Library·Bhāgavata Purāṇa·6·6.14
श्रीपरीक्षिदुवाच रजस्तमःस्वभावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मनः नारायणे भगवति कथमासीद्दृढा मतिः
śrīparīkṣiduvāca rajastamaḥsvabhāvasya brahman vṛtrasya pāpmanaḥ nārāyaṇe bhagavati kathamāsīddṛḍhā matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां शुद्धसत्त्वानामृषीणां चामलात्मनाम् भक्तिर्मुकुन्दचरणे न प्रायेणोपजायते
devānāṃ śuddhasattvānāmṛṣīṇāṃ cāmalātmanām bhaktirmukundacaraṇe na prāyeṇopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजोभिः समसङ्ख्याताः पार्थिवैरिह जन्तवः तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादयः
rajobhiḥ samasaṅkhyātāḥ pārthivairiha jantavaḥ teṣāṃ ye kecanehante śreyo vai manujādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायो मुमुक्षवस्तेषां केचनैव द्विजोत्तम मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन् मुच्येत सिध्यति
prāyo mumukṣavasteṣāṃ kecanaiva dvijottama mumukṣūṇāṃ sahasreṣu kaścin mucyeta sidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायणः सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने
muktānāmapi siddhānāṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ sudurlabhaḥ praśāntātmā koṭiṣvapi mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्रस्तु स कथं पापः सर्वलोकोपतापनः इत्थं दृढमतिः कृष्ण आसीत् सङ्ग्राम उल्बणे
vṛtrastu sa kathaṃ pāpaḥ sarvalokopatāpanaḥ itthaṃ dṛḍhamatiḥ kṛṣṇa āsīt saṅgrāma ulbaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र नः संशयो भूयाञ् छ्रोतुं कौतूहलं प्रभो यः पौरुषेण समरे सहस्राक्षमतोषयत्
atra naḥ saṃśayo bhūyāñ chrotuṃ kautūhalaṃ prabho yaḥ pauruṣeṇa samare sahasrākṣamatoṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीसूत उवाच परीक्षितो ऽथ सम्प्रश्नं भगवान् बादरायणिः निशम्य श्रद्दधानस्य प्रतिनन्द्य वचो ऽब्रवीत्
śrīsūta uvāca parīkṣito 'tha sampraśnaṃ bhagavān bādarāyaṇiḥ niśamya śraddadhānasya pratinandya vaco 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीशुक उवाच शृणुष्वावहितो राजन्नितिहासमिमं यथा श्रुतं द्वैपायनमुखान् नारदाद्देवलादपि
śrīśuka uvāca śṛṇuṣvāvahito rājannitihāsamimaṃ yathā śrutaṃ dvaipāyanamukhān nāradāddevalādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीद्राजा सार्वभौमः शूरसेनेषु वै नृप चित्रकेतुरिति ख्यातो यस्यासीत् कामधुङ् मही
āsīdrājā sārvabhaumaḥ śūraseneṣu vai nṛpa citraketuriti khyāto yasyāsīt kāmadhuṅ mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्यासहस्राणां सहस्राणि दशाभवन् सान्तानिकश्चापि नृपो न लेभे तासु सन्ततिम्
tasya bhāryāsahasrāṇāṃ sahasrāṇi daśābhavan sāntānikaścāpi nṛpo na lebhe tāsu santatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपौदार्यवयोजन्म विद्यैश्वर्यश्रियादिभिः सम्पन्नस्य गुणैः सर्वैश्चिन्ता बन्ध्यापतेरभूत्
rūpaudāryavayojanma vidyaiśvaryaśriyādibhiḥ sampannasya guṇaiḥ sarvaiścintā bandhyāpaterabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य सम्पदः सर्वा महिष्यो वामलोचनाः सार्वभौमस्य भूश्चेयमभवन् प्रीतिहेतवः
