Library·Bhrgu-Samhita·22

Bhrgu-Samhita 22

कुशोदके च मुनय उपस्नाने तु तक्षकः । विष्णूरत्नोदकेशस्स्याद्गन्धर्वास्तनदन्तरे

kuśodake ca munaya upasnāne tu takṣakaḥ / viṣṇūratnodakeśassyādgandharvāstanadantare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रोरत्नोदकेशस्स्यादुपस्नानेतु पुष्पजाः । सर्वौषध्युदके भानुरुपस्नाने ऽप्सरोगणाः

mantroratnodakeśassyādupasnānetu puṣpajāḥ / sarvauṣadhyudake bhānurupasnāne 'psarogaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यपुष्पेषु धातारं चूर्णेष्वप्यनपायिनम् । वरुणः कषायदेवस्स्यात्तीर्थे चैव जगद्भुवः

puṇyapuṣpeṣu dhātāraṃ cūrṇeṣvapyanapāyinam / varuṇaḥ kaṣāyadevassyāttīrthe caiva jagadbhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनौषधीशो रुद्रो ऽभूच्छिनीवाली हरिद्रके । उपस्नानि तु राका स्यात्सर्वगन्धे शतक्रतुः

vanauṣadhīśo rudro 'bhūcchinīvālī haridrake / upasnāni tu rākā syātsarvagandhe śatakratuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माणं मूलगन्धेतु प्लोतवस्त्रे पुरन्दरम् । धातुष्वपि च दुर्गां च तत्तद्द्रव्यधरं स्मरन्

brahmāṇaṃ mūlagandhetu plotavastre purandaram / dhātuṣvapi ca durgāṃ ca tattaddravyadharaṃ smaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशोपचारैश्च मूर्तिमन्त्रैरथार्ऽचयेत् । उपस्नानेषु चान्येषु वरुणं च तथार्ऽचयेत्

trayodaśopacāraiśca mūrtimantrairathār'cayet / upasnāneṣu cānyeṣu varuṇaṃ ca tathār'cayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्य पूजयित्वातु वस्त्रैराभरणैस् तथा । शिष्यं च पूजयेत्पश्चाद्यजमानस्स्वशक्तितः

ācārya pūjayitvātu vastrairābharaṇais tathā / śiṣyaṃ ca pūjayetpaścādyajamānassvaśaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गुरुःप्रसन्नात्मा देवेशं संप्रणम्य च । अष्टोपचारैरभ्यर्च्य स्नपनावसरं ततः

tato guruḥprasannātmā deveśaṃ saṃpraṇamya ca / aṣṭopacārairabhyarcya snapanāvasaraṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाप्य हरये सम्यक् पश्चात्कार्यं समाचरेत् । "रक्षस्व त्वऽमिति प्रोच्य द्रव्यदेवं प्रणम्य च

vijñāpya haraye samyak paścātkāryaṃ samācaret / "rakṣasva tva'miti procya dravyadevaṃ praṇamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यस्तुनम्रकायस्सन्नाचार्याज्ञां प्रतीक्षते । आज्ञापयेद्गुरुश्शिष्यं "हरस्वेदऽमिति ब्रुवन्

śiṣyastunamrakāyassannācāryājñāṃ pratīkṣate / ājñāpayedguruśśiṣyaṃ "harasveda'miti bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तद्द्रव्यं समादाय शिष्यस्तस्मै निवेदयेत् । अद्भिःप्रोक्ष्य समादाय तद्द्रव्यं गुरुरत्वरः

tattaddravyaṃ samādāya śiṣyastasmai nivedayet / adbhiḥprokṣya samādāya taddravyaṃ gururatvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्वणवं तु समुच्चार्य तत्र कार्यं समाचरेत् । ललाटान्तं समुद्धृत्य देवदेवं प्रणम्य च

pvaṇavaṃ tu samuccārya tatra kāryaṃ samācaret / lalāṭāntaṃ samuddhṛtya devadevaṃ praṇamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्द्रव्येण सकृत्त्रिर्वा देवेशस्य प्रदक्षिणम् । तद्द्रव्यनाम संयोज्य तन्मन्त्रान्ते तु कारयेत्

taddravyeṇa sakṛttrirvā deveśasya pradakṣiṇam / taddravyanāma saṃyojya tanmantrānte tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अतो देवाऽदितिमन्त्रेण देवदेवं प्रणम्य च । विष्णुं च पुरुषं सत्यमच्युतं चानिरुद्धकम्

"ato devā'ditimantreṇa devadevaṃ praṇamya ca / viṣṇuṃ ca puruṣaṃ satyamacyutaṃ cāniruddhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मन्त्रं समुच्चार्य तत्र कार्यं समाचरेत् । क्रियान्ते पात्रमादाय पूर्वस्थाने निवेशयेत्

evaṃ mantraṃ samuccārya tatra kāryaṃ samācaret / kriyānte pātramādāya pūrvasthāne niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नपनप्रयोगः "एकाक्षरेणऽ मन्त्रेण प्रोक्ष्यं गृह्य प्रदक्षिणम् । कूर्चेनादाय संस्राव्य मूर्ध्निवै स्नापयेन्मृदा

snapanaprayogaḥ "ekākṣareṇa' mantreṇa prokṣyaṃ gṛhya pradakṣiṇam / kūrcenādāya saṃsrāvya mūrdhnivai snāpayenmṛdā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"विश्वे निमग्नऽइत्युक्त्वापर्वतेन प्रदक्षिणम् । धान्येन स्नापयेच्चैव "प्राणप्रसूतिऽमुच्चरन्

