मैत्रेय उवाच सत्-सेवनीयो बत पूरु-वंशो यल् लोक-पालो भगवत्-प्रधानः बभूविथेहाजित-कीर्ति-मालां पदे पदे नूतनयस्य् अभीक्ष्णम्
maitreya uvāca sat-sevanīyo bata pūru-vaṃśo yal loka-pālo bhagavat-pradhānaḥ babhūvithehājita-kīrti-mālāṃ pade pade nūtanayasy abhīkṣṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं नृणां क्षुल्ल-सुखाय दुःखं महद् गतानां विरमाय तस्य प्रवर्तये भागवतं पुराणं यद् आह साक्षाद् भगवान् ऋषिभ्यः
so 'haṃ nṛṇāṃ kṣulla-sukhāya duḥkhaṃ mahad gatānāṃ viramāya tasya pravartaye bhāgavataṃ purāṇaṃ yad āha sākṣād bhagavān ṛṣibhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीनम् उर्व्यां भगवन्तम् आद्यं सङ्कर्षणं देवम् अकुण्ठ-सत्त्वम् विवित्सवस् तत्त्वम् अतः परस्य कुमार-मुख्या मुनयो ऽन्वपृच्छन्
āsīnam urvyāṃ bhagavantam ādyaṃ saṅkarṣaṇaṃ devam akuṇṭha-sattvam vivitsavas tattvam ataḥ parasya kumāra-mukhyā munayo 'nvapṛcchan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वम् एव धिष्ण्यं बहु मानयन्तं यद् वासुदेवाभिधम् आमनन्ति प्रत्यग्-धृताक्षाम्बुज-कोशम् ईषद् उन्मीलयन्तं विबुधोदयाय
svam eva dhiṣṇyaṃ bahu mānayantaṃ yad vāsudevābhidham āmananti pratyag-dhṛtākṣāmbuja-kośam īṣad unmīlayantaṃ vibudhodayāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्धुन्य्-उदार्द्रैः स्व-जटा-कलापैर् उपस्पृशन्तश् चरणोपधानम् पद्मं यद् अर्चन्त्य् अहि-राज-कन्याः स-प्रेम नाना-बलिभिर् वरार्थाः
svardhuny-udārdraiḥ sva-jaṭā-kalāpair upaspṛśantaś caraṇopadhānam padmaṃ yad arcanty ahi-rāja-kanyāḥ sa-prema nānā-balibhir varārthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुर् गृणन्तो वचसानुराग- स्खलत्-पदेनास्य कृतानि तज्-ज्ञाः किरीट-साहस्र-मणि-प्रवेक- प्रद्योतितोद्दाम-फणा-सहस्रम्
muhur gṛṇanto vacasānurāga- skhalat-padenāsya kṛtāni taj-jñāḥ kirīṭa-sāhasra-maṇi-praveka- pradyotitoddāma-phaṇā-sahasram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्तं किलैतद् भगवत्तमेन निवृत्ति-धर्माभिरताय तेन सनत्-कुमाराय स चाह पृष्टः साङ्ख्यायनायाङ्ग धृत-व्रताय
proktaṃ kilaitad bhagavattamena nivṛtti-dharmābhiratāya tena sanat-kumārāya sa cāha pṛṣṭaḥ sāṅkhyāyanāyāṅga dhṛta-vratāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साङ्ख्यायनः पारमहंस्य-मुख्यो विवक्षमाणो भगवद्-विभूतीः जगाद सो ऽस्मद्-गुरवे ऽन्विताय पराशरायाथ बृहस्पतेश् च
sāṅkhyāyanaḥ pāramahaṃsya-mukhyo vivakṣamāṇo bhagavad-vibhūtīḥ jagāda so 'smad-gurave 'nvitāya parāśarāyātha bṛhaspateś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोवाच मह्यं स दयालुर् उक्तो मुनिः पुलस्त्येन पुराणम् आद्यम् सो ऽहं तवैतत् कथयामि वत्स श्रद्धालवे नित्यम् अनुव्रताय
