श्रीनारद उवाच पौरोहित्याय भगवान् वृतः काव्यः किलासुरैः षण्डामर्कौ सुतौ तस्य दैत्यराजगृहान्तिके
śrīnārada uvāca paurohityāya bhagavān vṛtaḥ kāvyaḥ kilāsuraiḥ ṣaṇḍāmarkau sutau tasya daityarājagṛhāntike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ राज्ञा प्रापितं बालं प्रह्लादं नयकोविदम् पाठयामासतुः पाठ्यान् अन्यांश्चासुरबालकान्
tau rājñā prāpitaṃ bālaṃ prahlādaṃ nayakovidam pāṭhayāmāsatuḥ pāṭhyān anyāṃścāsurabālakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत्र गुरुणा प्रोक्तं शुश्रुवे ऽनुपपाठ च न साधु मनसा मेने स्वपरासद्ग्रहाश्रयम्
yat tatra guruṇā proktaṃ śuśruve 'nupapāṭha ca na sādhu manasā mene svaparāsadgrahāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदासुरराट् पुत्रमङ्कमारोप्य पाण्डव पप्रच्छ कथ्यतां वत्स मन्यते साधु यद्भवान्
ekadāsurarāṭ putramaṅkamāropya pāṇḍava papraccha kathyatāṃ vatsa manyate sādhu yadbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीप्रह्लाद उवाच तत् साधु मन्ये ऽसुरवर्य देहिनां सदा समुद्विग्नधियामसद्ग्रहात् हित्वात्मपातं गृहमन्धकूपं वनं गतो यद्धरिमाश्रयेत
śrīprahlāda uvāca tat sādhu manye 'suravarya dehināṃ sadā samudvignadhiyāmasadgrahāt hitvātmapātaṃ gṛhamandhakūpaṃ vanaṃ gato yaddharimāśrayeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच श्रुत्वा पुत्रगिरो दैत्यः परपक्षसमाहिताः जहास बुद्धिर्बालानां भिद्यते परबुद्धिभिः
śrīnārada uvāca śrutvā putragiro daityaḥ parapakṣasamāhitāḥ jahāsa buddhirbālānāṃ bhidyate parabuddhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग् विधार्यतां बालो गुरुगेहे द्विजातिभिः विष्णुपक्षैः प्रतिच्छन्नैर्न भिद्येतास्य धीर्यथा
samyag vidhāryatāṃ bālo gurugehe dvijātibhiḥ viṣṇupakṣaiḥ praticchannairna bhidyetāsya dhīryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहमानीतमाहूय प्रह्रादं दैत्ययाजकाः प्रशस्य श्लक्ष्णया वाचा समपृच्छन्त सामभिः
gṛhamānītamāhūya prahrādaṃ daityayājakāḥ praśasya ślakṣṇayā vācā samapṛcchanta sāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्स प्रह्राद भद्रं ते सत्यं कथय मा मृषा बालान् अति कुतस्तुभ्यमेष बुद्धिविपर्ययः
vatsa prahrāda bhadraṃ te satyaṃ kathaya mā mṛṣā bālān ati kutastubhyameṣa buddhiviparyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिभेदः परकृत उताहो ते स्वतो ऽभवत् भण्यतां श्रोतुकामानां गुरूणां कुलनन्दन
buddhibhedaḥ parakṛta utāho te svato 'bhavat bhaṇyatāṃ śrotukāmānāṃ gurūṇāṃ kulanandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीप्रह्राद उवाच परः स्वश्चेत्यसद्ग्राहः पुंसां यन्मायया कृतः विमोहितधियां दृष्टस्तस्मै भगवते नमः
śrīprahrāda uvāca paraḥ svaścetyasadgrāhaḥ puṃsāṃ yanmāyayā kṛtaḥ vimohitadhiyāṃ dṛṣṭastasmai bhagavate namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदानुव्रतः पुंसां पशुबुद्धिर्विभिद्यते अन्य एष तथान्यो ऽहमिति भेदगतासती
