Library·Bhāgavata Purāṇa·8·8.1

Bhāgavata Purāṇa 8.1

श्रीराजोवाच स्वायम्भुवस्येह गुरो वंशो ऽयं विस्तराच् छ्रुतः यत्र विश्वसृजां सर्गो मनून् अन्यान् वदस्व नः

śrīrājovāca svāyambhuvasyeha guro vaṃśo 'yaṃ vistarāc chrutaḥ yatra viśvasṛjāṃ sargo manūn anyān vadasva naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरे हरेर्जन्म कर्माणि च महीयसः गृणन्ति कवयो ब्रह्मंस्तानि नो वद शृण्वताम्

manvantare harerjanma karmāṇi ca mahīyasaḥ gṛṇanti kavayo brahmaṃstāni no vada śṛṇvatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यस्मिन्नन्तरे ब्रह्मन् भगवान् विश्वभावनः कृतवान् कुरुते कर्ता ह्य् अतीते ऽनागते ऽद्य वा

yadyasminnantare brahman bhagavān viśvabhāvanaḥ kṛtavān kurute kartā hy atīte 'nāgate 'dya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीऋषिरुवाच मनवो ऽस्मिन् व्यतीताः षट् कल्पे स्वायम्भुवादयः आद्यस्ते कथितो यत्र देवादीनां च सम्भवः

śrīṛṣiruvāca manavo 'smin vyatītāḥ ṣaṭ kalpe svāyambhuvādayaḥ ādyaste kathito yatra devādīnāṃ ca sambhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकूत्यां देवहूत्यां च दुहित्रोस्तस्य वै मनोः धर्मज्ञानोपदेशार्थं भगवान् पुत्रतां गतः

ākūtyāṃ devahūtyāṃ ca duhitrostasya vai manoḥ dharmajñānopadeśārthaṃ bhagavān putratāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं पुरा भगवतः कपिलस्यानुवर्णितम् आख्यास्ये भगवान् यज्ञो यच् चकार कुरूद्वह

kṛtaṃ purā bhagavataḥ kapilasyānuvarṇitam ākhyāsye bhagavān yajño yac cakāra kurūdvaha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरक्तः कामभोगेषु शतरूपापतिः प्रभुः विसृज्य राज्यं तपसे सभार्यो वनमाविशत्

viraktaḥ kāmabhogeṣu śatarūpāpatiḥ prabhuḥ visṛjya rājyaṃ tapase sabhāryo vanamāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनन्दायां वर्षशतं पदैकेन भुवं स्पृशन् तप्यमानस्तपो घोरमिदमन्वाह भारत

sunandāyāṃ varṣaśataṃ padaikena bhuvaṃ spṛśan tapyamānastapo ghoramidamanvāha bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमनुरुवाच येन चेतयते विश्वं विश्वं चेतयते न यम् यो जागर्ति शयाने ऽस्मिन् नायं तं वेद वेद सः

śrīmanuruvāca yena cetayate viśvaṃ viśvaṃ cetayate na yam yo jāgarti śayāne 'smin nāyaṃ taṃ veda veda saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मावास्यमिदं विश्वं यत् किञ्चिज् जगत्यां जगत् तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्य स्विद्धनम्

ātmāvāsyamidaṃ viśvaṃ yat kiñcij jagatyāṃ jagat tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasya sviddhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं पश्यति न पश्यन्तं चक्षुर्यस्य न रिष्यति तं भूतनिलयं देवं सुपर्णमुपधावत

yaṃ paśyati na paśyantaṃ cakṣuryasya na riṣyati taṃ bhūtanilayaṃ devaṃ suparṇamupadhāvata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यस्याद्यन्तौ मध्यं च स्वः परो नान्तरं बहिः विश्वस्यामूनि यद्यस्माद्विश्वं च तदृतं महत्

na yasyādyantau madhyaṃ ca svaḥ paro nāntaraṃ bahiḥ viśvasyāmūni yadyasmādviśvaṃ ca tadṛtaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विश्वकायः पुरुहूतईशः सत्यः स्वयंज्योतिरजः पुराणः धत्ते ऽस्य जन्माद्यजयात्मशक्त्या तां विद्ययोदस्य निरीह आस्ते

sa viśvakāyaḥ puruhūtaīśaḥ satyaḥ svayaṃjyotirajaḥ purāṇaḥ dhatte 'sya janmādyajayātmaśaktyā tāṃ vidyayodasya nirīha āste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाग्रे ऋषयः कर्माण् ईहन्ते ऽकर्महेतवे ईहमानो हि पुरुषः प्रायो ऽनीहां प्रपद्यते

athāgre ṛṣayaḥ karmāṇ īhante 'karmahetave īhamāno hi puruṣaḥ prāyo 'nīhāṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईहते भगवान् ईशो न हि तत्र विसज्जते आत्मलाभेन पूर्णार्थो नावसीदन्ति ये ऽनु तम्

īhate bhagavān īśo na hi tatra visajjate ātmalābhena pūrṇārtho nāvasīdanti ye 'nu tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमीहमानं निरहङ्कृतं बुधं निराशिषं पूर्णमनन्यचोदितम् नॄन् शिक्षयन्तं निजवर्त्मसंस्थितं प्रभुं प्रपद्ये ऽखिलधर्मभावनम्

tamīhamānaṃ nirahaṅkṛtaṃ budhaṃ nirāśiṣaṃ pūrṇamananyacoditam nṝn śikṣayantaṃ nijavartmasaṃsthitaṃ prabhuṃ prapadye 'khiladharmabhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच इति मन्त्रोपनिषदं व्याहरन्तं समाहितम् दृष्ट्वासुरा यातुधाना जग्धुमभ्यद्रवन् क्षुधा

