Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.4

Bhāgavata Purāṇa 3.4

उद्धव उवाच अथ ते तद्-अनुज्ञाता भुक्त्वा पीत्वा च वारुणीम् तया विभ्रंशित-ज्ञाना दुरुक्तैर् मर्म पस्पृशुः

uddhava uvāca atha te tad-anujñātā bhuktvā pītvā ca vāruṇīm tayā vibhraṃśita-jñānā duruktair marma paspṛśuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मैरेय-दोषेण विषमीकृत-चेतसाम् निम्लोचति रवाव् आसीद् वेणूनाम् इव मर्दनम्

teṣāṃ maireya-doṣeṇa viṣamīkṛta-cetasām nimlocati ravāv āsīd veṇūnām iva mardanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् स्वात्म-मायाया गतिं ताम् अवलोक्य सः सरस्वतीम् उपस्पृश्य वृक्ष-मूलम् उपाविशत्

bhagavān svātma-māyāyā gatiṃ tām avalokya saḥ sarasvatīm upaspṛśya vṛkṣa-mūlam upāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्ति-हरेण ह बदरीं त्वं प्रयाहीति स्व-कुलं सञ्जिहीर्षुणा

ahaṃ cokto bhagavatā prapannārti-hareṇa ha badarīṃ tvaṃ prayāhīti sva-kulaṃ sañjihīrṣuṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि तद्-अभिप्रेतं जानन्न् अहम् अरिन्दम पृष्ठतो ऽन्वगमं भर्तुः पाद-विश्लेषणाक्षमः

tathāpi tad-abhipretaṃ jānann aham arindama pṛṣṭhato 'nvagamaṃ bhartuḥ pāda-viśleṣaṇākṣamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्राक्षम् एकम् आसीनं विचिन्वन् दयितं पतिम् श्री-निकेतं सरस्वत्यां कृत-केतम् अकेतनम्

adrākṣam ekam āsīnaṃ vicinvan dayitaṃ patim śrī-niketaṃ sarasvatyāṃ kṛta-ketam aketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामावदातं विरजं प्रशान्तारुण-लोचनम् दोर्भिश् चतुर्भिर् विदितं पीत-कौशाम्बरेण च

śyāmāvadātaṃ virajaṃ praśāntāruṇa-locanam dorbhiś caturbhir viditaṃ pīta-kauśāmbareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाम ऊराव् अधिश्रित्य दक्षिणाङ्घ्रि-सरोरुहम् अपाश्रितार्भकाश्वत्थम् अकृशं त्यक्त-पिप्पलम्

vāma ūrāv adhiśritya dakṣiṇāṅghri-saroruham apāśritārbhakāśvattham akṛśaṃ tyakta-pippalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् महा-भागवतो द्वैपायन-सुहृत्-सखा लोकान् अनुचरन् सिद्ध आससाद यदृच्छया

tasmin mahā-bhāgavato dvaipāyana-suhṛt-sakhā lokān anucaran siddha āsasāda yadṛcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यानुरक्तस्य मुनेर् मुकुन्दः प्रमोद-भावानत-कन्धरस्य आशृण्वतो माम् अनुराग-हास- समीक्षया विश्रमयन्न् उवाच

tasyānuraktasya muner mukundaḥ pramoda-bhāvānata-kandharasya āśṛṇvato mām anurāga-hāsa- samīkṣayā viśramayann uvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवान् उवाच वेदाहम् अन्तर् मनसीप्सितं ते ददामि यत् तद् दुरवापम् अन्यैः सत्रे पुरा विश्व-सृजां वसूनां मत्-सिद्धि-कामेन वसो त्वयेष्टः

śrī-bhagavān uvāca vedāham antar manasīpsitaṃ te dadāmi yat tad duravāpam anyaiḥ satre purā viśva-sṛjāṃ vasūnāṃ mat-siddhi-kāmena vaso tvayeṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष साधो चरमो भवानाम् आसादितस् ते मद्-अनुग्रहो यत् यन् मां नृलोकान् रह उत्सृजन्तं दिष्ट्या ददृश्वान् विशदानुवृत्त्या

sa eṣa sādho caramo bhavānām āsāditas te mad-anugraho yat yan māṃ nṛlokān raha utsṛjantaṃ diṣṭyā dadṛśvān viśadānuvṛttyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा मया प्रोक्तम् अजाय नाभ्ये पद्मे निषण्णाय ममादि-सर्गे ज्ञानं परं मन्-महिमावभासं यत् सूरयो भागवतं वदन्ति