sa yadānuvrataḥ puṃsāṃ paśubuddhirvibhidyate anya eṣa tathānyo 'hamiti bhedagatāsatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष आत्मा स्वपरेत्यबुद्धिभिर् दुरत्ययानुक्रमणो निरूप्यते मुह्यन्ति यद्वर्त्मनि वेदवादिनो ब्रह्मादयो ह्येष भिनत्ति मे मतिम्
sa eṣa ātmā svaparetyabuddhibhir duratyayānukramaṇo nirūpyate muhyanti yadvartmani vedavādino brahmādayo hyeṣa bhinatti me matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा भ्राम्यत्ययो ब्रह्मन् स्वयमाकर्षसन्निधौ तथा मे भिद्यते चेतश्चक्रपाणेर्यदृच्छया
yathā bhrāmyatyayo brahman svayamākarṣasannidhau tathā me bhidyate cetaścakrapāṇeryadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच एतावद्ब्राह्मणायोक्त्वा विरराम महामतिः तं सन्निभर्त्स्य कुपितः सुदीनो राजसेवकः
śrīnārada uvāca etāvadbrāhmaṇāyoktvā virarāma mahāmatiḥ taṃ sannibhartsya kupitaḥ sudīno rājasevakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीयतामरे वेत्रमस्माकमयशस्करः कुलाङ्गारस्य दुर्बुद्धेश्चतुर्थो ऽस्योदितो दमः
ānīyatāmare vetramasmākamayaśaskaraḥ kulāṅgārasya durbuddheścaturtho 'syodito damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैतेयचन्दनवने जातो ऽयं कण्टकद्रुमः यन्मूलोन्मूलपरशोर्विष्णोर्नालायितो ऽर्भकः
daiteyacandanavane jāto 'yaṃ kaṇṭakadrumaḥ yanmūlonmūlaparaśorviṣṇornālāyito 'rbhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तं विविधोपायैर्भीषयंस्तर्जनादिभिः प्रह्रादं ग्राहयामास त्रिवर्गस्योपपादनम्
iti taṃ vividhopāyairbhīṣayaṃstarjanādibhiḥ prahrādaṃ grāhayāmāsa trivargasyopapādanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एनं गुरुर्ज्ञात्वा ज्ञातज्ञेयचतुष्टयम् दैत्येन्द्रं दर्शयामास मातृमृष्टमलङ्कृतम्
tata enaṃ gururjñātvā jñātajñeyacatuṣṭayam daityendraṃ darśayāmāsa mātṛmṛṣṭamalaṅkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादयोः पतितं बालं प्रतिनन्द्याशिषासुरः परिष्वज्य चिरं दोर्भ्यां परमामाप निर्वृतिम्
pādayoḥ patitaṃ bālaṃ pratinandyāśiṣāsuraḥ pariṣvajya ciraṃ dorbhyāṃ paramāmāpa nirvṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोप्याङ्कमवघ्राय मूर्धन्यश्रुकलाम्बुभिः आसिञ्चन् विकसद्वक्त्रमिदमाह युधिष्ठिर
āropyāṅkamavaghrāya mūrdhanyaśrukalāmbubhiḥ āsiñcan vikasadvaktramidamāha yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकशिपुरुवाच प्रह्रादानूच्यतां तात स्वधीतं किञ्चिदुत्तमम् कालेनैतावतायुष्मन् यदशिक्षद्गुरोर्भवान्
hiraṇyakaśipuruvāca prahrādānūcyatāṃ tāta svadhītaṃ kiñciduttamam kālenaitāvatāyuṣman yadaśikṣadgurorbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीप्रह्राद उवाच श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम्
