Bhāgavata Purāṇa 6.2

श्रीबादरायणिरुवाच एवं ते भगवद्दूता यमदूताभिभाषितम् उपधार्याथ तान् राजन् प्रत्याहुर्नयकोविदाः

śrībādarāyaṇiruvāca evaṃ te bhagavaddūtā yamadūtābhibhāṣitam upadhāryātha tān rājan pratyāhurnayakovidāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीविष्णुदूता ऊचुः अहो कष्टं धर्मदृशामधर्मः स्पृशते सभाम् यत्रादण्ड्येष्वपापेषु दण्डो यैर्ध्रियते वृथा

śrīviṣṇudūtā ūcuḥ aho kaṣṭaṃ dharmadṛśāmadharmaḥ spṛśate sabhām yatrādaṇḍyeṣvapāpeṣu daṇḍo yairdhriyate vṛthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजानां पितरो ये च शास्तारः साधवः समाः यदि स्यात् तेषु वैषम्यं कं यान्ति शरणं प्रजाः

prajānāṃ pitaro ye ca śāstāraḥ sādhavaḥ samāḥ yadi syāt teṣu vaiṣamyaṃ kaṃ yānti śaraṇaṃ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यदाचरति श्रेयान् इतरस्तत् तदीहते स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

yadyadācarati śreyān itarastat tadīhate sa yat pramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याङ्के शिर आधाय लोकः स्वपिति निर्वृतः स्वयं धर्ममधर्मं वा न हि वेद यथा पशुः

yasyāṅke śira ādhāya lokaḥ svapiti nirvṛtaḥ svayaṃ dharmamadharmaṃ vā na hi veda yathā paśuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कथं न्यर्पितात्मानं कृतमैत्रमचेतनम् विस्रम्भणीयो भूतानां सघृणो दोग्धुमर्हति

sa kathaṃ nyarpitātmānaṃ kṛtamaitramacetanam visrambhaṇīyo bhūtānāṃ saghṛṇo dogdhumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं हि कृतनिर्वेशो जन्मकोट्यंहसामपि यद्व्याजहार विवशो नाम स्वस्त्ययनं हरेः

ayaṃ hi kṛtanirveśo janmakoṭyaṃhasāmapi yadvyājahāra vivaśo nāma svastyayanaṃ hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेनैव ह्य् अघोनो ऽस्य कृतं स्यादघनिष्कृतम् यदा नारायणायेति जगाद चतुरक्षरम्

etenaiva hy aghono 'sya kṛtaṃ syādaghaniṣkṛtam yadā nārāyaṇāyeti jagāda caturakṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तेनः सुरापो मित्रध्रुग् ब्रह्महा गुरुतल्पगः स्त्रीराजपितृगोहन्ता ये च पातकिनो ऽपरे

stenaḥ surāpo mitradhrug brahmahā gurutalpagaḥ strīrājapitṛgohantā ye ca pātakino 'pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामप्य् अघवतामिदमेव सुनिष्कृतम् नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः

sarveṣāmapy aghavatāmidameva suniṣkṛtam nāmavyāharaṇaṃ viṣṇoryatastadviṣayā matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न निष्कृतैरुदितैर्ब्रह्मवादिभिस् तथा विशुद्ध्यत्य् अघवान् व्रतादिभिः यथा हरेर्नामपदैरुदाहृतैस् तदुत्तमश्लोकगुणोपलम्भकम्

na niṣkṛtairuditairbrahmavādibhis tathā viśuddhyaty aghavān vratādibhiḥ yathā harernāmapadairudāhṛtais taduttamaślokaguṇopalambhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैकान्तिकं तद्धि कृते ऽपि निष्कृते मनः पुनर्धावति चेदसत्पथे तत् कर्मनिर्हारमभीप्सतां हरेर् गुणानुवादः खलु सत्त्वभावनः