provāca mahyaṃ sa dayālur ukto muniḥ pulastyena purāṇam ādyam so 'haṃ tavaitat kathayāmi vatsa śraddhālave nityam anuvratāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदाप्लुतं विश्वम् इदं तदासीद् यन् निद्रयामीलित-दृङ् न्यमीलयत् अहीन्द्र-तल्पे ऽधिशयान एकः कृत-क्षणः स्वात्म-रतौ निरीहः
udāplutaṃ viśvam idaṃ tadāsīd yan nidrayāmīlita-dṛṅ nyamīlayat ahīndra-talpe 'dhiśayāna ekaḥ kṛta-kṣaṇaḥ svātma-ratau nirīhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽन्तः शरीरे ऽर्पित-भूत-सूक्ष्मः कालात्मिकां शक्तिम् उदीरयाणः उवास तस्मिन् सलिले पदे स्वे यथानलो दारुणि रुद्ध-वीर्यः
so 'ntaḥ śarīre 'rpita-bhūta-sūkṣmaḥ kālātmikāṃ śaktim udīrayāṇaḥ uvāsa tasmin salile pade sve yathānalo dāruṇi ruddha-vīryaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्-युगानां च सहस्रम् अप्सु स्वपन् स्वयोदीरितया स्व-शक्त्या कालाख्ययासादित-कर्म-तन्त्रो लोकान् अपीतान् ददृशे स्व-देहे
catur-yugānāṃ ca sahasram apsu svapan svayodīritayā sva-śaktyā kālākhyayāsādita-karma-tantro lokān apītān dadṛśe sva-dehe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यार्थ-सूक्ष्माभिनिविष्ट-दृष्टेर् अन्तर्-गतो ऽर्थो रजसा तनीयान् गुणेन कालानुगतेन विद्धः सूष्यंस् तदाभिद्यत नाभि-देशात्
tasyārtha-sūkṣmābhiniviṣṭa-dṛṣṭer antar-gato 'rtho rajasā tanīyān guṇena kālānugatena viddhaḥ sūṣyaṃs tadābhidyata nābhi-deśāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पद्म-कोशः सहसोदतिष्ठत् कालेन कर्म-प्रतिबोधनेन स्व-रोचिषा तत् सलिलं विशालं विद्योतयन्न् अर्क इवात्म-योनिः
sa padma-kośaḥ sahasodatiṣṭhat kālena karma-pratibodhanena sva-rociṣā tat salilaṃ viśālaṃ vidyotayann arka ivātma-yoniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तल् लोक-पद्मं स उ एव विष्णुः प्रावीविशत् सर्व-गुणावभासम् तस्मिन् स्वयं वेदमयो विधाता स्वयम्भुवं यं स्म वदन्ति सो ऽभूत्
tal loka-padmaṃ sa u eva viṣṇuḥ prāvīviśat sarva-guṇāvabhāsam tasmin svayaṃ vedamayo vidhātā svayambhuvaṃ yaṃ sma vadanti so 'bhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां स चाम्भो-रुह-कर्णिकायाम् अवस्थितो लोकम् अपश्यमानः परिक्रमन् व्योम्नि विवृत्त-नेत्रश् चत्वारि लेभे ऽनुदिशं मुखानि
tasyāṃ sa cāmbho-ruha-karṇikāyām avasthito lokam apaśyamānaḥ parikraman vyomni vivṛtta-netraś catvāri lebhe 'nudiśaṃ mukhāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् युगान्त-श्वसनावघूर्ण- जलोर्मि-चक्रात् सलिलाद् विरूढम् उपाश्रितः कञ्जम् उ लोक-तत्त्वं नात्मानम् अद्धाविदद् आदि-देवः