na tasya sampadaḥ sarvā mahiṣyo vāmalocanāḥ sārvabhaumasya bhūśceyamabhavan prītihetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैकदा तु भवनमङ्गिरा भगवान् ऋषिः लोकान् अनुचरन्नेतान् उपागच्छद्यदृच्छया
tasyaikadā tu bhavanamaṅgirā bhagavān ṛṣiḥ lokān anucarannetān upāgacchadyadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पूजयित्वा विधिवत् प्रत्युत्थानार्हणादिभिः कृतातिथ्यमुपासीदत् सुखासीनं समाहितः
taṃ pūjayitvā vidhivat pratyutthānārhaṇādibhiḥ kṛtātithyamupāsīdat sukhāsīnaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महर्षिस्तमुपासीनं प्रश्रयावनतं क्षितौ प्रतिपूज्य महाराज समाभाष्येदमब्रवीत्
maharṣistamupāsīnaṃ praśrayāvanataṃ kṣitau pratipūjya mahārāja samābhāṣyedamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गिरा उवाच अपि ते ऽनामयं स्वस्ति प्रकृतीनां तथात्मनः यथा प्रकृतिभिर्गुप्तः पुमान् राजा च सप्तभिः
aṅgirā uvāca api te 'nāmayaṃ svasti prakṛtīnāṃ tathātmanaḥ yathā prakṛtibhirguptaḥ pumān rājā ca saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं प्रकृतिष्वद्धा निधाय श्रेय आप्नुयात् राज्ञा तथा प्रकृतयो नरदेवाहिताधयः
ātmānaṃ prakṛtiṣvaddhā nidhāya śreya āpnuyāt rājñā tathā prakṛtayo naradevāhitādhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि दाराः प्रजामात्या भृत्याः श्रेण्यो ऽथ मन्त्रिणः पौरा जानपदा भूपा आत्मजा वशवर्तिनः
api dārāḥ prajāmātyā bhṛtyāḥ śreṇyo 'tha mantriṇaḥ paurā jānapadā bhūpā ātmajā vaśavartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यात्मानुवशश्चेत् स्यात् सर्वे तद्वशगा इमे लोकाः सपाला यच्छन्ति सर्वे बलिमतन्द्रिताः
yasyātmānuvaśaścet syāt sarve tadvaśagā ime lokāḥ sapālā yacchanti sarve balimatandritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनः प्रीयते नात्मा परतः स्वत एव वा लक्षये ऽलब्धकामं त्वां चिन्तया शबलं मुखम्
ātmanaḥ prīyate nātmā parataḥ svata eva vā lakṣaye 'labdhakāmaṃ tvāṃ cintayā śabalaṃ mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विकल्पितो राजन् विदुषा मुनिनापि सः प्रश्रयावनतो ऽभ्याह प्रजाकामस्ततो मुनिम्
evaṃ vikalpito rājan viduṣā munināpi saḥ praśrayāvanato 'bhyāha prajākāmastato munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रकेतुरुवाच भगवन् किं न विदितं तपोज्ञानसमाधिभिः योगिनां ध्वस्तपापानां बहिरन्तः शरीरिषु
citraketuruvāca bhagavan kiṃ na viditaṃ tapojñānasamādhibhiḥ yogināṃ dhvastapāpānāṃ bahirantaḥ śarīriṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि पृच्छतो ब्रूयां ब्रह्मन्नात्मनि चिन्तितम् भवतो विदुषश्चापि चोदितस्त्वदनुज्ञया
tathāpi pṛcchato brūyāṃ brahmannātmani cintitam bhavato viduṣaścāpi coditastvadanujñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकपालैरपि प्रार्थ्याः साम्राज्यैश्वर्यसम्पदः न नन्दयन्त्य् अप्रजं मां क्षुत्तृट्काममिवापरे
lokapālairapi prārthyāḥ sāmrājyaiśvaryasampadaḥ na nandayanty aprajaṃ māṃ kṣuttṛṭkāmamivāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पाहि महाभाग पूर्वैः सह गतं तमः यथा तरेम दुष्पारं प्रजया तद्विधेहि नः
