Library·Bhāgavata Purāṇa·3·3.7
श्री-शुक उवाच एवं ब्रुवाणं मैत्रेयं द्वैपायन-सुतो बुधः प्रीणयन्न् इव भारत्या विदुरः प्रत्यभाषत
śrī-śuka uvāca evaṃ bruvāṇaṃ maitreyaṃ dvaipāyana-suto budhaḥ prīṇayann iva bhāratyā viduraḥ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच ब्रह्मन् कथं भगवतश् चिन्-मात्रस्याविकारिणः लीलया चापि युज्येरन् निर्गुणस्य गुणाः क्रियाः
vidura uvāca brahman kathaṃ bhagavataś cin-mātrasyāvikāriṇaḥ līlayā cāpi yujyeran nirguṇasya guṇāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडायाम् उद्यमो ऽर्भस्य कामश् चिक्रीडिषान्यतः स्वतस्-तृप्तस्य च कथं निवृत्तस्य सदान्यतः
krīḍāyām udyamo 'rbhasya kāmaś cikrīḍiṣānyataḥ svatas-tṛptasya ca kathaṃ nivṛttasya sadānyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्राक्षीद् भगवान् विश्वं गुण-मय्यात्म-मायया तया संस्थापयत्य् एतद् भूयः प्रत्यपिधास्यति
asrākṣīd bhagavān viśvaṃ guṇa-mayyātma-māyayā tayā saṃsthāpayaty etad bhūyaḥ pratyapidhāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशतः कालतो यो ऽसाव् अवस्थातः स्वतो ऽन्यतः अविलुप्तावबोधात्मा स युज्येताजया कथम्
deśataḥ kālato yo 'sāv avasthātaḥ svato 'nyataḥ aviluptāvabodhātmā sa yujyetājayā katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् एक एवैष सर्व-क्षेत्रेष्व् अवस्थितः अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः
bhagavān eka evaiṣa sarva-kṣetreṣv avasthitaḥ amuṣya durbhagatvaṃ vā kleśo vā karmabhiḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन् मे मनो विद्वन् खिद्यते ऽज्ञान-सङ्कटे तन् नः पराणुद विभो कश्मलं मानसं महत्
etasmin me mano vidvan khidyate 'jñāna-saṅkaṭe tan naḥ parāṇuda vibho kaśmalaṃ mānasaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच स इत्थं चोदितः क्षत्त्रा तत्त्व-जिज्ञासुना मुनिः प्रत्याह भगवच्-चित्तः स्मयन्न् इव गत-स्मयः
śrī-śuka uvāca sa itthaṃ coditaḥ kṣattrā tattva-jijñāsunā muniḥ pratyāha bhagavac-cittaḥ smayann iva gata-smayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच सेयं भगवतो माया यन् नयेन विरुध्यते ईश्वरस्य विमुक्तस्य कार्पण्यम् उत बन्धनम्
maitreya uvāca seyaṃ bhagavato māyā yan nayena virudhyate īśvarasya vimuktasya kārpaṇyam uta bandhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अर्थेन विनामुष्य पुंस आत्म-विपर्ययः प्रतीयत उपद्रष्टुः स्व-शिरश् छेदनादिकः
yad arthena vināmuṣya puṃsa ātma-viparyayaḥ pratīyata upadraṣṭuḥ sva-śiraś chedanādikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस् तत्-कृतो गुणः दृश्यते ऽसन्न् अपि द्रष्टुर् आत्मनो ऽनात्मनो गुणः
yathā jale candramasaḥ kampādis tat-kṛto guṇaḥ dṛśyate 'sann api draṣṭur ātmano 'nātmano guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै निवृत्ति-धर्मेण वासुदेवानुकम्पया भगवद्-भक्ति-योगेन तिरोधत्ते शनैर् इह
sa vai nivṛtti-dharmeṇa vāsudevānukampayā bhagavad-bhakti-yogena tirodhatte śanair iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदेन्द्रियोपरामो ऽथ द्रष्ट्रात्मनि परे हरौ विलीयन्ते तदा क्लेशाः संसुप्तस्येव कृत्स्नशः
yadendriyoparāmo 'tha draṣṭrātmani pare harau vilīyante tadā kleśāḥ saṃsuptasyeva kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशेष-सङ्क्लेश-शमं विधत्ते गुणानुवाद-श्रवणं मुरारेः किं वा पुनस् तच्-चरणारविन्द- पराग-सेवा-रतिर् आत्म-लब्धा
aśeṣa-saṅkleśa-śamaṃ vidhatte guṇānuvāda-śravaṇaṃ murāreḥ kiṃ vā punas tac-caraṇāravinda- parāga-sevā-ratir ātma-labdhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच सञ्छिन्नः संशयो मह्यं तव सूक्तासिना विभो उभयत्रापि भगवन् मनो मे सम्प्रधावति
