Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.20
मैत्रेय उवाच भगवान् अपि वैकुण्ठः साकं मघवता विभुः यज्ञैर् यज्ञ-पतिस् तुष्टो यज्ञ-भुक् तम् अभाषत
maitreya uvāca bhagavān api vaikuṇṭhaḥ sākaṃ maghavatā vibhuḥ yajñair yajña-patis tuṣṭo yajña-bhuk tam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच एष ते ऽकार्षीद् भङ्गं हय-मेध-शतस्य ह क्षमापयत आत्मानम् अमुष्य क्षन्तुम् अर्हसि
śrī-bhagavān uvāca eṣa te 'kārṣīd bhaṅgaṃ haya-medha-śatasya ha kṣamāpayata ātmānam amuṣya kṣantum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधियः साधवो लोके नरदेव नरोत्तमाः नाभिद्रुह्यन्ति भूतेभ्यो यर्हि नात्मा कलेवरम्
sudhiyaḥ sādhavo loke naradeva narottamāḥ nābhidruhyanti bhūtebhyo yarhi nātmā kalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषा यदि मुह्यन्ति त्वादृशा देव-मायया श्रम एव परं जातो दीर्घया वृद्ध-सेवया
puruṣā yadi muhyanti tvādṛśā deva-māyayā śrama eva paraṃ jāto dīrghayā vṛddha-sevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः कायम् इमं विद्वान् अविद्या-काम-कर्मभिः आरब्ध इति नैवास्मिन् प्रतिबुद्धो ऽनुषज्जते
ataḥ kāyam imaṃ vidvān avidyā-kāma-karmabhiḥ ārabdha iti naivāsmin pratibuddho 'nuṣajjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंसक्तः शरीरे ऽस्मिन्न् अमुनोत्पादिते गृहे अपत्ये द्रविणे वापि कः कुर्यान् ममतां बुधः
asaṃsaktaḥ śarīre 'sminn amunotpādite gṛhe apatye draviṇe vāpi kaḥ kuryān mamatāṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकः शुद्धः स्वयं-ज्योतिर् निर्गुणो ऽसौ गुणाश्रयः सर्व-गो ऽनावृतः साक्षी निरात्मात्मात्मनः परः
ekaḥ śuddhaḥ svayaṃ-jyotir nirguṇo 'sau guṇāśrayaḥ sarva-go 'nāvṛtaḥ sākṣī nirātmātmātmanaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवं सन्तम् आत्मानम् आत्म-स्थं वेद पूरुषः नाज्यते प्रकृति-स्थो ऽपि तद्-गुणैः स मयि स्थितः
ya evaṃ santam ātmānam ātma-sthaṃ veda pūruṣaḥ nājyate prakṛti-stho 'pi tad-guṇaiḥ sa mayi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्व-धर्मेण मां नित्यं निराशीः श्रद्धयान्वितः भजते शनकैस् तस्य मनो राजन् प्रसीदति
yaḥ sva-dharmeṇa māṃ nityaṃ nirāśīḥ śraddhayānvitaḥ bhajate śanakais tasya mano rājan prasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्यक्त-गुणः सम्यग् दर्शनो विशदाशयः शान्तिं मे समवस्थानं ब्रह्म कैवल्यम् अश्नुते
parityakta-guṇaḥ samyag darśano viśadāśayaḥ śāntiṃ me samavasthānaṃ brahma kaivalyam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदासीनम् इवाध्यक्षं द्रव्य-ज्ञान-क्रियात्मनाम् कूट-स्थम् इमम् आत्मानं यो वेदाप्नोति शोभनम्
udāsīnam ivādhyakṣaṃ dravya-jñāna-kriyātmanām kūṭa-stham imam ātmānaṃ yo vedāpnoti śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नस्य लिङ्गस्य गुण-प्रवाहो द्रव्य-क्रिया-कारक-चेतनात्मनः दृष्टासु सम्पत्सु विपत्सु सूरयो न विक्रियन्ते मयि बद्ध-सौहृदाः
bhinnasya liṅgasya guṇa-pravāho dravya-kriyā-kāraka-cetanātmanaḥ dṛṣṭāsu sampatsu vipatsu sūrayo na vikriyante mayi baddha-sauhṛdāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समः समानोत्तम-मध्यमाधमः सुखे च दुःखे च जितेन्द्रियाशयः मयोपकॢप्ताखिल-लोक-संयुतो विधत्स्व वीराखिल-लोक-रक्षणम्
samaḥ samānottama-madhyamādhamaḥ sukhe ca duḥkhe ca jitendriyāśayaḥ mayopakḷptākhila-loka-saṃyuto vidhatsva vīrākhila-loka-rakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयः प्रजा-पालनम् एव राज्ञो यत् साम्पराये सुकृतात् षष्ठम् अंशम् हर्तान्यथा हृत-पुण्यः प्रजानाम् अरक्षिता कर-हारो ऽघम् अत्ति
