Bhāgavata Purāṇa 6.7

श्रीराजोवाच कस्य हेतोः परित्यक्ता आचार्येणात्मनः सुराः एतदाचक्ष्व भगवञ् छिष्याणामक्रमं गुरौ

śrīrājovāca kasya hetoḥ parityaktā ācāryeṇātmanaḥ surāḥ etadācakṣva bhagavañ chiṣyāṇāmakramaṃ gurau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीबादरायणिरुवाच इन्द्रस्त्रिभुवनैश्वर्य मदोल्लङ्घितसत्पथः मरुद्भिर्वसुभी रुद्रैरादित्यैरृभुभिर्नृप

śrībādarāyaṇiruvāca indrastribhuvanaiśvarya madollaṅghitasatpathaḥ marudbhirvasubhī rudrairādityairṛbhubhirnṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वेदेवैश्च साध्यैश्च नासत्याभ्यां परिश्रितः सिद्धचारणगन्धर्वैर्मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः

viśvedevaiśca sādhyaiśca nāsatyābhyāṃ pariśritaḥ siddhacāraṇagandharvairmunibhirbrahmavādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधराप्सरोभिश्च किन्नरैः पतगोरगैः निषेव्यमाणो मघवान् स्तूयमानश्च भारत

vidyādharāpsarobhiśca kinnaraiḥ patagoragaiḥ niṣevyamāṇo maghavān stūyamānaśca bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपगीयमानो ललितमास्थानाध्यासनाश्रितः पाण्डुरेणातपत्रेण चन्द्रमण्डलचारुणा

upagīyamāno lalitamāsthānādhyāsanāśritaḥ pāṇḍureṇātapatreṇa candramaṇḍalacāruṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तश्चान्यैः पारमेष्ठ्यैश्चामरव्यजनादिभिः विराजमानः पौलम्या सहार्धासनया भृशम्

yuktaścānyaiḥ pārameṣṭhyaiścāmaravyajanādibhiḥ virājamānaḥ paulamyā sahārdhāsanayā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदा परमाचार्यं देवानामात्मनश्च ह नाभ्यनन्दत सम्प्राप्तं प्रत्युत्थानासनादिभिः

sa yadā paramācāryaṃ devānāmātmanaśca ha nābhyanandata samprāptaṃ pratyutthānāsanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचस्पतिं मुनिवरं सुरासुरनमस्कृतम् नोच्चचालासनादिन्द्रः पश्यन्नपि सभागतम्

vācaspatiṃ munivaraṃ surāsuranamaskṛtam noccacālāsanādindraḥ paśyannapi sabhāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निर्गत्य सहसा कविराङ्गिरसः प्रभुः आययौ स्वगृहं तूष्णीं विद्वान् श्रीमदविक्रियाम्

tato nirgatya sahasā kavirāṅgirasaḥ prabhuḥ āyayau svagṛhaṃ tūṣṇīṃ vidvān śrīmadavikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्ह्य् एव प्रतिबुध्येन्द्रो गुरुहेलनमात्मनः गर्हयामास सदसि स्वयमात्मानमात्मना

tarhy eva pratibudhyendro guruhelanamātmanaḥ garhayāmāsa sadasi svayamātmānamātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बत मयासाधु कृतं वै दभ्रबुद्धिना यन् मयैश्वर्यमत्तेन गुरुः सदसि कात्कृतः

aho bata mayāsādhu kṛtaṃ vai dabhrabuddhinā yan mayaiśvaryamattena guruḥ sadasi kātkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को गृध्येत् पण्डितो लक्ष्मीं त्रिपिष्टपपतेरपि ययाहमासुरं भावं नीतो ऽद्य विबुधेश्वरः

ko gṛdhyet paṇḍito lakṣmīṃ tripiṣṭapapaterapi yayāhamāsuraṃ bhāvaṃ nīto 'dya vibudheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पारमेष्ठ्यं धिषणमधितिष्ठन् न कञ्चन प्रत्युत्तिष्ठेदिति ब्रूयुर्धर्मं ते न परं विदुः

yaḥ pārameṣṭhyaṃ dhiṣaṇamadhitiṣṭhan na kañcana pratyuttiṣṭhediti brūyurdharmaṃ te na paraṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां कुपथदेष्टॄणां पततां तमसि ह्य् अधः ये श्रद्दध्युर्वचस्ते वै मज्जन्त्य् अश्मप्लवा इव

teṣāṃ kupathadeṣṭṝṇāṃ patatāṃ tamasi hy adhaḥ ye śraddadhyurvacaste vai majjanty aśmaplavā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहममराचार्यमगाधधिषणं द्विजम् प्रसादयिष्ये निशठः शीर्ष्णा तच्चरणं स्पृशन्