vidura uvāca sañchinnaḥ saṃśayo mahyaṃ tava sūktāsinā vibho ubhayatrāpi bhagavan mano me sampradhāvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्व् एतद् व्याहृतं विद्वन् नात्म-मायायनं हरेः आभात्य् अपार्थं निर्मूलं विश्व-मूलं न यद् बहिः
sādhv etad vyāhṛtaṃ vidvan nātma-māyāyanaṃ hareḥ ābhāty apārthaṃ nirmūlaṃ viśva-mūlaṃ na yad bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च मूढतमो लोके यश् च बुद्धेः परं गतः ताव् उभौ सुखम् एधेते क्लिश्यत्य् अन्तरितो जनः
yaś ca mūḍhatamo loke yaś ca buddheḥ paraṃ gataḥ tāv ubhau sukham edhete kliśyaty antarito janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थाभावं विनिश्चित्य प्रतीतस्यापि नात्मनः तां चापि युष्मच्-चरण- सेवयाहं पराणुदे
arthābhāvaṃ viniścitya pratītasyāpi nātmanaḥ tāṃ cāpi yuṣmac-caraṇa- sevayāhaṃ parāṇude
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्-सेवया भगवतः कूट-स्थस्य मधु-द्विषः रति-रासो भवेत् तीव्रः पादयोर् व्यसनार्दनः
yat-sevayā bhagavataḥ kūṭa-sthasya madhu-dviṣaḥ rati-rāso bhavet tīvraḥ pādayor vyasanārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुरापा ह्य् अल्प-तपसः सेवा वैकुण्ठ-वर्त्मसु यत्रोपगीयते नित्यं देव-देवो जनार्दनः
durāpā hy alpa-tapasaḥ sevā vaikuṇṭha-vartmasu yatropagīyate nityaṃ deva-devo janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्ट्वाग्रे महद्-आदीनि स-विकाराण्य् अनुक्रमात् तेभ्यो विराजम् उद्धृत्य तम् अनु प्राविशद् विभुः
sṛṣṭvāgre mahad-ādīni sa-vikārāṇy anukramāt tebhyo virājam uddhṛtya tam anu prāviśad vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम् आहुर् आद्यं पुरुषं सहस्राङ्घ्र्य्-ऊरु-बाहुकम् यत्र विश्व इमे लोकाः स-विकाशं त आसते
yam āhur ādyaṃ puruṣaṃ sahasrāṅghry-ūru-bāhukam yatra viśva ime lokāḥ sa-vikāśaṃ ta āsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् दश-विधः प्राणः सेन्द्रियार्थेन्द्रियस् त्रि-वृत् त्वयेरितो यतो वर्णास् तद्-विभूतीर् वदस्व नः
yasmin daśa-vidhaḥ prāṇaḥ sendriyārthendriyas tri-vṛt tvayerito yato varṇās tad-vibhūtīr vadasva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र पुत्रैश् च पौत्रैश् च नप्तृभिः सह गोत्रजैः प्रजा विचित्राकृतय आसन् याभिर् इदं ततम्
yatra putraiś ca pautraiś ca naptṛbhiḥ saha gotrajaiḥ prajā vicitrākṛtaya āsan yābhir idaṃ tatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतीनां स पतिश् चकॢपे कान् प्रजापतीन् सर्गांश् चैवानुसर्गांश् च मनून् मन्वन्तराधिपान्
prajāpatīnāṃ sa patiś cakḷpe kān prajāpatīn sargāṃś caivānusargāṃś ca manūn manvantarādhipān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषाम् अपि वेदांश् च वंशानुचरितानि च उपर्य् अधश् च ये लोका भूमेर् मित्रात्मजासते
eteṣām api vedāṃś ca vaṃśānucaritāni ca upary adhaś ca ye lokā bhūmer mitrātmajāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां संस्थां प्रमाणं च भूर्-लोकस्य च वर्णय तिर्यङ्-मानुष-देवानां सरीसृप-पतत्त्रिणाम् वद नः सर्ग-संव्यूहं गार्भ-स्वेद-द्विजोद्भिदाम्
teṣāṃ saṃsthāṃ pramāṇaṃ ca bhūr-lokasya ca varṇaya tiryaṅ-mānuṣa-devānāṃ sarīsṛpa-patattriṇām vada naḥ sarga-saṃvyūhaṃ gārbha-sveda-dvijodbhidām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणावतारैर् विश्वस्य सर्ग-स्थित्य्-अप्ययाश्रयम् सृजतः श्रीनिवासस्य व्याचक्ष्वोदार-विक्रमम्
