनुव्रजन् भुञ्जान एव कर्माणि करोत्य् अविरतं पुमान्

dehena jīva-bhūtena lokāl lokam anuvrajan bhuñjāna eva karmāṇi karoty avirataṃ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवो ह्य् अस्यानुगो देहो भूतेन्द्रिय-मनो-मयः तन्-निरोधो ऽस्य मरणम् आविर्भावस् तु सम्भवः

jīvo hy asyānugo deho bhūtendriya-mano-mayaḥ tan-nirodho 'sya maraṇam āvirbhāvas tu sambhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्योपलब्धि-स्थानस्य द्रव्येक्षायोग्यता यदा तत् पञ्चत्वम् अहं-मानाद् उत्पत्तिर् द्रव्य-दर्शनम्

dravyopalabdhi-sthānasya dravyekṣāyogyatā yadā tat pañcatvam ahaṃ-mānād utpattir dravya-darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाक्ष्णोर् द्रव्यावयव- दर्शनायोग्यता यदा तदैव चक्षुषो द्रष्टुर् द्रष्टृत्वायोग्यतानयोः

yathākṣṇor dravyāvayava- darśanāyogyatā yadā tadaiva cakṣuṣo draṣṭur draṣṭṛtvāyogyatānayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् न कार्यः सन्त्रासो न कार्पण्यं न सम्भ्रमः बुद्ध्वा जीव-गतिं धीरो मुक्त-सङ्गश् चरेद् इह

tasmān na kāryaḥ santrāso na kārpaṇyaṃ na sambhramaḥ buddhvā jīva-gatiṃ dhīro mukta-saṅgaś cared iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग्-दर्शनया बुद्ध्या योग-वैराग्य-युक्तया माया-विरचिते लोके चरेन् न्यस्य कलेवरम्

samyag-darśanayā buddhyā yoga-vairāgya-yuktayā māyā-viracite loke caren nyasya kalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.