Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.19
मैत्रेय उवाच अथादीक्षत राजा तु हयमेध-शतेन सः ब्रह्मावर्ते मनोः क्षेत्रे यत्र प्राची सरस्वती
maitreya uvāca athādīkṣata rājā tu hayamedha-śatena saḥ brahmāvarte manoḥ kṣetre yatra prācī sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अभिप्रेत्य भगवान् कर्मातिशयम् आत्मनः शत-क्रतुर् न ममृषे पृथोर् यज्ञ-महोत्सवम्
tad abhipretya bhagavān karmātiśayam ātmanaḥ śata-kratur na mamṛṣe pṛthor yajña-mahotsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यज्ञ-पतिः साक्षाद् भगवान् हरिर् ईश्वरः अन्वभूयत सर्वात्मा सर्व-लोक-गुरुः प्रभुः
yatra yajña-patiḥ sākṣād bhagavān harir īśvaraḥ anvabhūyata sarvātmā sarva-loka-guruḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वितो ब्रह्म-शर्वाभ्यां लोक-पालैः सहानुगैः उपगीयमानो गन्धर्वैर् मुनिभिश् चाप्सरो-गणैः
anvito brahma-śarvābhyāṃ loka-pālaiḥ sahānugaiḥ upagīyamāno gandharvair munibhiś cāpsaro-gaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धा विद्याधरा दैत्या दानवा गुह्यकादयः सुनन्द-नन्द-प्रमुखाः पार्षद-प्रवरा हरेः
siddhā vidyādharā daityā dānavā guhyakādayaḥ sunanda-nanda-pramukhāḥ pārṣada-pravarā hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलो नारदो दत्तो योगेशाः सनकादयः तम् अन्वीयुर् भागवता ये च तत्-सेवनोत्सुकाः
kapilo nārado datto yogeśāḥ sanakādayaḥ tam anvīyur bhāgavatā ye ca tat-sevanotsukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र धर्म-दुघा भूमिः सर्व-काम-दुघा सती दोग्धि स्माभीप्सितान् अर्थान् यजमानस्य भारत
yatra dharma-dughā bhūmiḥ sarva-kāma-dughā satī dogdhi smābhīpsitān arthān yajamānasya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊहुः सर्व-रसान् नद्यः क्षीर-दध्य्-अन्न-गो-रसान् तरवो भूरि-वर्ष्माणः प्रासूयन्त मधु-च्युतः
ūhuḥ sarva-rasān nadyaḥ kṣīra-dadhy-anna-go-rasān taravo bhūri-varṣmāṇaḥ prāsūyanta madhu-cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्धवो रत्न-निकरान् गिरयो ऽन्नं चतुर्-विधम् उपायनम् उपाजह्रुः सर्वे लोकाः स-पालकाः
sindhavo ratna-nikarān girayo 'nnaṃ catur-vidham upāyanam upājahruḥ sarve lokāḥ sa-pālakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चाधोक्षजेशस्य पृथोस् तु परमोदयम् असूयन् भगवान् इन्द्रः प्रतिघातम् अचीकरत्
iti cādhokṣajeśasya pṛthos tu paramodayam asūyan bhagavān indraḥ pratighātam acīkarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरमेणाश्वमेधेन यजमाने यजुष्-पतिम् वैन्ये यज्ञ-पशुं स्पर्धन्न् अपोवाह तिरोहितः
carameṇāśvamedhena yajamāne yajuṣ-patim vainye yajña-paśuṃ spardhann apovāha tirohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अत्रिर् भगवान् ऐक्षत् त्वरमाणं विहायसा आमुक्तम् इव पाखण्डं यो ऽधर्मे धर्म-विभ्रमः
tam atrir bhagavān aikṣat tvaramāṇaṃ vihāyasā āmuktam iva pākhaṇḍaṃ yo 'dharme dharma-vibhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिणा चोदितो हन्तुं पृथु-पुत्रो महा-रथः अन्वधावत सङ्क्रुद्धस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
atriṇā codito hantuṃ pṛthu-putro mahā-rathaḥ anvadhāvata saṅkruddhas tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तादृशाकृतिं वीक्ष्य मेने धर्मं शरीरिणम् जटिलं भस्मनाच्छन्नं तस्मै बाणं न मुञ्चति
taṃ tādṛśākṛtiṃ vīkṣya mene dharmaṃ śarīriṇam jaṭilaṃ bhasmanācchannaṃ tasmai bāṇaṃ na muñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधान् निवृत्तं तं भूयो हन्तवे ऽत्रिर् अचोदयत् जहि यज्ञ-हनं तात महेन्द्रं विबुधाधमम्
