Library·Bhāgavata Purāṇa·7·7.2
श्रीनारद उवाच भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना हिरण्यकशिपू राजन् पर्यतप्यद्रुषा शुचा
śrīnārada uvāca bhrātaryevaṃ vinihate hariṇā kroḍamūrtinā hiraṇyakaśipū rājan paryatapyadruṣā śucā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चेदं रुषा पूर्णः सन्दष्टदशनच्छदः कोपोज्ज्वलद्भ्यां चक्षुर्भ्यां निरीक्षन् धूम्रमम्बरम्
āha cedaṃ ruṣā pūrṇaḥ sandaṣṭadaśanacchadaḥ kopojjvaladbhyāṃ cakṣurbhyāṃ nirīkṣan dhūmramambaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करालदंष्ट्रोग्रदृष्ट्या दुष्प्रेक्ष्यभ्रुकुटीमुखः शूलमुद्यम्य सदसि दानवान् इदमब्रवीत्
karāladaṃṣṭrogradṛṣṭyā duṣprekṣyabhrukuṭīmukhaḥ śūlamudyamya sadasi dānavān idamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो भो दानवदैतेया द्विमूर्धंस्त्र्यक्ष शम्बर शतबाहो हयग्रीव नमुचे पाक इल्वल
bho bho dānavadaiteyā dvimūrdhaṃstryakṣa śambara śatabāho hayagrīva namuce pāka ilvala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रचित्ते मम वचः पुलोमन् शकुनादयः शृणुतानन्तरं सर्वे क्रियतामाशु मा चिरम्
vipracitte mama vacaḥ puloman śakunādayaḥ śṛṇutānantaraṃ sarve kriyatāmāśu mā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपत्नैर्घातितः क्षुद्रैर्भ्राता मे दयितः सुहृत् पार्ष्णिग्राहेण हरिणा समेनाप्युपधावनैः
sapatnairghātitaḥ kṣudrairbhrātā me dayitaḥ suhṛt pārṣṇigrāheṇa hariṇā samenāpyupadhāvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य त्यक्तस्वभावस्य घृणेर्मायावनौकसः भजन्तं भजमानस्य बालस्येवास्थिरात्मनः
tasya tyaktasvabhāvasya ghṛṇermāyāvanaukasaḥ bhajantaṃ bhajamānasya bālasyevāsthirātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मच्छूलभिन्नग्रीवस्य भूरिणा रुधिरेण वै असृक्प्रियं तर्पयिष्ये भ्रातरं मे गतव्यथः
macchūlabhinnagrīvasya bhūriṇā rudhireṇa vai asṛkpriyaṃ tarpayiṣye bhrātaraṃ me gatavyathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् कूटे ऽहिते नष्टे कृत्तमूले वनस्पतौ विटपा इव शुष्यन्ति विष्णुप्राणा दिवौकसः
tasmin kūṭe 'hite naṣṭe kṛttamūle vanaspatau viṭapā iva śuṣyanti viṣṇuprāṇā divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्यात भुवं यूयं ब्रह्मक्षत्रसमेधिताम् सूदयध्वं तपोयज्ञ स्वाध्यायव्रतदानिनः
tāvadyāta bhuvaṃ yūyaṃ brahmakṣatrasamedhitām sūdayadhvaṃ tapoyajña svādhyāyavratadāninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुर्द्विजक्रियामूलो यज्ञो धर्ममयः पुमान् देवर्षिपितृभूतानां धर्मस्य च परायणम्
viṣṇurdvijakriyāmūlo yajño dharmamayaḥ pumān devarṣipitṛbhūtānāṃ dharmasya ca parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्र द्विजा गावो वेदा वर्णाश्रमक्रियाः तं तं जनपदं यात सन्दीपयत वृश्चत
yatra yatra dvijā gāvo vedā varṇāśramakriyāḥ taṃ taṃ janapadaṃ yāta sandīpayata vṛścata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ते भर्तृनिर्देशमादाय शिरसादृताः तथा प्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः
iti te bhartṛnirdeśamādāya śirasādṛtāḥ tathā prajānāṃ kadanaṃ vidadhuḥ kadanapriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरग्रामव्रजोद्यान क्षेत्रारामाश्रमाकरान् खेटखर्वटघोषांश्च ददहुः पत्तनानि च
