मैत्रेय उवाच इत्थं पृथुम् अभिष्टूय रुषा प्रस्फुरिताधरम् पुनर् आहावनिर् भीता संस्तभ्यात्मानम् आत्मना
maitreya uvāca itthaṃ pṛthum abhiṣṭūya ruṣā prasphuritādharam punar āhāvanir bhītā saṃstabhyātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्नियच्छाभिभो मन्युं निबोध श्रावितं च मे सर्वतः सारम् आदत्ते यथा मधु-करो बुधः
sanniyacchābhibho manyuṃ nibodha śrāvitaṃ ca me sarvataḥ sāram ādatte yathā madhu-karo budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन् लोके ऽथवामुष्मिन् मुनिभिस् तत्त्व-दर्शिभिः दृष्टा योगाः प्रयुक्ताश् च पुंसां श्रेयः-प्रसिद्धये
asmin loke 'thavāmuṣmin munibhis tattva-darśibhiḥ dṛṣṭā yogāḥ prayuktāś ca puṃsāṃ śreyaḥ-prasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् आतिष्ठति यः सम्यग् उपायान् पूर्व-दर्शितान् अवरः श्रद्धयोपेत उपेयान् विन्दते ऽञ्जसा
tān ātiṣṭhati yaḥ samyag upāyān pūrva-darśitān avaraḥ śraddhayopeta upeyān vindate 'ñjasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् अनादृत्य यो ऽविद्वान् अर्थान् आरभते स्वयम् तस्य व्यभिचरन्त्य् अर्था आरब्धाश् च पुनः पुनः
tān anādṛtya yo 'vidvān arthān ārabhate svayam tasya vyabhicaranty arthā ārabdhāś ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा सृष्टा ह्य् ओषधयो ब्रह्मणा या विशाम्पते भुज्यमाना मया दृष्टा असद्भिर् अधृत-व्रतैः
purā sṛṣṭā hy oṣadhayo brahmaṇā yā viśāmpate bhujyamānā mayā dṛṣṭā asadbhir adhṛta-vrataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपालितानादृता च भवद्भिर् लोक-पालकैः चोरी-भूते ऽथ लोके ऽहं यज्ञार्थे ऽग्रसम् ओषधीः
apālitānādṛtā ca bhavadbhir loka-pālakaiḥ corī-bhūte 'tha loke 'haṃ yajñārthe 'grasam oṣadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं ता वीरुधः क्षीणा मयि कालेन भूयसा तत्र योगेन दृष्टेन भवान् आदातुम् अर्हति
nūnaṃ tā vīrudhaḥ kṣīṇā mayi kālena bhūyasā tatra yogena dṛṣṭena bhavān ādātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सं कल्पय मे वीर येनाहं वत्सला तव धोक्ष्ये क्षीरमयान् कामान् अनुरूपं च दोहनम्
vatsaṃ kalpaya me vīra yenāhaṃ vatsalā tava dhokṣye kṣīramayān kāmān anurūpaṃ ca dohanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोग्धारं च महा-बाहो भूतानां भूत-भावन अन्नम् ईप्सितम् ऊर्जस्वद् भगवान् वाञ्छते यदि
dogdhāraṃ ca mahā-bāho bhūtānāṃ bhūta-bhāvana annam īpsitam ūrjasvad bhagavān vāñchate yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समां च कुरु मां राजन् देव-वृष्टं यथा पयः अपर्ताव् अपि भद्रं ते उपावर्तेत मे विभो
samāṃ ca kuru māṃ rājan deva-vṛṣṭaṃ yathā payaḥ apartāv api bhadraṃ te upāvarteta me vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रियं हितं वाक्यं भुव आदाय भूपतिः वत्सं कृत्वा मनुं पाणाव् अदुहत् सकलौषधीः
iti priyaṃ hitaṃ vākyaṃ bhuva ādāya bhūpatiḥ vatsaṃ kṛtvā manuṃ pāṇāv aduhat sakalauṣadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापरे च सर्वत्र सारम् आददते बुधाः ततो ऽन्ये च यथा-कामं दुदुहुः पृथु-भाविताम्
tathāpare ca sarvatra sāram ādadate budhāḥ tato 'nye ca yathā-kāmaṃ duduhuḥ pṛthu-bhāvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयो दुदुहुर् देवीम् इन्द्रियेष्व् अथ सत्तम वत्सं बृहस्पतिं कृत्वा पयश् छन्दोमयं शुचि
ṛṣayo duduhur devīm indriyeṣv atha sattama vatsaṃ bṛhaspatiṃ kṛtvā payaś chandomayaṃ śuci
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा वत्सं सुर-गणा इन्द्रं सोमम् अदूदुहन् हिरण्मयेन पात्रेण वीर्यम् ओजो बलं पयः
kṛtvā vatsaṃ sura-gaṇā indraṃ somam adūduhan hiraṇmayena pātreṇa vīryam ojo balaṃ payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैतेया दानवा वत्सं प्रह्लादम् असुरर्षभम् विधायादूदुहन् क्षीरम् अयः-पात्रे सुरासवम्
daiteyā dānavā vatsaṃ prahlādam asurarṣabham vidhāyādūduhan kṣīram ayaḥ-pātre surāsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वाप्सरसो ऽधुक्षन् पात्रे पद्ममये पयः वत्सं विश्वावसुं कृत्वा गान्धर्वं मधु सौभगम्
