Bhāgavata Purāṇa 9.1

श्रीराजोवाच मन्वन्तराणि सर्वाणि त्वयोक्तानि श्रुतानि मे वीर्याण्यनन्तवीर्यस्य हरेस्तत्र कृतानि च

śrīrājovāca manvantarāṇi sarvāṇi tvayoktāni śrutāni me vīryāṇyanantavīryasya harestatra kṛtāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ सत्यव्रतो नाम राजर्षिर्द्रविडेश्वरः ज्ञानं यो ऽतीतकल्पान्ते लेभे पुरुषसेवया

yo 'sau satyavrato nāma rājarṣirdraviḍeśvaraḥ jñānaṃ yo 'tītakalpānte lebhe puruṣasevayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै विवस्वतः पुत्रो मनुरासीदिति श्रुतम् त्वत्तस्तस्य सुताः प्रोक्ता इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपाः

sa vai vivasvataḥ putro manurāsīditi śrutam tvattastasya sutāḥ proktā ikṣvākupramukhā nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वंशं पृथग् ब्रह्मन् वंशानुचरितानि च कीर्तयस्व महाभाग नित्यं शुश्रूषतां हि नः

teṣāṃ vaṃśaṃ pṛthag brahman vaṃśānucaritāni ca kīrtayasva mahābhāga nityaṃ śuśrūṣatāṃ hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये भूता ये भविष्याश्च भवन्त्यद्यतनाश्च ये तेषां नः पुण्यकीर्तीनां सर्वेषां वद विक्रमान्

ye bhūtā ye bhaviṣyāśca bhavantyadyatanāśca ye teṣāṃ naḥ puṇyakīrtīnāṃ sarveṣāṃ vada vikramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीसूत उवाच एवं परीक्षिता राज्ञा सदसि ब्रह्मवादिनाम् पृष्टः प्रोवाच भगवाञ् छुकः परमधर्मवित्

śrīsūta uvāca evaṃ parīkṣitā rājñā sadasi brahmavādinām pṛṣṭaḥ provāca bhagavāñ chukaḥ paramadharmavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच श्रूयतां मानवो वंशः प्राचुर्येण परन्तप न शक्यते विस्तरतो वक्तुं वर्षशतैरपि

śrīśuka uvāca śrūyatāṃ mānavo vaṃśaḥ prācuryeṇa parantapa na śakyate vistarato vaktuṃ varṣaśatairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परावरेषां भूतानामात्मा यः पुरुषः परः स एवासीदिदं विश्वं कल्पान्ते ऽन्यन् न किञ्चन

parāvareṣāṃ bhūtānāmātmā yaḥ puruṣaḥ paraḥ sa evāsīdidaṃ viśvaṃ kalpānte 'nyan na kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य नाभेः समभवत् पद्मकोषो हिरण्मयः तस्मिन् जज्ञे महाराज स्वयम्भूश्चतुराननः

tasya nābheḥ samabhavat padmakoṣo hiraṇmayaḥ tasmin jajñe mahārāja svayambhūścaturānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिर्मनसस्तस्य जज्ञे तस्यापि कश्यपः दाक्षायण्यां ततो ऽदित्यां विवस्वान् अभवत् सुतः

marīcirmanasastasya jajñe tasyāpi kaśyapaḥ dākṣāyaṇyāṃ tato 'dityāṃ vivasvān abhavat sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मनुः श्राद्धदेवः संज्ञायामास भारत श्रद्धायां जनयामास दश पुत्रान् स आत्मवान्

tato manuḥ śrāddhadevaḥ saṃjñāyāmāsa bhārata śraddhāyāṃ janayāmāsa daśa putrān sa ātmavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकुनृगशर्याति दिष्टधृष्टकरूषकान् नरिष्यन्तं पृषध्रं च नभगं च कविं विभुः

ikṣvākunṛgaśaryāti diṣṭadhṛṣṭakarūṣakān nariṣyantaṃ pṛṣadhraṃ ca nabhagaṃ ca kaviṃ vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रजस्य मनोः पूर्वं वसिष्ठो भगवान् किल मित्रावरुणयोरिष्टिं प्रजार्थमकरोद्विभुः

aprajasya manoḥ pūrvaṃ vasiṣṭho bhagavān kila mitrāvaruṇayoriṣṭiṃ prajārthamakarodvibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्रद्धा मनोः पत्नी होतारं समयाचत दुहित्रर्थमुपागम्य प्रणिपत्य पयोव्रता

