Library·Bhāgavata Purāṇa·4·4.28
नारद उवाच सैनिका भय-नाम्नो ये बर्हिष्मन् दिष्ट-कारिणः प्रज्वार-काल-कन्याभ्यां विचेरुर् अवनीम् इमाम्
nārada uvāca sainikā bhaya-nāmno ye barhiṣman diṣṭa-kāriṇaḥ prajvāra-kāla-kanyābhyāṃ vicerur avanīm imām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त एकदा तु रभसा पुरञ्जन-पुरीं नृप रुरुधुर् भौम-भोगाढ्यां जरत्-पन्नग-पालिताम्
ta ekadā tu rabhasā purañjana-purīṃ nṛpa rurudhur bhauma-bhogāḍhyāṃ jarat-pannaga-pālitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काल-कन्यापि बुभुजे पुरञ्जन-पुरं बलात् ययाभिभूतः पुरुषः सद्यो निःसारताम् इयात्
kāla-kanyāpi bubhuje purañjana-puraṃ balāt yayābhibhūtaḥ puruṣaḥ sadyo niḥsāratām iyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोपभुज्यमानां वै यवनाः सर्वतो-दिशम् द्वार्भिः प्रविश्य सुभृशं प्रार्दयन् सकलां पुरीम्
tayopabhujyamānāṃ vai yavanāḥ sarvato-diśam dvārbhiḥ praviśya subhṛśaṃ prārdayan sakalāṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां प्रपीड्यमानायाम् अभिमानी पुरञ्जनः अवापोरु-विधांस् तापान् कुटुम्बी ममताकुलः
tasyāṃ prapīḍyamānāyām abhimānī purañjanaḥ avāporu-vidhāṃs tāpān kuṭumbī mamatākulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्योपगूढो नष्ट-श्रीः कृपणो विषयात्मकः नष्ट-प्रज्ञो हृतैश्वर्यो गन्धर्व-यवनैर् बलात्
kanyopagūḍho naṣṭa-śrīḥ kṛpaṇo viṣayātmakaḥ naṣṭa-prajño hṛtaiśvaryo gandharva-yavanair balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशीर्णां स्व-पुरीं वीक्ष्य प्रतिकूलान् अनादृतान् पुत्रान् पौत्रानुगामात्यान् जायां च गत-सौहृदाम्
viśīrṇāṃ sva-purīṃ vīkṣya pratikūlān anādṛtān putrān pautrānugāmātyān jāyāṃ ca gata-sauhṛdām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं कन्यया ग्रस्तं पञ्चालान् अरि-दूषितान् दुरन्त-चिन्ताम् आपन्नो न लेभे तत्-प्रतिक्रियाम्
ātmānaṃ kanyayā grastaṃ pañcālān ari-dūṣitān duranta-cintām āpanno na lebhe tat-pratikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामान् अभिलषन् दीनो यात-यामांश् च कन्यया विगतात्म-गति-स्नेहः पुत्र-दारांश् च लालयन्
kāmān abhilaṣan dīno yāta-yāmāṃś ca kanyayā vigatātma-gati-snehaḥ putra-dārāṃś ca lālayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्व-यवनाक्रान्तां काल-कन्योपमर्दिताम् हातुं प्रचक्रमे राजा तां पुरीम् अनिकामतः
gandharva-yavanākrāntāṃ kāla-kanyopamarditām hātuṃ pracakrame rājā tāṃ purīm anikāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भय-नाम्नो ऽग्रजो भ्राता प्रज्वारः प्रत्युपस्थितः ददाह तां पुरीं कृत्स्नां भ्रातुः प्रिय-चिकीर्षया
bhaya-nāmno 'grajo bhrātā prajvāraḥ pratyupasthitaḥ dadāha tāṃ purīṃ kṛtsnāṃ bhrātuḥ priya-cikīrṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां सन्दह्यमानायां सपौरः सपरिच्छदः कौटुम्बिकः कुटुम्बिन्या उपातप्यत सान्वयः
tasyāṃ sandahyamānāyāṃ sapauraḥ saparicchadaḥ kauṭumbikaḥ kuṭumbinyā upātapyata sānvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवनोपरुद्धायतनो ग्रस्तायां काल-कन्यया पुर्यां प्रज्वार-संसृष्टः पुर-पालो ऽन्वतप्यत
