Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.25
मैत्रेय उवाच इति सन्दिश्य भगवान् बार्हिषदैर् अभिपूजितः पश्यतां राज-पुत्राणां तत्रैवान्तर्दधे हरः
maitreya uvāca iti sandiśya bhagavān bārhiṣadair abhipūjitaḥ paśyatāṃ rāja-putrāṇāṃ tatraivāntardadhe haraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र-गीतं भगवतः स्तोत्रं सर्वे प्रचेतसः जपन्तस् ते तपस् तेपुर् वर्षाणाम् अयुतं जले
rudra-gītaṃ bhagavataḥ stotraṃ sarve pracetasaḥ japantas te tapas tepur varṣāṇām ayutaṃ jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचीनबर्हिषं क्षत्तः कर्मस्व् आसक्त-मानसम् नारदो ऽध्यात्म-तत्त्व-ज्ञः कृपालुः प्रत्यबोधयत्
prācīnabarhiṣaṃ kṣattaḥ karmasv āsakta-mānasam nārado 'dhyātma-tattva-jñaḥ kṛpāluḥ pratyabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयस् त्वं कतमद् राजन् कर्मणात्मन ईहसे दुःख-हानिः सुखावाप्तिः श्रेयस् तन् नेह चेष्यते
śreyas tvaṃ katamad rājan karmaṇātmana īhase duḥkha-hāniḥ sukhāvāptiḥ śreyas tan neha ceṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच न जानामि महा-भाग परं कर्मापविद्ध-धीः ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभिः
rājovāca na jānāmi mahā-bhāga paraṃ karmāpaviddha-dhīḥ brūhi me vimalaṃ jñānaṃ yena mucyeya karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहेषु कूट-धर्मेषु पुत्र-दार-धनार्थ-धीः न परं विन्दते मूढो भ्राम्यन् संसार-वर्त्मसु
gṛheṣu kūṭa-dharmeṣu putra-dāra-dhanārtha-dhīḥ na paraṃ vindate mūḍho bhrāmyan saṃsāra-vartmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच भो भोः प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाध्वरे संज्ञापिताञ् जीव-सङ्घान् निर्घृणेन सहस्रशः
nārada uvāca bho bhoḥ prajāpate rājan paśūn paśya tvayādhvare saṃjñāpitāñ jīva-saṅghān nirghṛṇena sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव सम्परेतम् अयः-कूटैश् छिन्दन्त्य् उत्थित-मन्यवः
ete tvāṃ sampratīkṣante smaranto vaiśasaṃ tava samparetam ayaḥ-kūṭaiś chindanty utthita-manyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र ते कथयिष्ये ऽमुम् इतिहासं पुरातनम् पुरञ्जनस्य चरितं निबोध गदतो मम
atra te kathayiṣye 'mum itihāsaṃ purātanam purañjanasya caritaṃ nibodha gadato mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत् पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्-छ्रवाः तस्याविज्ञात-नामासीत् सखाविज्ञात-चेष्टितः
āsīt purañjano nāma rājā rājan bṛhac-chravāḥ tasyāvijñāta-nāmāsīt sakhāvijñāta-ceṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽन्वेषमाणः शरणं बभ्राम पृथिवीं प्रभुः नानुरूपं यदाविन्दद् अभूत् स विमना इव
so 'nveṣamāṇaḥ śaraṇaṃ babhrāma pṛthivīṃ prabhuḥ nānurūpaṃ yadāvindad abhūt sa vimanā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न साधु मेने ताः सर्वा भूतले यावतीः पुरः कामान् कामयमानो ऽसौ तस्य तस्योपपत्तये
na sādhu mene tāḥ sarvā bhūtale yāvatīḥ puraḥ kāmān kāmayamāno 'sau tasya tasyopapattaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्व् अथ सानुषु ददर्श नवभिर् द्वार्भिः पुरं लक्षित-लक्षणाम्
