Library·Bhāgavata Purāṇa·9·9.18

Bhāgavata Purāṇa 9.18

श्रीशुक उवाच यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः षड् इमे नहुषस्यासन्निन्द्रियाणीव देहिनः

śrīśuka uvāca yatiryayātiḥ saṃyātirāyatirviyatiḥ kṛtiḥ ṣaḍ ime nahuṣasyāsannindriyāṇīva dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं नैच्छद्यतिः पित्रा दत्तं तत्परिणामवित् यत्र प्रविष्टः पुरुष आत्मानं नावबुध्यते

rājyaṃ naicchadyatiḥ pitrā dattaṃ tatpariṇāmavit yatra praviṣṭaḥ puruṣa ātmānaṃ nāvabudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरि भ्रंशिते स्थानादिन्द्राण्या धर्षणाद्द्विजैः प्रापिते ऽजगरत्वं वै ययातिरभवन् नृपः

pitari bhraṃśite sthānādindrāṇyā dharṣaṇāddvijaiḥ prāpite 'jagaratvaṃ vai yayātirabhavan nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतसृष्व् आदिशद्दिक्षु भ्रात्-न् भ्राता यवीयसः कृतदारो जुगोपोर्वीं काव्यस्य वृषपर्वणः

catasṛṣv ādiśaddikṣu bhrāt-n bhrātā yavīyasaḥ kṛtadāro jugoporvīṃ kāvyasya vṛṣaparvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीराजोवाच ब्रह्मर्षिर्भगवान् काव्यः क्षत्रबन्धुश्च नाहुषः राजन्यविप्रयोः कस्माद्विवाहः प्रतिलोमकः

śrīrājovāca brahmarṣirbhagavān kāvyaḥ kṣatrabandhuśca nāhuṣaḥ rājanyaviprayoḥ kasmādvivāhaḥ pratilomakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच एकदा दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा नाम कन्यका सखीसहस्रसंयुक्ता गुरुपुत्र्या च भामिनी

śrīśuka uvāca ekadā dānavendrasya śarmiṣṭhā nāma kanyakā sakhīsahasrasaṃyuktā guruputryā ca bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयान्या पुरोद्याने पुष्पितद्रुमसङ्कुले व्यचरत् कलगीतालि नलिनीपुलिने ऽबला

devayānyā purodyāne puṣpitadrumasaṅkule vyacarat kalagītāli nalinīpuline 'balā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता जलाशयमासाद्य कन्याः कमललोचनाः तीरे न्यस्य दुकूलानि विजह्रुः सिञ्चतीर्मिथः

tā jalāśayamāsādya kanyāḥ kamalalocanāḥ tīre nyasya dukūlāni vijahruḥ siñcatīrmithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्ष्य व्रजन्तं गिरिशं सह देव्या वृषस्थितम् सहसोत्तीर्य वासांसि पर्यधुर्व्रीडिताः स्त्रियः

vīkṣya vrajantaṃ giriśaṃ saha devyā vṛṣasthitam sahasottīrya vāsāṃsi paryadhurvrīḍitāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मिष्ठाजानती वासो गुरुपुत्र्याः समव्ययत् स्वीयं मत्वा प्रकुपिता देवयानीदमब्रवीत्

śarmiṣṭhājānatī vāso guruputryāḥ samavyayat svīyaṃ matvā prakupitā devayānīdamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो निरीक्ष्यतामस्या दास्याः कर्म ह्यसाम्प्रतम् अस्मद्धार्यं धृतवती शुनीव हविरध्वरे

aho nirīkṣyatāmasyā dāsyāḥ karma hyasāmpratam asmaddhāryaṃ dhṛtavatī śunīva haviradhvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैरिदं तपसा सृष्टं मुखं पुंसः परस्य ये धार्यते यैरिह ज्योतिः शिवः पन्थाः प्रदर्शितः

yairidaṃ tapasā sṛṣṭaṃ mukhaṃ puṃsaḥ parasya ye dhāryate yairiha jyotiḥ śivaḥ panthāḥ pradarśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान् वन्दन्त्युपतिष्ठन्ते लोकनाथाः सुरेश्वराः भगवान् अपि विश्वात्मा पावनः श्रीनिकेतनः