yavanoparuddhāyatano grastāyāṃ kāla-kanyayā puryāṃ prajvāra-saṃsṛṣṭaḥ pura-pālo 'nvatapyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शेके सो ऽवितुं तत्र पुरु-कृच्छ्रोरु-वेपथुः गन्तुम् ऐच्छत् ततो वृक्ष- कोटराद् इव सानलात्
na śeke so 'vituṃ tatra puru-kṛcchroru-vepathuḥ gantum aicchat tato vṛkṣa- koṭarād iva sānalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिथिलावयवो यर्हि गन्धर्वैर् हृत-पौरुषः यवनैर् अरिभी राजन्न् उपरुद्धो रुरोद ह
śithilāvayavo yarhi gandharvair hṛta-pauruṣaḥ yavanair aribhī rājann uparuddho ruroda ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुहितॄः पुत्र-पौत्रांश् च जामि-जामातृ-पार्षदान् स्वत्वावशिष्टं यत् किञ्चिद् गृह-कोश-परिच्छदम्
duhitṝḥ putra-pautrāṃś ca jāmi-jāmātṛ-pārṣadān svatvāvaśiṣṭaṃ yat kiñcid gṛha-kośa-paricchadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ममेति स्वीकृत्य गृहेषु कुमतिर् गृही दध्यौ प्रमदया दीनो विप्रयोग उपस्थिते
ahaṃ mameti svīkṛtya gṛheṣu kumatir gṛhī dadhyau pramadayā dīno viprayoga upasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकान्तरं गतवति मय्य् अनाथा कुटुम्बिनी वर्तिष्यते कथं त्व् एषा बालकान् अनुशोचती
lokāntaraṃ gatavati mayy anāthā kuṭumbinī vartiṣyate kathaṃ tv eṣā bālakān anuśocatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मय्य् अनाशिते भुङ्क्ते नास्नाते स्नाति मत्-परा मयि रुष्टे सुसन्त्रस्ता भर्त्सिते यत-वाग् भयात्
na mayy anāśite bhuṅkte nāsnāte snāti mat-parā mayi ruṣṭe susantrastā bhartsite yata-vāg bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबोधयति माविज्ञं व्युषिते शोक-कर्शिता वर्त्मैतद् गृह-मेधीयं वीर-सूर् अपि नेष्यति
prabodhayati māvijñaṃ vyuṣite śoka-karśitā vartmaitad gṛha-medhīyaṃ vīra-sūr api neṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नु दारका दीना दारकीर् वापरायणाः वर्तिष्यन्ते मयि गते भिन्न-नाव इवोदधौ
kathaṃ nu dārakā dīnā dārakīr vāparāyaṇāḥ vartiṣyante mayi gate bhinna-nāva ivodadhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृपणया बुद्ध्या शोचन्तम् अतद्-अर्हणम् ग्रहीतुं कृत-धीर् एनं भय-नामाभ्यपद्यत
evaṃ kṛpaṇayā buddhyā śocantam atad-arhaṇam grahītuṃ kṛta-dhīr enaṃ bhaya-nāmābhyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशुवद् यवनैर् एष नीयमानः स्वकं क्षयम् अन्वद्रवन्न् अनुपथाः शोचन्तो भृशम् आतुराः
paśuvad yavanair eṣa nīyamānaḥ svakaṃ kṣayam anvadravann anupathāḥ śocanto bhṛśam āturāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरीं विहायोपगत उपरुद्धो भुजङ्गमः यदा तम् एवानु पुरी विशीर्णा प्रकृतिं गता
purīṃ vihāyopagata uparuddho bhujaṅgamaḥ yadā tam evānu purī viśīrṇā prakṛtiṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकृष्यमाणः प्रसभं यवनेन बलीयसा नाविन्दत् तमसाविष्टः सखायं सुहृदं पुरः
vikṛṣyamāṇaḥ prasabhaṃ yavanena balīyasā nāvindat tamasāviṣṭaḥ sakhāyaṃ suhṛdaṃ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं यज्ञ-पशवो ऽनेन संज्ञप्ता ये ऽदयालुना कुठारैश् चिच्छिदुः क्रुद्धाः स्मरन्तो ऽमीवम् अस्य तत्
taṃ yajña-paśavo 'nena saṃjñaptā ye 'dayālunā kuṭhāraiś cicchiduḥ kruddhāḥ smaranto 'mīvam asya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्त-पारे तमसि मग्नो नष्ट-स्मृतिः समाः शाश्वतीर् अनुभूयार्तिं प्रमदा-सङ्ग-दूषितः
