Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.17
मैत्रेय उवाच एवं स भगवान् वैन्यः ख्यापितो गुण-कर्मभिः छन्दयाम् आस तान् कामैः प्रतिपूज्याभिनन्द्य च
maitreya uvāca evaṃ sa bhagavān vainyaḥ khyāpito guṇa-karmabhiḥ chandayām āsa tān kāmaiḥ pratipūjyābhinandya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण-प्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्य-पुरोधसः पौरान् जान-पदान् श्रेणीः प्रकृतीः समपूजयत्
brāhmaṇa-pramukhān varṇān bhṛtyāmātya-purodhasaḥ paurān jāna-padān śreṇīḥ prakṛtīḥ samapūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच कस्माद् दधार गो-रूपं धरित्री बहु-रूपिणी यां दुदोह पृथुस् तत्र को वत्सो दोहनं च किम्
vidura uvāca kasmād dadhāra go-rūpaṃ dharitrī bahu-rūpiṇī yāṃ dudoha pṛthus tatra ko vatso dohanaṃ ca kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्या विषमा देवी कृता तेन समा कथम् तस्य मेध्यं हयं देवः कस्य हेतोर् अपाहरत्
prakṛtyā viṣamā devī kṛtā tena samā katham tasya medhyaṃ hayaṃ devaḥ kasya hetor apāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्-कुमाराद् भगवतो ब्रह्मन् ब्रह्म-विद्-उत्तमात् लब्ध्वा ज्ञानं स-विज्ञानं राजर्षिः कां गतिं गतः
sanat-kumārād bhagavato brahman brahma-vid-uttamāt labdhvā jñānaṃ sa-vijñānaṃ rājarṣiḥ kāṃ gatiṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चान्यद् अपि कृष्णस्य भवान् भगवतः प्रभोः श्रवः सुश्रवसः पुण्यं पूर्व-देह-कथाश्रयम्
yac cānyad api kṛṣṇasya bhavān bhagavataḥ prabhoḥ śravaḥ suśravasaḥ puṇyaṃ pūrva-deha-kathāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ताय मे ऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च वक्तुम् अर्हसि यो ऽदुह्यद् वैन्य-रूपेण गाम् इमाम्
bhaktāya me 'nuraktāya tava cādhokṣajasya ca vaktum arhasi yo 'duhyad vainya-rūpeṇa gām imām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच चोदितो विदुरेणैवं वासुदेव-कथां प्रति प्रशस्य तं प्रीत-मना मैत्रेयः प्रत्यभाषत
sūta uvāca codito vidureṇaivaṃ vāsudeva-kathāṃ prati praśasya taṃ prīta-manā maitreyaḥ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच यदाभिषिक्तः पृथुर् अङ्ग विप्रैर् आमन्त्रितो जनतायाश् च पालः प्रजा निरन्ने क्षिति-पृष्ठ एत्य क्षुत्-क्षाम-देहाः पतिम् अभ्यवोचन्
maitreya uvāca yadābhiṣiktaḥ pṛthur aṅga viprair āmantrito janatāyāś ca pālaḥ prajā niranne kṣiti-pṛṣṭha etya kṣut-kṣāma-dehāḥ patim abhyavocan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं राजञ् जाठरेणाभितप्ता यथाग्निना कोटर-स्थेन वृक्षाः त्वाम् अद्य याताः शरणं शरण्यं यः साधितो वृत्ति-करः पतिर् नः
vayaṃ rājañ jāṭhareṇābhitaptā yathāgninā koṭara-sthena vṛkṣāḥ tvām adya yātāḥ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ yaḥ sādhito vṛtti-karaḥ patir naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नो भवान् ईहतु रातवे ऽन्नं क्षुधार्दितानां नरदेव-देव यावन् न नङ्क्ष्यामह उज्झितोर्जा वार्ता-पतिस् त्वं किल लोक-पालः
tan no bhavān īhatu rātave 'nnaṃ kṣudhārditānāṃ naradeva-deva yāvan na naṅkṣyāmaha ujjhitorjā vārtā-patis tvaṃ kila loka-pālaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच पृथुः प्रजानां करुणं निशम्य परिदेवितम् दीर्घं दध्यौ कुरुश्रेष्ठ निमित्तं सो ऽन्वपद्यत
