Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.21
मैत्रेय उवाच मौक्तिकैः कुसुम-स्रग्भिर् दुकूलैः स्वर्ण-तोरणैः महा-सुरभिभिर् धूपैर् मण्डितं तत्र तत्र वै
maitreya uvāca mauktikaiḥ kusuma-sragbhir dukūlaiḥ svarṇa-toraṇaiḥ mahā-surabhibhir dhūpair maṇḍitaṃ tatra tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनागुरु-तोयार्द्र- रथ्या-चत्वर-मार्गवत् पुष्पाक्षत-फलैस् तोक्मैर् लाजैर् अर्चिर्भिर् अर्चितम्
candanāguru-toyārdra- rathyā-catvara-mārgavat puṣpākṣata-phalais tokmair lājair arcirbhir arcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवृन्दैः कदली-स्तम्भैः पूग-पोतैः परिष्कृतम् तरु-पल्लव-मालाभिः सर्वतः समलङ्कृतम्
savṛndaiḥ kadalī-stambhaiḥ pūga-potaiḥ pariṣkṛtam taru-pallava-mālābhiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजास् तं दीप-बलिभिः सम्भृताशेष-मङ्गलैः अभीयुर् मृष्ट-कन्याश् च मृष्ट-कुण्डल-मण्डिताः
prajās taṃ dīpa-balibhiḥ sambhṛtāśeṣa-maṅgalaiḥ abhīyur mṛṣṭa-kanyāś ca mṛṣṭa-kuṇḍala-maṇḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्ख-दुन्दुभि-घोषेण ब्रह्म-घोषेण चर्त्विजाम् विवेश भवनं वीरः स्तूयमानो गत-स्मयः
śaṅkha-dundubhi-ghoṣeṇa brahma-ghoṣeṇa cartvijām viveśa bhavanaṃ vīraḥ stūyamāno gata-smayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजितः पूजयाम् आस तत्र तत्र महा-यशाः पौराञ् जानपदांस् तांस् तान् प्रीतः प्रिय-वर-प्रदः
pūjitaḥ pūjayām āsa tatra tatra mahā-yaśāḥ paurāñ jānapadāṃs tāṃs tān prītaḥ priya-vara-pradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् आदीन्य् अनवद्य-चेष्टितः कर्माणि भूयांसि महान् महत्तमः कुर्वन् शशासावनि-मण्डलं यशः स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम्
sa evam ādīny anavadya-ceṣṭitaḥ karmāṇi bhūyāṃsi mahān mahattamaḥ kurvan śaśāsāvani-maṇḍalaṃ yaśaḥ sphītaṃ nidhāyāruruhe paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच तद् आदि-राजस्य यशो विजृम्भितं गुणैर् अशेषैर् गुणवत्-सभाजितम् क्षत्ता महा-भागवतः सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तम् अर्चयन्
sūta uvāca tad ādi-rājasya yaśo vijṛmbhitaṃ guṇair aśeṣair guṇavat-sabhājitam kṣattā mahā-bhāgavataḥ sadaspate kauṣāraviṃ prāha gṛṇantam arcayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच सो ऽभिषिक्तः पृथुर् विप्रैर् लब्धाशेष-सुरार्हणः बिभ्रत् स वैष्णवं तेजो बाह्वोर् याभ्यां दुदोह गाम्
vidura uvāca so 'bhiṣiktaḥ pṛthur viprair labdhāśeṣa-surārhaṇaḥ bibhrat sa vaiṣṇavaṃ tejo bāhvor yābhyāṃ dudoha gām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को न्व् अस्य कीर्तिं न शृणोत्य् अभिज्ञो यद्-विक्रमोच्छिष्टम् अशेष-भूपाः लोकाः स-पाला उपजीवन्ति कामम् अद्यापि तन् मे वद कर्म शुद्धम्
ko nv asya kīrtiṃ na śṛṇoty abhijño yad-vikramocchiṣṭam aśeṣa-bhūpāḥ lokāḥ sa-pālā upajīvanti kāmam adyāpi tan me vada karma śuddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच गङ्गा-यमुनयोर् नद्योर् अन्तरा क्षेत्रम् आवसन् आरब्धान् एव बुभुजे भोगान् पुण्य-जिहासया