ananta-pāre tamasi magno naṣṭa-smṛtiḥ samāḥ śāśvatīr anubhūyārtiṃ pramadā-saṅga-dūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् एव मनसा गृह्णन् बभूव प्रमदोत्तमा अनन्तरं विदर्भस्य राज-सिंहस्य वेश्मनि
tām eva manasā gṛhṇan babhūva pramadottamā anantaraṃ vidarbhasya rāja-siṃhasya veśmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपयेमे वीर्य-पणां वैदर्भीं मलयध्वजः युधि निर्जित्य राजन्यान् पाण्ड्यः पर-पुरञ्जयः
upayeme vīrya-paṇāṃ vaidarbhīṃ malayadhvajaḥ yudhi nirjitya rājanyān pāṇḍyaḥ para-purañjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां स जनयां चक्र आत्मजाम् असितेक्षणाम् यवीयसः सप्त सुतान् सप्त द्रविड-भूभृतः
tasyāṃ sa janayāṃ cakra ātmajām asitekṣaṇām yavīyasaḥ sapta sutān sapta draviḍa-bhūbhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्याभवत् तेषां राजन्न् अर्बुदम् अर्बुदम् भोक्ष्यते यद्-वंश-धरैर् मही मन्वन्तरं परम्
ekaikasyābhavat teṣāṃ rājann arbudam arbudam bhokṣyate yad-vaṃśa-dharair mahī manvantaraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्यः प्राग् दुहितरम् उपयेमे धृत-व्रताम् यस्यां दृढच्युतो जात इध्मवाहात्मजो मुनिः
agastyaḥ prāg duhitaram upayeme dhṛta-vratām yasyāṃ dṛḍhacyuto jāta idhmavāhātmajo muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभज्य तनयेभ्यः क्ष्मां राजर्षिर् मलयध्वजः आरिराधयिषुः कृष्णं स जगाम कुलाचलम्
vibhajya tanayebhyaḥ kṣmāṃ rājarṣir malayadhvajaḥ ārirādhayiṣuḥ kṛṣṇaṃ sa jagāma kulācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हित्वा गृहान् सुतान् भोगान् वैदर्भी मदिरेक्षणा अन्वधावत पाण्ड्येशं ज्योत्स्नेव रजनी-करम्
hitvā gṛhān sutān bhogān vaidarbhī madirekṣaṇā anvadhāvata pāṇḍyeśaṃ jyotsneva rajanī-karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र चन्द्रवसा नाम ताम्रपर्णी वटोदका तत्-पुण्य-सलिलैर् नित्यम् उभयत्रात्मनो मृजन्
tatra candravasā nāma tāmraparṇī vaṭodakā tat-puṇya-salilair nityam ubhayatrātmano mṛjan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्दाष्टिभिर् मूल-फलैः पुष्प-पर्णैस् तृणोदकैः वर्तमानः शनैर् गात्र- कर्शनं तप आस्थितः
kandāṣṭibhir mūla-phalaiḥ puṣpa-parṇais tṛṇodakaiḥ vartamānaḥ śanair gātra- karśanaṃ tapa āsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतोष्ण-वात-वर्षाणि क्षुत्-पिपासे प्रियाप्रिये सुख-दुःखे इति द्वन्द्वान्य् अजयत् सम-दर्शनः
śītoṣṇa-vāta-varṣāṇi kṣut-pipāse priyāpriye sukha-duḥkhe iti dvandvāny ajayat sama-darśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा विद्यया पक्व- कषायो नियमैर् यमैः युयुजे ब्रह्मण्य् आत्मानं विजिताक्षानिलाशयः
tapasā vidyayā pakva- kaṣāyo niyamair yamaiḥ yuyuje brahmaṇy ātmānaṃ vijitākṣānilāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्ते स्थाणुर् इवैकत्र दिव्यं वर्ष-शतं स्थिरः वासुदेवे भगवति नान्यद् वेदोद्वहन् रतिम्
āste sthāṇur ivaikatra divyaṃ varṣa-śataṃ sthiraḥ vāsudeve bhagavati nānyad vedodvahan ratim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स व्यापकतयात्मानं व्यतिरिक्ततयात्मनि विद्वान् स्वप्न इवामर्श- साक्षिणं विरराम ह