guṇāvatārair viśvasya sarga-sthity-apyayāśrayam sṛjataḥ śrīnivāsasya vyācakṣvodāra-vikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रम-विभागांश् च रूप-शील-स्वभावतः ऋषीणां जन्म-कर्माणि वेदस्य च विकर्षणम्
varṇāśrama-vibhāgāṃś ca rūpa-śīla-svabhāvataḥ ṛṣīṇāṃ janma-karmāṇi vedasya ca vikarṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञस्य च वितानानि योगस्य च पथः प्रभो नैष्कर्म्यस्य च साङ्ख्यस्य तन्त्रं वा भगवत्-स्मृतम्
yajñasya ca vitānāni yogasya ca pathaḥ prabho naiṣkarmyasya ca sāṅkhyasya tantraṃ vā bhagavat-smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाषण्ड-पथ-वैषम्यं प्रतिलोम-निवेशनम् जीवस्य गतयो याश् च यावतीर् गुण-कर्मजाः
pāṣaṇḍa-patha-vaiṣamyaṃ pratiloma-niveśanam jīvasya gatayo yāś ca yāvatīr guṇa-karmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थ-काम-मोक्षाणां निमित्तान्य् अविरोधतः वार्ताया दण्ड-नीतेश् च श्रुतस्य च विधिं पृथक्
dharmārtha-kāma-mokṣāṇāṃ nimittāny avirodhataḥ vārtāyā daṇḍa-nīteś ca śrutasya ca vidhiṃ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धस्य च विधिं ब्रह्मन् पित्-णां सर्गम् एव च ग्रह-नक्षत्र-ताराणां कालावयव-संस्थितिम्
śrāddhasya ca vidhiṃ brahman pit-ṇāṃ sargam eva ca graha-nakṣatra-tārāṇāṃ kālāvayava-saṃsthitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानस्य तपसो वापि यच् चेष्टा-पूर्तयोः फलम् प्रवास-स्थस्य यो धर्मो यश् च पुंस उतापदि
dānasya tapaso vāpi yac ceṣṭā-pūrtayoḥ phalam pravāsa-sthasya yo dharmo yaś ca puṃsa utāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन वा भगवांस् तुष्येद् धर्म-योनिर् जनार्दनः सम्प्रसीदति वा येषाम् एतद् आख्याहि मे ऽनघ
yena vā bhagavāṃs tuṣyed dharma-yonir janārdanaḥ samprasīdati vā yeṣām etad ākhyāhi me 'nagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुव्रतानां शिष्याणां पुत्राणां च द्विजोत्तम अनापृष्टम् अपि ब्रूयुर् गुरवो दीन-वत्सलाः
anuvratānāṃ śiṣyāṇāṃ putrāṇāṃ ca dvijottama anāpṛṣṭam api brūyur guravo dīna-vatsalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्वानां भगवंस् तेषां कतिधा प्रतिसङ्क्रमः तत्रेमं क उपासीरन् क उ स्विद् अनुशेरते
tattvānāṃ bhagavaṃs teṣāṃ katidhā pratisaṅkramaḥ tatremaṃ ka upāsīran ka u svid anuśerate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषस्य च संस्थानं स्वरूपं वा परस्य च ज्ञानं च नैगमं यत् तद् गुरु-शिष्य-प्रयोजनम्
puruṣasya ca saṃsthānaṃ svarūpaṃ vā parasya ca jñānaṃ ca naigamaṃ yat tad guru-śiṣya-prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमित्तानि च तस्येह प्रोक्तान्य् अनघ-सूरिभिः स्वतो ज्ञानं कुतः पुंसां भक्तिर् वैराग्यम् एव वा
nimittāni ca tasyeha proktāny anagha-sūribhiḥ svato jñānaṃ kutaḥ puṃsāṃ bhaktir vairāgyam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् मे पृच्छतः प्रश्नान् हरेः कर्म-विवित्सया ब्रूहि मे ऽज्ञस्य मित्रत्वाद् अजया नष्ट-चक्षुषः
etān me pṛcchataḥ praśnān hareḥ karma-vivitsayā brūhi me 'jñasya mitratvād ajayā naṣṭa-cakṣuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे वेदाश् च यज्ञाश् च तपो दानानि चानघ जीवाभय-प्रदानस्य न कुर्वीरन् कलाम् अपि
sarve vedāś ca yajñāś ca tapo dānāni cānagha jīvābhaya-pradānasya na kurvīran kalām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच स इत्थम् आपृष्ट-पुराण-कल्पः कुरु-प्रधानेन मुनि-प्रधानः प्रवृद्ध-हर्षो भगवत्-कथायां सञ्चोदितस् तं प्रहसन्न् इवाह
śrī-śuka uvāca sa ittham āpṛṣṭa-purāṇa-kalpaḥ kuru-pradhānena muni-pradhānaḥ pravṛddha-harṣo bhagavat-kathāyāṃ sañcoditas taṃ prahasann ivāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.