yān vandantyupatiṣṭhante lokanāthāḥ sureśvarāḥ bhagavān api viśvātmā pāvanaḥ śrīniketanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं तत्रापि भृगवः शिष्यो ऽस्या नः पितासुरः अस्मद्धार्यं धृतवती शूद्रो वेदमिवासती

vayaṃ tatrāpi bhṛgavaḥ śiṣyo 'syā naḥ pitāsuraḥ asmaddhāryaṃ dhṛtavatī śūdro vedamivāsatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं क्षिपन्तीं शर्मिष्ठा गुरुपुत्रीमभाषत रुषा श्वसन्त्युरङ्गीव धर्षिता दष्टदच्छदा

evaṃ kṣipantīṃ śarmiṣṭhā guruputrīmabhāṣata ruṣā śvasantyuraṅgīva dharṣitā daṣṭadacchadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मवृत्तमविज्ञाय कत्थसे बहु भिक्षुकि किं न प्रतीक्षसे ऽस्माकं गृहान् बलिभुजो यथा

ātmavṛttamavijñāya katthase bahu bhikṣuki kiṃ na pratīkṣase 'smākaṃ gṛhān balibhujo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधैः सुपरुषैः क्षिप्त्वाचार्यसुतां सतीम् शर्मिष्ठा प्राक्षिपत् कूपे वासश्चादाय मन्युना

evaṃvidhaiḥ suparuṣaiḥ kṣiptvācāryasutāṃ satīm śarmiṣṭhā prākṣipat kūpe vāsaścādāya manyunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां गतायां स्वगृहं ययातिर्मृगयां चरन् प्राप्तो यदृच्छया कूपे जलार्थी तां ददर्श ह

tasyāṃ gatāyāṃ svagṛhaṃ yayātirmṛgayāṃ caran prāpto yadṛcchayā kūpe jalārthī tāṃ dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा स्वमुत्तरं वासस्तस्यै राजा विवाससे गृहीत्वा पाणिना पाणिमुज्जहार दयापरः

dattvā svamuttaraṃ vāsastasyai rājā vivāsase gṛhītvā pāṇinā pāṇimujjahāra dayāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वीरमाहौशनसी प्रेमनिर्भरया गिरा राजंस्त्वया गृहीतो मे पाणिः परपुरञ्जय

taṃ vīramāhauśanasī premanirbharayā girā rājaṃstvayā gṛhīto me pāṇiḥ parapurañjaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तग्राहो ऽपरो मा भूद्गृहीतायास्त्वया हि मे एष ईशकृतो वीर सम्बन्धो नौ न पौरुषः यदिदं कूपमग्नाया भवतो दर्शनं मम

hastagrāho 'paro mā bhūdgṛhītāyāstvayā hi me eṣa īśakṛto vīra sambandho nau na pauruṣaḥ yadidaṃ kūpamagnāyā bhavato darśanaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्राह्मणो मे भविता हस्तग्राहो महाभुज कचस्य बार्हस्पत्यस्य शापाद्यमशपं पुरा

na brāhmaṇo me bhavitā hastagrāho mahābhuja kacasya bārhaspatyasya śāpādyamaśapaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिरनभिप्रेतं दैवोपहृतमात्मनः मनस्तु तद्गतं बुद्ध्वा प्रतिजग्राह तद्वचः

yayātiranabhipretaṃ daivopahṛtamātmanaḥ manastu tadgataṃ buddhvā pratijagrāha tadvacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते राजनि सा धीरे तत्र स्म रुदती पितुः न्यवेदयत् ततः सर्वमुक्तं शर्मिष्ठया कृतम्

gate rājani sā dhīre tatra sma rudatī pituḥ nyavedayat tataḥ sarvamuktaṃ śarmiṣṭhayā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्मना भगवान् काव्यः पौरोहित्यं विगर्हयन् स्तुवन् वृत्तिं च कापोतीं दुहित्रा स ययौ पुरात्