tataḥ pāhi mahābhāga pūrvaiḥ saha gataṃ tamaḥ yathā tarema duṣpāraṃ prajayā tadvidhehi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीशुक उवाच इत्य् अर्थितः स भगवान् कृपालुर्ब्रह्मणः सुतः श्रपयित्वा चरुं त्वाष्ट्रं त्वष्टारमयजद्विभुः
śrīśuka uvāca ity arthitaḥ sa bhagavān kṛpālurbrahmaṇaḥ sutaḥ śrapayitvā caruṃ tvāṣṭraṃ tvaṣṭāramayajadvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठा श्रेष्ठा च या राज्ञो महिषीणां च भारत नाम्ना कृतद्युतिस्तस्यै यज्ञोच्छिष्टमदाद्द्विजः
jyeṣṭhā śreṣṭhā ca yā rājño mahiṣīṇāṃ ca bhārata nāmnā kṛtadyutistasyai yajñocchiṣṭamadāddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाह नृपतिं राजन् भवितैकस्तवात्मजः हर्षशोकप्रदस्तुभ्यमिति ब्रह्मसुतो ययौ
athāha nṛpatiṃ rājan bhavitaikastavātmajaḥ harṣaśokapradastubhyamiti brahmasuto yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि तत्प्राशनादेव चित्रकेतोरधारयत् गर्भं कृतद्युतिर्देवी कृत्तिकाग्नेरिवात्मजम्
sāpi tatprāśanādeva citraketoradhārayat garbhaṃ kṛtadyutirdevī kṛttikāgnerivātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या अनुदिनं गर्भः शुक्लपक्ष इवोडुपः ववृधे शूरसेनेश तेजसा शनकैर्नृप
tasyā anudinaṃ garbhaḥ śuklapakṣa ivoḍupaḥ vavṛdhe śūraseneśa tejasā śanakairnṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ काल उपावृत्ते कुमारः समजायत जनयन् शूरसेनानां शृण्वतां परमां मुदम्
atha kāla upāvṛtte kumāraḥ samajāyata janayan śūrasenānāṃ śṛṇvatāṃ paramāṃ mudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृष्टो राजा कुमारस्य स्नातः शुचिरलङ्कृतः वाचयित्वाशिषो विप्रैः कारयामास जातकम्
hṛṣṭo rājā kumārasya snātaḥ śuciralaṅkṛtaḥ vācayitvāśiṣo vipraiḥ kārayāmāsa jātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यो हिरण्यं रजतं वासांस्य् आभरणानि च ग्रामान् हयान् गजान् प्रादाद्धेनूनामर्बुदानि षट्
tebhyo hiraṇyaṃ rajataṃ vāsāṃsy ābharaṇāni ca grāmān hayān gajān prādāddhenūnāmarbudāni ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववर्ष कामान् अन्येषां पर्जन्य इव देहिनाम् धन्यं यशस्यमायुष्यं कुमारस्य महामनाः
vavarṣa kāmān anyeṣāṃ parjanya iva dehinām dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ kumārasya mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृच्छ्रलब्धे ऽथ राजर्षेस्तनये ऽनुदिनं पितुः यथा निःस्वस्य कृच्छ्राप्ते धने स्नेहो ऽन्ववर्धत
kṛcchralabdhe 'tha rājarṣestanaye 'nudinaṃ pituḥ yathā niḥsvasya kṛcchrāpte dhane sneho 'nvavardhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुस्त्वतितरां पुत्रे स्नेहो मोहसमुद्भवः कृतद्युतेः सपत्नीनां प्रजाकामज्वरो ऽभवत्
mātustvatitarāṃ putre sneho mohasamudbhavaḥ kṛtadyuteḥ sapatnīnāṃ prajākāmajvaro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रकेतोरतिप्रीतिर्यथा दारे प्रजावति न तथान्येषु सञ्जज्ञे बालं लालयतो ऽन्वहम्
citraketoratiprītiryathā dāre prajāvati na tathānyeṣu sañjajñe bālaṃ lālayato 'nvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः पर्यतप्यन्नात्मानं गर्हयन्त्यो ऽभ्यसूयया आनपत्येन दुःखेन राज्ञश्चानादरेण च