athāhamamarācāryamagādhadhiṣaṇaṃ dvijam prasādayiṣye niśaṭhaḥ śīrṣṇā taccaraṇaṃ spṛśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चिन्तयतस्तस्य मघोनो भगवान् गृहात् बृहस्पतिर्गतो ऽदृष्टां गतिमध्यात्ममायया

evaṃ cintayatastasya maghono bhagavān gṛhāt bṛhaspatirgato 'dṛṣṭāṃ gatimadhyātmamāyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरोर्नाधिगतः संज्ञां परीक्षन् भगवान् स्वराट् ध्यायन् धिया सुरैर्युक्तः शर्म नालभतात्मनः

gurornādhigataḥ saṃjñāṃ parīkṣan bhagavān svarāṭ dhyāyan dhiyā surairyuktaḥ śarma nālabhatātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वैवासुराः सर्व आश्रित्यौशनसं मतम् देवान् प्रत्युद्यमं चक्रुर्दुर्मदा आततायिनः

tac chrutvaivāsurāḥ sarva āśrityauśanasaṃ matam devān pratyudyamaṃ cakrurdurmadā ātatāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्विसृष्टेषुभिस्तीक्ष्णैर्निर्भिन्नाङ्गोरुबाहवः ब्रह्माणं शरणं जग्मुः सहेन्द्रा नतकन्धराः

tairvisṛṣṭeṣubhistīkṣṇairnirbhinnāṅgorubāhavaḥ brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmuḥ sahendrā natakandharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांस्तथाभ्यर्दितान् वीक्ष्य भगवान् आत्मभूरजः कृपया परया देव उवाच परिसान्त्वयन्

tāṃstathābhyarditān vīkṣya bhagavān ātmabhūrajaḥ kṛpayā parayā deva uvāca parisāntvayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीब्रह्मोवाच अहो बत सुरश्रेष्ठा ह्य् अभद्रं वः कृतं महत् ब्रह्मिष्ठं ब्राह्मणं दान्तमैश्वर्यान् नाभ्यनन्दत

śrībrahmovāca aho bata suraśreṣṭhā hy abhadraṃ vaḥ kṛtaṃ mahat brahmiṣṭhaṃ brāhmaṇaṃ dāntamaiśvaryān nābhyanandata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यायमनयस्यासीत् परेभ्यो वः पराभवः प्रक्षीणेभ्यः स्ववैरिभ्यः समृद्धानां च यत् सुराः

tasyāyamanayasyāsīt parebhyo vaḥ parābhavaḥ prakṣīṇebhyaḥ svavairibhyaḥ samṛddhānāṃ ca yat surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मघवन् द्विषतः पश्य प्रक्षीणान् गुर्वतिक्रमात् सम्प्रत्य् उपचितान् भूयः काव्यमाराध्य भक्तितः आददीरन् निलयनं ममापि भृगुदेवताः

maghavan dviṣataḥ paśya prakṣīṇān gurvatikramāt sampraty upacitān bhūyaḥ kāvyamārādhya bhaktitaḥ ādadīran nilayanaṃ mamāpi bhṛgudevatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपिष्टपं किं गणयन्त्य् अभेद्य मन्त्रा भृगूणामनुशिक्षितार्थाः न विप्रगोविन्दगवीश्वराणां भवन्त्य् अभद्राणि नरेश्वराणाम्

tripiṣṭapaṃ kiṃ gaṇayanty abhedya mantrā bhṛgūṇāmanuśikṣitārthāḥ na vipragovindagavīśvarāṇāṃ bhavanty abhadrāṇi nareśvarāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विश्वरूपं भजताशु विप्रं तपस्विनं त्वाष्ट्रमथात्मवन्तम् सभाजितो ऽर्थान् स विधास्यते वो यदि क्षमिष्यध्वमुतास्य कर्म

tadviśvarūpaṃ bhajatāśu vipraṃ tapasvinaṃ tvāṣṭramathātmavantam sabhājito 'rthān sa vidhāsyate vo yadi kṣamiṣyadhvamutāsya karma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच त एवमुदिता राजन् ब्रह्मणा विगतज्वराः ऋषिं त्वाष्ट्रमुपव्रज्य परिष्वज्येदमब्रुवन्

śrīśuka uvāca ta evamuditā rājan brahmaṇā vigatajvarāḥ ṛṣiṃ tvāṣṭramupavrajya pariṣvajyedamabruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदेवा ऊचुः वयं ते ऽतिथयः प्राप्ता आश्रमं भद्रमस्तु ते कामः सम्पाद्यतां तात पितॄणां समयोचितः