śrīśuka uvāca iti mantropaniṣadaṃ vyāharantaṃ samāhitam dṛṣṭvāsurā yātudhānā jagdhumabhyadravan kṣudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांस्तथावसितान् वीक्ष्य यज्ञः सर्वगतो हरिः यामैः परिवृतो देवैर्हत्वाशासत् त्रिविष्टपम्

tāṃstathāvasitān vīkṣya yajñaḥ sarvagato hariḥ yāmaiḥ parivṛto devairhatvāśāsat triviṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वारोचिषो द्वितीयस्तु मनुरग्नेः सुतो ऽभवत् द्युमत्सुषेणरोचिष्मत् प्रमुखास्तस्य चात्मजाः

svārociṣo dvitīyastu manuragneḥ suto 'bhavat dyumatsuṣeṇarociṣmat pramukhāstasya cātmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेन्द्रो रोचनस्त्वासीद्देवाश्च तुषितादयः ऊर्जस्तम्भादयः सप्त ऋषयो ब्रह्मवादिनः

tatrendro rocanastvāsīddevāśca tuṣitādayaḥ ūrjastambhādayaḥ sapta ṛṣayo brahmavādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषेस्तु वेदशिरसस्तुषिता नाम पत्न्य् अभूत् तस्यां जज्ञे ततो देवो विभुरित्य् अभिविश्रुतः

ṛṣestu vedaśirasastuṣitā nāma patny abhūt tasyāṃ jajñe tato devo vibhurity abhiviśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो ये धृतव्रताः अन्वशिक्षन् व्रतं तस्य कौमारब्रह्मचारिणः

aṣṭāśītisahasrāṇi munayo ye dhṛtavratāḥ anvaśikṣan vrataṃ tasya kaumārabrahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीय उत्तमो नाम प्रियव्रतसुतो मनुः पवनः सृञ्जयो यज्ञ होत्राद्यास्तत्सुता नृप

tṛtīya uttamo nāma priyavratasuto manuḥ pavanaḥ sṛñjayo yajña hotrādyāstatsutā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठतनयाः सप्त ऋषयः प्रमदादयः सत्या वेदश्रुता भद्रा देवा इन्द्रस्तु सत्यजित्

vasiṣṭhatanayāḥ sapta ṛṣayaḥ pramadādayaḥ satyā vedaśrutā bhadrā devā indrastu satyajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्य सूनृतायां तु भगवान् पुरुषोत्तमः सत्यसेन इति ख्यातो जातः सत्यव्रतैः सह

dharmasya sūnṛtāyāṃ tu bhagavān puruṣottamaḥ satyasena iti khyāto jātaḥ satyavrataiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनृतव्रतदुःशीलान् असतो यक्षराक्षसान् भूतद्रुहो भूतगणांश्चावधीत् सत्यजित्सखः

so 'nṛtavrataduḥśīlān asato yakṣarākṣasān bhūtadruho bhūtagaṇāṃścāvadhīt satyajitsakhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थ उत्तमभ्राता मनुर्नाम्ना च तामसः पृथुः ख्यातिर्नरः केतुरित्य् आद्या दश तत्सुताः

caturtha uttamabhrātā manurnāmnā ca tāmasaḥ pṛthuḥ khyātirnaraḥ keturity ādyā daśa tatsutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यका हरयो वीरा देवास्त्रिशिख ईश्वरः ज्योतिर्धामादयः सप्त ऋषयस्तामसे ऽन्तरे

satyakā harayo vīrā devāstriśikha īśvaraḥ jyotirdhāmādayaḥ sapta ṛṣayastāmase 'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा वैधृतयो नाम विधृतेस्तनया नृप नष्टाः कालेन यैर्वेदा विधृताः स्वेन तेजसा

devā vaidhṛtayo nāma vidhṛtestanayā nṛpa naṣṭāḥ kālena yairvedā vidhṛtāḥ svena tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि जज्ञे भगवान् हरिण्यां हरिमेधसः हरिरित्य् आहृतो येन गजेन्द्रो मोचितो ग्रहात्

tatrāpi jajñe bhagavān hariṇyāṃ harimedhasaḥ haririty āhṛto yena gajendro mocito grahāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीराजोवाच बादरायण एतत् ते श्रोतुमिच्छामहे वयम् हरिर्यथा गजपतिं ग्राहग्रस्तममूमुचत्

śrīrājovāca bādarāyaṇa etat te śrotumicchāmahe vayam hariryathā gajapatiṃ grāhagrastamamūmucat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कथासु महत् पुण्यं धन्यं स्वस्त्ययनं शुभम् यत्र यत्रोत्तमश्लोको भगवान् गीयते हरिः

tatkathāsu mahat puṇyaṃ dhanyaṃ svastyayanaṃ śubham yatra yatrottamaśloko bhagavān gīyate hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीसूत उवाच परीक्षितैवं स तु बादरायणिः प्रायोपविष्टेन कथासु चोदितः उवाच विप्राः प्रतिनन्द्य पार्थिवं मुदा मुनीनां सदसि स्म शृण्वताम्

śrīsūta uvāca parīkṣitaivaṃ sa tu bādarāyaṇiḥ prāyopaviṣṭena kathāsu coditaḥ uvāca viprāḥ pratinandya pārthivaṃ mudā munīnāṃ sadasi sma śṛṇvatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.