tāḥ paryatapyannātmānaṃ garhayantyo 'bhyasūyayā ānapatyena duḥkhena rājñaścānādareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिग् अप्रजां स्त्रियं पापां पत्युश्चागृहसम्मताम् सुप्रजाभिः सपत्नीभिर्दासीमिव तिरस्कृताम्
dhig aprajāṃ striyaṃ pāpāṃ patyuścāgṛhasammatām suprajābhiḥ sapatnībhirdāsīmiva tiraskṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासीनां को नु सन्तापः स्वामिनः परिचर्यया अभीक्ष्णं लब्धमानानां दास्या दासीव दुर्भगाः
dāsīnāṃ ko nu santāpaḥ svāminaḥ paricaryayā abhīkṣṇaṃ labdhamānānāṃ dāsyā dāsīva durbhagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सन्दह्यमानानां सपत्न्याः पुत्रसम्पदा राज्ञो ऽसम्मतवृत्तीनां विद्वेषो बलवान् अभूत्
evaṃ sandahyamānānāṃ sapatnyāḥ putrasampadā rājño 'sammatavṛttīnāṃ vidveṣo balavān abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्वेषनष्टमतयः स्त्रियो दारुणचेतसः गरं ददुः कुमाराय दुर्मर्षा नृपतिं प्रति
vidveṣanaṣṭamatayaḥ striyo dāruṇacetasaḥ garaṃ daduḥ kumārāya durmarṣā nṛpatiṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतद्युतिरजानन्ती सपत्नीनामघं महत् सुप्त एवेति सञ्चिन्त्य निरीक्ष्य व्यचरद्गृहे
kṛtadyutirajānantī sapatnīnāmaghaṃ mahat supta eveti sañcintya nirīkṣya vyacaradgṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानं सुचिरं बालमुपधार्य मनीषिणी पुत्रमानय मे भद्रे इति धात्रीमचोदयत्
śayānaṃ suciraṃ bālamupadhārya manīṣiṇī putramānaya me bhadre iti dhātrīmacodayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा शयानमुपव्रज्य दृष्ट्वा चोत्तारलोचनम् प्राणेन्द्रियात्मभिस्त्यक्तं हतास्मीत्य् अपतद्भुवि
sā śayānamupavrajya dṛṣṭvā cottāralocanam prāṇendriyātmabhistyaktaṃ hatāsmīty apatadbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्तदाकर्ण्य भृशातुरं स्वरं घ्नन्त्याः कराभ्यामुर उच्चकैरपि प्रविश्य राज्ञी त्वरयात्मजान्तिकं ददर्श बालं सहसा मृतं सुतम्
tasyāstadākarṇya bhṛśāturaṃ svaraṃ ghnantyāḥ karābhyāmura uccakairapi praviśya rājñī tvarayātmajāntikaṃ dadarśa bālaṃ sahasā mṛtaṃ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात भूमौ परिवृद्धया शुचा मुमोह विभ्रष्टशिरोरुहाम्बरा
papāta bhūmau parivṛddhayā śucā mumoha vibhraṣṭaśiroruhāmbarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नृपान्तःपुरवर्तिनो जना नराश्च नार्यश्च निशम्य रोदनम् आगत्य तुल्यव्यसनाः सुदुःखितास् ताश्च व्यलीकं रुरुदुः कृतागसः
tato nṛpāntaḥpuravartino janā narāśca nāryaśca niśamya rodanam āgatya tulyavyasanāḥ suduḥkhitās tāśca vyalīkaṃ ruruduḥ kṛtāgasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टदृष्टिः प्रपतन् स्खलन् पथि स्नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितो ऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृतः
śrutvā mṛtaṃ putramalakṣitāntakaṃ vinaṣṭadṛṣṭiḥ prapatan skhalan pathi snehānubandhaidhitayā śucā bhṛśaṃ vimūrcchito 'nuprakṛtirdvijairvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बरः दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम्
papāta bālasya sa pādamūle mṛtasya visrastaśiroruhāmbaraḥ dīrghaṃ śvasan bāṣpakaloparodhato niruddhakaṇṭho na śaśāka bhāṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिं निरीक्ष्योरुशुचार्पितं तदा मृतं च बालं सुतमेकसन्ततिम् जनस्य राज्ञी प्रकृतेश्च हृद्रुजं सती दधाना विललाप चित्रधा
