Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.11

Bhāgavata Purāṇa 4.11

मैत्रेय उवाच निशम्य गदताम् एवम् ऋषीणां धनुषि ध्रुवः सन्दधे ऽस्त्रम् उपस्पृश्य यन् नारायण-निर्मितम् सन्धीयमान एतस्मिन् माया गुह्यक-निर्मिताः क्षिप्रं विनेशुर् विदुर क्लेशा ज्ञानोदये यथा तस्यार्षास्त्रं धनुषि प्रयुञ्जतः सुवर्ण-पुङ्खाः कलहंस-वाससः विनिःसृता आविविशुर् द्विषद्-बलं यथा वनं भीम-रवाः शिखण्डिनः तैस् तिग्म-धारैः प्रधने शिली-मुखैर् इतस् ततः पुण्य-जना उपद्रुताः तम् अभ्यधावन् कुपिता उदायुधाः सुपर्णम् उन्नद्ध-फणा इवाहयः स तान् पृषत्कैर् अभिधावतो मृधे निकृत्त-बाहूरु-शिरोधरोदरान् निनाय लोकं परम् अर्क-मण्डलं व्रजन्ति निर्भिद्य यम् ऊर्ध्व-रेतसः तान् हन्यमानान् अभिवीक्ष्य गुह्यकान् अनागसश् चित्र-रथेन भूरिशः औत्तानपादिं कृपया पितामहो मनुर् जगादोपगतः सहर्षिभिः मनुर् उवाच अलं वत्सातिरोषेण तमो-द्वारेण पाप्मना येन पुण्य-जनान् एतान् अवधीस् त्वम् अनागसः नास्मत्-कुलोचितं तात कर्मैतत् सद्-विगर्हितम् वधो यद् उपदेवानाम् आरब्धस् ते ऽकृतैनसाम् नन्व् एकस्यापराधेन प्रसङ्गाद् बहवो हताः भ्रातुर् वधाभितप्तेन त्वयाङ्ग भ्रातृ-वत्सल नायं मार्गो हि साधूनां हृषीकेशानुवर्तिनाम् यद् आत्मानं पराग् गृह्य पशुवद् भूत-वैशसम् सर्व-भूतात्म-भावेन भूतावासं हरिं भवान् आराध्याप दुराराध्यं विष्णोस् तत् परमं पदम् स त्वं हरेर् अनुध्यातस् तत्-पुंसाम् अपि सम्मतः कथं त्व् अवद्यं कृतवान् अनुशिक्षन् सतां व्रतम् तितिक्षया करुणया मैत्र्या चाखिल-जन्तुषु समत्वेन च सर्वात्मा भगवान् सम्प्रसीदति सम्प्रसन्ने भगवति पुरुषः प्राकृतैर् गुणैः विमुक्तो जीव-निर्मुक्तो ब्रह्म निर्वाणम् ऋच्छति भूतैः पञ्चभिर् आरब्धैर् योषित् पुरुष एव हि तयोर् व्यवायात् सम्भूतिर् योषित्-पुरुषयोर् इह एवं प्रवर्तते सर्गः स्थितिः संयम एव च गुण-व्यतिकराद् राजन् मायया परमात्मनः निमित्त-मात्रं तत्रासीन् निर्गुणः पुरुषर्षभः व्यक्ताव्यक्तम् इदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत् स खल्व् इदं भगवान् काल-शक्त्या गुण-प्रवाहेण