श्रीशुक उवाच श्रुत्वेहितं साधु सभासभाजितं महत्तमाग्रण्य उरुक्रमात्मनः युधिष्ठिरो दैत्यपतेर्मुदान्वितः पप्रच्छ भूयस्तनयं स्वयम्भुवः
śrīśuka uvāca śrutvehitaṃ sādhu sabhāsabhājitaṃ mahattamāgraṇya urukramātmanaḥ yudhiṣṭhiro daityapatermudānvitaḥ papraccha bhūyastanayaṃ svayambhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीयुधिष्ठिर उवाच भगवन् श्रोतुमिच्छामि नृणां धर्मं सनातनम् वर्णाश्रमाचारयुतं यत् पुमान् विन्दते परम्
śrīyudhiṣṭhira uvāca bhagavan śrotumicchāmi nṛṇāṃ dharmaṃ sanātanam varṇāśramācārayutaṃ yat pumān vindate param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवान् प्रजापतेः साक्षादात्मजः परमेष्ठिनः सुतानां सम्मतो ब्रह्मंस्तपोयोगसमाधिभिः
bhavān prajāpateḥ sākṣādātmajaḥ parameṣṭhinaḥ sutānāṃ sammato brahmaṃstapoyogasamādhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणपरा विप्रा धर्मं गुह्यं परं विदुः करुणाः साधवः शान्तास्त्वद्विधा न तथापरे
nārāyaṇaparā viprā dharmaṃ guhyaṃ paraṃ viduḥ karuṇāḥ sādhavaḥ śāntāstvadvidhā na tathāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच नत्वा भगवते ऽजाय लोकानां धर्मसेतवे वक्ष्ये सनातनं धर्मं नारायणमुखाच् छ्रुतम्
śrīnārada uvāca natvā bhagavate 'jāya lokānāṃ dharmasetave vakṣye sanātanaṃ dharmaṃ nārāyaṇamukhāc chrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽवतीर्यात्मनो ऽंशेन दाक्षायण्यां तु धर्मतः लोकानां स्वस्तये ऽध्यास्ते तपो बदरिकाश्रमे
yo 'vatīryātmano 'ṃśena dākṣāyaṇyāṃ tu dharmataḥ lokānāṃ svastaye 'dhyāste tapo badarikāśrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममूलं हि भगवान् सर्ववेदमयो हरिः स्मृतं च तद्विदां राजन् येन चात्मा प्रसीदति
dharmamūlaṃ hi bhagavān sarvavedamayo hariḥ smṛtaṃ ca tadvidāṃ rājan yena cātmā prasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं दया तपः शौचं तितिक्षेक्षा शमो दमः अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्यागः स्वाध्याय आर्जवम्
satyaṃ dayā tapaḥ śaucaṃ titikṣekṣā śamo damaḥ ahiṃsā brahmacaryaṃ ca tyāgaḥ svādhyāya ārjavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तोषः समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरमः शनैः नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम्
santoṣaḥ samadṛksevā grāmyehoparamaḥ śanaiḥ nṛṇāṃ viparyayehekṣā maunamātmavimarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नाद्यादेः संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हतः तेष्वात्मदेवताबुद्धिः सुतरां नृषु पाण्डव
annādyādeḥ saṃvibhāgo bhūtebhyaśca yathārhataḥ teṣvātmadevatābuddhiḥ sutarāṃ nṛṣu pāṇḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गतेः सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम्
śravaṇaṃ kīrtanaṃ cāsya smaraṇaṃ mahatāṃ gateḥ sevejyāvanatirdāsyaṃ sakhyamātmasamarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृणामयं परो धर्मः सर्वेषां समुदाहृतः त्रिंशल्लक्षणवान् राजन् सर्वात्मा येन तुष्यति
nṛṇāmayaṃ paro dharmaḥ sarveṣāṃ samudāhṛtaḥ triṃśallakṣaṇavān rājan sarvātmā yena tuṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्कारा यत्राविच्छिन्नाः स द्विजो ऽजो जगाद यम् इज्याध्ययनदानानि विहितानि द्विजन्मनाम् जन्मकर्मावदातानां क्रियाश्चाश्रमचोदिताः
saṃskārā yatrāvicchinnāḥ sa dvijo 'jo jagāda yam ijyādhyayanadānāni vihitāni dvijanmanām janmakarmāvadātānāṃ kriyāścāśramacoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रस्याध्ययनादीनि षडन्यस्याप्रतिग्रहः राज्ञो वृत्तिः प्रजागोप्तुरविप्राद्वा करादिभिः
viprasyādhyayanādīni ṣaḍanyasyāpratigrahaḥ rājño vṛttiḥ prajāgopturaviprādvā karādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यस्तु वार्तावृत्तिः स्यान् नित्यं ब्रह्मकुलानुगः शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा वृत्तिश्च स्वामिनो भवेत्
vaiśyastu vārtāvṛttiḥ syān nityaṃ brahmakulānugaḥ śūdrasya dvijaśuśrūṣā vṛttiśca svāmino bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार्ता विचित्रा शालीन यायावरशिलोञ्छनम् विप्रवृत्तिश्चतुर्धेयं श्रेयसी चोत्तरोत्तरा
vārtā vicitrā śālīna yāyāvaraśiloñchanam vipravṛttiścaturdheyaṃ śreyasī cottarottarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जघन्यो नोत्तमां वृत्तिमनापदि भजेन् नरः ऋते राजन्यमापत्सु सर्वेषामपि सर्वशः