vadhān nivṛttaṃ taṃ bhūyo hantave 'trir acodayat jahi yajña-hanaṃ tāta mahendraṃ vibudhādhamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वैन्य-सुतः प्रोक्तस् त्वरमाणं विहायसा अन्वद्रवद् अभिक्रुद्धो रावणं गृध्र-राड् इव
evaṃ vainya-sutaḥ proktas tvaramāṇaṃ vihāyasā anvadravad abhikruddho rāvaṇaṃ gṛdhra-rāḍ iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽश्वं रूपं च तद् धित्वा तस्मा अन्तर्हितः स्वराट् वीरः स्व-पशुम् आदाय पितुर् यज्ञम् उपेयिवान्
so 'śvaṃ rūpaṃ ca tad dhitvā tasmā antarhitaḥ svarāṭ vīraḥ sva-paśum ādāya pitur yajñam upeyivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तस्य चाद्भुतं कर्म विचक्ष्य परमर्षयः नामधेयं ददुस् तस्मै विजिताश्व इति प्रभो
tat tasya cādbhutaṃ karma vicakṣya paramarṣayaḥ nāmadheyaṃ dadus tasmai vijitāśva iti prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसृज्य तमस् तीव्रं जहाराश्वं पुनर् हरिः चषाल-यूपतश् छन्नो हिरण्य-रशनं विभुः
upasṛjya tamas tīvraṃ jahārāśvaṃ punar hariḥ caṣāla-yūpataś channo hiraṇya-raśanaṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिः सन्दर्शयाम् आस त्वरमाणं विहायसा कपाल-खट्वाङ्ग-धरं वीरो नैनम् अबाधत
atriḥ sandarśayām āsa tvaramāṇaṃ vihāyasā kapāla-khaṭvāṅga-dharaṃ vīro nainam abādhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिणा चोदितस् तस्मै सन्दधे विशिखं रुषा सो ऽश्वं रूपं च तद् धित्वा तस्थाव् अन्तर्हितः स्वराट्
atriṇā coditas tasmai sandadhe viśikhaṃ ruṣā so 'śvaṃ rūpaṃ ca tad dhitvā tasthāv antarhitaḥ svarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरश् चाश्वम् उपादाय पितृ-यज्ञम् अथाव्रजत् तद् अवद्यं हरे रूपं जगृहुर् ज्ञान-दुर्बलाः
vīraś cāśvam upādāya pitṛ-yajñam athāvrajat tad avadyaṃ hare rūpaṃ jagṛhur jñāna-durbalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि रूपाणि जगृहे इन्द्रो हय-जिहीर्षया तानि पापस्य खण्डानि लिङ्गं खण्डम् इहोच्यते
yāni rūpāṇi jagṛhe indro haya-jihīrṣayā tāni pāpasya khaṇḍāni liṅgaṃ khaṇḍam ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् इन्द्रे हरत्य् अश्वं वैन्य-यज्ञ-जिघांसया तद्-गृहीत-विसृष्टेषु पाखण्डेषु मतिर् नृणाम्
evam indre haraty aśvaṃ vainya-yajña-jighāṃsayā tad-gṛhīta-visṛṣṭeṣu pākhaṇḍeṣu matir nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म इत्य् उपधर्मेषु नग्न-रक्त-पटादिषु प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु
dharma ity upadharmeṣu nagna-rakta-paṭādiṣu prāyeṇa sajjate bhrāntyā peśaleṣu ca vāgmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अभिज्ञाय भगवान् पृथुः पृथु-पराक्रमः इन्द्राय कुपितो बाणम् आदत्तोद्यत-कार्मुकः
tad abhijñāya bhagavān pṛthuḥ pṛthu-parākramaḥ indrāya kupito bāṇam ādattodyata-kārmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् ऋत्विजः शक्र-वधाभिसन्धितं विचक्ष्य दुष्प्रेक्ष्यम् असह्य-रंहसम् निवारयाम् आसुर् अहो महा-मते न युज्यते ऽत्रान्य-वधः प्रचोदितात्
tam ṛtvijaḥ śakra-vadhābhisandhitaṃ vicakṣya duṣprekṣyam asahya-raṃhasam nivārayām āsur aho mahā-mate na yujyate 'trānya-vadhaḥ pracoditāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं मरुत्वन्तम् इहार्थ-नाशनं ह्वयामहे त्वच्-छ्रवसा हत-त्विषम् अयातयामोपहवैर् अनन्तरं प्रसह्य राजन् जुहवाम ते ऽहितम्
vayaṃ marutvantam ihārtha-nāśanaṃ hvayāmahe tvac-chravasā hata-tviṣam ayātayāmopahavair anantaraṃ prasahya rājan juhavāma te 'hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आमन्त्र्य क्रतु-पतिं विदुरास्यर्त्विजो रुषा स्रुग्-घस्तान् जुह्वतो ऽभ्येत्य स्वयम्भूः प्रत्यषेधत
