Bhāgavata Purāṇa 9.9

श्रीशुक उवाच अंशुमांश्च तपस्तेपे गङ्गानयनकाम्यया कालं महान्तं नाशक्नोत् ततः कालेन संस्थितः

śrīśuka uvāca aṃśumāṃśca tapastepe gaṅgānayanakāmyayā kālaṃ mahāntaṃ nāśaknot tataḥ kālena saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिलीपस्तत्सुतस्तद्वदशक्तः कालमेयिवान् भगीरथस्तस्य सुतस्तेपे स सुमहत् तपः

dilīpastatsutastadvadaśaktaḥ kālameyivān bhagīrathastasya sutastepe sa sumahat tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शयामास तं देवी प्रसन्ना वरदास्मि ते इत्युक्तः स्वमभिप्रायं शशंसावनतो नृपः

darśayāmāsa taṃ devī prasannā varadāsmi te ityuktaḥ svamabhiprāyaṃ śaśaṃsāvanato nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽपि धारयिता वेगं पतन्त्या मे महीतले अन्यथा भूतलं भित्त्वा नृप यास्ये रसातलम्

ko 'pi dhārayitā vegaṃ patantyā me mahītale anyathā bhūtalaṃ bhittvā nṛpa yāsye rasātalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं चाहं न भुवं यास्ये नरा मय्यामृजन्त्यघम् मृजामि तदघं क्वाहं राजंस्तत्र विचिन्त्यताम्

kiṃ cāhaṃ na bhuvaṃ yāsye narā mayyāmṛjantyagham mṛjāmi tadaghaṃ kvāhaṃ rājaṃstatra vicintyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगीरथ उवाच साधवो न्यासिनः शान्ता ब्रह्मिष्ठा लोकपावनाः हरन्त्यघं ते ऽङ्गसङ्गात् तेष्व् आस्ते ह्यघभिद्धरिः

śrībhagīratha uvāca sādhavo nyāsinaḥ śāntā brahmiṣṭhā lokapāvanāḥ harantyaghaṃ te 'ṅgasaṅgāt teṣv āste hyaghabhiddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारयिष्यति ते वेगं रुद्रस्त्व् आत्मा शरीरिणाम् यस्मिन्नोतमिदं प्रोतं विश्वं शाटीव तन्तुषु

dhārayiṣyati te vegaṃ rudrastv ātmā śarīriṇām yasminnotamidaṃ protaṃ viśvaṃ śāṭīva tantuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा स नृपो देवं तपसातोषयच् छिवम् कालेनाल्पीयसा राजंस्तस्येशश्चाश्व् अतुष्यत

ityuktvā sa nṛpo devaṃ tapasātoṣayac chivam kālenālpīyasā rājaṃstasyeśaścāśv atuṣyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेति राज्ञाभिहितं सर्वलोकहितः शिवः दधारावहितो गङ्गां पादपूतजलां हरेः

tatheti rājñābhihitaṃ sarvalokahitaḥ śivaḥ dadhārāvahito gaṅgāṃ pādapūtajalāṃ hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगीरथः स राजर्षिर्निन्ये भुवनपावनीम् यत्र स्वपित्-णां देहा भस्मीभूताः स्म शेरते

bhagīrathaḥ sa rājarṣirninye bhuvanapāvanīm yatra svapit-ṇāṃ dehā bhasmībhūtāḥ sma śerate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथेन वायुवेगेन प्रयान्तमनुधावती देशान् पुनन्ती निर्दग्धान् आसिञ्चत् सगरात्मजान्

rathena vāyuvegena prayāntamanudhāvatī deśān punantī nirdagdhān āsiñcat sagarātmajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्जलस्पर्शमात्रेण ब्रह्मदण्डहता अपि सगरात्मजा दिवं जग्मुः केवलं देहभस्मभिः

yajjalasparśamātreṇa brahmadaṇḍahatā api sagarātmajā divaṃ jagmuḥ kevalaṃ dehabhasmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मीभूताङ्गसङ्गेन स्वर्याताः सगरात्मजाः किं पुनः श्रद्धया देवीं सेवन्ते ये धृतव्रताः