tasmād yugānta-śvasanāvaghūrṇa- jalormi-cakrāt salilād virūḍham upāśritaḥ kañjam u loka-tattvaṃ nātmānam addhāvidad ādi-devaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क एष यो ऽसाव् अहम् अब्ज-पृष्ठ एतत् कुतो वाब्जम् अनन्यद् अप्सु अस्ति ह्य् अधस्ताद् इह किञ्चनैतद् अधिष्ठितं यत्र सता नु भाव्यम्
ka eṣa yo 'sāv aham abja-pṛṣṭha etat kuto vābjam ananyad apsu asti hy adhastād iha kiñcanaitad adhiṣṭhitaṃ yatra satā nu bhāvyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इत्थम् उद्वीक्ष्य तद्-अब्ज-नाल- नाडीभिर् अन्तर्-जलम् आविवेश नार्वाग्-गतस् तत्-खर-नाल-नाल- नाभिं विचिन्वंस् तद् अविन्दताजः
sa ittham udvīkṣya tad-abja-nāla- nāḍībhir antar-jalam āviveśa nārvāg-gatas tat-khara-nāla-nāla- nābhiṃ vicinvaṃs tad avindatājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमस्य् अपारे विदुरात्म-सर्गं विचिन्वतो ऽभूत् सुमहांस् त्रि-णेमिः यो देह-भाजां भयम् ईरयाणः परिक्षिणोत्य् आयुर् अजस्य हेतिः
tamasy apāre vidurātma-sargaṃ vicinvato 'bhūt sumahāṃs tri-ṇemiḥ yo deha-bhājāṃ bhayam īrayāṇaḥ parikṣiṇoty āyur ajasya hetiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवृत्तो ऽप्रतिलब्ध-कामः स्व-धिष्ण्यम् आसाद्य पुनः स देवः शनैर् जित-श्वास-निवृत्त-चित्तो न्यषीदद् आरूढ-समाधि-योगः
tato nivṛtto 'pratilabdha-kāmaḥ sva-dhiṣṇyam āsādya punaḥ sa devaḥ śanair jita-śvāsa-nivṛtta-citto nyaṣīdad ārūḍha-samādhi-yogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन सो ऽजः पुरुषायुषाभि- प्रवृत्त-योगेन विरूढ-बोधः स्वयं तद् अन्तर्-हृदये ऽवभातम् अपश्यतापश्यत यन् न पूर्वम्
kālena so 'jaḥ puruṣāyuṣābhi- pravṛtta-yogena virūḍha-bodhaḥ svayaṃ tad antar-hṛdaye 'vabhātam apaśyatāpaśyata yan na pūrvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणाल-गौरायत-शेष-भोग- पर्यङ्क एकं पुरुषं शयानम् फणातपत्रायुत-मूर्ध-रत्न- द्युभिर् हत-ध्वान्त-युगान्त-तोये
mṛṇāla-gaurāyata-śeṣa-bhoga- paryaṅka ekaṃ puruṣaṃ śayānam phaṇātapatrāyuta-mūrdha-ratna- dyubhir hata-dhvānta-yugānta-toye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेक्षां क्षिपन्तं हरितोपलाद्रेः सन्ध्याभ्र-नीवेर् उरु-रुक्म-मूर्ध्नः रत्नोदधारौषधि-सौमनस्य वन-स्रजो वेणु-भुजाङ्घ्रिपाङ्घ्रेः
prekṣāṃ kṣipantaṃ haritopalādreḥ sandhyābhra-nīver uru-rukma-mūrdhnaḥ ratnodadhārauṣadhi-saumanasya vana-srajo veṇu-bhujāṅghripāṅghreḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयामतो विस्तरतः स्व-मान- देहेन लोक-त्रय-सङ्ग्रहेण विचित्र-दिव्याभरणांशुकानां कृत-श्रियापाश्रित-वेष-देहम्