विभक्त-वीर्यः करोत्य् अकर्तैव निहन्त्य् अहन्ता चेष्टा विभूम्नः खलु दुर्विभाव्या सो ऽनन्तो ऽन्त-करः कालो ऽनादिर् आदि-कृद् अव्ययः जनं जनेन जनयन् मारयन् मृत्युनान्तकम् न वै स्व-पक्षो ऽस्य विपक्ष एव वा परस्य मृत्योर् विशतः समं प्रजाः तं धावमानम् अनुधावन्त्य् अनीशा यथा रजांस्य् अनिलं भूत-सङ्घाः आयुषो ऽपचयं जन्तोस् तथैवोपचयं विभुः उभाभ्यां रहितः स्व-स्थो दुःस्थस्य विदधात्य् असौ केचित् कर्म वदन्त्य् एनं स्वभावम् अपरे नृप एके कालं परे दैवं पुंसः कामम् उतापरे अव्यक्तस्याप्रमेयस्य नाना-शक्त्य्-उदयस्य च न वै चिकीर्षितं तात को वेदाथ स्व-सम्भवम् न चैते पुत्रक भ्रातुर् हन्तारो धनदानुगाः विसर्गादानयोस् तात पुंसो दैवं हि कारणम् स एव विश्वं सृजति स एवावति हन्ति च अथापि ह्य् अनहङ्कारान् नाज्यते गुण-कर्मभिः एष भूतानि भूतात्मा भूतेशो भूत-भावनः स्व-शक्त्या मायया युक्तः सृजत्य् अत्ति च पाति च तम् एव मृत्युम् अमृतं तात दैवं सर्वात्मनोपेहि जगत्-परायणम् यस्मै बलिं विश्व-सृजो हरन्ति गावो यथा वै नसि दाम-यन्त्रिताः यः पञ्च-वर्षो जननीं त्वं विहाय मातुः सपत्न्या वचसा भिन्न-मर्मा वनं गतस् तपसा प्रत्यग्-अक्षम् आराध्य लेभे मूर्ध्नि पदं त्रि-लोक्याः तम् एनम् अङ्गात्मनि मुक्त-विग्रहे व्यपाश्रितं निर्गुणम् एकम् अक्षरम् आत्मानम् अन्विच्छ विमुक्तम् आत्म-दृग् यस्मिन्न् इदं भेदम् असत् प्रतीयते त्वं प्रत्यग्-आत्मनि तदा भगवत्य् अनन्त आनन्द-मात्र उपपन्न-समस्त-शक्तौ भक्तिं विधाय परमां शनकैर् अविद्या- ग्रन्थिं विभेत्स्यसि ममाहम् इति प्ररूढम् संयच्छ रोषं भद्रं ते प्रतीपं श्रेयसां परम् श्रुतेन भूयसा राजन्न् अगदेन यथामयम् येनोपसृष्टात् पुरुषाल् लोक उद्विजते भृशम् न बुधस् तद्-वशं गच्छेद् इच्छन्न् अभयम् आत्मनः हेलनं गिरिश-भ्रातुर् धनदस्य त्वया कृतम् यज् जघ्निवान् पुण्य-जनान् भ्रातृ-घ्नान् इत्य् अमर्षितः तं प्रसादय वत्साशु सन्नत्या प्रश्रयोक्तिभिः न यावन् महतां तेजः कुलं नो ऽभिभविष्यति एवं स्वायम्भुवः पौत्रम् अनुशास्य मनुर् ध्रुवम् तेनाभिवन्दितः साकम् ऋषिभिः स्व-पुरं ययौ