naikāntikaṃ taddhi kṛte 'pi niṣkṛte manaḥ punardhāvati cedasatpathe tat karmanirhāramabhīpsatāṃ harer guṇānuvādaḥ khalu sattvabhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं मापनयत कृताशेषाघनिष्कृतम् यदसौ भगवन्नाम म्रियमाणः समग्रहीत्

athainaṃ māpanayata kṛtāśeṣāghaniṣkṛtam yadasau bhagavannāma mriyamāṇaḥ samagrahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा वैकुण्ठनामग्रहणमशेषाघहरं विदुः

sāṅketyaṃ pārihāsyaṃ vā stobhaṃ helanameva vā vaikuṇṭhanāmagrahaṇamaśeṣāghaharaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितः स्खलितो भग्नः सन्दष्टस्तप्त आहतः हरिरित्य् अवशेनाह पुमान् नार्हति यातनाः

patitaḥ skhalito bhagnaḥ sandaṣṭastapta āhataḥ haririty avaśenāha pumān nārhati yātanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां च लघूनां च गुरूणि च लघूनि च प्रायश्चित्तानि पापानां ज्ञात्वोक्तानि महर्षिभिः

gurūṇāṃ ca laghūnāṃ ca gurūṇi ca laghūni ca prāyaścittāni pāpānāṃ jñātvoktāni maharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस्तान्य् अघानि पूयन्ते तपोदानव्रतादिभिः नाधर्मजं तद्धृदयं तदपीशाङ्घ्रिसेवया

taistāny aghāni pūyante tapodānavratādibhiḥ nādharmajaṃ taddhṛdayaṃ tadapīśāṅghrisevayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानादथवा ज्ञानादुत्तमश्लोकनाम यत् सङ्कीर्तितमघं पुंसो दहेदेधो यथानलः

ajñānādathavā jñānāduttamaślokanāma yat saṅkīrtitamaghaṃ puṃso dahededho yathānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथागदं वीर्यतममुपयुक्तं यदृच्छया अजानतो ऽप्य् आत्मगुणं कुर्यान् मन्त्रो ऽप्य् उदाहृतः

yathāgadaṃ vīryatamamupayuktaṃ yadṛcchayā ajānato 'py ātmaguṇaṃ kuryān mantro 'py udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच त एवं सुविनिर्णीय धर्मं भागवतं नृप तं याम्यपाशान् निर्मुच्य विप्रं मृत्योरमूमुचन्

śrīśuka uvāca ta evaṃ suvinirṇīya dharmaṃ bhāgavataṃ nṛpa taṃ yāmyapāśān nirmucya vipraṃ mṛtyoramūmucan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रत्युदिता याम्या दूता यात्वा यमान्तिकम् यमराज्ञे यथा सर्वमाचचक्षुररिन्दम

iti pratyuditā yāmyā dūtā yātvā yamāntikam yamarājñe yathā sarvamācacakṣurarindama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजः पाशाद्विनिर्मुक्तो गतभीः प्रकृतिं गतः ववन्दे शिरसा विष्णोः किङ्करान् दर्शनोत्सवः

dvijaḥ pāśādvinirmukto gatabhīḥ prakṛtiṃ gataḥ vavande śirasā viṣṇoḥ kiṅkarān darśanotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विवक्षुमभिप्रेत्य महापुरुषकिङ्कराः सहसा पश्यतस्तस्य तत्रान्तर्दधिरे ऽनघ

taṃ vivakṣumabhipretya mahāpuruṣakiṅkarāḥ sahasā paśyatastasya tatrāntardadhire 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजामिलो ऽप्य् अथाकर्ण्य दूतानां यमकृष्णयोः धर्मं भागवतं शुद्धं त्रैवेद्यं च गुणाश्रयम्

ajāmilo 'py athākarṇya dūtānāṃ yamakṛṣṇayoḥ dharmaṃ bhāgavataṃ śuddhaṃ traivedyaṃ ca guṇāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तिमान् भगवत्य् आशु माहात्म्यश्रवणाद्धरेः अनुतापो महान् आसीत् स्मरतो ऽशुभमात्मनः