bhasmībhūtāṅgasaṅgena svaryātāḥ sagarātmajāḥ kiṃ punaḥ śraddhayā devīṃ sevante ye dhṛtavratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्येतत् परमाश्चर्यं स्वर्धुन्या यदिहोदितम् अनन्तचरणाम्भोज प्रसूताया भवच्छिदः

na hyetat paramāścaryaṃ svardhunyā yadihoditam anantacaraṇāmbhoja prasūtāyā bhavacchidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्निवेश्य मनो यस्मिञ् छ्रद्धया मुनयो ऽमलाः त्रैगुण्यं दुस्त्यजं हित्वा सद्यो यातास्तदात्मताम्

sanniveśya mano yasmiñ chraddhayā munayo 'malāḥ traiguṇyaṃ dustyajaṃ hitvā sadyo yātāstadātmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतो भगीरथाज् जज्ञे तस्य नाभो ऽपरो ऽभवत् सिन्धुद्वीपस्ततस्तस्मादयुतायुस्ततो ऽभवत्

śruto bhagīrathāj jajñe tasya nābho 'paro 'bhavat sindhudvīpastatastasmādayutāyustato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतूपर्णो नलसखो यो ऽश्वविद्यामयान् नलात् दत्त्वाक्षहृदयं चास्मै सर्वकामस्तु तत्सुतम्

ṛtūparṇo nalasakho yo 'śvavidyāmayān nalāt dattvākṣahṛdayaṃ cāsmai sarvakāmastu tatsutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुदासस्तत्पुत्रो दमयन्तीपतिर्नृपः आहुर्मित्रसहं यं वै कल्माषाङ्घ्रिमुत क्वचित् वसिष्ठशापाद्रक्षो ऽभूदनपत्यः स्वकर्मणा

tataḥ sudāsastatputro damayantīpatirnṛpaḥ āhurmitrasahaṃ yaṃ vai kalmāṣāṅghrimuta kvacit vasiṣṭhaśāpādrakṣo 'bhūdanapatyaḥ svakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीराजोवाच किं निमित्तो गुरोः शापः सौदासस्य महात्मनः एतद्वेदितुमिच्छामः कथ्यतां न रहो यदि

śrīrājovāca kiṃ nimitto guroḥ śāpaḥ saudāsasya mahātmanaḥ etadveditumicchāmaḥ kathyatāṃ na raho yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीशुक उवाच सौदासो मृगयां किञ्चिच् चरन् रक्षो जघान ह मुमोच भ्रातरं सो ऽथ गतः प्रतिचिकीर्षया

śrīśuka uvāca saudāso mṛgayāṃ kiñcic caran rakṣo jaghāna ha mumoca bhrātaraṃ so 'tha gataḥ praticikīrṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सञ्चिन्तयन्नघं राज्ञः सूदरूपधरो गृहे गुरवे भोक्तुकामाय पक्त्वा निन्ये नरामिषम्

sañcintayannaghaṃ rājñaḥ sūdarūpadharo gṛhe gurave bhoktukāmāya paktvā ninye narāmiṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवेक्ष्यमाणं भगवान् विलोक्याभक्ष्यमञ्जसा राजानमशपत् क्रुद्धो रक्षो ह्येवं भविष्यसि

parivekṣyamāṇaṃ bhagavān vilokyābhakṣyamañjasā rājānamaśapat kruddho rakṣo hyevaṃ bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षःकृतं तद्विदित्वा चक्रे द्वादशवार्षिकम् सो ऽप्यपो ऽञ्जलिमादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः

rakṣaḥkṛtaṃ tadviditvā cakre dvādaśavārṣikam so 'pyapo 'ñjalimādāya guruṃ śaptuṃ samudyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारितो मदयन्त्यापो रुशतीः पादयोर्जहौ दिशः खमवनीं सर्वं पश्यन् जीवमयं नृपः

vārito madayantyāpo ruśatīḥ pādayorjahau diśaḥ khamavanīṃ sarvaṃ paśyan jīvamayaṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसं भावमापन्नः पादे कल्माषतां गतः व्यवायकाले ददृशे वनौकोदम्पती द्विजौ