sa vyāpakatayātmānaṃ vyatiriktatayātmani vidvān svapna ivāmarśa- sākṣiṇaṃ virarāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षाद् भगवतोक्तेन गुरुणा हरिणा नृप विशुद्ध-ज्ञान-दीपेन स्फुरता विश्वतो-मुखम्
sākṣād bhagavatoktena guruṇā hariṇā nṛpa viśuddha-jñāna-dīpena sphuratā viśvato-mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परे ब्रह्मणि चात्मानं परं ब्रह्म तथात्मनि वीक्षमाणो विहायेक्षाम् अस्माद् उपरराम ह
pare brahmaṇi cātmānaṃ paraṃ brahma tathātmani vīkṣamāṇo vihāyekṣām asmād upararāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिं परम-धर्म-ज्ञं वैदर्भी मलयध्वजम् प्रेम्णा पर्यचरद् धित्वा भोगान् सा पति-देवता
patiṃ parama-dharma-jñaṃ vaidarbhī malayadhvajam premṇā paryacarad dhitvā bhogān sā pati-devatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चीर-वासा व्रत-क्षामा वेणी-भूत-शिरोरुहा बभाव् उप पतिं शान्ता शिखा शान्तम् इवानलम्
cīra-vāsā vrata-kṣāmā veṇī-bhūta-śiroruhā babhāv upa patiṃ śāntā śikhā śāntam ivānalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजानती प्रियतमं यदोपरतम् अङ्गना सुस्थिरासनम् आसाद्य यथा-पूर्वम् उपाचरत्
ajānatī priyatamaṃ yadoparatam aṅganā susthirāsanam āsādya yathā-pūrvam upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा नोपलभेताङ्घ्राव् ऊष्माणं पत्युर् अर्चती आसीत् संविग्न-हृदया यूथ-भ्रष्टा मृगी यथा
yadā nopalabhetāṅghrāv ūṣmāṇaṃ patyur arcatī āsīt saṃvigna-hṛdayā yūtha-bhraṣṭā mṛgī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं शोचती दीनम् अबन्धुं विक्लवाश्रुभिः स्तनाव् आसिच्य विपिने सुस्वरं प्ररुरोद सा
ātmānaṃ śocatī dīnam abandhuṃ viklavāśrubhiḥ stanāv āsicya vipine susvaraṃ praruroda sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे इमाम् उदधि-मेखलाम् दस्युभ्यः क्षत्र-बन्धुभ्यो बिभ्यतीं पातुम् अर्हसि
uttiṣṭhottiṣṭha rājarṣe imām udadhi-mekhalām dasyubhyaḥ kṣatra-bandhubhyo bibhyatīṃ pātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विलपन्ती बाला विपिने ऽनुगता पतिम् पतिता पादयोर् भर्तू रुदत्य् अश्रूण्य् अवर्तयत्
evaṃ vilapantī bālā vipine 'nugatā patim patitā pādayor bhartū rudaty aśrūṇy avartayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चितिं दारुमयीं चित्वा तस्यां पत्युः कलेवरम् आदीप्य चानुमरणे विलपन्ती मनो दधे
citiṃ dārumayīṃ citvā tasyāṃ patyuḥ kalevaram ādīpya cānumaraṇe vilapantī mano dadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पूर्वतरः कश्चित् सखा ब्राह्मण आत्मवान् सान्त्वयन् वल्गुना साम्ना ताम् आह रुदतीं प्रभो
tatra pūrvataraḥ kaścit sakhā brāhmaṇa ātmavān sāntvayan valgunā sāmnā tām āha rudatīṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच का त्वं कस्यासि को वायं शयानो यस्य शोचसि जानासि किं सखायं मां येनाग्रे विचचर्थ ह
brāhmaṇa uvāca kā tvaṃ kasyāsi ko vāyaṃ śayāno yasya śocasi jānāsi kiṃ sakhāyaṃ māṃ yenāgre vicacartha ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि स्मरसि चात्मानम् अविज्ञात-सखं सखे हित्वा मां पदम् अन्विच्छन् भौम-भोग-रतो गतः