śreyaḥ prajā-pālanam eva rājño yat sāmparāye sukṛtāt ṣaṣṭham aṃśam hartānyathā hṛta-puṇyaḥ prajānām arakṣitā kara-hāro 'gham atti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं द्विजाग्र्यानुमतानुवृत्त- धर्म-प्रधानो ऽन्यतमो ऽवितास्याः ह्रस्वेन कालेन गृहोपयातान् द्रष्टासि सिद्धान् अनुरक्त-लोकः
evaṃ dvijāgryānumatānuvṛtta- dharma-pradhāno 'nyatamo 'vitāsyāḥ hrasvena kālena gṛhopayātān draṣṭāsi siddhān anurakta-lokaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं च मत् कञ्चन मानवेन्द्र वृणीष्व ते ऽहं गुण-शील-यन्त्रितः नाहं मखैर् वै सुलभस् तपोभिर् योगेन वा यत् सम-चित्त-वर्ती
varaṃ ca mat kañcana mānavendra vṛṇīṣva te 'haṃ guṇa-śīla-yantritaḥ nāhaṃ makhair vai sulabhas tapobhir yogena vā yat sama-citta-vartī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच स इत्थं लोक-गुरुणा विष्वक्सेनेन विश्व-जित् अनुशासित आदेशं शिरसा जगृहे हरेः
maitreya uvāca sa itthaṃ loka-guruṇā viṣvaksenena viśva-jit anuśāsita ādeśaṃ śirasā jagṛhe hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशन्तं पादयोः प्रेम्णा व्रीडितं स्वेन कर्मणा शत-क्रतुं परिष्वज्य विद्वेषं विससर्ज ह
spṛśantaṃ pādayoḥ premṇā vrīḍitaṃ svena karmaṇā śata-kratuṃ pariṣvajya vidveṣaṃ visasarja ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् अथ विश्वात्मा पृथुनोपहृतार्हणः समुज्जिहानया भक्त्या गृहीत-चरणाम्बुजः
bhagavān atha viśvātmā pṛthunopahṛtārhaṇaḥ samujjihānayā bhaktyā gṛhīta-caraṇāmbujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्थानाभिमुखो ऽप्य् एनम् अनुग्रह-विलम्बितः पश्यन् पद्म-पलाशाक्षो न प्रतस्थे सुहृत् सताम्
prasthānābhimukho 'py enam anugraha-vilambitaḥ paśyan padma-palāśākṣo na pratasthe suhṛt satām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स आदि-राजो रचिताञ्जलिर् हरिं विलोकितुं नाशकद् अश्रु-लोचनः न किञ्चनोवाच स बाष्प-विक्लवो हृदोपगुह्यामुम् अधाद् अवस्थितः
sa ādi-rājo racitāñjalir hariṃ vilokituṃ nāśakad aśru-locanaḥ na kiñcanovāca sa bāṣpa-viklavo hṛdopaguhyāmum adhād avasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथावमृज्याश्रु-कला विलोकयन्न् अतृप्त-दृग्-गोचरम् आह पूरुषम् पदा स्पृशन्तं क्षितिम् अंस उन्नते विन्यस्त-हस्ताग्रम् उरङ्ग-विद्विषः
athāvamṛjyāśru-kalā vilokayann atṛpta-dṛg-gocaram āha pūruṣam padā spṛśantaṃ kṣitim aṃsa unnate vinyasta-hastāgram uraṅga-vidviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुर् उवाच वरान् विभो त्वद् वरदेश्वराद् बुधः कथं वृणीते गुण-विक्रियात्मनाम् ये नारकाणाम् अपि सन्ति देहिनां तान् ईश कैवल्य-पते वृणे न च
pṛthur uvāca varān vibho tvad varadeśvarād budhaḥ kathaṃ vṛṇīte guṇa-vikriyātmanām ye nārakāṇām api santi dehināṃ tān īśa kaivalya-pate vṛṇe na ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कामये नाथ तद् अप्य् अहं क्वचिन् न यत्र युष्मच्-चरणाम्बुजासवः महत्तमान्तर्-हृदयान् मुख-च्युतो विधत्स्व कर्णायुतम् एष मे वरः
na kāmaye nātha tad apy ahaṃ kvacin na yatra yuṣmac-caraṇāmbujāsavaḥ mahattamāntar-hṛdayān mukha-cyuto vidhatsva karṇāyutam eṣa me varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उत्तमश्लोक महन्-मुख-च्युतो भवत्-पदाम्भोज-सुधा कणानिलः स्मृतिं पुनर् विस्मृत-तत्त्व-वर्त्मनां कुयोगिनां नो वितरत्य् अलं वरैः
sa uttamaśloka mahan-mukha-cyuto bhavat-padāmbhoja-sudhā kaṇānilaḥ smṛtiṃ punar vismṛta-tattva-vartmanāṃ kuyogināṃ no vitaraty alaṃ varaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशः शिवं सुश्रव आर्य-सङ्गमे यदृच्छया चोपशृणोति ते सकृत् कथं गुण-ज्ञो विरमेद् विना पशुं श्रीर् यत् प्रवव्रे गुण-सङ्ग्रहेच्छया