śrīprahrāda uvāca śravaṇaṃ kīrtanaṃ viṣṇoḥ smaraṇaṃ pādasevanam arcanaṃ vandanaṃ dāsyaṃ sakhyamātmanivedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पुंसार्पिता विष्णौ भक्तिश्चेन् नवलक्षणा क्रियेत भगवत्यद्धा तन् मन्ये ऽधीतमुत्तमम्
iti puṃsārpitā viṣṇau bhaktiścen navalakṣaṇā kriyeta bhagavatyaddhā tan manye 'dhītamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्यैतत् सुतवचो हिरण्यकशिपुस्तदा गुरुपुत्रमुवाचेदं रुषा प्रस्फुरिताधरः
niśamyaitat sutavaco hiraṇyakaśipustadā guruputramuvācedaṃ ruṣā prasphuritādharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मबन्धो किमेतत् ते विपक्षं श्रयतासता असारं ग्राहितो बालो मामनादृत्य दुर्मते
brahmabandho kimetat te vipakṣaṃ śrayatāsatā asāraṃ grāhito bālo māmanādṛtya durmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति ह्यसाधवो लोके दुर्मैत्राश्छद्मवेषिणः तेषामुदेत्यघं काले रोगः पातकिनामिव
santi hyasādhavo loke durmaitrāśchadmaveṣiṇaḥ teṣāmudetyaghaṃ kāle rogaḥ pātakināmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीगुरुपुत्र उवाच न मत्प्रणीतं न परप्रणीतं सुतो वदत्येष तवेन्द्रशत्रो नैसर्गिकीयं मतिरस्य राजन् नियच्छ मन्युं कददाः स्म मा नः
śrīguruputra uvāca na matpraṇītaṃ na parapraṇītaṃ suto vadatyeṣa tavendraśatro naisargikīyaṃ matirasya rājan niyaccha manyuṃ kadadāḥ sma mā naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच गुरुणैवं प्रतिप्रोक्तो भूय आहासुरः सुतम् न चेद्गुरुमुखीयं ते कुतो ऽभद्रासती मतिः
śrīnārada uvāca guruṇaivaṃ pratiprokto bhūya āhāsuraḥ sutam na cedgurumukhīyaṃ te kuto 'bhadrāsatī matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीप्रह्राद उवाच मतिर्न कृष्णे परतः स्वतो वा मिथो ऽभिपद्येत गृहव्रतानाम् अदान्तगोभिर्विशतां तमिस्रं पुनः पुनश्चर्वितचर्वणानाम्
śrīprahrāda uvāca matirna kṛṣṇe parataḥ svato vā mitho 'bhipadyeta gṛhavratānām adāntagobhirviśatāṃ tamisraṃ punaḥ punaścarvitacarvaṇānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते विदुः स्वार्थगतिं हि विष्णुं दुराशया ये बहिरर्थमानिनः अन्धा यथान्धैरुपनीयमानास् ते ऽपीशतन्त्र्यामुरुदाम्नि बद्धाः
na te viduḥ svārthagatiṃ hi viṣṇuṃ durāśayā ye bahirarthamāninaḥ andhā yathāndhairupanīyamānās te 'pīśatantryāmurudāmni baddhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैषां मतिस्तावदुरुक्रमाङ्घ्रिं स्पृशत्यनर्थापगमो यदर्थः महीयसां पादरजो ऽभिषेकं निष्किञ्चनानां न वृणीत यावत्
naiṣāṃ matistāvadurukramāṅghriṃ spṛśatyanarthāpagamo yadarthaḥ mahīyasāṃ pādarajo 'bhiṣekaṃ niṣkiñcanānāṃ na vṛṇīta yāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वोपरतं पुत्रं हिरण्यकशिपू रुषा अन्धीकृतात्मा स्वोत्सङ्गान् निरस्यत महीतले
ityuktvoparataṃ putraṃ hiraṇyakaśipū ruṣā andhīkṛtātmā svotsaṅgān nirasyata mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहामर्षरुषाविष्टः कषायीभूतलोचनः वध्यतामाश्वयं वध्यो निःसारयत नैरृताः