api smarasi cātmānam avijñāta-sakhaṃ sakhe hitvā māṃ padam anvicchan bhauma-bhoga-rato gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसाव् अहं च त्वं चार्य सखायौ मानसायनौ अभूताम् अन्तरा वौकः सहस्र-परिवत्सरान्
haṃsāv ahaṃ ca tvaṃ cārya sakhāyau mānasāyanau abhūtām antarā vaukaḥ sahasra-parivatsarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं विहाय मां बन्धो गतो ग्राम्य-मतिर् महीम् विचरन् पदम् अद्राक्षीः कयाचिन् निर्मितं स्त्रिया
sa tvaṃ vihāya māṃ bandho gato grāmya-matir mahīm vicaran padam adrākṣīḥ kayācin nirmitaṃ striyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चारामं नव-द्वारम् एक-पालं त्रि-कोष्ठकम् षट्-कुलं पञ्च-विपणं पञ्च-प्रकृति स्त्री-धवम्
pañcārāmaṃ nava-dvāram eka-pālaṃ tri-koṣṭhakam ṣaṭ-kulaṃ pañca-vipaṇaṃ pañca-prakṛti strī-dhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चेन्द्रियार्था आरामा द्वारः प्राणा नव प्रभो तेजो-ऽब्-अन्नानि कोष्ठानि कुलम् इन्द्रिय-सङ्ग्रहः
pañcendriyārthā ārāmā dvāraḥ prāṇā nava prabho tejo-'b-annāni koṣṭhāni kulam indriya-saṅgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपणस् तु क्रिया-शक्तिर् भूत-प्रकृतिर् अव्यया शक्त्य्-अधीशः पुमांस् त्व् अत्र प्रविष्टो नावबुध्यते
vipaṇas tu kriyā-śaktir bhūta-prakṛtir avyayā śakty-adhīśaḥ pumāṃs tv atra praviṣṭo nāvabudhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् त्वं रामया स्पृष्टो रममाणो ऽश्रुत-स्मृतिः तत्-सङ्गाद् ईदृशीं प्राप्तो दशां पापीयसीं प्रभो
tasmiṃs tvaṃ rāmayā spṛṣṭo ramamāṇo 'śruta-smṛtiḥ tat-saṅgād īdṛśīṃ prāpto daśāṃ pāpīyasīṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्वं विदर्भ-दुहिता नायं वीरः सुहृत् तव न पतिस् त्वं पुरञ्जन्या रुद्धो नव-मुखे यया
na tvaṃ vidarbha-duhitā nāyaṃ vīraḥ suhṛt tava na patis tvaṃ purañjanyā ruddho nava-mukhe yayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माया ह्य् एषा मया सृष्टा यत् पुमांसं स्त्रियं सतीम् मन्यसे नोभयं यद् वै हंसौ पश्यावयोर् गतिम्
māyā hy eṣā mayā sṛṣṭā yat pumāṃsaṃ striyaṃ satīm manyase nobhayaṃ yad vai haṃsau paśyāvayor gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं भवान् न चान्यस् त्वं त्वम् एवाहं विचक्ष्व भोः न नौ पश्यन्ति कवयश् छिद्रं जातु मनाग् अपि
ahaṃ bhavān na cānyas tvaṃ tvam evāhaṃ vicakṣva bhoḥ na nau paśyanti kavayaś chidraṃ jātu manāg api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पुरुष आत्मानम् एकम् आदर्श-चक्षुषोः द्विधाभूतम् अवेक्षेत तथैवान्तरम् आवयोः
yathā puruṣa ātmānam ekam ādarśa-cakṣuṣoḥ dvidhābhūtam avekṣeta tathaivāntaram āvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स मानसो हंसो हंसेन प्रतिबोधितः स्व-स्थस् तद्-व्यभिचारेण नष्टाम् आप पुनः स्मृतिम्
evaṃ sa mānaso haṃso haṃsena pratibodhitaḥ sva-sthas tad-vyabhicāreṇa naṣṭām āpa punaḥ smṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बर्हिष्मन्न् एतद् अध्यात्मं पारोक्ष्येण प्रदर्शितम् यत् परोक्ष-प्रियो देवो भगवान् विश्व-भावनः
barhiṣmann etad adhyātmaṃ pārokṣyeṇa pradarśitam yat parokṣa-priyo devo bhagavān viśva-bhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.