śrīdevā ūcuḥ vayaṃ te 'tithayaḥ prāptā āśramaṃ bhadramastu te kāmaḥ sampādyatāṃ tāta pitṝṇāṃ samayocitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राणां हि परो धर्मः पितृशुश्रूषणं सताम् अपि पुत्रवतां ब्रह्मन् किमुत ब्रह्मचारिणाम्

putrāṇāṃ hi paro dharmaḥ pitṛśuśrūṣaṇaṃ satām api putravatāṃ brahman kimuta brahmacāriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः पिता मूर्तिः प्रजापतेः भ्राता मरुत्पतेर्मूर्तिर्माता साक्षात् क्षितेस्तनुः

ācāryo brahmaṇo mūrtiḥ pitā mūrtiḥ prajāpateḥ bhrātā marutpatermūrtirmātā sākṣāt kṣitestanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दयाया भगिनी मूर्तिर्धर्मस्यात्मातिथिः स्वयम् अग्नेरभ्यागतो मूर्तिः सर्वभूतानि चात्मनः

dayāyā bhaginī mūrtirdharmasyātmātithiḥ svayam agnerabhyāgato mūrtiḥ sarvabhūtāni cātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पितॄणामार्तानामार्तिं परपराभवम् तपसापनयंस्तात सन्देशं कर्तुमर्हसि

tasmāt pitṝṇāmārtānāmārtiṃ paraparābhavam tapasāpanayaṃstāta sandeśaṃ kartumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृणीमहे त्वोपाध्यायं ब्रह्मिष्ठं ब्राह्मणं गुरुम् यथाञ्जसा विजेष्यामः सपत्नांस्तव तेजसा

vṛṇīmahe tvopādhyāyaṃ brahmiṣṭhaṃ brāhmaṇaṃ gurum yathāñjasā vijeṣyāmaḥ sapatnāṃstava tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गर्हयन्ति ह्य् अर्थेषु यविष्ठाङ्घ्र्यभिवादनम् छन्दोभ्यो ऽन्यत्र न ब्रह्मन् वयो ज्यैष्ठ्यस्य कारणम्

na garhayanti hy artheṣu yaviṣṭhāṅghryabhivādanam chandobhyo 'nyatra na brahman vayo jyaiṣṭhyasya kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीऋषिरुवाच अभ्यर्थितः सुरगणैः पौरहित्ये महातपाः स विश्वरूपस्तान् आह प्रसन्नः श्लक्ष्णया गिरा

śrīṛṣiruvāca abhyarthitaḥ suragaṇaiḥ paurahitye mahātapāḥ sa viśvarūpastān āha prasannaḥ ślakṣṇayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीविश्वरूप उवाच विगर्हितं धर्मशीलैर्ब्रह्मवर्चौपव्ययम् कथं नु मद्विधो नाथा लोकेशैरभियाचितम् प्रत्याख्यास्यति तच्छिष्यः स एव स्वार्थ उच्यते

śrīviśvarūpa uvāca vigarhitaṃ dharmaśīlairbrahmavarcaupavyayam kathaṃ nu madvidho nāthā lokeśairabhiyācitam pratyākhyāsyati tacchiṣyaḥ sa eva svārtha ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकिञ्चनानां हि धनं शिलोञ्छनं तेनेह निर्वर्तितसाधुसत्क्रियः कथं विगर्ह्यं नु करोम्य् अधीश्वराः पौरोधसं हृष्यति येन दुर्मतिः

akiñcanānāṃ hi dhanaṃ śiloñchanaṃ teneha nirvartitasādhusatkriyaḥ kathaṃ vigarhyaṃ nu karomy adhīśvarāḥ paurodhasaṃ hṛṣyati yena durmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि न प्रतिब्रूयां गुरुभिः प्रार्थितं कियत् भवतां प्रार्थितं सर्वं प्राणैरर्थैश्च साधये

tathāpi na pratibrūyāṃ gurubhiḥ prārthitaṃ kiyat bhavatāṃ prārthitaṃ sarvaṃ prāṇairarthaiśca sādhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीबादरायणिरुवाच तेभ्य एवं प्रतिश्रुत्य विश्वरूपो महातपाः पौरहित्यं वृतश्चक्रे परमेण समाधिना

śrībādarāyaṇiruvāca tebhya evaṃ pratiśrutya viśvarūpo mahātapāḥ paurahityaṃ vṛtaścakre parameṇa samādhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरद्विषां श्रियं गुप्तामौशनस्यापि विद्यया आच्छिद्यादान् महेन्द्राय वैष्णव्या विद्यया विभुः

suradviṣāṃ śriyaṃ guptāmauśanasyāpi vidyayā ācchidyādān mahendrāya vaiṣṇavyā vidyayā vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यया गुप्तः सहस्राक्षो जिग्ये ऽसुरचमूर्विभुः तां प्राह स महेन्द्राय विश्वरूप उदारधीः

yayā guptaḥ sahasrākṣo jigye 'suracamūrvibhuḥ tāṃ prāha sa mahendrāya viśvarūpa udāradhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.