bhaktimān bhagavaty āśu māhātmyaśravaṇāddhareḥ anutāpo mahān āsīt smarato 'śubhamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो मे परमं कष्टमभूदविजितात्मनः येन विप्लावितं ब्रह्म वृषल्यां जायतात्मना

aho me paramaṃ kaṣṭamabhūdavijitātmanaḥ yena viplāvitaṃ brahma vṛṣalyāṃ jāyatātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिङ् मां विगर्हितं सद्भिर्दुष्कृतं कुलकज्जलम् हित्वा बालां सतीं यो ऽहं सुरापीमसतीमगाम्

dhiṅ māṃ vigarhitaṃ sadbhirduṣkṛtaṃ kulakajjalam hitvā bālāṃ satīṃ yo 'haṃ surāpīmasatīmagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धावनाथौ पितरौ नान्यबन्धू तपस्विनौ अहो मयाधुना त्यक्तावकृतज्ञेन नीचवत्

vṛddhāvanāthau pitarau nānyabandhū tapasvinau aho mayādhunā tyaktāvakṛtajñena nīcavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं व्यक्तं पतिष्यामि नरके भृशदारुणे धर्मघ्नाः कामिनो यत्र विन्दन्ति यमयातनाः

so 'haṃ vyaktaṃ patiṣyāmi narake bhṛśadāruṇe dharmaghnāḥ kāmino yatra vindanti yamayātanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमिदं स्वप्न आहो स्वित् साक्षाद्दृष्टमिहाद्भुतम् क्व याता अद्य ते ये मां व्यकर्षन् पाशपाणयः

kimidaṃ svapna āho svit sākṣāddṛṣṭamihādbhutam kva yātā adya te ye māṃ vyakarṣan pāśapāṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ते क्व गताः सिद्धाश्चत्वारश्चारुदर्शनाः व्यामोचयन् नीयमानं बद्ध्वा पाशैरधो भुवः

atha te kva gatāḥ siddhāścatvāraścārudarśanāḥ vyāmocayan nīyamānaṃ baddhvā pāśairadho bhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापि मे दुर्भगस्य विबुधोत्तमदर्शने भवितव्यं मङ्गलेन येनात्मा मे प्रसीदति

athāpi me durbhagasya vibudhottamadarśane bhavitavyaṃ maṅgalena yenātmā me prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा म्रियमाणस्य नाशुचेर्वृषलीपतेः वैकुण्ठनामग्रहणं जिह्वा वक्तुमिहार्हति

anyathā mriyamāṇasya nāśucervṛṣalīpateḥ vaikuṇṭhanāmagrahaṇaṃ jihvā vaktumihārhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व चाहं कितवः पापो ब्रह्मघ्नो निरपत्रपः क्व च नारायणेत्य् एतद्भगवन्नाम मङ्गलम्

kva cāhaṃ kitavaḥ pāpo brahmaghno nirapatrapaḥ kva ca nārāyaṇety etadbhagavannāma maṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं तथा यतिष्यामि यतचित्तेन्द्रियानिलः यथा न भूय आत्मानमन्धे तमसि मज्जये

so 'haṃ tathā yatiṣyāmi yatacittendriyānilaḥ yathā na bhūya ātmānamandhe tamasi majjaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमुच्य तमिमं बन्धमविद्याकामकर्मजम् सर्वभूतसुहृच् छान्तो मैत्रः करुण आत्मवान्

vimucya tamimaṃ bandhamavidyākāmakarmajam sarvabhūtasuhṛc chānto maitraḥ karuṇa ātmavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोचये ग्रस्तमात्मानं योषिन्मय्यात्ममायया विक्रीडितो ययैवाहं क्रीडामृग इवाधमः

mocaye grastamātmānaṃ yoṣinmayyātmamāyayā vikrīḍito yayaivāhaṃ krīḍāmṛga ivādhamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाहमिति देहादौ हित्वामिथ्यार्थधीर्मतिम् धास्ये मनो भगवति शुद्धं तत्कीर्तनादिभिः

mamāhamiti dehādau hitvāmithyārthadhīrmatim dhāsye mano bhagavati śuddhaṃ tatkīrtanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच इति जातसुनिर्वेदः क्षणसङ्गेन साधुषु गङ्गाद्वारमुपेयाय मुक्तसर्वानुबन्धनः