durmanā bhagavān kāvyaḥ paurohityaṃ vigarhayan stuvan vṛttiṃ ca kāpotīṃ duhitrā sa yayau purāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषपर्वा तमाज्ञाय प्रत्यनीकविवक्षितम् गुरुं प्रसादयन् मूर्ध्ना पादयोः पतितः पथि

vṛṣaparvā tamājñāya pratyanīkavivakṣitam guruṃ prasādayan mūrdhnā pādayoḥ patitaḥ pathi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणार्धमन्युर्भगवान् शिष्यं व्याचष्ट भार्गवः कामो ऽस्याः क्रियतां राजन् नैनां त्यक्तुमिहोत्सहे

kṣaṇārdhamanyurbhagavān śiṣyaṃ vyācaṣṭa bhārgavaḥ kāmo 'syāḥ kriyatāṃ rājan naināṃ tyaktumihotsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्यवस्थिते प्राह देवयानी मनोगतम् पित्रा दत्ता यतो यास्ये सानुगा यातु मामनु

tathetyavasthite prāha devayānī manogatam pitrā dattā yato yāsye sānugā yātu māmanu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रा दत्ता देवयान्यै शर्मिष्ठा सानुगा तदा स्वानां तत् सङ्कटं वीक्ष्य तदर्थस्य च गौरवम् देवयानीं पर्यचरत् स्त्रीसहस्रेण दासवत्

pitrā dattā devayānyai śarmiṣṭhā sānugā tadā svānāṃ tat saṅkaṭaṃ vīkṣya tadarthasya ca gauravam devayānīṃ paryacarat strīsahasreṇa dāsavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहुषाय सुतां दत्त्वा सह शर्मिष्ठयोशना तमाह राजन् छर्मिष्ठामाधास्तल्पे न कर्हिचित्

nāhuṣāya sutāṃ dattvā saha śarmiṣṭhayośanā tamāha rājan charmiṣṭhāmādhāstalpe na karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्यौशनसीं राजञ् छर्मिष्ठा सुप्रजां क्वचित् तमेव वव्रे रहसि सख्याः पतिमृतौ सती

vilokyauśanasīṃ rājañ charmiṣṭhā suprajāṃ kvacit tameva vavre rahasi sakhyāḥ patimṛtau satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्र्यार्थितो ऽपत्ये धर्मं चावेक्ष्य धर्मवित् स्मरन् छुक्रवचः काले दिष्टमेवाभ्यपद्यत

rājaputryārthito 'patye dharmaṃ cāvekṣya dharmavit smaran chukravacaḥ kāle diṣṭamevābhyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भसम्भवमासुर्या भर्तुर्विज्ञाय मानिनी देवयानी पितुर्गेहं ययौ क्रोधविमूर्छिता

garbhasambhavamāsuryā bharturvijñāya māninī devayānī piturgehaṃ yayau krodhavimūrchitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियामनुगतः कामी वचोभिरुपमन्त्रयन् न प्रसादयितुं शेके पादसंवाहनादिभिः

priyāmanugataḥ kāmī vacobhirupamantrayan na prasādayituṃ śeke pādasaṃvāhanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रस्तमाह कुपितः स्त्रीकामानृतपूरुष त्वां जरा विशतां मन्द विरूपकरणी नृणाम्

śukrastamāha kupitaḥ strīkāmānṛtapūruṣa tvāṃ jarā viśatāṃ manda virūpakaraṇī nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीययातिरुवाच अतृप्तो ऽस्म्यद्य कामानां ब्रह्मन् दुहितरि स्म ते व्यत्यस्यतां यथाकामं वयसा यो ऽभिधास्यति

śrīyayātiruvāca atṛpto 'smyadya kāmānāṃ brahman duhitari sma te vyatyasyatāṃ yathākāmaṃ vayasā yo 'bhidhāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति लब्धव्यवस्थानः पुत्रं ज्येष्ठमवोचत यदो तात प्रतीच्छेमां जरां देहि निजं वयः

iti labdhavyavasthānaḥ putraṃ jyeṣṭhamavocata yado tāta pratīcchemāṃ jarāṃ dehi nijaṃ vayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातामहकृतां वत्स न तृप्तो विषयेष्व् अहम् वयसा भवदीयेन रंस्ये कतिपयाः समाः

mātāmahakṛtāṃ vatsa na tṛpto viṣayeṣv aham vayasā bhavadīyena raṃsye katipayāḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीयदुरुवाच नोत्सहे जरसा स्थातुमन्तरा प्राप्तया तव अविदित्वा सुखं ग्राम्यं वैतृष्ण्यं नैति पूरुषः