āyāmato vistarataḥ sva-māna- dehena loka-traya-saṅgraheṇa vicitra-divyābharaṇāṃśukānāṃ kṛta-śriyāpāśrita-veṣa-deham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसां स्व-कामाय विविक्त-मार्गैर् अभ्यर्चतां काम-दुघाङ्घ्रि-पद्मम् प्रदर्शयन्तं कृपया नखेन्दु- मयूख-भिन्नाङ्गुलि-चारु-पत्रम्
puṃsāṃ sva-kāmāya vivikta-mārgair abhyarcatāṃ kāma-dughāṅghri-padmam pradarśayantaṃ kṛpayā nakhendu- mayūkha-bhinnāṅguli-cāru-patram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखेन लोकार्ति-हर-स्मितेन परिस्फुरत्-कुण्डल-मण्डितेन शोणायितेनाधर-बिम्ब-भासा प्रत्यर्हयन्तं सुनसेन सुभ्र्वा
mukhena lokārti-hara-smitena parisphurat-kuṇḍala-maṇḍitena śoṇāyitenādhara-bimba-bhāsā pratyarhayantaṃ sunasena subhrvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदम्ब-किञ्जल्क-पिशङ्ग-वाससा स्वलङ्कृतं मेखलया नितम्बे हारेण चानन्त-धनेन वत्स श्रीवत्स-वक्षः-स्थल-वल्लभेन
kadamba-kiñjalka-piśaṅga-vāsasā svalaṅkṛtaṃ mekhalayā nitambe hāreṇa cānanta-dhanena vatsa śrīvatsa-vakṣaḥ-sthala-vallabhena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्ध्य-केयूर-मणि-प्रवेक- पर्यस्त-दोर्दण्ड-सहस्र-शाखम् अव्यक्त-मूलं भुवनाङ्घ्रिपेन्द्रम् अहीन्द्र-भोगैर् अधिवीत-वल्शम्
parārdhya-keyūra-maṇi-praveka- paryasta-dordaṇḍa-sahasra-śākham avyakta-mūlaṃ bhuvanāṅghripendram ahīndra-bhogair adhivīta-valśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चराचरौको भगवन्-महीध्रम् अहीन्द्र-बन्धुं सलिलोपगूढम् किरीट-साहस्र-हिरण्य-शृङ्गम् आविर्भवत् कौस्तुभ-रत्न-गर्भम्
carācarauko bhagavan-mahīdhram ahīndra-bandhuṃ salilopagūḍham kirīṭa-sāhasra-hiraṇya-śṛṅgam āvirbhavat kaustubha-ratna-garbham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवीतम् आम्नाय-मधु-व्रत-श्रिया स्व-कीर्ति-मय्या वन-मालया हरिम् सूर्येन्दु-वाय्व्-अग्न्य्-अगमं त्रि-धामभिः परिक्रमत्-प्राधनिकैर् दुरासदम्
nivītam āmnāya-madhu-vrata-śriyā sva-kīrti-mayyā vana-mālayā harim sūryendu-vāyv-agny-agamaṃ tri-dhāmabhiḥ parikramat-prādhanikair durāsadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्ह्य् एव तन्-नाभि-सरः-सरोजम् आत्मानम् अम्भः श्वसनं वियच् च ददर्श देवो जगतो विधाता नातः परं लोक-विसर्ग-दृष्टिः
tarhy eva tan-nābhi-saraḥ-sarojam ātmānam ambhaḥ śvasanaṃ viyac ca dadarśa devo jagato vidhātā nātaḥ paraṃ loka-visarga-dṛṣṭiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कर्म-बीजं रजसोपरक्तः प्रजाः सिसृक्षन्न् इयद् एव दृष्ट्वा अस्तौद् विसर्गाभिमुखस् तम् ईड्यम् अव्यक्त-वर्त्मन्य् अभिवेशितात्मा
sa karma-bījaṃ rajasoparaktaḥ prajāḥ sisṛkṣann iyad eva dṛṣṭvā astaud visargābhimukhas tam īḍyam avyakta-vartmany abhiveśitātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.