maitreya uvāca pṛthuḥ prajānāṃ karuṇaṃ niśamya paridevitam dīrghaṃ dadhyau kuruśreṣṭha nimittaṃ so 'nvapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति व्यवसितो बुद्ध्या प्रगृहीत-शरासनः सन्दधे विशिखं भूमेः क्रुद्धस् त्रिपुर-हा यथा
iti vyavasito buddhyā pragṛhīta-śarāsanaḥ sandadhe viśikhaṃ bhūmeḥ kruddhas tripura-hā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेपमाना धरणी निशाम्योदायुधं च तम् गौः सत्य् अपाद्रवद् भीता मृगीव मृगयु-द्रुता
pravepamānā dharaṇī niśāmyodāyudhaṃ ca tam gauḥ saty apādravad bhītā mṛgīva mṛgayu-drutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् अन्वधावत् तद् वैन्यः कुपितो ऽत्यरुणेक्षणः शरं धनुषि सन्धाय यत्र यत्र पलायते
tām anvadhāvat tad vainyaḥ kupito 'tyaruṇekṣaṇaḥ śaraṃ dhanuṣi sandhāya yatra yatra palāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा दिशो विदिशो देवी रोदसी चान्तरं तयोः धावन्ती तत्र तत्रैनं ददर्शानूद्यतायुधम्
sā diśo vidiśo devī rodasī cāntaraṃ tayoḥ dhāvantī tatra tatrainaṃ dadarśānūdyatāyudham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोके नाविन्दत त्राणं वैन्यान् मृत्योर् इव प्रजाः त्रस्ता तदा निववृते हृदयेन विदूयता
loke nāvindata trāṇaṃ vainyān mṛtyor iva prajāḥ trastā tadā nivavṛte hṛdayena vidūyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच च महा-भागं धर्म-ज्ञापन्न-वत्सल त्राहि माम् अपि भूतानां पालने ऽवस्थितो भवान्
uvāca ca mahā-bhāgaṃ dharma-jñāpanna-vatsala trāhi mām api bhūtānāṃ pālane 'vasthito bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं जिघांससे कस्माद् दीनाम् अकृत-किल्बिषाम् अहनिष्यत् कथं योषां धर्म-ज्ञ इति यो मतः
sa tvaṃ jighāṃsase kasmād dīnām akṛta-kilbiṣām ahaniṣyat kathaṃ yoṣāṃ dharma-jña iti yo mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहरन्ति न वै स्त्रीषु कृतागःस्व् अपि जन्तवः किम् उत त्वद्-विधा राजन् करुणा दीन-वत्सलाः
praharanti na vai strīṣu kṛtāgaḥsv api jantavaḥ kim uta tvad-vidhā rājan karuṇā dīna-vatsalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां विपाट्याजरां नावं यत्र विश्वं प्रतिष्ठितम् आत्मानं च प्रजाश् चेमाः कथम् अम्भसि धास्यसि
māṃ vipāṭyājarāṃ nāvaṃ yatra viśvaṃ pratiṣṭhitam ātmānaṃ ca prajāś cemāḥ katham ambhasi dhāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुर् उवाच वसुधे त्वां वधिष्यामि मच्-छासन-पराङ्-मुखीम् भागं बर्हिषि या वृङ्क्ते न तनोति च नो वसु
pṛthur uvāca vasudhe tvāṃ vadhiṣyāmi mac-chāsana-parāṅ-mukhīm bhāgaṃ barhiṣi yā vṛṅkte na tanoti ca no vasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवसं जग्ध्य् अनुदिनं नैव दोग्ध्य् औधसं पयः तस्याम् एवं हि दुष्टायां दण्डो नात्र न शस्यते
yavasaṃ jagdhy anudinaṃ naiva dogdhy audhasaṃ payaḥ tasyām evaṃ hi duṣṭāyāṃ daṇḍo nātra na śasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं खल्व् ओषधि-बीजानि प्राक् सृष्टानि स्वयम्भुवा न मुञ्चस्य् आत्म-रुद्धानि माम् अवज्ञाय मन्द-धीः
tvaṃ khalv oṣadhi-bījāni prāk sṛṣṭāni svayambhuvā na muñcasy ātma-ruddhāni mām avajñāya manda-dhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूषां क्षुत्-परीतानाम् आर्तानां परिदेवितम् शमयिष्यामि मद्-बाणैर् भिन्नायास् तव मेदसा
amūṣāṃ kṣut-parītānām ārtānāṃ paridevitam śamayiṣyāmi mad-bāṇair bhinnāyās tava medasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमान् योषिद् उत क्लीब आत्म-सम्भावनो ऽधमः भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्-वधो ऽवधः