"viśve nimagna'ityuktvāparvatena pradakṣiṇam / dhānyena snāpayeccaiva "prāṇaprasūti'muccaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"वितत्य बाणऽमित्युक्त्वा अङ्कुरैरेव चार्ऽचयेत् । "त्वं यऽज्ञेति च मन्त्रेण मङ्गलैश्च प्रदक्षिणम्

"vitatya bāṇa'mityuktvā aṅkuraireva cār'cayet / "tvaṃ ya'jñeti ca mantreṇa maṅgalaiśca pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"वसोः पवित्रऽमित्युक्त्वा पञ्चगव्याभिषेचनम् । "वारीश्चतस्रऽइत्युक्त्वा सर्वोपस्नानमाचरेत्

"vasoḥ pavitra'mityuktvā pañcagavyābhiṣecanam / "vārīścatasra'ityuktvā sarvopasnānamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अग्न आयाहिऽ मन्त्रेण घृतेनैवाभिषे चयेत् । "अग्निमीलेति मन्त्रेण मधुनैवाभिषेचयेत्

"agna āyāhi' mantreṇa ghṛtenaivābhiṣe cayet / "agnimīleti mantreṇa madhunaivābhiṣecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्माभिषेचयेत्पश्चा"दिषे त्वेऽति समुच्चरन् । "शन्नो देवीरऽभीत्युक्त्वा क्षीरेणैवाभिषेचयेत्

dadhmābhiṣecayetpaścā"diṣe tve'ti samuccaran / "śanno devīra'bhītyuktvā kṣīreṇaivābhiṣecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अभि त्वा शूरऽइत्युक्त्वा स्नापयेद्गन्धवारिणा । "इमा ओषधयऽइत्युक्त्वा स्नापयेदक्षतोदकैः

"abhi tvā śūra'ityuktvā snāpayedgandhavāriṇā / "imā oṣadhaya'ityuktvā snāpayedakṣatodakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"जपन् दऽत्वेति चोच्छार्य फलोदैश्चाभिषेचयेत् । "चत्वाऽरीति च मन्त्रेण कुशोदैश्चाभिषेचयेत्

"japan da'tveti cocchārya phalodaiścābhiṣecayet / "catvā'rīti ca mantreṇa kuśodaiścābhiṣecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"तत्पुरुषाऽयेति मन्त्रेण रत्नोदैश्चाभिषेचयेत् । "पूत स्तऽन्येति मन्त्रेण जप्योदैरभिषेचयेत्

"tatpuruṣā'yeti mantreṇa ratnodaiścābhiṣecayet / "pūta sta'nyeti mantreṇa japyodairabhiṣecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"चत्वारि श्रुंगेत्युच्चार्य सर्यौषध्युदकैश्चरेत् । "धाता विधाऽतेत्युच्चार्य पुण्यपुष्पैरथार्चयेत्

"catvāri śruṃgetyuccārya saryauṣadhyudakaiścaret / "dhātā vidhā'tetyuccārya puṇyapuṣpairathārcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"ऋचो यजूंषिऽ मन्त्रेण चूर्णेन स्नापयेद्गुरुः । "स एष देवऽ उच्चार्य उद्वर्तेत कषायकैः

"ṛco yajūṃṣi' mantreṇa cūrṇena snāpayedguruḥ / "sa eṣa deva' uccārya udvarteta kaṣāyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"स सर्ववेत्ताऽमन्त्रेण तीर्थोदेश्चाभिषेचयेत् । "सामैश्च सांगऽमित्युक्त्वा मार्जयेच्च वनौषधीः

"sa sarvavettā'mantreṇa tīrthodeścābhiṣecayet / "sāmaiśca sāṃga'mityuktvā mārjayecca vanauṣadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारिद्रचूर्णैस्संस्नाप्य "अतो देवाऽ इति ब्रुवन् । "त्वं स्त्रीपुमाऽनित्युच्चार्य लेपयेत्सर्वगन्धकैः

hāridracūrṇaissaṃsnāpya "ato devā' iti bruvan / "tvaṃ strīpumā'nityuccārya lepayetsarvagandhakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापयेदुष्णतोयेन "आपो हिऽष्ठेति चोच्चरन् । नित्यस्नानोक्तमार्गेण शुद्धोदैरभिषेचयेत्

snāpayeduṣṇatoyena "āpo hi'ṣṭheti coccaran / nityasnānoktamārgeṇa śuddhodairabhiṣecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तद्द्रव्याभिषेकान्ते स्नानवस्त्रं विसृज्य च । धौतं समर्पयेच्चैव पूजयेदष्टविग्रहैः

tattaddravyābhiṣekānte snānavastraṃ visṛjya ca / dhautaṃ samarpayeccaiva pūjayedaṣṭavigrahaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"मित्रस्सुवर्णऽइत्युक्त्वा प्लोतेन परिमृज्य च । वस्त्राद्यैस्समलङ्कृत्य पूर्वोक्तेनैव कारयेत्