rākṣasaṃ bhāvamāpannaḥ pāde kalmāṣatāṃ gataḥ vyavāyakāle dadṛśe vanaukodampatī dvijau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुधार्तो जगृहे विप्रं तत्पत्न्याहाकृतार्थवत् न भवान् राक्षसः साक्षादिक्ष्वाकूणां महारथः

kṣudhārto jagṛhe vipraṃ tatpatnyāhākṛtārthavat na bhavān rākṣasaḥ sākṣādikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदयन्त्याः पतिर्वीर नाधर्मं कर्तुमर्हसि देहि मे ऽपत्यकामाया अकृतार्थं पतिं द्विजम्

madayantyāḥ patirvīra nādharmaṃ kartumarhasi dehi me 'patyakāmāyā akṛtārthaṃ patiṃ dvijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहो ऽयं मानुषो राजन् पुरुषस्याखिलार्थदः तस्मादस्य वधो वीर सर्वार्थवध उच्यते

deho 'yaṃ mānuṣo rājan puruṣasyākhilārthadaḥ tasmādasya vadho vīra sarvārthavadha ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष हि ब्राह्मणो विद्वांस्तपःशीलगुणान्वितः आरिराधयिषुर्ब्रह्म महापुरुषसंज्ञितम् सर्वभूतात्मभावेन भूतेष्व् अन्तर्हितं गुणैः

eṣa hi brāhmaṇo vidvāṃstapaḥśīlaguṇānvitaḥ ārirādhayiṣurbrahma mahāpuruṣasaṃjñitam sarvabhūtātmabhāvena bhūteṣv antarhitaṃ guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽयं ब्रह्मर्षिवर्यस्ते राजर्षिप्रवराद्विभो कथमर्हति धर्मज्ञ वधं पितुरिवात्मजः

so 'yaṃ brahmarṣivaryaste rājarṣipravarādvibho kathamarhati dharmajña vadhaṃ piturivātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य साधोरपापस्य भ्रूणस्य ब्रह्मवादिनः कथं वधं यथा बभ्रोर्मन्यते सन्मतो भवान्

tasya sādhorapāpasya bhrūṇasya brahmavādinaḥ kathaṃ vadhaṃ yathā babhrormanyate sanmato bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्ययं क्रियते भक्ष्यस्तर्हि मां खाद पूर्वतः न जीविष्ये विना येन क्षणं च मृतकं यथा

yadyayaṃ kriyate bhakṣyastarhi māṃ khāda pūrvataḥ na jīviṣye vinā yena kṣaṇaṃ ca mṛtakaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं करुणभाषिण्या विलपन्त्या अनाथवत् व्याघ्रः पशुमिवाखादत् सौदासः शापमोहितः

evaṃ karuṇabhāṣiṇyā vilapantyā anāthavat vyāghraḥ paśumivākhādat saudāsaḥ śāpamohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणी वीक्ष्य दिधिषुं पुरुषादेन भक्षितम् शोचन्त्यात्मानमुर्वीशमशपत् कुपिता सती

brāhmaṇī vīkṣya didhiṣuṃ puruṣādena bhakṣitam śocantyātmānamurvīśamaśapat kupitā satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मान् मे भक्षितः पाप कामार्तायाः पतिस्त्वया तवापि मृत्युराधानादकृतप्रज्ञ दर्शितः

yasmān me bhakṣitaḥ pāpa kāmārtāyāḥ patistvayā tavāpi mṛtyurādhānādakṛtaprajña darśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मित्रसहं शप्त्वा पतिलोकपरायणा तदस्थीनि समिद्धे ऽग्नौ प्रास्य भर्तुर्गतिं गता

evaṃ mitrasahaṃ śaptvā patilokaparāyaṇā tadasthīni samiddhe 'gnau prāsya bharturgatiṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशापो द्वादशाब्दान्ते मैथुनाय समुद्यतः विज्ञाप्य ब्राह्मणीशापं महिष्या स निवारितः