patiṃ nirīkṣyoruśucārpitaṃ tadā mṛtaṃ ca bālaṃ sutamekasantatim janasya rājñī prakṛteśca hṛdrujaṃ satī dadhānā vilalāpa citradhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनद्वयं कुङ्कुमपङ्कमण्डितं निषिञ्चती साञ्जनबाष्पबिन्दुभिः विकीर्य केशान् विगलत्स्रजः सुतं शुशोच चित्रं कुररीव सुस्वरम्
stanadvayaṃ kuṅkumapaṅkamaṇḍitaṃ niṣiñcatī sāñjanabāṣpabindubhiḥ vikīrya keśān vigalatsrajaḥ sutaṃ śuśoca citraṃ kurarīva susvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे परे नु जीवत्य् अपरस्य या मृतिर् विपर्ययश्चेत् त्वमसि ध्रुवः परः
aho vidhātastvamatīva bāliśo yastvātmasṛṣṭyapratirūpamīhase pare nu jīvaty aparasya yā mṛtir viparyayaścet tvamasi dhruvaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनोः शरीरिणामस्तु तदात्मकर्मभिः यः स्नेहपाशो निजसर्गवृद्धये स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि
na hi kramaścediha mṛtyujanmanoḥ śarīriṇāmastu tadātmakarmabhiḥ yaḥ snehapāśo nijasargavṛddhaye svayaṃ kṛtaste tamimaṃ vivṛścasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तात नार्हसि च मां कृपणामनाथां त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् अञ्जस्तरेम भवताप्रजदुस्तरं यद् ध्वान्तं न याह्य् अकरुणेन यमेन दूरम्
tvaṃ tāta nārhasi ca māṃ kṛpaṇāmanāthāṃ tyaktuṃ vicakṣva pitaraṃ tava śokataptam añjastarema bhavatāprajadustaraṃ yad dhvāntaṃ na yāhy akaruṇena yamena dūram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्यास् त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् सुप्तश्चिरं ह्य् अशनया च भवान् परीतो भुङ्क्ष्व स्तनं पिब शुचो हर नः स्वकानाम्
uttiṣṭha tāta ta ime śiśavo vayasyās tvāmāhvayanti nṛpanandana saṃvihartum suptaściraṃ hy aśanayā ca bhavān parīto bhuṅkṣva stanaṃ piba śuco hara naḥ svakānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं तनूज ददृशे हतमङ्गला ते मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् किं वा गतो ऽस्य् अपुनरन्वयमन्यलोकं नीतो ऽघृणेन न शृणोमि कला गिरस्ते
nāhaṃ tanūja dadṛśe hatamaṅgalā te mugdhasmitaṃ muditavīkṣaṇamānanābjam kiṃ vā gato 'sy apunaranvayamanyalokaṃ nīto 'ghṛṇena na śṛṇomi kalā giraste
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीशुक उवाच विलपन्त्या मृतं पुत्रमिति चित्रविलापनैः चित्रकेतुर्भृशं तप्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह
śrīśuka uvāca vilapantyā mṛtaṃ putramiti citravilāpanaiḥ citraketurbhṛśaṃ tapto muktakaṇṭho ruroda ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्विलपतोः सर्वे दम्पत्योस्तदनुव्रताः रुरुदुः स्म नरा नार्यः सर्वमासीदचेतनम्
tayorvilapatoḥ sarve dampatyostadanuvratāḥ ruruduḥ sma narā nāryaḥ sarvamāsīdacetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कश्मलमापन्नं नष्टसंज्ञमनायकम् ज्ञात्वाङ्गिरा नाम ऋषिराजगाम सनारदः
evaṃ kaśmalamāpannaṃ naṣṭasaṃjñamanāyakam jñātvāṅgirā nāma ṛṣirājagāma sanāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.