sa ekadā himavato dakṣiṇeṣv atha sānuṣu dadarśa navabhir dvārbhiḥ puraṃ lakṣita-lakṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकारोपवनाट्टाल- परिखैर् अक्ष-तोरणैः स्वर्ण-रौप्यायसैः शृङ्गैः सङ्कुलां सर्वतो गृहैः
prākāropavanāṭṭāla- parikhair akṣa-toraṇaiḥ svarṇa-raupyāyasaiḥ śṛṅgaiḥ saṅkulāṃ sarvato gṛhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नील-स्फटिक-वैदूर्य- मुक्ता-मरकतारुणैः कॢप्त-हर्म्य-स्थलीं दीप्तां श्रिया भोगवतीम् इव
nīla-sphaṭika-vaidūrya- muktā-marakatāruṇaiḥ kḷpta-harmya-sthalīṃ dīptāṃ śriyā bhogavatīm iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभा-चत्वर-रथ्याभिर् आक्रीडायतनापणैः चैत्य-ध्वज-पताकाभिर् युक्तां विद्रुम-वेदिभिः
sabhā-catvara-rathyābhir ākrīḍāyatanāpaṇaiḥ caitya-dhvaja-patākābhir yuktāṃ vidruma-vedibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुर्यास् तु बाह्योपवने दिव्य-द्रुम-लताकुले नदद्-विहङ्गालि-कुल- कोलाहल-जलाशये
puryās tu bāhyopavane divya-druma-latākule nadad-vihaṅgāli-kula- kolāhala-jalāśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिम-निर्झर-विप्रुष्मत्- कुसुमाकर-वायुना चलत्-प्रवाल-विटप- नलिनी-तट-सम्पदि
hima-nirjhara-vipruṣmat- kusumākara-vāyunā calat-pravāla-viṭapa- nalinī-taṭa-sampadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानारण्य-मृग-व्रातैर् अनाबाधे मुनि-व्रतैः आहूतं मन्यते पान्थो यत्र कोकिल-कूजितैः
nānāraṇya-mṛga-vrātair anābādhe muni-vrataiḥ āhūtaṃ manyate pāntho yatra kokila-kūjitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदृच्छयागतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् भृत्यैर् दशभिर् आयान्तीम् एकैक-शत-नायकैः
yadṛcchayāgatāṃ tatra dadarśa pramadottamām bhṛtyair daśabhir āyāntīm ekaika-śata-nāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्च-शीर्षाहिना गुप्तां प्रतीहारेण सर्वतः अन्वेषमाणाम् ऋषभम् अप्रौढां काम-रूपिणीम्
añca-śīrṣāhinā guptāṃ pratīhāreṇa sarvataḥ anveṣamāṇām ṛṣabham aprauḍhāṃ kāma-rūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुनासां सुदतीं बालां सुकपोलां वराननाम् सम-विन्यस्त-कर्णाभ्यां बिभ्रतीं कुण्डल-श्रियम्
sunāsāṃ sudatīṃ bālāṃ sukapolāṃ varānanām sama-vinyasta-karṇābhyāṃ bibhratīṃ kuṇḍala-śriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिशङ्ग-नीवीं सुश्रोणीं श्यामां कनक-मेखलाम् पद्भ्यां क्वणद्भ्यां चलन्तीं नूपुरैर् देवताम् इव
piśaṅga-nīvīṃ suśroṇīṃ śyāmāṃ kanaka-mekhalām padbhyāṃ kvaṇadbhyāṃ calantīṃ nūpurair devatām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनौ व्यञ्जित-कैशोरौ सम-वृत्तौ निरन्तरौ वस्त्रान्तेन निगूहन्तीं व्रीडया गज-गामिनीम्
stanau vyañjita-kaiśorau sama-vṛttau nirantarau vastrāntena nigūhantīṃ vrīḍayā gaja-gāminīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् आह ललितं वीरः सव्रीड-स्मित-शोभनाम् स्निग्धेनापाङ्ग-पुङ्खेन स्पृष्टः प्रेमोद्भ्रमद्-भ्रुवा
tām āha lalitaṃ vīraḥ savrīḍa-smita-śobhanām snigdhenāpāṅga-puṅkhena spṛṣṭaḥ premodbhramad-bhruvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का त्वं कञ्ज-पलाशाक्षि कस्यासीह कुतः सति इमाम् उप पुरीं भीरु किं चिकीर्षसि शंस मे