puragrāmavrajodyāna kṣetrārāmāśramākarān kheṭakharvaṭaghoṣāṃśca dadahuḥ pattanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित् खनित्रैर्बिभिदुः सेतुप्राकारगोपुरान् आजीव्यांश्चिच्छिदुर्वृक्षान् केचित् परशुपाणयः प्रादहन् शरणान्येके प्रजानां ज्वलितोल्मुकैः
kecit khanitrairbibhiduḥ setuprākāragopurān ājīvyāṃścicchidurvṛkṣān kecit paraśupāṇayaḥ prādahan śaraṇānyeke prajānāṃ jvalitolmukaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विप्रकृते लोके दैत्येन्द्रानुचरैर्मुहुः दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः
evaṃ viprakṛte loke daityendrānucarairmuhuḥ divaṃ devāḥ parityajya bhuvi ceruralakṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुर्भ्रातुः सम्परेतस्य दुःखितः कृत्वा कटोदकादीनि भ्रातृपुत्रान् असान्त्वयत्
hiraṇyakaśipurbhrātuḥ samparetasya duḥkhitaḥ kṛtvā kaṭodakādīni bhrātṛputrān asāntvayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकुनिं शम्बरं धृष्टिं भूतसन्तापनं वृकम् कालनाभं महानाभं हरिश्मश्रुमथोत्कचम्
śakuniṃ śambaraṃ dhṛṣṭiṃ bhūtasantāpanaṃ vṛkam kālanābhaṃ mahānābhaṃ hariśmaśrumathotkacam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मातरं रुषाभानुं दितिं च जननीं गिरा श्लक्ष्णया देशकालज्ञ इदमाह जनेश्वर
tanmātaraṃ ruṣābhānuṃ ditiṃ ca jananīṃ girā ślakṣṇayā deśakālajña idamāha janeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच अम्बाम्ब हे वधूः पुत्रा वीरं मार्हथ शोचितुम् रिपोरभिमुखे श्लाघ्यः शूराणां वध ईप्सितः
śrīhiraṇyakaśipuruvāca ambāmba he vadhūḥ putrā vīraṃ mārhatha śocitum riporabhimukhe ślāghyaḥ śūrāṇāṃ vadha īpsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानामिह संवासः प्रपायामिव सुव्रते दैवेनैकत्र नीतानामुन्नीतानां स्वकर्मभिः
bhūtānāmiha saṃvāsaḥ prapāyāmiva suvrate daivenaikatra nītānāmunnītānāṃ svakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्य आत्माव्ययः शुद्धः सर्वगः सर्ववित् परः धत्ते ऽसावात्मनो लिङ्गं मायया विसृजन् गुणान्
nitya ātmāvyayaḥ śuddhaḥ sarvagaḥ sarvavit paraḥ dhatte 'sāvātmano liṅgaṃ māyayā visṛjan guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाम्भसा प्रचलता तरवो ऽपि चला इव चक्षुषा भ्राम्यमाणेन दृश्यते चलतीव भूः
yathāmbhasā pracalatā taravo 'pi calā iva cakṣuṣā bhrāmyamāṇena dṛśyate calatīva bhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गुणैर्भ्राम्यमाणे मनस्यविकलः पुमान् याति तत्साम्यतां भद्रे ह्यलिङ्गो लिङ्गवान् इव
evaṃ guṇairbhrāmyamāṇe manasyavikalaḥ pumān yāti tatsāmyatāṃ bhadre hyaliṅgo liṅgavān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष आत्मविपर्यासो ह्यलिङ्गे लिङ्गभावना एष प्रियाप्रियैर्योगो वियोगः कर्मसंसृतिः
eṣa ātmaviparyāso hyaliṅge liṅgabhāvanā eṣa priyāpriyairyogo viyogaḥ karmasaṃsṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भवश्च विनाशश्च शोकश्च विविधः स्मृतः अविवेकश्च चिन्ता च विवेकास्मृतिरेव च
sambhavaśca vināśaśca śokaśca vividhaḥ smṛtaḥ avivekaśca cintā ca vivekāsmṛtireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् यमस्य प्रेतबन्धूनां संवादं तं निबोधत