maitreya uvāca niśamya gadatām evam ṛṣīṇāṃ dhanuṣi dhruvaḥ sandadhe 'stram upaspṛśya yan nārāyaṇa-nirmitam sandhīyamāna etasmin māyā guhyaka-nirmitāḥ kṣipraṃ vineśur vidura kleśā jñānodaye yathā tasyārṣāstraṃ dhanuṣi prayuñjataḥ suvarṇa-puṅkhāḥ kalahaṃsa-vāsasaḥ viniḥsṛtā āviviśur dviṣad-balaṃ yathā vanaṃ bhīma-ravāḥ śikhaṇḍinaḥ tais tigma-dhāraiḥ pradhane śilī-mukhair itas tataḥ puṇya-janā upadrutāḥ tam abhyadhāvan kupitā udāyudhāḥ suparṇam unnaddha-phaṇā ivāhayaḥ sa tān pṛṣatkair abhidhāvato mṛdhe nikṛtta-bāhūru-śirodharodarān nināya lokaṃ param arka-maṇḍalaṃ vrajanti nirbhidya yam ūrdhva-retasaḥ tān hanyamānān abhivīkṣya guhyakān anāgasaś citra-rathena bhūriśaḥ auttānapādiṃ kṛpayā pitāmaho manur jagādopagataḥ saharṣibhiḥ manur uvāca alaṃ vatsātiroṣeṇa tamo-dvāreṇa pāpmanā yena puṇya-janān etān avadhīs tvam anāgasaḥ nāsmat-kulocitaṃ tāta karmaitat sad-vigarhitam vadho yad upadevānām ārabdhas te 'kṛtainasām nanv ekasyāparādhena prasaṅgād bahavo hatāḥ bhrātur vadhābhitaptena tvayāṅga bhrātṛ-vatsala nāyaṃ mārgo hi sādhūnāṃ hṛṣīkeśānuvartinām yad ātmānaṃ parāg gṛhya paśuvad bhūta-vaiśasam sarva-bhūtātma-bhāvena bhūtāvāsaṃ hariṃ bhavān ārādhyāpa durārādhyaṃ viṣṇos tat paramaṃ padam sa tvaṃ harer anudhyātas tat-puṃsām api sammataḥ kathaṃ tv avadyaṃ kṛtavān anuśikṣan satāṃ vratam titikṣayā karuṇayā maitryā cākhila-jantuṣu samatvena ca sarvātmā bhagavān samprasīdati samprasanne bhagavati puruṣaḥ prākṛtair guṇaiḥ vimukto jīva-nirmukto brahma nirvāṇam ṛcchati bhūtaiḥ pañcabhir ārabdhair yoṣit puruṣa eva hi tayor vyavāyāt sambhūtir yoṣit-puruṣayor iha evaṃ pravartate sargaḥ sthitiḥ saṃyama eva ca guṇa-vyatikarād rājan māyayā paramātmanaḥ nimitta-mātraṃ tatrāsīn nirguṇaḥ puruṣarṣabhaḥ vyaktāvyaktam idaṃ viśvaṃ yatra bhramati lohavat sa khalv idaṃ bhagavān kāla-śaktyā guṇa-pravāheṇa vibhakta-vīryaḥ karoty akartaiva nihanty ahantā ceṣṭā vibhūmnaḥ khalu durvibhāvyā so 'nanto 'nta-karaḥ kālo 'nādir ādi-kṛd avyayaḥ janaṃ janena janayan mārayan mṛtyunāntakam na vai sva-pakṣo 'sya vipakṣa eva vā parasya mṛtyor viśataḥ samaṃ prajāḥ taṃ dhāvamānam anudhāvanty anīśā yathā rajāṃsy anilaṃ bhūta-saṅghāḥ āyuṣo 'pacayaṃ jantos tathaivopacayaṃ vibhuḥ ubhābhyāṃ rahitaḥ sva-stho duḥsthasya vidadhāty asau kecit karma vadanty enaṃ svabhāvam apare nṛpa eke kālaṃ pare daivaṃ puṃsaḥ kāmam utāpare avyaktasyāprameyasya nānā-śakty-udayasya ca na vai cikīrṣitaṃ tāta ko vedātha sva-sambhavam na caite putraka bhrātur hantāro dhanadānugāḥ visargādānayos tāta puṃso daivaṃ hi kāraṇam sa eva viśvaṃ sṛjati sa evāvati hanti ca athāpi hy anahaṅkārān nājyate guṇa-karmabhiḥ eṣa bhūtāni bhūtātmā bhūteśo bhūta-bhāvanaḥ sva-śaktyā māyayā yuktaḥ sṛjaty atti ca pāti ca tam eva mṛtyum amṛtaṃ tāta daivaṃ sarvātmanopehi jagat-parāyaṇam yasmai baliṃ viśva-sṛjo haranti gāvo yathā vai nasi dāma-yantritāḥ yaḥ pañca-varṣo jananīṃ tvaṃ vihāya mātuḥ sapatnyā vacasā bhinna-marmā vanaṃ gatas tapasā pratyag-akṣam ārādhya lebhe mūrdhni padaṃ tri-lokyāḥ tam enam aṅgātmani mukta-vigrahe vyapāśritaṃ nirguṇam ekam akṣaram ātmānam anviccha vimuktam ātma-dṛg yasminn idaṃ bhedam asat pratīyate tvaṃ pratyag-ātmani tadā bhagavaty ananta ānanda-mātra upapanna-samasta-śaktau bhaktiṃ vidhāya paramāṃ śanakair avidyā- granthiṃ vibhetsyasi mamāham iti prarūḍham saṃyaccha roṣaṃ bhadraṃ te pratīpaṃ śreyasāṃ param śrutena bhūyasā rājann agadena yathāmayam yenopasṛṣṭāt puruṣāl loka udvijate bhṛśam na budhas tad-vaśaṃ gacched icchann abhayam ātmanaḥ helanaṃ giriśa-bhrātur dhanadasya tvayā kṛtam yaj jaghnivān puṇya-janān bhrātṛ-ghnān ity amarṣitaḥ taṃ prasādaya vatsāśu sannatyā praśrayoktibhiḥ na yāvan mahatāṃ tejaḥ kulaṃ no 'bhibhaviṣyati evaṃ svāyambhuvaḥ pautram anuśāsya manur dhruvam tenābhivanditaḥ sākam ṛṣibhiḥ sva-puraṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धीयमान एतस्मिन् माया गुह्यक-निर्मिताः । क्षिप्रं विनेशुर् विदुर क्लेशा ज्ञानोदये यथा