kā tvaṃ kañja-palāśākṣi kasyāsīha kutaḥ sati imām upa purīṃ bhīru kiṃ cikīrṣasi śaṃsa me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क एते ऽनुपथा ये त एकादश महा-भटाः एता वा ललनाः सुभ्रु को ऽयं ते ऽहिः पुरः-सरः
ka ete 'nupathā ye ta ekādaśa mahā-bhaṭāḥ etā vā lalanāḥ subhru ko 'yaṃ te 'hiḥ puraḥ-saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं ह्रीर् भवान्य् अस्य् अथ वाग् रमा पतिं विचिन्वती किं मुनिवद् रहो वने त्वद्-अङ्घ्रि-कामाप्त-समस्त-कामं क्व पद्म-कोशः पतितः कराग्रात्
tvaṃ hrīr bhavāny asy atha vāg ramā patiṃ vicinvatī kiṃ munivad raho vane tvad-aṅghri-kāmāpta-samasta-kāmaṃ kva padma-kośaḥ patitaḥ karāgrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासां वरोर्व् अन्यतमा भुवि-स्पृक् पुरीम् इमां वीर-वरेण साकम् अर्हस्य् अलङ्कर्तुम् अदभ्र-कर्मणा लोकं परं श्रीर् इव यज्ञ-पुंसा
nāsāṃ varorv anyatamā bhuvi-spṛk purīm imāṃ vīra-vareṇa sākam arhasy alaṅkartum adabhra-karmaṇā lokaṃ paraṃ śrīr iva yajña-puṃsā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एष मापाङ्ग-विखण्डितेन्द्रियं सव्रीड-भाव-स्मित-विभ्रमद्-भ्रुवा त्वयोपसृष्टो भगवान् मनो-भवः प्रबाधते ऽथानुगृहाण शोभने
yad eṣa māpāṅga-vikhaṇḍitendriyaṃ savrīḍa-bhāva-smita-vibhramad-bhruvā tvayopasṛṣṭo bhagavān mano-bhavaḥ prabādhate 'thānugṛhāṇa śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वद्-आननं सुभ्रु सुतार-लोचनं व्यालम्बि-नीलालक-वृन्द-संवृतम् उन्नीय मे दर्शय वल्गु-वाचकं यद् व्रीडया नाभिमुखं शुचि-स्मिते
tvad-ānanaṃ subhru sutāra-locanaṃ vyālambi-nīlālaka-vṛnda-saṃvṛtam unnīya me darśaya valgu-vācakaṃ yad vrīḍayā nābhimukhaṃ śuci-smite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच इत्थं पुरञ्जनं नारी याचमानम् अधीरवत् अभ्यनन्दत तं वीरं हसन्ती वीर मोहिता
nārada uvāca itthaṃ purañjanaṃ nārī yācamānam adhīravat abhyanandata taṃ vīraṃ hasantī vīra mohitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विदाम वयं सम्यक् कर्तारं पुरुषर्षभ आत्मनश् च परस्यापि गोत्रं नाम च यत्-कृतम्
na vidāma vayaṃ samyak kartāraṃ puruṣarṣabha ātmanaś ca parasyāpi gotraṃ nāma ca yat-kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहाद्य सन्तम् आत्मानं विदाम न ततः परम् येनेयं निर्मिता वीर पुरी शरणम् आत्मनः
ihādya santam ātmānaṃ vidāma na tataḥ param yeneyaṃ nirmitā vīra purī śaraṇam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सखायः सख्यो मे नरा नार्यश् च मानद सुप्तायां मयि जागर्ति नागो ऽयं पालयन् पुरीम्
ete sakhāyaḥ sakhyo me narā nāryaś ca mānada suptāyāṃ mayi jāgarti nāgo 'yaṃ pālayan purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्यागतो ऽसि भद्रं ते ग्राम्यान् कामान् अभीप्ससे उद्वहिष्यामि तांस् ते ऽहं स्व-बन्धुभिर् अरिन्दम
diṣṭyāgato 'si bhadraṃ te grāmyān kāmān abhīpsase udvahiṣyāmi tāṃs te 'haṃ sva-bandhubhir arindama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां त्वम् अधितिष्ठस्व पुरीं नव-मुखीं विभो मयोपनीतान् गृह्णानः काम-भोगान् शतं समाः
imāṃ tvam adhitiṣṭhasva purīṃ nava-mukhīṃ vibho mayopanītān gṛhṇānaḥ kāma-bhogān śataṃ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कं नु त्वद्-अन्यं रमये ह्य् अरति-ज्ञम् अकोविदम् असम्परायाभिमुखम् अश्वस्तन-विदं पशुम्