maitreya uvāca gaṅgā-yamunayor nadyor antarā kṣetram āvasan ārabdhān eva bubhuje bhogān puṇya-jihāsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्रास्खलितादेशः सप्त-द्वीपैक-दण्ड-धृक् अन्यत्र ब्राह्मण-कुलाद् अन्यत्राच्युत-गोत्रतः
sarvatrāskhalitādeśaḥ sapta-dvīpaika-daṇḍa-dhṛk anyatra brāhmaṇa-kulād anyatrācyuta-gotrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदासीन् महा-सत्र- दीक्षा तत्र दिवौकसाम् समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम
ekadāsīn mahā-satra- dīkṣā tatra divaukasām samājo brahmarṣīṇāṃ ca rājarṣīṇāṃ ca sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अर्हत्सु सर्वेषु स्व्-अर्चितेषु यथार्हतः उत्थितः सदसो मध्ये ताराणाम् उडुराड् इव
tasminn arhatsu sarveṣu sv-arciteṣu yathārhataḥ utthitaḥ sadaso madhye tārāṇām uḍurāḍ iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रांशुः पीनायत-भुजो गौरः कञ्जारुणेक्षणः सुनासः सुमुखः सौम्यः पीनांसः सुद्विज-स्मितः
prāṃśuḥ pīnāyata-bhujo gauraḥ kañjāruṇekṣaṇaḥ sunāsaḥ sumukhaḥ saumyaḥ pīnāṃsaḥ sudvija-smitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यूढ-वक्षा बृहच्-छ्रोणिर् वलि-वल्गु-दलोदरः आवर्त-नाभिर् ओजस्वी काञ्चनोरुर् उदग्र-पात्
vyūḍha-vakṣā bṛhac-chroṇir vali-valgu-dalodaraḥ āvarta-nābhir ojasvī kāñcanorur udagra-pāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्म-वक्रासित-स्निग्ध- मूर्धजः कम्बु-कन्धरः महा-धने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च
sūkṣma-vakrāsita-snigdha- mūrdhajaḥ kambu-kandharaḥ mahā-dhane dukūlāgrye paridhāyopavīya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यञ्जिताशेष-गात्र-श्रीर् नियमे न्यस्त-भूषणः कृष्णाजिन-धरः श्रीमान् कुश-पाणिः कृतोचितः
vyañjitāśeṣa-gātra-śrīr niyame nyasta-bhūṣaṇaḥ kṛṣṇājina-dharaḥ śrīmān kuśa-pāṇiḥ kṛtocitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशिर-स्निग्ध-ताराक्षः समैक्षत समन्ततः ऊचिवान् इदम् उर्वीशः सदः संहर्षयन्न् इव
śiśira-snigdha-tārākṣaḥ samaikṣata samantataḥ ūcivān idam urvīśaḥ sadaḥ saṃharṣayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारु चित्र-पदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढम् अविक्लवम् सर्वेषाम् उपकारार्थं तदा अनुवदन्न् इव
cāru citra-padaṃ ślakṣṇaṃ mṛṣṭaṃ gūḍham aviklavam sarveṣām upakārārthaṃ tadā anuvadann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच सभ्याः शृणुत भद्रं वः साधवो य इहागताः सत्सु जिज्ञासुभिर् धर्मम् आवेद्यं स्व-मनीषितम्
rājovāca sabhyāḥ śṛṇuta bhadraṃ vaḥ sādhavo ya ihāgatāḥ satsu jijñāsubhir dharmam āvedyaṃ sva-manīṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं दण्ड-धरो राजा प्रजानाम् इह योजितः रक्षिता वृत्तिदः स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक्