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam yamasya pretabandhūnāṃ saṃvādaṃ taṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरेष्वभूद्राजा सुयज्ञ इति विश्रुतः सपत्नैर्निहतो युद्धे ज्ञातयस्तमुपासत
uśīnareṣvabhūdrājā suyajña iti viśrutaḥ sapatnairnihato yuddhe jñātayastamupāsata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशीर्णरत्नकवचं विभ्रष्टाभरणस्रजम् शरनिर्भिन्नहृदयं शयानमसृगाविलम्
viśīrṇaratnakavacaṃ vibhraṣṭābharaṇasrajam śaranirbhinnahṛdayaṃ śayānamasṛgāvilam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकीर्णकेशं ध्वस्ताक्षं रभसा दष्टदच्छदम् रजःकुण्ठमुखाम्भोजं छिन्नायुधभुजं मृधे
prakīrṇakeśaṃ dhvastākṣaṃ rabhasā daṣṭadacchadam rajaḥkuṇṭhamukhāmbhojaṃ chinnāyudhabhujaṃ mṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरेन्द्रं विधिना तथा कृतं पतिं महिष्यः प्रसमीक्ष्य दुःखिताः हताः स्म नाथेति करैरुरो भृशं घ्नन्त्यो मुहुस्तत्पदयोरुपापतन्
uśīnarendraṃ vidhinā tathā kṛtaṃ patiṃ mahiṣyaḥ prasamīkṣya duḥkhitāḥ hatāḥ sma nātheti karairuro bhṛśaṃ ghnantyo muhustatpadayorupāpatan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुदत्य उच्चैर्दयिताङ्घ्रिपङ्कजं सिञ्चन्त्य अस्रैः कुचकुङ्कुमारुणैः विस्रस्तकेशाभरणाः शुचं नृणां सृजन्त्य आक्रन्दनया विलेपिरे
rudatya uccairdayitāṅghripaṅkajaṃ siñcantya asraiḥ kucakuṅkumāruṇaiḥ visrastakeśābharaṇāḥ śucaṃ nṛṇāṃ sṛjantya ākrandanayā vilepire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विधात्राकरुणेन नः प्रभो भवान् प्रणीतो दृगगोचरां दशाम् उशीनराणामसि वृत्तिदः पुरा कृतो ऽधुना येन शुचां विवर्धनः
aho vidhātrākaruṇena naḥ prabho bhavān praṇīto dṛgagocarāṃ daśām uśīnarāṇāmasi vṛttidaḥ purā kṛto 'dhunā yena śucāṃ vivardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया कृतज्ञेन वयं महीपते कथं विना स्याम सुहृत्तमेन ते तत्रानुयानं तव वीर पादयोः शुश्रूषतीनां दिश यत्र यास्यसि
tvayā kṛtajñena vayaṃ mahīpate kathaṃ vinā syāma suhṛttamena te tatrānuyānaṃ tava vīra pādayoḥ śuśrūṣatīnāṃ diśa yatra yāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विलपतीनां वै परिगृह्य मृतं पतिम् अनिच्छतीनां निर्हारमर्को ऽस्तं सन्न्यवर्तत
evaṃ vilapatīnāṃ vai parigṛhya mṛtaṃ patim anicchatīnāṃ nirhāramarko 'staṃ sannyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ह प्रेतबन्धूनामाश्रुत्य परिदेवितम् आह तान् बालको भूत्वा यमः स्वयमुपागतः
tatra ha pretabandhūnāmāśrutya paridevitam āha tān bālako bhūtvā yamaḥ svayamupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीयम उवाच अहो अमीषां वयसाधिकानां विपश्यतां लोकविधिं विमोहः यत्रागतस्तत्र गतं मनुष्यं स्वयं सधर्मा अपि शोचन्त्यपार्थम्
śrīyama uvāca aho amīṣāṃ vayasādhikānāṃ vipaśyatāṃ lokavidhiṃ vimohaḥ yatrāgatastatra gataṃ manuṣyaṃ svayaṃ sadharmā api śocantyapārtham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वयं धन्यतमा यदत्र त्यक्ताः पितृभ्यां न विचिन्तयामः अभक्ष्यमाणा अबला वृकादिभिः स रक्षिता रक्षति यो हि गर्भे