śrīśuka uvāca iti jātasunirvedaḥ kṣaṇasaṅgena sādhuṣu gaṅgādvāramupeyāya muktasarvānubandhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्मिन् देवसदन आसीनो योगमास्थितः प्रत्याहृतेन्द्रियग्रामो युयोज मन आत्मनि

sa tasmin devasadana āsīno yogamāsthitaḥ pratyāhṛtendriyagrāmo yuyoja mana ātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गुणेभ्य आत्मानं वियुज्यात्मसमाधिना युयुजे भगवद्धाम्नि ब्रह्मण्य् अनुभवात्मनि

tato guṇebhya ātmānaṃ viyujyātmasamādhinā yuyuje bhagavaddhāmni brahmaṇy anubhavātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यर्ह्य् उपारतधीस्तस्मिन्नद्राक्षीत् पुरुषान् पुरः उपलभ्योपलब्धान् प्राग् ववन्दे शिरसा द्विजः

yarhy upāratadhīstasminnadrākṣīt puruṣān puraḥ upalabhyopalabdhān prāg vavande śirasā dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हित्वा कलेवरं तीर्थे गङ्गायां दर्शनादनु सद्यः स्वरूपं जगृहे भगवत्पार्श्ववर्तिनाम्

hitvā kalevaraṃ tīrthe gaṅgāyāṃ darśanādanu sadyaḥ svarūpaṃ jagṛhe bhagavatpārśvavartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साकं विहायसा विप्रो महापुरुषकिङ्करैः हैमं विमानमारुह्य ययौ यत्र श्रियः पतिः

sākaṃ vihāyasā vipro mahāpuruṣakiṅkaraiḥ haimaṃ vimānamāruhya yayau yatra śriyaḥ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स विप्लावितसर्वधर्मा दास्याः पतिः पतितो गर्ह्यकर्मणा निपात्यमानो निरये हतव्रतः सद्यो विमुक्तो भगवन्नाम गृह्णन्

evaṃ sa viplāvitasarvadharmā dāsyāḥ patiḥ patito garhyakarmaṇā nipātyamāno niraye hatavrataḥ sadyo vimukto bhagavannāma gṛhṇan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातः परं कर्मनिबन्धकृन्तनं मुमुक्षतां तीर्थपदानुकीर्तनात् न यत् पुनः कर्मसु सज्जते मनो रजस्तमोभ्यां कलिलं ततो ऽन्यथा

nātaḥ paraṃ karmanibandhakṛntanaṃ mumukṣatāṃ tīrthapadānukīrtanāt na yat punaḥ karmasu sajjate mano rajastamobhyāṃ kalilaṃ tato 'nyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एतं परमं गुह्यमितिहासमघापहम् शृणुयाच् छ्रद्धया युक्तो यश्च भक्त्यानुकीर्तयेत्

ya etaṃ paramaṃ guhyamitihāsamaghāpaham śṛṇuyāc chraddhayā yukto yaśca bhaktyānukīrtayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै स नरकं याति नेक्षितो यमकिङ्करैः यद्य् अप्य् अमङ्गलो मर्त्यो विष्णुलोके महीयते

na vai sa narakaṃ yāti nekṣito yamakiṅkaraiḥ yady apy amaṅgalo martyo viṣṇuloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियमाणो हरेर्नाम गृणन् पुत्रोपचारितम् अजामिलो ऽप्य् अगाद्धाम किमुत श्रद्धया गृणन्

mriyamāṇo harernāma gṛṇan putropacāritam ajāmilo 'py agāddhāma kimuta śraddhayā gṛṇan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.