ahaṃ daṇḍa-dharo rājā prajānām iha yojitaḥ rakṣitā vṛttidaḥ sveṣu setuṣu sthāpitā pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मे तद्-अनुष्ठानाद् यान् आहुर् ब्रह्म-वादिनः लोकाः स्युः काम-सन्दोहा यस्य तुष्यति दिष्ट-दृक्
tasya me tad-anuṣṭhānād yān āhur brahma-vādinaḥ lokāḥ syuḥ kāma-sandohā yasya tuṣyati diṣṭa-dṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य उद्धरेत् करं राजा प्रजा धर्मेष्व् अशिक्षयन् प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति सः
ya uddharet karaṃ rājā prajā dharmeṣv aśikṣayan prajānāṃ śamalaṃ bhuṅkte bhagaṃ ca svaṃ jahāti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् प्रजा भर्तृ-पिण्डार्थं स्वार्थम् एवानसूयवः कुरुताधोक्षज-धियस् तर्हि मे ऽनुग्रहः कृतः
tat prajā bhartṛ-piṇḍārthaṃ svārtham evānasūyavaḥ kurutādhokṣaja-dhiyas tarhi me 'nugrahaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं तद् अनुमोदध्वं पितृ-देवर्षयो ऽमलाः कर्तुः शास्तुर् अनुज्ञातुस् तुल्यं यत् प्रेत्य तत् फलम्
yūyaṃ tad anumodadhvaṃ pitṛ-devarṣayo 'malāḥ kartuḥ śāstur anujñātus tulyaṃ yat pretya tat phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति यज्ञ-पतिर् नाम केषाञ्चिद् अर्ह-सत्तमाः इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नावत्यः क्वचिद् भुवः
asti yajña-patir nāma keṣāñcid arha-sattamāḥ ihāmutra ca lakṣyante jyotsnāvatyaḥ kvacid bhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोर् उत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपतेः प्रियव्रतस्य राजर्षेर् अङ्गस्यास्मत्-पितुः पितुः
manor uttānapādasya dhruvasyāpi mahīpateḥ priyavratasya rājarṣer aṅgasyāsmat-pituḥ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशानाम् अथान्येषाम् अजस्य च भवस्य च प्रह्लादस्य बलेश् चापि कृत्यम् अस्ति गदाभृता
īdṛśānām athānyeṣām ajasya ca bhavasya ca prahlādasya baleś cāpi kṛtyam asti gadābhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौहित्रादीन् ऋते मृत्योः शोच्यान् धर्म-विमोहितान् वर्ग-स्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्य-हेतुना
dauhitrādīn ṛte mṛtyoḥ śocyān dharma-vimohitān varga-svargāpavargāṇāṃ prāyeṇaikātmya-hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्-पाद-सेवाभिरुचिस् तपस्विनाम् अशेष-जन्मोपचितं मलं धियः सद्यः क्षिणोत्य् अन्वहम् एधती सती यथा पदाङ्गुष्ठ-विनिःसृता सरित्
yat-pāda-sevābhirucis tapasvinām aśeṣa-janmopacitaṃ malaṃ dhiyaḥ sadyaḥ kṣiṇoty anvaham edhatī satī yathā padāṅguṣṭha-viniḥsṛtā sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिर्धुताशेष-मनो-मलः पुमान् असङ्ग-विज्ञान-विशेष-वीर्यवान् यद्-अङ्घ्रि-मूले कृत-केतनः पुनर् न संसृतिं क्लेश-वहां प्रपद्यते
vinirdhutāśeṣa-mano-malaḥ pumān asaṅga-vijñāna-viśeṣa-vīryavān yad-aṅghri-mūle kṛta-ketanaḥ punar na saṃsṛtiṃ kleśa-vahāṃ prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव यूयं भजतात्म-वृत्तिभिर् मनो-वचः-काय-गुणैः स्व-कर्मभिः अमायिनः काम-दुघाङ्घ्रि-पङ्कजं यथाधिकारावसितार्थ-सिद्धयः