aho vayaṃ dhanyatamā yadatra tyaktāḥ pitṛbhyāṃ na vicintayāmaḥ abhakṣyamāṇā abalā vṛkādibhiḥ sa rakṣitā rakṣati yo hi garbhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इच्छयेशः सृजतीदमव्ययो य एव रक्षत्यवलुम्पते च यः तस्याबलाः क्रीडनमाहुरीशितुश् चराचरं निग्रहसङ्ग्रहे प्रभुः
ya icchayeśaḥ sṛjatīdamavyayo ya eva rakṣatyavalumpate ca yaḥ tasyābalāḥ krīḍanamāhurīśituś carācaraṃ nigrahasaṅgrahe prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथि च्युतं तिष्ठति दिष्टरक्षितं गृहे स्थितं तद्विहतं विनश्यति जीवत्यनाथो ऽपि तदीक्षितो वने गृहे ऽभिगुप्तो ऽस्य हतो न जीवति
pathi cyutaṃ tiṣṭhati diṣṭarakṣitaṃ gṛhe sthitaṃ tadvihataṃ vinaśyati jīvatyanātho 'pi tadīkṣito vane gṛhe 'bhigupto 'sya hato na jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानि तैस्तैर्निजयोनिकर्मभिर् भवन्ति काले न भवन्ति सर्वशः न तत्र हात्मा प्रकृतावपि स्थितस् तस्या गुणैरन्यतमो हि बध्यते
bhūtāni taistairnijayonikarmabhir bhavanti kāle na bhavanti sarvaśaḥ na tatra hātmā prakṛtāvapi sthitas tasyā guṇairanyatamo hi badhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं शरीरं पुरुषस्य मोहजं यथा पृथग् भौतिकमीयते गृहम् यथौदकैः पार्थिवतैजसैर्जनः कालेन जातो विकृतो विनश्यति
idaṃ śarīraṃ puruṣasya mohajaṃ yathā pṛthag bhautikamīyate gṛham yathaudakaiḥ pārthivataijasairjanaḥ kālena jāto vikṛto vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथानलो दारुषु भिन्न ईयते यथानिलो देहगतः पृथक् स्थितः यथा नभः सर्वगतं न सज्जते तथा पुमान् सर्वगुणाश्रयः परः
yathānalo dāruṣu bhinna īyate yathānilo dehagataḥ pṛthak sthitaḥ yathā nabhaḥ sarvagataṃ na sajjate tathā pumān sarvaguṇāśrayaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुयज्ञो नन्वयं शेते मूढा यमनुशोचथ यः श्रोता यो ऽनुवक्तेह स न दृश्येत कर्हिचित्
suyajño nanvayaṃ śete mūḍhā yamanuśocatha yaḥ śrotā yo 'nuvakteha sa na dṛśyeta karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न श्रोता नानुवक्तायं मुख्यो ऽप्यत्र महान् असुः यस्त्विहेन्द्रियवान् आत्मा स चान्यः प्राणदेहयोः
na śrotā nānuvaktāyaṃ mukhyo 'pyatra mahān asuḥ yastvihendriyavān ātmā sa cānyaḥ prāṇadehayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतेन्द्रियमनोलिङ्गान् देहान् उच्चावचान् विभुः भजत्युत्सृजति ह्यन्यस्तच् चापि स्वेन तेजसा
bhūtendriyamanoliṅgān dehān uccāvacān vibhuḥ bhajatyutsṛjati hyanyastac cāpi svena tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावल् लिङ्गान्वितो ह्यात्मा तावत् कर्मनिबन्धनम् ततो विपर्ययः क्लेशो मायायोगो ऽनुवर्तते
yāval liṅgānvito hyātmā tāvat karmanibandhanam tato viparyayaḥ kleśo māyāyogo 'nuvartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितथाभिनिवेशो ऽयं यद्गुणेष्वर्थदृग्वचः यथा मनोरथः स्वप्नः सर्वमैन्द्रियकं मृषा
vitathābhiniveśo 'yaṃ yadguṇeṣvarthadṛgvacaḥ yathā manorathaḥ svapnaḥ sarvamaindriyakaṃ mṛṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नित्यमनित्यं वा नेह शोचन्ति तद्विदः नान्यथा शक्यते कर्तुं स्वभावः शोचतामिति