purā mayā proktam ajāya nābhye padme niṣaṇṇāya mamādi-sarge jñānaṃ paraṃ man-mahimāvabhāsaṃ yat sūrayo bhāgavataṃ vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आदृतोक्तः परमस्य पुंसः प्रतिक्षणानुग्रह-भाजनो ऽहम् स्नेहोत्थ-रोमा स्खलिताक्षरस् तं मुञ्चञ् छुचः प्राञ्जलिर् आबभाषे

ity ādṛtoktaḥ paramasya puṃsaḥ pratikṣaṇānugraha-bhājano 'ham snehottha-romā skhalitākṣaras taṃ muñcañ chucaḥ prāñjalir ābabhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को न्व् ईश ते पाद-सरोज-भाजां सुदुर्लभो ऽर्थेषु चतुर्ष्व् अपीह तथापि नाहं प्रवृणोमि भूमन् भवत्-पदाम्भोज-निषेवणोत्सुकः

ko nv īśa te pāda-saroja-bhājāṃ sudurlabho 'rtheṣu caturṣv apīha tathāpi nāhaṃ pravṛṇomi bhūman bhavat-padāmbhoja-niṣevaṇotsukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्माण्य् अनीहस्य भवो ऽभवस्य ते दुर्गाश्रयो ऽथारि-भयात् पलायनम् कालात्मनो यत् प्रमदा-युताश्रमः स्वात्मन्-रतेः खिद्यति धीर् विदाम् इह

karmāṇy anīhasya bhavo 'bhavasya te durgāśrayo 'thāri-bhayāt palāyanam kālātmano yat pramadā-yutāśramaḥ svātman-rateḥ khidyati dhīr vidām iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रेषु मां वा उपहूय यत् त्वम् अकुण्ठिताखण्ड-सदात्म-बोधः पृच्छेः प्रभो मुग्ध इवाप्रमत्तस् तन् नो मनो मोहयतीव देव

mantreṣu māṃ vā upahūya yat tvam akuṇṭhitākhaṇḍa-sadātma-bodhaḥ pṛccheḥ prabho mugdha ivāpramattas tan no mano mohayatīva deva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं परं स्वात्म-रहः-प्रकाशं प्रोवाच कस्मै भगवान् समग्रम् अपि क्षमं नो ग्रहणाय भर्तर् वदाञ्जसा यद् वृजिनं तरेम

jñānaṃ paraṃ svātma-rahaḥ-prakāśaṃ provāca kasmai bhagavān samagram api kṣamaṃ no grahaṇāya bhartar vadāñjasā yad vṛjinaṃ tarema

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आवेदित-हार्दाय मह्यं स भगवान् परः आदिदेशारविन्दाक्ष आत्मनः परमां स्थितिम्

ity āvedita-hārdāya mahyaṃ sa bhagavān paraḥ ādideśāravindākṣa ātmanaḥ paramāṃ sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एवम् आराधित-पाद-तीर्थाद् अधीत-तत्त्वात्म-विबोध-मार्गः प्रणम्य पादौ परिवृत्य देवम् इहागतो ऽहं विरहातुरात्मा

sa evam ārādhita-pāda-tīrthād adhīta-tattvātma-vibodha-mārgaḥ praṇamya pādau parivṛtya devam ihāgato 'haṃ virahāturātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं तद्-दर्शनाह्लाद- वियोगार्ति-युतः प्रभो गमिष्ये दयितं तस्य बदर्याश्रम-मण्डलम्

so 'haṃ tad-darśanāhlāda- viyogārti-yutaḥ prabho gamiṣye dayitaṃ tasya badaryāśrama-maṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र नारायणो देवो नरश् च भगवान् ऋषिः मृदु तीव्रं तपो दीर्घं तेपाते लोक-भावनौ

yatra nārāyaṇo devo naraś ca bhagavān ṛṣiḥ mṛdu tīvraṃ tapo dīrghaṃ tepāte loka-bhāvanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच इत्य् उद्धवाद् उपाकर्ण्य सुहृदां दुःसहं वधम् ज्ञानेनाशमयत् क्षत्ता शोकम् उत्पतितं बुधः