jaghanyo nottamāṃ vṛttimanāpadi bhajen naraḥ ṛte rājanyamāpatsu sarveṣāmapi sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन
ṛtāmṛtābhyāṃ jīveta mṛtena pramṛtena vā satyānṛtābhyāmapi vā na śvavṛttyā kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात् प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्
ṛtamuñchaśilaṃ proktamamṛtaṃ yadayācitam mṛtaṃ tu nityayācñā syāt pramṛtaṃ karṣaṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् वर्जयेत् तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् सर्ववेदमयो विप्रः सर्वदेवमयो नृपः
satyānṛtaṃ ca vāṇijyaṃ śvavṛttirnīcasevanam varjayet tāṃ sadā vipro rājanyaśca jugupsitām sarvavedamayo vipraḥ sarvadevamayo nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमो दमस्तपः शौचं सन्तोषः क्षान्तिरार्जवम् ज्ञानं दयाच्युतात्मत्वं सत्यं च ब्रह्मलक्षणम्
śamo damastapaḥ śaucaṃ santoṣaḥ kṣāntirārjavam jñānaṃ dayācyutātmatvaṃ satyaṃ ca brahmalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौर्यं वीर्यं धृतिस्तेजस्त्यागश्चात्मजयः क्षमा ब्रह्मण्यता प्रसादश्च सत्यं च क्षत्रलक्षणम्
śauryaṃ vīryaṃ dhṛtistejastyāgaścātmajayaḥ kṣamā brahmaṇyatā prasādaśca satyaṃ ca kṣatralakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवगुर्वच्युते भक्तिस्त्रिवर्गपरिपोषणम् आस्तिक्यमुद्यमो नित्यं नैपुण्यं वैश्यलक्षणम्
devagurvacyute bhaktistrivargaparipoṣaṇam āstikyamudyamo nityaṃ naipuṇyaṃ vaiśyalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रस्य सन्नतिः शौचं सेवा स्वामिन्यमायया अमन्त्रयज्ञो ह्यस्तेयं सत्यं गोविप्ररक्षणम्
śūdrasya sannatiḥ śaucaṃ sevā svāminyamāyayā amantrayajño hyasteyaṃ satyaṃ goviprarakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां च पतिदेवानां तच्छुश्रूषानुकूलता तद्बन्धुष्वनुवृत्तिश्च नित्यं तद्व्रतधारणम्
strīṇāṃ ca patidevānāṃ tacchuśrūṣānukūlatā tadbandhuṣvanuvṛttiśca nityaṃ tadvratadhāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां गृहमण्डनवर्तनैः स्वयं च मण्डिता नित्यं परिमृष्टपरिच्छदा
sammārjanopalepābhyāṃ gṛhamaṇḍanavartanaiḥ svayaṃ ca maṇḍitā nityaṃ parimṛṣṭaparicchadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामैरुच्चावचैः साध्वी प्रश्रयेण दमेन च वाक्यैः सत्यैः प्रियैः प्रेम्णा काले काले भजेत् पतिम्
kāmairuccāvacaiḥ sādhvī praśrayeṇa damena ca vākyaiḥ satyaiḥ priyaiḥ premṇā kāle kāle bhajet patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तुष्टालोलुपा दक्षा धर्मज्ञा प्रियसत्यवाक् अप्रमत्ता शुचिः स्निग्धा पतिं त्वपतितं भजेत्
santuṣṭālolupā dakṣā dharmajñā priyasatyavāk apramattā śuciḥ snigdhā patiṃ tvapatitaṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या पतिं हरिभावेन भजेत् श्रीरिव तत्परा हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते
yā patiṃ haribhāvena bhajet śrīriva tatparā haryātmanā harerloke patyā śrīriva modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तिः सङ्करजातीनां तत्तत्कुलकृता भवेत् अचौराणामपापानामन्त्यजान्तेवसायिनाम्
vṛttiḥ saṅkarajātīnāṃ tattatkulakṛtā bhavet acaurāṇāmapāpānāmantyajāntevasāyinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः स्वभावविहितो नृणां धर्मो युगे युगे वेददृग्भिः स्मृतो राजन् प्रेत्य चेह च शर्मकृत्
prāyaḥ svabhāvavihito nṛṇāṃ dharmo yuge yuge vedadṛgbhiḥ smṛto rājan pretya ceha ca śarmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्त्या स्वभावकृतया वर्तमानः स्वकर्मकृत् हित्वा स्वभावजं कर्म शनैर्निर्गुणतामियात्
vṛttyā svabhāvakṛtayā vartamānaḥ svakarmakṛt hitvā svabhāvajaṃ karma śanairnirguṇatāmiyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उप्यमानं मुहुः क्षेत्रं स्वयं निर्वीर्यतामियात् न कल्पते पुनः सूत्यै उप्तं बीजं च नश्यति
upyamānaṃ muhuḥ kṣetraṃ svayaṃ nirvīryatāmiyāt na kalpate punaḥ sūtyai uptaṃ bījaṃ ca naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कामाशयं चित्तं कामानामतिसेवया विरज्येत यथा राजन्नग्निवत् कामबिन्दुभिः
evaṃ kāmāśayaṃ cittaṃ kāmānāmatisevayā virajyeta yathā rājannagnivat kāmabindubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य यल् लक्षणं प्रोक्तं पुंसो वर्णाभिव्यञ्जकम् यदन्यत्रापि दृश्येत तत् तेनैव विनिर्दिशेत्
yasya yal lakṣaṇaṃ proktaṃ puṃso varṇābhivyañjakam yadanyatrāpi dṛśyeta tat tenaiva vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.