tam eva yūyaṃ bhajatātma-vṛttibhir mano-vacaḥ-kāya-guṇaiḥ sva-karmabhiḥ amāyinaḥ kāma-dughāṅghri-paṅkajaṃ yathādhikārāvasitārtha-siddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाव् इहानेक-गुणो ऽगुणो ऽध्वरः पृथग्-विध-द्रव्य-गुण-क्रियोक्तिभिः सम्पद्यते ऽर्थाशय-लिङ्ग-नामभिर् विशुद्ध-विज्ञान-घनः स्वरूपतः
asāv ihāneka-guṇo 'guṇo 'dhvaraḥ pṛthag-vidha-dravya-guṇa-kriyoktibhiḥ sampadyate 'rthāśaya-liṅga-nāmabhir viśuddha-vijñāna-ghanaḥ svarūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधान-कालाशय-धर्म-सङ्ग्रहे शरीर एष प्रतिपद्य चेतनाम् क्रिया-फलत्वेन विभुर् विभाव्यते यथानलो दारुषु तद्-गुणात्मकः
pradhāna-kālāśaya-dharma-saṅgrahe śarīra eṣa pratipadya cetanām kriyā-phalatvena vibhur vibhāvyate yathānalo dāruṣu tad-guṇātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ममामी वितरन्त्य् अनुग्रहं हरिं गुरुं यज्ञ-भुजाम् अधीश्वरम् स्व-धर्म-योगेन यजन्ति मामका निरन्तरं क्षोणि-तले दृढ-व्रताः
aho mamāmī vitaranty anugrahaṃ hariṃ guruṃ yajña-bhujām adhīśvaram sva-dharma-yogena yajanti māmakā nirantaraṃ kṣoṇi-tale dṛḍha-vratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा जातु तेजः प्रभवेन् महर्द्धिभिस् तितिक्षया तपसा विद्यया च देदीप्यमाने ऽजित-देवतानां कुले स्वयं राज-कुलाद् द्विजानाम्
mā jātu tejaḥ prabhaven maharddhibhis titikṣayā tapasā vidyayā ca dedīpyamāne 'jita-devatānāṃ kule svayaṃ rāja-kulād dvijānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मण्य-देवः पुरुषः पुरातनो नित्यं हरिर् यच्-चरणाभिवन्दनात् अवाप लक्ष्मीम् अनपायिनीं यशो जगत्-पवित्रं च महत्तमाग्रणीः
brahmaṇya-devaḥ puruṣaḥ purātano nityaṃ harir yac-caraṇābhivandanāt avāpa lakṣmīm anapāyinīṃ yaśo jagat-pavitraṃ ca mahattamāgraṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्-सेवयाशेष-गुहाशयः स्व-राड् विप्र-प्रियस् तुष्यति कामम् ईश्वरः तद् एव तद्-धर्म-परैर् विनीतैः सर्वात्मना ब्रह्म-कुलं निषेव्यताम्
yat-sevayāśeṣa-guhāśayaḥ sva-rāḍ vipra-priyas tuṣyati kāmam īśvaraḥ tad eva tad-dharma-parair vinītaiḥ sarvātmanā brahma-kulaṃ niṣevyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमान् लभेतानतिवेलम् आत्मनः प्रसीदतो ऽत्यन्त-शमं स्वतः स्वयम् यन्-नित्य-सम्बन्ध-निषेवया ततः परं किम् अत्रास्ति मुखं हविर्-भुजाम्
pumān labhetānativelam ātmanaḥ prasīdato 'tyanta-śamaṃ svataḥ svayam yan-nitya-sambandha-niṣevayā tataḥ paraṃ kim atrāsti mukhaṃ havir-bhujām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्नात्य् अनन्तः खलु तत्त्व-कोविदैः श्रद्धा-हुतं यन्-मुख इज्य-नामभिः न वै तथा चेतनया बहिष्-कृते हुताशने पारमहंस्य-पर्यगुः
aśnāty anantaḥ khalu tattva-kovidaiḥ śraddhā-hutaṃ yan-mukha ijya-nāmabhiḥ na vai tathā cetanayā bahiṣ-kṛte hutāśane pāramahaṃsya-paryaguḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् ब्रह्म नित्यं विरजं सनातनं श्रद्धा-तपो-मङ्गल-मौन-संयमैः समाधिना बिभ्रति हार्थ-दृष्टये यत्रेदम् आदर्श इवावभासते