sandhīyamāna etasmin māyā guhyaka-nirmitāḥ / kṣipraṃ vineśur vidura kleśā jñānodaye yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यार्षास्त्रं धनुषि प्रयुञ्जतः सुवर्ण-पुङ्खाः कलहंस-वाससः । विनिःसृता आविविशुर् द्विषद्-बलं यथा वनं भीम-रवाः शिखण्डिनः

tasyārṣāstraṃ dhanuṣi prayuñjataḥ suvarṇa-puṅkhāḥ kalahaṃsa-vāsasaḥ / viniḥsṛtā āviviśur dviṣad-balaṃ yathā vanaṃ bhīma-ravāḥ śikhaṇḍinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् तिग्म-धारैः प्रधने शिली-मुखैर् इतस् ततः पुण्य-जना उपद्रुताः । तम् अभ्यधावन् कुपिता उदायुधाः सुपर्णम् उन्नद्ध-फणा इवाहयः

tais tigma-dhāraiḥ pradhane śilī-mukhair itas tataḥ puṇya-janā upadrutāḥ / tam abhyadhāvan kupitā udāyudhāḥ suparṇam unnaddha-phaṇā ivāhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तान् पृषत्कैर् अभिधावतो मृधे निकृत्त-बाहूरु-शिरोधरोदरान् । निनाय लोकं परम् अर्क-मण्डलं व्रजन्ति निर्भिद्य यम् ऊर्ध्व-रेतसः

sa tān pṛṣatkair abhidhāvato mṛdhe nikṛtta-bāhūru-śirodharodarān / nināya lokaṃ param arka-maṇḍalaṃ vrajanti nirbhidya yam ūrdhva-retasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् हन्यमानान् अभिवीक्ष्य गुह्यकान् अनागसश् चित्र-रथेन भूरिशः । औत्तानपादिं कृपया पितामहो मनुर् जगादोपगतः सहर्षिभिः

tān hanyamānān abhivīkṣya guhyakān anāgasaś citra-rathena bhūriśaḥ / auttānapādiṃ kṛpayā pitāmaho manur jagādopagataḥ saharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुर् उवाच अलं वत्सातिरोषेण तमो-द्वारेण पाप्मना । येन पुण्य-जनान् एतान् अवधीस् त्वम् अनागसः

manur uvāca alaṃ vatsātiroṣeṇa tamo-dvāreṇa pāpmanā / yena puṇya-janān etān avadhīs tvam anāgasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्मत्-कुलोचितं तात कर्मैतत् सद्-विगर्हितम् । वधो यद् उपदेवानाम् आरब्धस् ते ऽकृतैनसाम्

nāsmat-kulocitaṃ tāta karmaitat sad-vigarhitam / vadho yad upadevānām ārabdhas te 'kṛtainasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्व् एकस्यापराधेन प्रसङ्गाद् बहवो हताः । भ्रातुर् वधाभितप्तेन त्वयाङ्ग भ्रातृ-वत्सल

nanv ekasyāparādhena prasaṅgād bahavo hatāḥ / bhrātur vadhābhitaptena tvayāṅga bhrātṛ-vatsala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नायं मार्गो हि साधूनां हृषीकेशानुवर्तिनाम् । यद् आत्मानं पराग् गृह्य पशुवद् भूत-वैशसम्

nāyaṃ mārgo hi sādhūnāṃ hṛṣīkeśānuvartinām / yad ātmānaṃ parāg gṛhya paśuvad bhūta-vaiśasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-भूतात्म-भावेन भूतावासं हरिं भवान् । आराध्याप दुराराध्यं विष्णोस् तत् परमं पदम्

sarva-bhūtātma-bhāvena bhūtāvāsaṃ hariṃ bhavān / ārādhyāpa durārādhyaṃ viṣṇos tat paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स त्वं हरेर् अनुध्यातस् तत्-पुंसाम् अपि सम्मतः । कथं त्व् अवद्यं कृतवान् अनुशिक्षन् सतां व्रतम्