āhāmarṣaruṣāviṣṭaḥ kaṣāyībhūtalocanaḥ vadhyatāmāśvayaṃ vadhyo niḥsārayata nairṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं मे भ्रातृहा सो ऽयं हित्वा स्वान् सुहृदो ऽधमः पितृव्यहन्तुः पादौ यो विष्णोर्दासवदर्चति
ayaṃ me bhrātṛhā so 'yaṃ hitvā svān suhṛdo 'dhamaḥ pitṛvyahantuḥ pādau yo viṣṇordāsavadarcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्वा साध्वसौ किं नु करिष्यत्यसमञ्जसः सौहृदं दुस्त्यजं पित्रोरहाद्यः पञ्चहायनः
viṣṇorvā sādhvasau kiṃ nu kariṣyatyasamañjasaḥ sauhṛdaṃ dustyajaṃ pitrorahādyaḥ pañcahāyanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परो ऽप्यपत्यं हितकृद्यथौषधं स्वदेहजो ऽप्यामयवत् सुतो ऽहितः छिन्द्यात् तदङ्गं यदुतात्मनो ऽहितं शेषं सुखं जीवति यद्विवर्जनात्
paro 'pyapatyaṃ hitakṛdyathauṣadhaṃ svadehajo 'pyāmayavat suto 'hitaḥ chindyāt tadaṅgaṃ yadutātmano 'hitaṃ śeṣaṃ sukhaṃ jīvati yadvivarjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैरुपायैर्हन्तव्यः सम्भोजशयनासनैः सुहृल्लिङ्गधरः शत्रुर्मुनेर्दुष्टमिवेन्द्रियम्
sarvairupāyairhantavyaḥ sambhojaśayanāsanaiḥ suhṛlliṅgadharaḥ śatrurmunerduṣṭamivendriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरृतास्ते समादिष्टा भर्त्रा वै शूलपाणयः तिग्मदंष्ट्रकरालास्यास्ताम्रश्मश्रुशिरोरुहाः
nairṛtāste samādiṣṭā bhartrā vai śūlapāṇayaḥ tigmadaṃṣṭrakarālāsyāstāmraśmaśruśiroruhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदन्तो भैरवं नादं छिन्धि भिन्धीति वादिनः आसीनं चाहनन् शूलैः प्रह्रादं सर्वमर्मसु
nadanto bhairavaṃ nādaṃ chindhi bhindhīti vādinaḥ āsīnaṃ cāhanan śūlaiḥ prahrādaṃ sarvamarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परे ब्रह्मण्यनिर्देश्ये भगवत्यखिलात्मनि युक्तात्मन्यफला आसन्नपुण्यस्येव सत्क्रियाः
pare brahmaṇyanirdeśye bhagavatyakhilātmani yuktātmanyaphalā āsannapuṇyasyeva satkriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयासे ऽपहते तस्मिन् दैत्येन्द्रः परिशङ्कितः चकार तद्वधोपायान् निर्बन्धेन युधिष्ठिर
prayāse 'pahate tasmin daityendraḥ pariśaṅkitaḥ cakāra tadvadhopāyān nirbandhena yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्गजैर्दन्दशूकेन्द्रैरभिचारावपातनैः मायाभिः सन्निरोधैश्च गरदानैरभोजनैः
diggajairdandaśūkendrairabhicārāvapātanaiḥ māyābhiḥ sannirodhaiśca garadānairabhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीयुधिष्ठिर उवाच
śrīyudhiṣṭhira uvāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष मे बह्वसाधूक्तो वधोपायाश्च निर्मिताः तैस्तैर्द्रोहैरसद्धर्मैर्मुक्तः स्वेनैव तेजसा
eṣa me bahvasādhūkto vadhopāyāśca nirmitāḥ taistairdrohairasaddharmairmuktaḥ svenaiva tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तमानो ऽविदूरे वै बालो ऽप्यजडधीरयम् न विस्मरति मे ऽनार्यं शुनः शेप इव प्रभुः