viśāpo dvādaśābdānte maithunāya samudyataḥ vijñāpya brāhmaṇīśāpaṃ mahiṣyā sa nivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत ऊर्ध्वं स तत्याज स्त्रीसुखं कर्मणाप्रजाः वसिष्ठस्तदनुज्ञातो मदयन्त्यां प्रजामधात्

ata ūrdhvaṃ sa tatyāja strīsukhaṃ karmaṇāprajāḥ vasiṣṭhastadanujñāto madayantyāṃ prajāmadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वै सप्त समा गर्भमबिभ्रन् न व्यजायत जघ्ने ऽश्मनोदरं तस्याः सो ऽश्मकस्तेन कथ्यते

sā vai sapta samā garbhamabibhran na vyajāyata jaghne 'śmanodaraṃ tasyāḥ so 'śmakastena kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्मकाद्बालिको जज्ञे यः स्त्रीभिः परिरक्षितः नारीकवच इत्युक्तो निःक्षत्रे मूलको ऽभवत्

aśmakādbāliko jajñe yaḥ strībhiḥ parirakṣitaḥ nārīkavaca ityukto niḥkṣatre mūlako 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दशरथस्तस्मात् पुत्र ऐडविडिस्ततः राजा विश्वसहो यस्य खट्वाङ्गश्चक्रवर्त्यभूत्

tato daśarathastasmāt putra aiḍaviḍistataḥ rājā viśvasaho yasya khaṭvāṅgaścakravartyabhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो देवैरर्थितो दैत्यान् अवधीद्युधि दुर्जयः मुहूर्तमायुर्ज्ञात्वैत्य स्वपुरं सन्दधे मनः

yo devairarthito daityān avadhīdyudhi durjayaḥ muhūrtamāyurjñātvaitya svapuraṃ sandadhe manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे ब्रह्मकुलात् प्राणाः कुलदैवान् न चात्मजाः न श्रियो न मही राज्यं न दाराश्चातिवल्लभाः

na me brahmakulāt prāṇāḥ kuladaivān na cātmajāḥ na śriyo na mahī rājyaṃ na dārāścātivallabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बाल्ये ऽपि मतिर्मह्यमधर्मे रमते क्वचित् नापश्यमुत्तमश्लोकादन्यत् किञ्चन वस्त्व् अहम्

na bālye 'pi matirmahyamadharme ramate kvacit nāpaśyamuttamaślokādanyat kiñcana vastv aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवैः कामवरो दत्तो मह्यं त्रिभुवनेश्वरैः न वृणे तमहं कामं भूतभावनभावनः

devaiḥ kāmavaro datto mahyaṃ tribhuvaneśvaraiḥ na vṛṇe tamahaṃ kāmaṃ bhūtabhāvanabhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये विक्षिप्तेन्द्रियधियो देवास्ते स्वहृदि स्थितम् न विन्दन्ति प्रियं शश्वदात्मानं किमुतापरे

ye vikṣiptendriyadhiyo devāste svahṛdi sthitam na vindanti priyaṃ śaśvadātmānaṃ kimutāpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेशमायारचितेषु सङ्गं गुणेषु गन्धर्वपुरोपमेषु रूढं प्रकृत्यात्मनि विश्वकर्तुर् भावेन हित्वा तमहं प्रपद्ये

atheśamāyāraciteṣu saṅgaṃ guṇeṣu gandharvapuropameṣu rūḍhaṃ prakṛtyātmani viśvakartur bhāvena hitvā tamahaṃ prapadye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति व्यवसितो बुद्ध्या नारायणगृहीतया हित्वान्यभावमज्ञानं ततः स्वं भावमास्थितः

iti vyavasito buddhyā nārāyaṇagṛhītayā hitvānyabhāvamajñānaṃ tataḥ svaṃ bhāvamāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तद्ब्रह्म परं सूक्ष्ममशून्यं शून्यकल्पितम् भगवान् वासुदेवेति यं गृणन्ति हि सात्वताः

yat tadbrahma paraṃ sūkṣmamaśūnyaṃ śūnyakalpitam bhagavān vāsudeveti yaṃ gṛṇanti hi sātvatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.