Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.33
मैत्रेय उवाच एवं निशम्य कपिलस्य वचो जनित्रीसा कर्दमस्य दयिता किल देवहूतिः विस्रस्त-मोह-पटला तम् अभिप्रणम्यतुष्टाव तत्त्व-विषयाङ्कित-सिद्धि-भूमिम्
maitreya uvāca evaṃ niśamya kapilasya vaco janitrīsā kardamasya dayitā kila devahūtiḥ visrasta-moha-paṭalā tam abhipraṇamyatuṣṭāva tattva-viṣayāṅkita-siddhi-bhūmim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवहूतिर् उवाच अथाप्य् अजो ऽन्तः-सलिले शयानं भूतेन्द्रियार्थात्म-मयं वपुस् ते गुण-प्रवाहं सद्-अशेष-बीजं दध्यौ स्वयं यज्-जठराब्ज-जातः
devahūtir uvāca athāpy ajo 'ntaḥ-salile śayānaṃ bhūtendriyārthātma-mayaṃ vapus te guṇa-pravāhaṃ sad-aśeṣa-bījaṃ dadhyau svayaṃ yaj-jaṭharābja-jātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव विश्वस्य भवान् विधत्ते गुण-प्रवाहेण विभक्त-वीर्यः सर्गाद्य् अनीहो ऽवितथाभिसन्धिर् आत्मेश्वरो ऽतर्क्य-सहस्र-शक्तिः
sa eva viśvasya bhavān vidhatte guṇa-pravāheṇa vibhakta-vīryaḥ sargādy anīho 'vitathābhisandhir ātmeśvaro 'tarkya-sahasra-śaktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं भृतो मे जठरेण नाथ कथं नु यस्योदर एतद् आसीत् विश्वं युगान्ते वट-पत्र एकः शेते स्म माया-शिशुर् अङ्घ्रि-पानः
sa tvaṃ bhṛto me jaṭhareṇa nātha kathaṃ nu yasyodara etad āsīt viśvaṃ yugānte vaṭa-patra ekaḥ śete sma māyā-śiśur aṅghri-pānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं देह-तन्त्रः प्रशमाय पाप्मनां निदेश-भाजां च विभो विभूतये यथावतारास् तव सूकरादयस् तथायम् अप्य् आत्म-पथोपलब्धये
tvaṃ deha-tantraḥ praśamāya pāpmanāṃ nideśa-bhājāṃ ca vibho vibhūtaye yathāvatārās tava sūkarādayas tathāyam apy ātma-pathopalabdhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्-नामधेय-श्रवणानुकीर्तनाद् यत्-प्रह्वणाद् यत्-स्मरणाद् अपि क्वचित् श्वादो ऽपि सद्यः सवनाय कल्पते कुतः पुनस् ते भगवन् नु दर्शनात्
yan-nāmadheya-śravaṇānukīrtanād yat-prahvaṇād yat-smaraṇād api kvacit śvādo 'pi sadyaḥ savanāya kalpate kutaḥ punas te bhagavan nu darśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो बत श्व-पचो ऽतो गरीयान् यज्-जिह्वाग्रे वर्तते नाम तुभ्यम् तेपुस् तपस् ते जुहुवुः सस्नुर् आर्या ब्रह्मानूचुर् नाम गृणन्ति ये ते
aho bata śva-paco 'to garīyān yaj-jihvāgre vartate nāma tubhyam tepus tapas te juhuvuḥ sasnur āryā brahmānūcur nāma gṛṇanti ye te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं त्वाम् अहं ब्रह्म परं पुमांसं प्रत्यक्-स्रोतस्य् आत्मनि संविभाव्यम् स्व-तेजसा ध्वस्त-गुण-प्रवाहं वन्दे विष्णुं कपिलं वेद-गर्भम्
taṃ tvām ahaṃ brahma paraṃ pumāṃsaṃ pratyak-srotasy ātmani saṃvibhāvyam sva-tejasā dhvasta-guṇa-pravāhaṃ vande viṣṇuṃ kapilaṃ veda-garbham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच ईडितो भगवान् एवं कपिलाख्यः परः पुमान् वाचाविक्लवयेत्य् आह मातरं मातृ-वत्सलः
maitreya uvāca īḍito bhagavān evaṃ kapilākhyaḥ paraḥ pumān vācāviklavayety āha mātaraṃ mātṛ-vatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिल उवाच मार्गेणानेन मातस् ते सुसेव्येनोदितेन मे आस्थितेन परां काष्ठाम् अचिराद् अवरोत्स्यसि
kapila uvāca mārgeṇānena mātas te susevyenoditena me āsthitena parāṃ kāṣṭhām acirād avarotsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धत्स्वैतन् मतं मह्यं जुष्टं यद् ब्रह्म-वादिभिः येन माम् अभयं याया मृत्युम् ऋच्छन्त्य् अतद्-विदः