yad brahma nityaṃ virajaṃ sanātanaṃ śraddhā-tapo-maṅgala-mauna-saṃyamaiḥ samādhinā bibhrati hārtha-dṛṣṭaye yatredam ādarśa ivāvabhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अहं पाद-सरोज-रेणुम् आर्या वहेयाधि-किरीटम् आयुः यं नित्यदा बिभ्रत आशु पापं नश्यत्य् अमुं सर्व-गुणा भजन्ति
teṣām ahaṃ pāda-saroja-reṇum āryā vaheyādhi-kirīṭam āyuḥ yaṃ nityadā bibhrata āśu pāpaṃ naśyaty amuṃ sarva-guṇā bhajanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणायनं शील-धनं कृत-ज्ञं वृद्धाश्रयं संवृणते ऽनु सम्पदः प्रसीदतां ब्रह्म-कुलं गवां च जनार्दनः सानुचरश् च मह्यम्
guṇāyanaṃ śīla-dhanaṃ kṛta-jñaṃ vṛddhāśrayaṃ saṃvṛṇate 'nu sampadaḥ prasīdatāṃ brahma-kulaṃ gavāṃ ca janārdanaḥ sānucaraś ca mahyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेय उवाच
maitreya uvāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवाणं नृपतिं पितृ-देव-द्विजातयः तुष्टुवुर् हृष्ट-मनसः साधु-वादेन साधवः
iti bruvāṇaṃ nṛpatiṃ pitṛ-deva-dvijātayaḥ tuṣṭuvur hṛṣṭa-manasaḥ sādhu-vādena sādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रेण जयते लोकान् इति सत्यवती श्रुतिः ब्रह्म-दण्ड-हतः पापो यद् वेनो ऽत्यतरत् तमः
putreṇa jayate lokān iti satyavatī śrutiḥ brahma-daṇḍa-hataḥ pāpo yad veno 'tyatarat tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुश् चापि भगवन्-निन्दया तमः विविक्षुर् अत्यगात् सूनोः प्रह्लादस्यानुभावतः
hiraṇyakaśipuś cāpi bhagavan-nindayā tamaḥ vivikṣur atyagāt sūnoḥ prahlādasyānubhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर-वर्य पितः पृथ्व्याः समाः सञ्जीव शाश्वतीः यस्येदृश्य् अच्युते भक्तिः सर्व-लोकैक-भर्तरि
vīra-varya pitaḥ pṛthvyāḥ samāḥ sañjīva śāśvatīḥ yasyedṛśy acyute bhaktiḥ sarva-lokaika-bhartari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वयं ह्य् अद्य पवित्र-कीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्द-नाथाः य उत्तमश्लोकतमस्य विष्णोर् ब्रह्मण्य-देवस्य कथां व्यनक्ति
aho vayaṃ hy adya pavitra-kīrte tvayaiva nāthena mukunda-nāthāḥ ya uttamaślokatamasya viṣṇor brahmaṇya-devasya kathāṃ vyanakti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्यद्भुतम् इदं नाथ तवाजीव्यानुशासनम् प्रजानुरागो महतां प्रकृतिः करुणात्मनाम्
nātyadbhutam idaṃ nātha tavājīvyānuśāsanam prajānurāgo mahatāṃ prakṛtiḥ karuṇātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य नस् तमसः पारस् त्वयोपासादितः प्रभो भ्राम्यतां नष्ट-दृष्टीनां कर्मभिर् दैव-संज्ञितैः
adya nas tamasaḥ pāras tvayopāsāditaḥ prabho bhrāmyatāṃ naṣṭa-dṛṣṭīnāṃ karmabhir daiva-saṃjñitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो विवृद्ध-सत्त्वाय पुरुषाय महीयसे यो ब्रह्म क्षत्रम् आविश्य बिभर्तीदं स्व-तेजसा
namo vivṛddha-sattvāya puruṣāya mahīyase yo brahma kṣatram āviśya bibhartīdaṃ sva-tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.