śrīyaduruvāca notsahe jarasā sthātumantarā prāptayā tava aviditvā sukhaṃ grāmyaṃ vaitṛṣṇyaṃ naiti pūruṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्वसुश्चोदितः पित्रा द्रुह्युश्चानुश्च भारत प्रत्याचख्युरधर्मज्ञा ह्यनित्ये नित्यबुद्धयः

turvasuścoditaḥ pitrā druhyuścānuśca bhārata pratyācakhyuradharmajñā hyanitye nityabuddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपृच्छत् तनयं पूरुं वयसोनं गुणाधिकम् न त्वमग्रजवद्वत्स मां प्रत्याख्यातुमर्हसि

apṛcchat tanayaṃ pūruṃ vayasonaṃ guṇādhikam na tvamagrajavadvatsa māṃ pratyākhyātumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपूरुरुवाच को नु लोके मनुष्येन्द्र पितुरात्मकृतः पुमान् प्रतिकर्तुं क्षमो यस्य प्रसादाद्विन्दते परम्

śrīpūruruvāca ko nu loke manuṣyendra piturātmakṛtaḥ pumān pratikartuṃ kṣamo yasya prasādādvindate param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमश्चिन्तितं कुर्यात् प्रोक्तकारी तु मध्यमः अधमो ऽश्रद्धया कुर्यादकर्तोच्चरितं पितुः

uttamaścintitaṃ kuryāt proktakārī tu madhyamaḥ adhamo 'śraddhayā kuryādakartoccaritaṃ pituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रमुदितः पूरुः प्रत्यगृह्णाज् जरां पितुः सो ऽपि तद्वयसा कामान् यथावज् जुजुषे नृप

iti pramuditaḥ pūruḥ pratyagṛhṇāj jarāṃ pituḥ so 'pi tadvayasā kāmān yathāvaj jujuṣe nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तद्वीपपतिः संयक् पितृवत् पालयन् प्रजाः यथोपजोषं विषयाञ् जुजुषे ऽव्याहतेन्द्रियः

saptadvīpapatiḥ saṃyak pitṛvat pālayan prajāḥ yathopajoṣaṃ viṣayāñ jujuṣe 'vyāhatendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयान्यप्यनुदिनं मनोवाग्देहवस्तुभिः प्रेयसः परमां प्रीतिमुवाह प्रेयसी रहः

devayānyapyanudinaṃ manovāgdehavastubhiḥ preyasaḥ paramāṃ prītimuvāha preyasī rahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयजद्यज्ञपुरुषं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः सर्वदेवमयं देवं सर्ववेदमयं हरिम्

ayajadyajñapuruṣaṃ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ sarvadevamayaṃ devaṃ sarvavedamayaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन्निदं विरचितं व्योम्नीव जलदावलिः नानेव भाति नाभाति स्वप्नमायामनोरथः

yasminnidaṃ viracitaṃ vyomnīva jaladāvaliḥ nāneva bhāti nābhāti svapnamāyāmanorathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेव हृदि विन्यस्य वासुदेवं गुहाशयम् नारायणमणीयांसं निराशीरयजत् प्रभुम्

tameva hṛdi vinyasya vāsudevaṃ guhāśayam nārāyaṇamaṇīyāṃsaṃ nirāśīrayajat prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वर्षसहस्राणि मनःषष्ठैर्मनःसुखम् विदधानो ऽपि नातृप्यत् सार्वभौमः कदिन्द्रियैः

evaṃ varṣasahasrāṇi manaḥṣaṣṭhairmanaḥsukham vidadhāno 'pi nātṛpyat sārvabhaumaḥ kadindriyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.