gandharvāpsaraso 'dhukṣan pātre padmamaye payaḥ vatsaṃ viśvāvasuṃ kṛtvā gāndharvaṃ madhu saubhagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सेन पितरो ऽर्यम्णा कव्यं क्षीरम् अधुक्षत आम-पात्रे महा-भागाः श्रद्धया श्राद्ध-देवताः
vatsena pitaro 'ryamṇā kavyaṃ kṣīram adhukṣata āma-pātre mahā-bhāgāḥ śraddhayā śrāddha-devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकल्प्य वत्सं कपिलं सिद्धाः सङ्कल्पनामयीम् सिद्धिं नभसि विद्यां च ये च विद्याधरादयः
prakalpya vatsaṃ kapilaṃ siddhāḥ saṅkalpanāmayīm siddhiṃ nabhasi vidyāṃ ca ye ca vidyādharādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये च मायिनो मायाम् अन्तर्धानाद्भुतात्मनाम् मयं प्रकल्प्य वत्सं ते दुदुहुर् धारणामयीम्
anye ca māyino māyām antardhānādbhutātmanām mayaṃ prakalpya vatsaṃ te duduhur dhāraṇāmayīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष-रक्षांसि भूतानि पिशाचाः पिशिताशनाः भूतेश-वत्सा दुदुहुः कपाले क्षतजासवम्
yakṣa-rakṣāṃsi bhūtāni piśācāḥ piśitāśanāḥ bhūteśa-vatsā duduhuḥ kapāle kṣatajāsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहयो दन्दशूकाः सर्पा नागाश् च तक्षकम् विधाय वत्सं दुदुहुर् बिल-पात्रे विषं पयः
tathāhayo dandaśūkāḥ sarpā nāgāś ca takṣakam vidhāya vatsaṃ duduhur bila-pātre viṣaṃ payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशवो यवसं क्षीरं वत्सं कृत्वा च गो-वृषम् अरण्य-पात्रे चाधुक्षन् मृगेन्द्रेण च दंष्ट्रिणः
paśavo yavasaṃ kṣīraṃ vatsaṃ kṛtvā ca go-vṛṣam araṇya-pātre cādhukṣan mṛgendreṇa ca daṃṣṭriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रव्यादाः प्राणिनः क्रव्यं दुदुहुः स्वे कलेवरे सुपर्ण-वत्सा विहगाश् चरं चाचरम् एव च
kravyādāḥ prāṇinaḥ kravyaṃ duduhuḥ sve kalevare suparṇa-vatsā vihagāś caraṃ cācaram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वट-वत्सा वनस्पतयः पृथग् रसमयं पयः गिरयो हिमवद्-वत्सा नाना-धातून् स्व-सानुषु
vaṭa-vatsā vanaspatayaḥ pṛthag rasamayaṃ payaḥ girayo himavad-vatsā nānā-dhātūn sva-sānuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे स्व-मुख्य-वत्सेन स्वे स्वे पात्रे पृथक् पयः सर्व-काम-दुघां पृथ्वीं दुदुहुः पृथु-भाविताम्
sarve sva-mukhya-vatsena sve sve pātre pṛthak payaḥ sarva-kāma-dughāṃ pṛthvīṃ duduhuḥ pṛthu-bhāvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पृथ्व्-आदयः पृथ्वीम् अन्नादाः स्वन्नम् आत्मनः दोह-वत्सादि-भेदेन क्षीर-भेदं कुरूद्वह
evaṃ pṛthv-ādayaḥ pṛthvīm annādāḥ svannam ātmanaḥ doha-vatsādi-bhedena kṣīra-bhedaṃ kurūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो महीपतिः प्रीतः सर्व-काम-दुघां पृथुः दुहितृत्वे चकारेमां प्रेम्णा दुहितृ-वत्सलः
tato mahīpatiḥ prītaḥ sarva-kāma-dughāṃ pṛthuḥ duhitṛtve cakāremāṃ premṇā duhitṛ-vatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णयन् स्व-धनुष्-कोट्या गिरि-कूटानि राज-राट् भू-मण्डलम् इदं वैन्यः प्रायश् चक्रे समं विभुः
cūrṇayan sva-dhanuṣ-koṭyā giri-kūṭāni rāja-rāṭ bhū-maṇḍalam idaṃ vainyaḥ prāyaś cakre samaṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्मिन् भगवान् वैन्यः प्रजानां वृत्तिदः पिता निवासान् कल्पयां चक्रे तत्र तत्र यथार्हतः
athāsmin bhagavān vainyaḥ prajānāṃ vṛttidaḥ pitā nivāsān kalpayāṃ cakre tatra tatra yathārhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामान् पुरः पत्तनानि दुर्गाणि विविधानि च घोषान् व्रजान् स-शिबिरान् आकरान् खेट-खर्वटान्
grāmān puraḥ pattanāni durgāṇi vividhāni ca ghoṣān vrajān sa-śibirān ākarān kheṭa-kharvaṭān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् पृथोर् इह नैवैषा पुर-ग्रामादि-कल्पना यथा-सुखं वसन्ति स्म तत्र तत्राकुतोभयाः
prāk pṛthor iha naivaiṣā pura-grāmādi-kalpanā yathā-sukhaṃ vasanti sma tatra tatrākutobhayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.