kaṃ nu tvad-anyaṃ ramaye hy arati-jñam akovidam asamparāyābhimukham aśvastana-vidaṃ paśum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो ह्य् अत्रार्थ-कामौ च प्रजानन्दो ऽमृतं यशः लोका विशोका विरजा यान् न केवलिनो विदुः
dharmo hy atrārtha-kāmau ca prajānando 'mṛtaṃ yaśaḥ lokā viśokā virajā yān na kevalino viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृ-देवर्षि-मर्त्यानां भूतानाम् आत्मनश् च ह क्षेम्यं वदन्ति शरणं भवे ऽस्मिन् यद् गृहाश्रमः
pitṛ-devarṣi-martyānāṃ bhūtānām ātmanaś ca ha kṣemyaṃ vadanti śaraṇaṃ bhave 'smin yad gṛhāśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का नाम वीर विख्यातं वदान्यं प्रिय-दर्शनम् न वृणीत प्रियं प्राप्तं मादृशी त्वादृशं पतिम्
kā nāma vīra vikhyātaṃ vadānyaṃ priya-darśanam na vṛṇīta priyaṃ prāptaṃ mādṛśī tvādṛśaṃ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्या मनस् ते भुवि भोगि-भोगयोः स्त्रिया न सज्जेद् भुजयोर् महा-भुज यो ऽनाथ-वर्गाधिम् अलं घृणोद्धत- स्मितावलोकेन चरत्य् अपोहितुम्
kasyā manas te bhuvi bhogi-bhogayoḥ striyā na sajjed bhujayor mahā-bhuja yo 'nātha-vargādhim alaṃ ghṛṇoddhata- smitāvalokena caraty apohitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच इति तौ दम्-पती तत्र समुद्य समयं मिथः तां प्रविश्य पुरीं राजन् मुमुदाते शतं समाः
nārada uvāca iti tau dam-patī tatra samudya samayaṃ mithaḥ tāṃ praviśya purīṃ rājan mumudāte śataṃ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपगीयमानो ललितं तत्र तत्र च गायकैः क्रीडन् परिवृतः स्त्रीभिर् ह्रदिनीम् आविशच् छुचौ
upagīyamāno lalitaṃ tatra tatra ca gāyakaiḥ krīḍan parivṛtaḥ strībhir hradinīm āviśac chucau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तोपरि कृता द्वारः पुरस् तस्यास् तु द्वे अधः पृथग्-विषय-गत्य्-अर्थं तस्यां यः कश्चनेश्वरः
saptopari kṛtā dvāraḥ puras tasyās tu dve adhaḥ pṛthag-viṣaya-gaty-arthaṃ tasyāṃ yaḥ kaścaneśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च द्वारस् तु पौरस्त्या दक्षिणैका तथोत्तरा पश्चिमे द्वे अमूषां ते नामानि नृप वर्णये
pañca dvāras tu paurastyā dakṣiṇaikā tathottarā paścime dve amūṣāṃ te nāmāni nṛpa varṇaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खद्योताविर्मुखी च प्राग् द्वाराव् एकत्र निर्मिते विभ्राजितं जनपदं याति ताभ्यां द्युमत्-सखः
khadyotāvirmukhī ca prāg dvārāv ekatra nirmite vibhrājitaṃ janapadaṃ yāti tābhyāṃ dyumat-sakhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नलिनी नालिनी च प्राग् द्वाराव् एकत्र निर्मिते अवधूत-सखस् ताभ्यां विषयं याति सौरभम्
nalinī nālinī ca prāg dvārāv ekatra nirmite avadhūta-sakhas tābhyāṃ viṣayaṃ yāti saurabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्या नाम पुरस्ताद् द्वास् तयापण-बहूदनौ विषयौ याति पुर-राड् रसज्ञ-विपणान्वितः
mukhyā nāma purastād dvās tayāpaṇa-bahūdanau viṣayau yāti pura-rāḍ rasajña-vipaṇānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृहूर् नृप पुर्या द्वार् दक्षिणेन पुरञ्जनः राष्ट्रं दक्षिण-पञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः
pitṛhūr nṛpa puryā dvār dakṣiṇena purañjanaḥ rāṣṭraṃ dakṣiṇa-pañcālaṃ yāti śrutadharānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवहूर् नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जनः राष्ट्रम् उत्तर-पञ्चालं याति श्रुतधरान्वितः
devahūr nāma puryā dvā uttareṇa purañjanaḥ rāṣṭram uttara-pañcālaṃ yāti śrutadharānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसुरी नाम पश्चाद् द्वास् तया याति पुरञ्जनः ग्रामकं नाम विषयं दुर्मदेन समन्वितः
āsurī nāma paścād dvās tayā yāti purañjanaḥ grāmakaṃ nāma viṣayaṃ durmadena samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरृतिर् नाम पश्चाद् द्वास् तया याति पुरञ्जनः वैशसं नाम विषयं लुब्धकेन समन्वितः
nirṛtir nāma paścād dvās tayā yāti purañjanaḥ vaiśasaṃ nāma viṣayaṃ lubdhakena samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धाव् अमीषां पौराणां निर्वाक्-पेशस्कृताव् उभौ अक्षण्वताम् अधिपतिस् ताभ्यां याति करोति च
andhāv amīṣāṃ paurāṇāṃ nirvāk-peśaskṛtāv ubhau akṣaṇvatām adhipatis tābhyāṃ yāti karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यर्ह्य् अन्तःपुर-गतो विषूचीन-समन्वितः मोहं प्रसादं हर्षं वा याति जायात्मजोद्भवम्
sa yarhy antaḥpura-gato viṣūcīna-samanvitaḥ mohaṃ prasādaṃ harṣaṃ vā yāti jāyātmajodbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कर्मसु संसक्तः कामात्मा वञ्चितो ऽबुधः महिषी यद् यद् ईहेत तत् तद् एवान्ववर्तत
evaṃ karmasu saṃsaktaḥ kāmātmā vañcito 'budhaḥ mahiṣī yad yad īheta tat tad evānvavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचित् पिबन्त्यां पिबति मदिरां मद-विह्वलः अश्नन्त्यां क्वचिद् अश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति
kvacit pibantyāṃ pibati madirāṃ mada-vihvalaḥ aśnantyāṃ kvacid aśnāti jakṣatyāṃ saha jakṣiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् क्वचिद् धसन्त्यां हसति जल्पन्त्याम् अनु जल्पति
kvacid gāyati gāyantyāṃ rudatyāṃ rudati kvacit kvacid dhasantyāṃ hasati jalpantyām anu jalpati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्याम् अनु तिष्ठति अनु शेते शयानायाम् अन्वास्ते क्वचिद् आसतीम्
kvacid dhāvati dhāvantyāṃ tiṣṭhantyām anu tiṣṭhati anu śete śayānāyām anvāste kvacid āsatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिच् छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्याम् अनु पश्यति क्वचिज् जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित्
kvacic chṛṇoti śṛṇvantyāṃ paśyantyām anu paśyati kvacij jighrati jighrantyāṃ spṛśantyāṃ spṛśati kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिच् च शोचतीं जायाम् अनु शोचति दीनवत् अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदिताम् अनु मोदते
kvacic ca śocatīṃ jāyām anu śocati dīnavat anu hṛṣyati hṛṣyantyāṃ muditām anu modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रलब्धो महिष्यैवं सर्व-प्रकृति-वञ्चितः नेच्छन्न् अनुकरोत्य् अज्ञः क्लैब्यात् क्रीडा-मृगो यथा
vipralabdho mahiṣyaivaṃ sarva-prakṛti-vañcitaḥ necchann anukaroty ajñaḥ klaibyāt krīḍā-mṛgo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.