śraddhatsvaitan mataṃ mahyaṃ juṣṭaṃ yad brahma-vādibhiḥ yena mām abhayaṃ yāyā mṛtyum ṛcchanty atad-vidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इति प्रदर्श्य भगवान् सतीं ताम् आत्मनो गतिम् स्व-मात्रा ब्रह्म-वादिन्या कपिलो ऽनुमतो ययौ
maitreya uvāca iti pradarśya bhagavān satīṃ tām ātmano gatim sva-mātrā brahma-vādinyā kapilo 'numato yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चापि तनयोक्तेन योगादेशेन योग-युक् तस्मिन्न् आश्रम आपीडे सरस्वत्याः समाहिता
sā cāpi tanayoktena yogādeśena yoga-yuk tasminn āśrama āpīḍe sarasvatyāḥ samāhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभीक्ष्णावगाह-कपिशान् जटिलान् कुटिलालकान् आत्मानं चोग्र-तपसा बिभ्रती चीरिणं कृशम्
abhīkṣṇāvagāha-kapiśān jaṭilān kuṭilālakān ātmānaṃ cogra-tapasā bibhratī cīriṇaṃ kṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतेः कर्दमस्य तपो-योग-विजृम्भितम् स्व-गार्हस्थ्यम् अनौपम्यं प्रार्थ्यं वैमानिकैर् अपि
prajāpateḥ kardamasya tapo-yoga-vijṛmbhitam sva-gārhasthyam anaupamyaṃ prārthyaṃ vaimānikair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयः-फेन-निभाः शय्या दान्ता रुक्म-परिच्छदाः आसनानि च हैमानि सुस्पर्शास्तरणानि च
payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā dāntā rukma-paricchadāḥ āsanāni ca haimāni susparśāstaraṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छ-स्फटिक-कुड्येषु महा-मारकतेषु च रत्न-प्रदीपा आभान्ति ललना रत्न-संयुताः
svaccha-sphaṭika-kuḍyeṣu mahā-mārakateṣu ca ratna-pradīpā ābhānti lalanā ratna-saṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहोद्यानं कुसुमितै रम्यं बह्व्-अमर-द्रुमैः कूजद्-विहङ्ग-मिथुनं गायन्-मत्त-मधुव्रतम्
gṛhodyānaṃ kusumitai ramyaṃ bahv-amara-drumaiḥ kūjad-vihaṅga-mithunaṃ gāyan-matta-madhuvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र प्रविष्टम् आत्मानं विबुधानुचरा जगुः वाप्याम् उत्पल-गन्धिन्यां कर्दमेनोपलालितम्
yatra praviṣṭam ātmānaṃ vibudhānucarā jaguḥ vāpyām utpala-gandhinyāṃ kardamenopalālitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हित्वा तद् ईप्सिततमम् अप्य् आखण्डल-योषिताम् किञ्चिच् चकार वदनं पुत्र-विश्लेषणातुरा
hitvā tad īpsitatamam apy ākhaṇḍala-yoṣitām kiñcic cakāra vadanaṃ putra-viśleṣaṇāturā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं प्रव्रजिते पत्याव् अपत्य-विरहातुरा ज्ञात-तत्त्वाप्य् अभून् नष्टे वत्से गौर् इव वत्सला
vanaṃ pravrajite patyāv apatya-virahāturā jñāta-tattvāpy abhūn naṣṭe vatse gaur iva vatsalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव ध्यायती देवम् अपत्यं कपिलं हरिम् बभूवाचिरतो वत्स निःस्पृहा तादृशे गृहे
tam eva dhyāyatī devam apatyaṃ kapilaṃ harim babhūvācirato vatsa niḥspṛhā tādṛśe gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायती भगवद्-रूपं यद् आह ध्यान-गोचरम् सुतः प्रसन्न-वदनं समस्त-व्यस्त-चिन्तया
dhyāyatī bhagavad-rūpaṃ yad āha dhyāna-gocaram sutaḥ prasanna-vadanaṃ samasta-vyasta-cintayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ति-प्रवाह-योगेन वैराग्येण बलीयसा युक्तानुष्ठान-जातेन ज्ञानेन ब्रह्म-हेतुना