tatra śraddhā manoḥ patnī hotāraṃ samayācata duhitrarthamupāgamya praṇipatya payovratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषितो ऽध्वर्युणा होता व्यचरत् तत् समाहितः गृहीते हविषि वाचा वषट्कारं गृणन् द्विजः

preṣito 'dhvaryuṇā hotā vyacarat tat samāhitaḥ gṛhīte haviṣi vācā vaṣaṭkāraṃ gṛṇan dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होतुस्तद्व्यभिचारेण कन्येला नाम साभवत् तां विलोक्य मनुः प्राह नातितुष्टमना गुरुम्

hotustadvyabhicāreṇa kanyelā nāma sābhavat tāṃ vilokya manuḥ prāha nātituṣṭamanā gurum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् किमिदं जातं कर्म वो ब्रह्मवादिनाम् विपर्ययमहो कष्टं मैवं स्याद्ब्रह्मविक्रिया

bhagavan kimidaṃ jātaṃ karma vo brahmavādinām viparyayamaho kaṣṭaṃ maivaṃ syādbrahmavikriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूयं ब्रह्मविदो युक्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः कुतः सङ्कल्पवैषम्यमनृतं विबुधेष्व् इव

yūyaṃ brahmavido yuktāstapasā dagdhakilbiṣāḥ kutaḥ saṅkalpavaiṣamyamanṛtaṃ vibudheṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य तद्वचस्तस्य भगवान् प्रपितामहः होतुर्व्यतिक्रमं ज्ञात्वा बभाषे रविनन्दनम्

niśamya tadvacastasya bhagavān prapitāmahaḥ hoturvyatikramaṃ jñātvā babhāṣe ravinandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सङ्कल्पवैषम्यं होतुस्ते व्यभिचारतः तथापि साधयिष्ये ते सुप्रजास्त्वं स्वतेजसा

etat saṅkalpavaiṣamyaṃ hotuste vyabhicārataḥ tathāpi sādhayiṣye te suprajāstvaṃ svatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं व्यवसितो राजन् भगवान् स महायशाः अस्तौषीदादिपुरुषमिलायाः पुंस्त्वकाम्यया

evaṃ vyavasito rājan bhagavān sa mahāyaśāḥ astauṣīdādipuruṣamilāyāḥ puṃstvakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै कामवरं तुष्टो भगवान् हरिरीश्वरः ददाव् इलाभवत् तेन सुद्युम्नः पुरुषर्षभः

tasmai kāmavaraṃ tuṣṭo bhagavān harirīśvaraḥ dadāv ilābhavat tena sudyumnaḥ puruṣarṣabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एकदा महाराज विचरन् मृगयां वने वृतः कतिपयामात्यैरश्वमारुह्य सैन्धवम्

sa ekadā mahārāja vicaran mṛgayāṃ vane vṛtaḥ katipayāmātyairaśvamāruhya saindhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रगृह्य रुचिरं चापं शरांश्च परमाद्भुतान् दंशितो ऽनुमृगं वीरो जगाम दिशमुत्तराम्

pragṛhya ruciraṃ cāpaṃ śarāṃśca paramādbhutān daṃśito 'numṛgaṃ vīro jagāma diśamuttarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकुमारवनं मेरोरधस्तात् प्रविवेश ह यत्रास्ते भगवान् छर्वो रममाणः सहोमया

sukumāravanaṃ meroradhastāt praviveśa ha yatrāste bhagavān charvo ramamāṇaḥ sahomayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रविष्ट एवासौ सुद्युम्नः परवीरहा अपश्यत् स्त्रियमात्मानमश्वं च वडवां नृप

tasmin praviṣṭa evāsau sudyumnaḥ paravīrahā apaśyat striyamātmānamaśvaṃ ca vaḍavāṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तदनुगाः सर्वे आत्मलिङ्गविपर्ययम् दृष्ट्वा विमनसो ऽभूवन् वीक्षमाणाः परस्परम्

tathā tadanugāḥ sarve ātmaliṅgaviparyayam dṛṣṭvā vimanaso 'bhūvan vīkṣamāṇāḥ parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीराजोवाच कथमेवं गुणो देशः केन वा भगवन् कृतः प्रश्नमेनं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

śrīrājovāca kathamevaṃ guṇo deśaḥ kena vā bhagavan kṛtaḥ praśnamenaṃ samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच एकदा गिरिशं द्रष्टुमृषयस्तत्र सुव्रताः दिशो वितिमिराभासाः कुर्वन्तः समुपागमन्