atha nityamanityaṃ vā neha śocanti tadvidaḥ nānyathā śakyate kartuṃ svabhāvaḥ śocatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुब्धको विपिने कश्चित् पक्षिणां निर्मितो ऽन्तकः वितत्य जालं विदधे तत्र तत्र प्रलोभयन्
lubdhako vipine kaścit pakṣiṇāṃ nirmito 'ntakaḥ vitatya jālaṃ vidadhe tatra tatra pralobhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलिङ्गमिथुनं तत्र विचरत् समदृश्यत तयोः कुलिङ्गी सहसा लुब्धकेन प्रलोभिता
kuliṅgamithunaṃ tatra vicarat samadṛśyata tayoḥ kuliṅgī sahasā lubdhakena pralobhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसज्जत सिचस्तन्त्र्यां महिष्यः कालयन्त्रिता कुलिङ्गस्तां तथापन्नां निरीक्ष्य भृशदुःखितः स्नेहादकल्पः कृपणः कृपणां पर्यदेवयत्
āsajjata sicastantryāṃ mahiṣyaḥ kālayantritā kuliṅgastāṃ tathāpannāṃ nirīkṣya bhṛśaduḥkhitaḥ snehādakalpaḥ kṛpaṇaḥ kṛpaṇāṃ paryadevayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो अकरुणो देवः स्त्रियाकरुणया विभुः कृपणं मामनुशोचन्त्या दीनया किं करिष्यति
aho akaruṇo devaḥ striyākaruṇayā vibhuḥ kṛpaṇaṃ māmanuśocantyā dīnayā kiṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं नयतु मां देवः किमर्धेनात्मनो हि मे दीनेन जीवता दुःखमनेन विधुरायुषा
kāmaṃ nayatu māṃ devaḥ kimardhenātmano hi me dīnena jīvatā duḥkhamanena vidhurāyuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं त्वजातपक्षांस्तान् मातृहीनान् बिभर्म्यहम् मन्दभाग्याः प्रतीक्षन्ते नीडे मे मातरं प्रजाः
kathaṃ tvajātapakṣāṃstān mātṛhīnān bibharmyaham mandabhāgyāḥ pratīkṣante nīḍe me mātaraṃ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कुलिङ्गं विलपन्तमारात् प्रियावियोगातुरमश्रुकण्ठम् स एव तं शाकुनिकः शरेण विव्याध कालप्रहितो विलीनः
evaṃ kuliṅgaṃ vilapantamārāt priyāviyogāturamaśrukaṇṭham sa eva taṃ śākunikaḥ śareṇa vivyādha kālaprahito vilīnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यूयमपश्यन्त्य आत्मापायमबुद्धयः नैनं प्राप्स्यथ शोचन्त्यः पतिं वर्षशतैरपि
evaṃ yūyamapaśyantya ātmāpāyamabuddhayaḥ nainaṃ prāpsyatha śocantyaḥ patiṃ varṣaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच बाल एवं प्रवदति सर्वे विस्मितचेतसः ज्ञातयो मेनिरे सर्वमनित्यमयथोत्थितम्
śrīhiraṇyakaśipuruvāca bāla evaṃ pravadati sarve vismitacetasaḥ jñātayo menire sarvamanityamayathotthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम एतदुपाख्याय तत्रैवान्तरधीयत ज्ञातयो हि सुयज्ञस्य चक्रुर्यत् साम्परायिकम्
yama etadupākhyāya tatraivāntaradhīyata jñātayo hi suyajñasya cakruryat sāmparāyikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः शोचत मा यूयं परं चात्मानमेव वा क आत्मा कः परो वात्र स्वीयः पारक्य एव वा स्वपराभिनिवेशेन विनाज्ञानेन देहिनाम्
ataḥ śocata mā yūyaṃ paraṃ cātmānameva vā ka ātmā kaḥ paro vātra svīyaḥ pārakya eva vā svaparābhiniveśena vinājñānena dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच इति दैत्यपतेर्वाक्यं दितिराकर्ण्य सस्नुषा पुत्रशोकं क्षणात् त्यक्त्वा तत्त्वे चित्तमधारयत्
śrīnārada uvāca iti daityapatervākyaṃ ditirākarṇya sasnuṣā putraśokaṃ kṣaṇāt tyaktvā tattve cittamadhārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.