sa tvaṃ harer anudhyātas tat-puṃsām api sammataḥ / kathaṃ tv avadyaṃ kṛtavān anuśikṣan satāṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तितिक्षया करुणया मैत्र्या चाखिल-जन्तुषु । समत्वेन च सर्वात्मा भगवान् सम्प्रसीदति

titikṣayā karuṇayā maitryā cākhila-jantuṣu / samatvena ca sarvātmā bhagavān samprasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रसन्ने भगवति पुरुषः प्राकृतैर् गुणैः । विमुक्तो जीव-निर्मुक्तो ब्रह्म निर्वाणम् ऋच्छति

samprasanne bhagavati puruṣaḥ prākṛtair guṇaiḥ / vimukto jīva-nirmukto brahma nirvāṇam ṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतैः पञ्चभिर् आरब्धैर् योषित् पुरुष एव हि । तयोर् व्यवायात् सम्भूतिर् योषित्-पुरुषयोर् इह

bhūtaiḥ pañcabhir ārabdhair yoṣit puruṣa eva hi / tayor vyavāyāt sambhūtir yoṣit-puruṣayor iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवर्तते सर्गः स्थितिः संयम एव च । गुण-व्यतिकराद् राजन् मायया परमात्मनः

evaṃ pravartate sargaḥ sthitiḥ saṃyama eva ca / guṇa-vyatikarād rājan māyayā paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमित्त-मात्रं तत्रासीन् निर्गुणः पुरुषर्षभः । व्यक्ताव्यक्तम् इदं विश्वं यत्र भ्रमति लोहवत्

nimitta-mātraṃ tatrāsīn nirguṇaḥ puruṣarṣabhaḥ / vyaktāvyaktam idaṃ viśvaṃ yatra bhramati lohavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स खल्व् इदं भगवान् काल-शक्त्या गुण-प्रवाहेण विभक्त-वीर्यः । करोत्य् अकर्तैव निहन्त्य् अहन्ता चेष्टा विभूम्नः खलु दुर्विभाव्या

sa khalv idaṃ bhagavān kāla-śaktyā guṇa-pravāheṇa vibhakta-vīryaḥ / karoty akartaiva nihanty ahantā ceṣṭā vibhūmnaḥ khalu durvibhāvyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनन्तो ऽन्त-करः कालो ऽनादिर् आदि-कृद् अव्ययः । जनं जनेन जनयन् मारयन् मृत्युनान्तकम्

so 'nanto 'nta-karaḥ kālo 'nādir ādi-kṛd avyayaḥ / janaṃ janena janayan mārayan mṛtyunāntakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै स्व-पक्षो ऽस्य विपक्ष एव वा परस्य मृत्योर् विशतः समं प्रजाः । तं धावमानम् अनुधावन्त्य् अनीशा यथा रजांस्य् अनिलं भूत-सङ्घाः

na vai sva-pakṣo 'sya vipakṣa eva vā parasya mṛtyor viśataḥ samaṃ prajāḥ / taṃ dhāvamānam anudhāvanty anīśā yathā rajāṃsy anilaṃ bhūta-saṅghāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुषो ऽपचयं जन्तोस् तथैवोपचयं विभुः । उभाभ्यां रहितः स्व-स्थो दुःस्थस्य विदधात्य् असौ

āyuṣo 'pacayaṃ jantos tathaivopacayaṃ vibhuḥ / ubhābhyāṃ rahitaḥ sva-stho duḥsthasya vidadhāty asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् कर्म वदन्त्य् एनं स्वभावम् अपरे नृप । एके कालं परे दैवं पुंसः कामम् उतापरे

kecit karma vadanty enaṃ svabhāvam apare nṛpa / eke kālaṃ pare daivaṃ puṃsaḥ kāmam utāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यक्तस्याप्रमेयस्य नाना-शक्त्य्-उदयस्य च । न वै चिकीर्षितं तात को वेदाथ स्व-सम्भवम्

avyaktasyāprameyasya nānā-śakty-udayasya ca / na vai cikīrṣitaṃ tāta ko vedātha sva-sambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैते पुत्रक भ्रातुर् हन्तारो धनदानुगाः । विसर्गादानयोस् तात पुंसो दैवं हि कारणम्