śrīśuka uvāca ekadā giriśaṃ draṣṭumṛṣayastatra suvratāḥ diśo vitimirābhāsāḥ kurvantaḥ samupāgaman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् विलोक्याम्बिका देवी विवासा व्रीडिता भृशम् भर्तुरङ्कात् समुत्थाय नीवीमाश्व् अथ पर्यधात्

tān vilokyāmbikā devī vivāsā vrīḍitā bhṛśam bharturaṅkāt samutthāya nīvīmāśv atha paryadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषयो ऽपि तयोर्वीक्ष्य प्रसङ्गं रममाणयोः निवृत्ताः प्रययुस्तस्मान् नरनारायणाश्रमम्

ṛṣayo 'pi tayorvīkṣya prasaṅgaṃ ramamāṇayoḥ nivṛttāḥ prayayustasmān naranārāyaṇāśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिदं भगवान् आह प्रियायाः प्रियकाम्यया स्थानं यः प्रविशेदेतत् स वै योषिद्भवेदिति

tadidaṃ bhagavān āha priyāyāḥ priyakāmyayā sthānaṃ yaḥ praviśedetat sa vai yoṣidbhavediti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत ऊर्ध्वं वनं तद्वै पुरुषा वर्जयन्ति हि सा चानुचरसंयुक्ता विचचार वनाद्वनम्

tata ūrdhvaṃ vanaṃ tadvai puruṣā varjayanti hi sā cānucarasaṃyuktā vicacāra vanādvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तामाश्रमाभ्याशे चरन्तीं प्रमदोत्तमाम् स्त्रीभिः परिवृतां वीक्ष्य चकमे भगवान् बुधः

atha tāmāśramābhyāśe carantīṃ pramadottamām strībhiḥ parivṛtāṃ vīkṣya cakame bhagavān budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि तं चकमे सुभ्रूः सोमराजसुतं पतिम् स तस्यां जनयामास पुरूरवसमात्मजम्

sāpi taṃ cakame subhrūḥ somarājasutaṃ patim sa tasyāṃ janayāmāsa purūravasamātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स्त्रीत्वमनुप्राप्तः सुद्युम्नो मानवो नृपः सस्मार स कुलाचार्यं वसिष्ठमिति शुश्रुम

evaṃ strītvamanuprāptaḥ sudyumno mānavo nṛpaḥ sasmāra sa kulācāryaṃ vasiṣṭhamiti śuśruma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्य तां दशां दृष्ट्वा कृपया भृशपीडितः सुद्युम्नस्याशयन् पुंस्त्वमुपाधावत शङ्करम्

sa tasya tāṃ daśāṃ dṛṣṭvā kṛpayā bhṛśapīḍitaḥ sudyumnasyāśayan puṃstvamupādhāvata śaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टस्तस्मै स भगवान् ऋषये प्रियमावहन् स्वां च वाचमृतां कुर्वन्निदमाह विशाम्पते

tuṣṭastasmai sa bhagavān ṛṣaye priyamāvahan svāṃ ca vācamṛtāṃ kurvannidamāha viśāmpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासं पुमान् स भविता मासं स्त्री तव गोत्रजः इत्थं व्यवस्थया कामं सुद्युम्नो ऽवतु मेदिनीम्

māsaṃ pumān sa bhavitā māsaṃ strī tava gotrajaḥ itthaṃ vyavasthayā kāmaṃ sudyumno 'vatu medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यानुग्रहात् कामं लब्ध्वा पुंस्त्वं व्यवस्थया पालयामास जगतीं नाभ्यनन्दन् स्म तं प्रजाः

ācāryānugrahāt kāmaṃ labdhvā puṃstvaṃ vyavasthayā pālayāmāsa jagatīṃ nābhyanandan sma taṃ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्कलो गयो राजन् विमलश्च त्रयः सुताः दक्षिणापथराजानो बभूवुर्धर्मवत्सलाः

tasyotkalo gayo rājan vimalaśca trayaḥ sutāḥ dakṣiṇāpatharājāno babhūvurdharmavatsalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परिणते काले प्रतिष्ठानपतिः प्रभुः पुरूरवस उत्सृज्य गां पुत्राय गतो वनम्

tataḥ pariṇate kāle pratiṣṭhānapatiḥ prabhuḥ purūravasa utsṛjya gāṃ putrāya gato vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.