vartamāno 'vidūre vai bālo 'pyajaḍadhīrayam na vismarati me 'nāryaṃ śunaḥ śepa iva prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयानुभावो ऽयमकुतश्चिद्भयो ऽमरः नूनमेतद्विरोधेन मृत्युर्मे भविता न वा
aprameyānubhāvo 'yamakutaścidbhayo 'maraḥ nūnametadvirodhena mṛtyurme bhavitā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तच्चिन्तया किञ्चिन् म्लानश्रियमधोमुखम् शण्डामर्कावौशनसौ विविक्त इति होचतुः
iti taccintayā kiñcin mlānaśriyamadhomukham śaṇḍāmarkāvauśanasau vivikta iti hocatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितं त्वयैकेन जगत्त्रयं भ्रुवोर् विजृम्भणत्रस्तसमस्तधिष्ण्यपम् न तस्य चिन्त्यं तव नाथ चक्ष्वहे न वै शिशूनां गुणदोषयोः पदम्
jitaṃ tvayaikena jagattrayaṃ bhruvor vijṛmbhaṇatrastasamastadhiṣṇyapam na tasya cintyaṃ tava nātha cakṣvahe na vai śiśūnāṃ guṇadoṣayoḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं तु पाशैर्वरुणस्य बद्ध्वा निधेहि भीतो न पलायते यथा बुद्धिश्च पुंसो वयसार्यसेवया यावद्गुरुर्भार्गव आगमिष्यति
imaṃ tu pāśairvaruṇasya baddhvā nidhehi bhīto na palāyate yathā buddhiśca puṃso vayasāryasevayā yāvadgururbhārgava āgamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति गुरुपुत्रोक्तमनुज्ञायेदमब्रवीत् धर्मो ह्यस्योपदेष्टव्यो राज्ञां यो गृहमेधिनाम्
tatheti guruputroktamanujñāyedamabravīt dharmo hyasyopadeṣṭavyo rājñāṃ yo gṛhamedhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममर्थं च कामं च नितरां चानुपूर्वशः प्रह्रादायोचतू राजन् प्रश्रितावनताय च
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca nitarāṃ cānupūrvaśaḥ prahrādāyocatū rājan praśritāvanatāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा त्रिवर्गं गुरुभिरात्मने उपशिक्षितम् न साधु मेने तच्छिक्षां द्वन्द्वारामोपवर्णिताम्
yathā trivargaṃ gurubhirātmane upaśikṣitam na sādhu mene tacchikṣāṃ dvandvārāmopavarṇitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाचार्यः परावृत्तो गृहमेधीयकर्मसु वयस्यैर्बालकैस्तत्र सोपहूतः कृतक्षणैः
yadācāryaḥ parāvṛtto gṛhamedhīyakarmasu vayasyairbālakaistatra sopahūtaḥ kṛtakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तान् श्लक्ष्णया वाचा प्रत्याहूय महाबुधः उवाच विद्वांस्तन्निष्ठां कृपया प्रहसन्निव
atha tān ślakṣṇayā vācā pratyāhūya mahābudhaḥ uvāca vidvāṃstanniṣṭhāṃ kṛpayā prahasanniva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु तद्गौरवात् सर्वे त्यक्तक्रीडापरिच्छदाः बाला अदूषितधियो द्वन्द्वारामेरितेहितैः
te tu tadgauravāt sarve tyaktakrīḍāparicchadāḥ bālā adūṣitadhiyo dvandvārāmeritehitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्युपासत राजेन्द्र तन्न्यस्तहृदयेक्षणाः तान् आह करुणो मैत्रो महाभागवतो ऽसुरः
paryupāsata rājendra tannyastahṛdayekṣaṇāḥ tān āha karuṇo maitro mahābhāgavato 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.