pumān yoṣid uta klība ātma-sambhāvano 'dhamaḥ bhūteṣu niranukrośo nṛpāṇāṃ tad-vadho 'vadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां स्तब्धां दुर्मदां नीत्वा माया-गां तिलशः शरैः आत्म-योग-बलेनेमा धारयिष्याम्य् अहं प्रजाः
tvāṃ stabdhāṃ durmadāṃ nītvā māyā-gāṃ tilaśaḥ śaraiḥ ātma-yoga-balenemā dhārayiṣyāmy ahaṃ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मन्युमयीं मूर्तिं कृतान्तम् इव बिभ्रतम् प्रणता प्राञ्जलिः प्राह मही सञ्जात-वेपथुः
evaṃ manyumayīṃ mūrtiṃ kṛtāntam iva bibhratam praṇatā prāñjaliḥ prāha mahī sañjāta-vepathuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरोवाच नमः परस्मै पुरुषाय मायया विन्यस्त-नाना-तनवे गुणात्मने नमः स्वरूपानुभवेन निर्धुत- द्रव्य-क्रिया-कारक-विभ्रमोर्मये
dharovāca namaḥ parasmai puruṣāya māyayā vinyasta-nānā-tanave guṇātmane namaḥ svarūpānubhavena nirdhuta- dravya-kriyā-kāraka-vibhramormaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनाहम् आत्मायतनं विनिर्मिता धात्रा यतो ऽयं गुण-सर्ग-सङ्ग्रहः स एव मां हन्तुम् उदायुधः स्वराड् उपस्थितो ऽन्यं शरणं कम् आश्रये
yenāham ātmāyatanaṃ vinirmitā dhātrā yato 'yaṃ guṇa-sarga-saṅgrahaḥ sa eva māṃ hantum udāyudhaḥ svarāḍ upasthito 'nyaṃ śaraṇaṃ kam āśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतद् आदाव् असृजच् चराचरं स्व-माययात्माश्रययावितर्क्यया तयैव सो ऽयं किल गोप्तुम् उद्यतः कथं नु मां धर्म-परो जिघांसति
ya etad ādāv asṛjac carācaraṃ sva-māyayātmāśrayayāvitarkyayā tayaiva so 'yaṃ kila goptum udyataḥ kathaṃ nu māṃ dharma-paro jighāṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं बतेशस्य समीहितं जनैस् तन्-मायया दुर्जययाकृतात्मभिः न लक्ष्यते यस् त्व् अकरोद् अकारयद् यो ऽनेक एकः परतश् च ईश्वरः
nūnaṃ bateśasya samīhitaṃ janais tan-māyayā durjayayākṛtātmabhiḥ na lakṣyate yas tv akarod akārayad yo 'neka ekaḥ parataś ca īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गादि यो ऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभिर् द्रव्य-क्रिया-कारक-चेतनात्मभिः तस्मै समुन्नद्ध-निरुद्ध-शक्तये नमः परस्मै पुरुषाय वेधसे
sargādi yo 'syānuruṇaddhi śaktibhir dravya-kriyā-kāraka-cetanātmabhiḥ tasmai samunnaddha-niruddha-śaktaye namaḥ parasmai puruṣāya vedhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै भवान् आत्म-विनिर्मितं जगद् भूतेन्द्रियान्तः-करणात्मकं विभो संस्थापयिष्यन्न् अज मां रसातलाद् अभ्युज्जहाराम्भस आदि-सूकरः
sa vai bhavān ātma-vinirmitaṃ jagad bhūtendriyāntaḥ-karaṇātmakaṃ vibho saṃsthāpayiṣyann aja māṃ rasātalād abhyujjahārāmbhasa ādi-sūkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपाम् उपस्थे मयि नाव्य् अवस्थिताः प्रजा भवान् अद्य रिरक्षिषुः किल स वीर-मूर्तिः समभूद् धरा-धरो यो मां पयस्य् उग्र-शरो जिघांससि
apām upasthe mayi nāvy avasthitāḥ prajā bhavān adya rirakṣiṣuḥ kila sa vīra-mūrtiḥ samabhūd dharā-dharo yo māṃ payasy ugra-śaro jighāṃsasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं जनैर् ईहितम् ईश्वराणाम् अस्मद्-विधैस् तद्-गुण-सर्ग-मायया न ज्ञायते मोहित-चित्त-वर्त्मभिस् तेभ्यो नमो वीर-यशस्-करेभ्यः
nūnaṃ janair īhitam īśvarāṇām asmad-vidhais tad-guṇa-sarga-māyayā na jñāyate mohita-citta-vartmabhis tebhyo namo vīra-yaśas-karebhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.