yaśaḥ śivaṃ suśrava ārya-saṅgame yadṛcchayā copaśṛṇoti te sakṛt kathaṃ guṇa-jño viramed vinā paśuṃ śrīr yat pravavre guṇa-saṅgrahecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाभजे त्वाखिल-पूरुषोत्तमं गुणालयं पद्म-करेव लालसः अप्य् आवयोर् एक-पति-स्पृधोः कलिर् न स्यात् कृत-त्वच्-चरणैक-तानयोः
athābhaje tvākhila-pūruṣottamaṃ guṇālayaṃ padma-kareva lālasaḥ apy āvayor eka-pati-spṛdhoḥ kalir na syāt kṛta-tvac-caraṇaika-tānayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगज्-जनन्यां जगद्-ईश वैशसं स्याद् एव यत्-कर्मणि नः समीहितम् करोषि फल्ग्व् अप्य् उरु दीन-वत्सलः स्व एव धिष्ण्ये ऽभिरतस्य किं तया
jagaj-jananyāṃ jagad-īśa vaiśasaṃ syād eva yat-karmaṇi naḥ samīhitam karoṣi phalgv apy uru dīna-vatsalaḥ sva eva dhiṣṇye 'bhiratasya kiṃ tayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजन्त्य् अथ त्वाम् अत एव साधवो व्युदस्त-माया-गुण-विभ्रमोदयम् भवत्-पदानुस्मरणाद् ऋते सतां निमित्तम् अन्यद् भगवन् न विद्महे
bhajanty atha tvām ata eva sādhavo vyudasta-māyā-guṇa-vibhramodayam bhavat-padānusmaraṇād ṛte satāṃ nimittam anyad bhagavan na vidmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये गिरं ते जगतां विमोहिनीं वरं वृणीष्वेति भजन्तम् आत्थ यत् वाचा नु तन्त्या यदि ते जनो ऽसितः कथं पुनः कर्म करोति मोहितः
manye giraṃ te jagatāṃ vimohinīṃ varaṃ vṛṇīṣveti bhajantam āttha yat vācā nu tantyā yadi te jano 'sitaḥ kathaṃ punaḥ karma karoti mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वन्-माययाद्धा जन ईश खण्डितो यद् अन्यद् आशास्त ऋतात्मनो ऽबुधः यथा चरेद् बाल-हितं पिता स्वयं तथा त्वम् एवार्हसि नः समीहितुम्
tvan-māyayāddhā jana īśa khaṇḍito yad anyad āśāsta ṛtātmano 'budhaḥ yathā cared bāla-hitaṃ pitā svayaṃ tathā tvam evārhasi naḥ samīhitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इत्य् आदि-राजेन नुतः स विश्व-दृक् तम् आह राजन् मयि भक्तिर् अस्तु ते दिष्ट्येदृशी धीर् मयि ते कृता यया मायां मदीयां तरति स्म दुस्त्यजाम्
maitreya uvāca ity ādi-rājena nutaḥ sa viśva-dṛk tam āha rājan mayi bhaktir astu te diṣṭyedṛśī dhīr mayi te kṛtā yayā māyāṃ madīyāṃ tarati sma dustyajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्वं कुरु मयादिष्टम् अप्रमत्तः प्रजापते मद्-आदेश-करो लोकः सर्वत्राप्नोति शोभनम्
tat tvaṃ kuru mayādiṣṭam apramattaḥ prajāpate mad-ādeśa-karo lokaḥ sarvatrāpnoti śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच इति वैन्यस्य राजर्षेः प्रतिनन्द्यार्थवद् वचः पूजितो ऽनुगृहीत्वैनं गन्तुं चक्रे ऽच्युतो मतिम्
maitreya uvāca iti vainyasya rājarṣeḥ pratinandyārthavad vacaḥ pūjito 'nugṛhītvainaṃ gantuṃ cakre 'cyuto matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवर्षि-पितृ-गन्धर्व- सिद्ध-चारण-पन्नगाः किन्नराप्सरसो मर्त्याः खगा भूतान्य् अनेकशः
devarṣi-pitṛ-gandharva- siddha-cāraṇa-pannagāḥ kinnarāpsaraso martyāḥ khagā bhūtāny anekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञेश्वर-धिया राज्ञा वाग्-वित्ताञ्जलि-भक्तितः सभाजिता ययुः सर्वे वैकुण्ठानुगतास् ततः
yajñeśvara-dhiyā rājñā vāg-vittāñjali-bhaktitaḥ sabhājitā yayuḥ sarve vaikuṇṭhānugatās tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् अपि राजर्षेः सोपाध्यायस्य चाच्युतः हरन्न् इव मनो ऽमुष्य स्व-धाम प्रत्यपद्यत
bhagavān api rājarṣeḥ sopādhyāyasya cācyutaḥ harann iva mano 'muṣya sva-dhāma pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्टाय नमस्कृत्य नृपः सन्दर्शितात्मने अव्यक्ताय च देवानां देवाय स्व-पुरं ययौ
adṛṣṭāya namaskṛtya nṛpaḥ sandarśitātmane avyaktāya ca devānāṃ devāya sva-puraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.