ity āmantrya kratu-patiṃ vidurāsyartvijo ruṣā srug-ghastān juhvato 'bhyetya svayambhūḥ pratyaṣedhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वध्यो भवताम् इन्द्रो यद् यज्ञो भगवत्-तनुः यं जिघांसथ यज्ञेन यस्येष्टास् तनवः सुराः
na vadhyo bhavatām indro yad yajño bhagavat-tanuḥ yaṃ jighāṃsatha yajñena yasyeṣṭās tanavaḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इदं पश्यत महद्- धर्म-व्यतिकरं द्विजाः इन्द्रेणानुष्ठितं राज्ञः कर्मैतद् विजिघांसता
tad idaṃ paśyata mahad- dharma-vyatikaraṃ dvijāḥ indreṇānuṣṭhitaṃ rājñaḥ karmaitad vijighāṃsatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथु-कीर्तेः पृथोर् भूयात् तर्ह्य् एकोन-शत-क्रतुः अलं ते क्रतुभिः स्विष्टैर् यद् भवान् मोक्ष-धर्म-वित्
pṛthu-kīrteḥ pṛthor bhūyāt tarhy ekona-śata-kratuḥ alaṃ te kratubhiḥ sviṣṭair yad bhavān mokṣa-dharma-vit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवात्मने महेन्द्राय रोषम् आहर्तुम् अर्हसि उभाव् अपि हि भद्रं ते उत्तमश्लोक-विग्रहौ
naivātmane mahendrāya roṣam āhartum arhasi ubhāv api hi bhadraṃ te uttamaśloka-vigrahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मास्मिन् महाराज कृथाः स्म चिन्तां निशामयास्मद्-वच आदृतात्मा यद् ध्यायतो दैव-हतं नु कर्तुं मनो ऽतिरुष्टं विशते तमो ऽन्धम्
māsmin mahārāja kṛthāḥ sma cintāṃ niśāmayāsmad-vaca ādṛtātmā yad dhyāyato daiva-hataṃ nu kartuṃ mano 'tiruṣṭaṃ viśate tamo 'ndham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुर् विरमताम् एष देवेषु दुरवग्रहः धर्म-व्यतिकरो यत्र पाखण्डैर् इन्द्र-निर्मितैः
kratur viramatām eṣa deveṣu duravagrahaḥ dharma-vyatikaro yatra pākhaṇḍair indra-nirmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एभिर् इन्द्रोपसंसृष्टैः पाखण्डैर् हारिभिर् जनम् ह्रियमाणं विचक्ष्वैनं यस् ते यज्ञ-ध्रुग् अश्व-मुट्
ebhir indropasaṃsṛṣṭaiḥ pākhaṇḍair hāribhir janam hriyamāṇaṃ vicakṣvainaṃ yas te yajña-dhrug aśva-muṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् परित्रातुम् इहावतीर्णो धर्मं जनानां समयानुरूपम् वेनापचाराद् अवलुप्तम् अद्य तद्-देहतो विष्णु-कलासि वैन्य
bhavān paritrātum ihāvatīrṇo dharmaṃ janānāṃ samayānurūpam venāpacārād avaluptam adya tad-dehato viṣṇu-kalāsi vainya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं विमृश्यास्य भवं प्रजापते सङ्कल्पनं विश्व-सृजां पिपीपृहि ऐन्द्रीं च मायाम् उपधर्म-मातरं प्रचण्ड-पाखण्ड-पथं प्रभो जहि
sa tvaṃ vimṛśyāsya bhavaṃ prajāpate saṅkalpanaṃ viśva-sṛjāṃ pipīpṛhi aindrīṃ ca māyām upadharma-mātaraṃ pracaṇḍa-pākhaṇḍa-pathaṃ prabho jahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इत्थं स लोक-गुरुणा समादिष्टो विशाम्पतिः तथा च कृत्वा वात्सल्यं मघोनापि च सन्दधे
maitreya uvāca itthaṃ sa loka-guruṇā samādiṣṭo viśāmpatiḥ tathā ca kṛtvā vātsalyaṃ maghonāpi ca sandadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतावभृथ-स्नानाय पृथवे भूरि-कर्मणे वरान् ददुस् ते वरदा ये तद्-बर्हिषि तर्पिताः
kṛtāvabhṛtha-snānāya pṛthave bhūri-karmaṇe varān dadus te varadā ye tad-barhiṣi tarpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राः सत्याशिषस् तुष्टाः श्रद्धया लब्ध-दक्षिणाः आशिषो युयुजुः क्षत्तर् आदि-राजाय सत्-कृताः
viprāḥ satyāśiṣas tuṣṭāḥ śraddhayā labdha-dakṣiṇāḥ āśiṣo yuyujuḥ kṣattar ādi-rājāya sat-kṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयाहूता महा-बाहो सर्व एव समागताः पूजिता दान-मानाभ्यां पितृ-देवर्षि-मानवाः
tvayāhūtā mahā-bāho sarva eva samāgatāḥ pūjitā dāna-mānābhyāṃ pitṛ-devarṣi-mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.