bhakti-pravāha-yogena vairāgyeṇa balīyasā yuktānuṣṭhāna-jātena jñānena brahma-hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धेन तदात्मानम् आत्मना विश्वतो-मुखम् स्वानुभूत्या तिरोभूत- माया-गुण-विशेषणम्
viśuddhena tadātmānam ātmanā viśvato-mukham svānubhūtyā tirobhūta- māyā-guṇa-viśeṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मण्य् अवस्थित-मतिर् भगवत्य् आत्म-संश्रये निवृत्त-जीवापत्तित्वात् क्षीण-क्लेशाप्त-निर्वृतिः
brahmaṇy avasthita-matir bhagavaty ātma-saṃśraye nivṛtta-jīvāpattitvāt kṣīṇa-kleśāpta-nirvṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यारूढ-समाधित्वात् परावृत्त-गुण-भ्रमा न सस्मार तदात्मानं स्वप्ने दृष्टम् इवोत्थितः
nityārūḍha-samādhitvāt parāvṛtta-guṇa-bhramā na sasmāra tadātmānaṃ svapne dṛṣṭam ivotthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-देहः परतः पोषो ऽप्य् अकृशश् चाध्य्-असम्भवात् बभौ मलैर् अवच्छन्नः सधूम इव पावकः
tad-dehaḥ parataḥ poṣo 'py akṛśaś cādhy-asambhavāt babhau malair avacchannaḥ sadhūma iva pāvakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाङ्गं तपो-योगमयं मुक्त-केशं गताम्बरम् दैव-गुप्तं न बुबुधे वासुदेव-प्रविष्ट-धीः
svāṅgaṃ tapo-yogamayaṃ mukta-keśaṃ gatāmbaram daiva-guptaṃ na bubudhe vāsudeva-praviṣṭa-dhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सा कपिलोक्तेन मार्गेणाचिरतः परम् आत्मानं ब्रह्म-निर्वाणं भगवन्तम् अवाप ह
evaṃ sā kapiloktena mārgeṇācirataḥ param ātmānaṃ brahma-nirvāṇaṃ bhagavantam avāpa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वीरासीत् पुण्यतमं क्षेत्रं त्रैलोक्य-विश्रुतम् नाम्ना सिद्ध-पदं यत्र सा संसिद्धिम् उपेयुषी
tad vīrāsīt puṇyatamaṃ kṣetraṃ trailokya-viśrutam nāmnā siddha-padaṃ yatra sā saṃsiddhim upeyuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास् तद् योग-विधुत- मार्त्यं मर्त्यम् अभूत् सरित् स्रोतसां प्रवरा सौम्य सिद्धिदा सिद्ध-सेविता
tasyās tad yoga-vidhuta- mārtyaṃ martyam abhūt sarit srotasāṃ pravarā saumya siddhidā siddha-sevitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलो ऽपि महा-योगी भगवान् पितुर् आश्रमात् मातरं समनुज्ञाप्य प्राग्-उदीचीं दिशं ययौ
kapilo 'pi mahā-yogī bhagavān pitur āśramāt mātaraṃ samanujñāpya prāg-udīcīṃ diśaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्ध-चारण-गन्धर्वैर् मुनिभिश् चाप्सरो-गणैः स्तूयमानः समुद्रेण दत्तार्हण-निकेतनः
siddha-cāraṇa-gandharvair munibhiś cāpsaro-gaṇaiḥ stūyamānaḥ samudreṇa dattārhaṇa-niketanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्ते योगं समास्थाय साङ्ख्याचार्यैर् अभिष्टुतः त्रयाणाम् अपि लोकानाम् उपशान्त्यै समाहितः
āste yogaṃ samāsthāya sāṅkhyācāryair abhiṣṭutaḥ trayāṇām api lokānām upaśāntyai samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् निगदितं तात यत् पृष्टो ऽहं तवानघ कपिलस्य च संवादो देवहूत्याश् च पावनः
etan nigaditaṃ tāta yat pṛṣṭo 'haṃ tavānagha kapilasya ca saṃvādo devahūtyāś ca pāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदम् अनुशृणोति यो ऽभिधत्ते कपिल-मुनेर् मतम् आत्म-योग-गुह्यम् भगवति कृत-धीः सुपर्ण-केताव् उपलभते भगवत्-पदारविन्दम्
ya idam anuśṛṇoti yo 'bhidhatte kapila-muner matam ātma-yoga-guhyam bhagavati kṛta-dhīḥ suparṇa-ketāv upalabhate bhagavat-padāravindam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.