na caite putraka bhrātur hantāro dhanadānugāḥ / visargādānayos tāta puṃso daivaṃ hi kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव विश्वं सृजति स एवावति हन्ति च । अथापि ह्य् अनहङ्कारान् नाज्यते गुण-कर्मभिः

sa eva viśvaṃ sṛjati sa evāvati hanti ca / athāpi hy anahaṅkārān nājyate guṇa-karmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष भूतानि भूतात्मा भूतेशो भूत-भावनः । स्व-शक्त्या मायया युक्तः सृजत्य् अत्ति च पाति च

eṣa bhūtāni bhūtātmā bhūteśo bhūta-bhāvanaḥ / sva-śaktyā māyayā yuktaḥ sṛjaty atti ca pāti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एव मृत्युम् अमृतं तात दैवं सर्वात्मनोपेहि जगत्-परायणम् । यस्मै बलिं विश्व-सृजो हरन्ति गावो यथा वै नसि दाम-यन्त्रिताः

tam eva mṛtyum amṛtaṃ tāta daivaṃ sarvātmanopehi jagat-parāyaṇam / yasmai baliṃ viśva-sṛjo haranti gāvo yathā vai nasi dāma-yantritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पञ्च-वर्षो जननीं त्वं विहाय मातुः सपत्न्या वचसा भिन्न-मर्मा । वनं गतस् तपसा प्रत्यग्-अक्षम् आराध्य लेभे मूर्ध्नि पदं त्रि-लोक्याः

yaḥ pañca-varṣo jananīṃ tvaṃ vihāya mātuḥ sapatnyā vacasā bhinna-marmā / vanaṃ gatas tapasā pratyag-akṣam ārādhya lebhe mūrdhni padaṃ tri-lokyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एनम् अङ्गात्मनि मुक्त-विग्रहे व्यपाश्रितं निर्गुणम् एकम् अक्षरम् । आत्मानम् अन्विच्छ विमुक्तम् आत्म-दृग् यस्मिन्न् इदं भेदम् असत् प्रतीयते

tam enam aṅgātmani mukta-vigrahe vyapāśritaṃ nirguṇam ekam akṣaram / ātmānam anviccha vimuktam ātma-dṛg yasminn idaṃ bhedam asat pratīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं प्रत्यग्-आत्मनि तदा भगवत्य् अनन्त आनन्द-मात्र उपपन्न-समस्त-शक्तौ । भक्तिं विधाय परमां शनकैर् अविद्या- ग्रन्थिं विभेत्स्यसि ममाहम् इति प्ररूढम्

tvaṃ pratyag-ātmani tadā bhagavaty ananta ānanda-mātra upapanna-samasta-śaktau / bhaktiṃ vidhāya paramāṃ śanakair avidyā- granthiṃ vibhetsyasi mamāham iti prarūḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयच्छ रोषं भद्रं ते प्रतीपं श्रेयसां परम् । श्रुतेन भूयसा राजन्न् अगदेन यथामयम्

saṃyaccha roṣaṃ bhadraṃ te pratīpaṃ śreyasāṃ param / śrutena bhūyasā rājann agadena yathāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनोपसृष्टात् पुरुषाल् लोक उद्विजते भृशम् । न बुधस् तद्-वशं गच्छेद् इच्छन्न् अभयम् आत्मनः

yenopasṛṣṭāt puruṣāl loka udvijate bhṛśam / na budhas tad-vaśaṃ gacched icchann abhayam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेलनं गिरिश-भ्रातुर् धनदस्य त्वया कृतम् । यज् जघ्निवान् पुण्य-जनान् भ्रातृ-घ्नान् इत्य् अमर्षितः

helanaṃ giriśa-bhrātur dhanadasya tvayā kṛtam / yaj jaghnivān puṇya-janān bhrātṛ-ghnān ity amarṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्रसादय वत्साशु सन्नत्या प्रश्रयोक्तिभिः । न यावन् महतां तेजः कुलं नो ऽभिभविष्यति

taṃ prasādaya vatsāśu sannatyā praśrayoktibhiḥ / na yāvan mahatāṃ tejaḥ kulaṃ no 'bhibhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्वायम्भुवः पौत्रम् अनुशास्य मनुर् ध्रुवम् । तेनाभिवन्दितः साकम् ऋषिभिः स्व-पुरं ययौ

evaṃ svāyambhuvaḥ pautram anuśāsya manur dhruvam / tenābhivanditaḥ sākam ṛṣibhiḥ sva-puraṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.