śrī-śuka uvāca ity uddhavād upākarṇya suhṛdāṃ duḥsahaṃ vadham jñānenāśamayat kṣattā śokam utpatitaṃ budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं महा-भागवतं व्रजन्तं कौरवर्षभः विश्रम्भाद् अभ्यधत्तेदं मुख्यं कृष्ण-परिग्रहे

sa taṃ mahā-bhāgavataṃ vrajantaṃ kauravarṣabhaḥ viśrambhād abhyadhattedaṃ mukhyaṃ kṛṣṇa-parigrahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुर उवाच ज्ञानं परं स्वात्म-रहः-प्रकाशं यद् आह योगेश्वर ईश्वरस् ते वक्तुं भवान् नो ऽर्हति यद् धि विष्णोर् भृत्याः स्व-भृत्यार्थ-कृतश् चरन्ति

vidura uvāca jñānaṃ paraṃ svātma-rahaḥ-prakāśaṃ yad āha yogeśvara īśvaras te vaktuṃ bhavān no 'rhati yad dhi viṣṇor bhṛtyāḥ sva-bhṛtyārtha-kṛtaś caranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धव उवाच ननु ते तत्त्व-संराध्य ऋषिः कौषारवो ऽन्तिके साक्षाद् भगवतादिष्टो मर्त्य-लोकं जिहासता

uddhava uvāca nanu te tattva-saṃrādhya ṛṣiḥ kauṣāravo 'ntike sākṣād bhagavatādiṣṭo martya-lokaṃ jihāsatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच इति सह विदुरेण विश्व-मूर्तेर् गुण-कथया सुधया प्लावितोरुतापः क्षणम् इव पुलिने यमस्वसुस् तां समुषित औपगविर् निशां ततो ऽगात्

śrī-śuka uvāca iti saha vidureṇa viśva-mūrter guṇa-kathayā sudhayā plāvitorutāpaḥ kṣaṇam iva puline yamasvasus tāṃ samuṣita aupagavir niśāṃ tato 'gāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच निधनम् उपगतेषु वृष्णि-भोजेष्व् अधिरथ-यूथप-यूथपेषु मुख्यः स तु कथम् अवशिष्ट उद्धवो यद् धरिर् अपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः

rājovāca nidhanam upagateṣu vṛṣṇi-bhojeṣv adhiratha-yūthapa-yūthapeṣu mukhyaḥ sa tu katham avaśiṣṭa uddhavo yad dharir api tatyaja ākṛtiṃ tryadhīśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच ब्रह्म-शापापदेशेन कालेनामोघ-वाञ्छितः संहृत्य स्व-कुलं स्फीतं त्यक्ष्यन् देहम् अचिन्तयत्

śrī-śuka uvāca brahma-śāpāpadeśena kālenāmogha-vāñchitaḥ saṃhṛtya sva-kulaṃ sphītaṃ tyakṣyan deham acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माल् लोकाद् उपरते मयि ज्ञानं मद्-आश्रयम् अर्हत्य् उद्धव एवाद्धा सम्प्रत्य् आत्मवतां वरः

asmāl lokād uparate mayi jñānaṃ mad-āśrayam arhaty uddhava evāddhā sampraty ātmavatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोद्धवो ऽण्व् अपि मन्-न्यूनो यद् गुणैर् नार्दितः प्रभुः अतो मद्-वयुनं लोकं ग्राहयन्न् इह तिष्ठतु

noddhavo 'ṇv api man-nyūno yad guṇair nārditaḥ prabhuḥ ato mad-vayunaṃ lokaṃ grāhayann iha tiṣṭhatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं त्रि-लोक-गुरुणा सन्दिष्टः शब्द-योनिना बदर्याश्रमम् आसाद्य हरिम् ईजे समाधिना

evaṃ tri-loka-guruṇā sandiṣṭaḥ śabda-yoninā badaryāśramam āsādya harim īje samādhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुरो ऽप्य् उद्धवाच् छ्रुत्वा कृष्णस्य परमात्मनः क्रीडयोपात्त-देहस्य कर्माणि श्लाघितानि च

viduro 'py uddhavāc chrutvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ krīḍayopātta-dehasya karmāṇi ślāghitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देह-न्यासं च तस्यैवं धीराणां धैर्य-वर्धनम् अन्येषां दुष्करतरं पशूनां विक्लवात्मनाम्

deha-nyāsaṃ ca tasyaivaṃ dhīrāṇāṃ dhairya-vardhanam anyeṣāṃ duṣkarataraṃ paśūnāṃ viklavātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानं च कुरु-श्रेष्ठ कृष्णेन मनसेक्षितम् ध्यायन् गते भागवते रुरोद प्रेम-विह्वलः

ātmānaṃ ca kuru-śreṣṭha kṛṣṇena manasekṣitam dhyāyan gate bhāgavate ruroda prema-vihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिन्द्याः कतिभिः सिद्ध अहोभिर् भरतर्षभ प्रापद्यत स्वः-सरितं यत्र मित्रा-सुतो मुनिः

kālindyāḥ katibhiḥ siddha ahobhir bharatarṣabha prāpadyata svaḥ-saritaṃ yatra mitrā-suto muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.