"mitrassuvarṇa'ityuktvā plotena parimṛjya ca / vastrādyaissamalaṅkṛtya pūrvoktenaiva kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"त्वं भूर्भुवस्त्वंऽमन्त्रेण मूलगन्धेन मार्जयेत् । "बुद्धिमताऽमित्युच्चार्य चालङ्कुर्याच्च धातुभिः

"tvaṃ bhūrbhuvastvaṃ'mantreṇa mūlagandhena mārjayet / "buddhimatā'mityuccārya cālaṅkuryācca dhātubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्यमाचमनं दद्यादालयस्य प्रदक्षिणम् । स्वस्तिसूक्तादिसूक्तं च जप्त्वाचैवाथ कारयेत्

pādyamācamanaṃ dadyādālayasya pradakṣiṇam / svastisūktādisūktaṃ ca japtvācaivātha kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चास्थाने तु संस्थाप्य पूजयित्वोक्तमार्गतः । महाहाविः प्रभूतं वा यथाशक्ति निवेदयेत्

arcāsthāne tu saṃsthāpya pūjayitvoktamārgataḥ / mahāhāviḥ prabhūtaṃ vā yathāśakti nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्काधिकं सुवर्णं च सवत्सामपि गां तथा । गुरवे दक्षिणां दद्यात्स्नापकानां तथैव च

niṣkādhikaṃ suvarṇaṃ ca savatsāmapi gāṃ tathā / gurave dakṣiṇāṃ dadyātsnāpakānāṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्यकर्मकर्तॄणां यथाशक्त्याच दक्षिणाम् । दद्यात्कर्मफलं प्राप्य यजमानो ऽथ भक्तिमान्

tatrānyakarmakartṝṇāṃ yathāśaktyāca dakṣiṇām / dadyātkarmaphalaṃ prāpya yajamāno 'tha bhaktimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नपनायत्तमुद्दिष्टधान्यद्रव्यांबराणि च । पात्राणि च तथान्यानि स्नपनान्ते धृतानि च

snapanāyattamuddiṣṭadhānyadravyāṃbarāṇi ca / pātrāṇi ca tathānyāni snapanānte dhṛtāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेदयित्वा गुरवे प्रणमेच्च मुहुर्मुहुः । ध्रुवार्चना यदि स्यात्तु प्रमुखे स्नपनं चरेत्

nivedayitvā gurave praṇamecca muhurmuhuḥ / dhruvārcanā yadi syāttu pramukhe snapanaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितानस्तंभवेष्टादिपूर्ववत्कारयेत्ततः । पञ्चहस्ताभेदेषु पङ्क्तिं कुर्याद्विधानतः

vitānastaṃbhaveṣṭādipūrvavatkārayettataḥ / pañcahastābhedeṣu paṅktiṃ kuryādvidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये कुभं च स्न्यस्य अर्चयित्वा च पूर्ववत् । ध्रुवपीठस्य परितः कूर्चयुक्तं चतुर्दिशम्

madhye kubhaṃ ca snyasya arcayitvā ca pūrvavat / dhruvapīṭhasya paritaḥ kūrcayuktaṃ caturdiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयादीरर्चयित्वातु मृदादीन् पूर्ववत्क्रमात् । तत्पात्रं संप्रगृह्यैव पाणिभ्यां क्षालनं चरेत्

jayādīrarcayitvātu mṛdādīn pūrvavatkramāt / tatpātraṃ saṃpragṛhyaiva pāṇibhyāṃ kṣālanaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वा पात्रमादाय पूरयित्वातु सन्न्यसेत् । द्रव्यं प्रति विशेषेण पूरयित्वार्ऽचयेत्क्रमात्

atha vā pātramādāya pūrayitvātu sannyaset / dravyaṃ prati viśeṣeṇa pūrayitvār'cayetkramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्यं चाचमनं पुष्पं गन्धं धूपं तथैव च । दीपमर्घ्यं तथाचाममर्चयित्वाष्टविग्रहैः

pādyaṃ cācamanaṃ puṣpaṃ gandhaṃ dhūpaṃ tathaiva ca / dīpamarghyaṃ tathācāmamarcayitvāṣṭavigrahaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेवं नमस्कृत्य प्रदक्षिणमथाचरेत् । देवस्य पुरतस्तिष्ठेद्द्रव्यमादाय पाणिना

devadevaṃ namaskṛtya pradakṣiṇamathācaret / devasya puratastiṣṭheddravyamādāya pāṇinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौशृङ्गाग्रं समुद्धृत्य पूर्वोक्तविधिना क्रमात् । पुनः प्रदक्षिणं कृत्वा पूर्वस्थाने तु विन्यसेत्

gauśṛṅgāgraṃ samuddhṛtya pūrvoktavidhinā kramāt / punaḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pūrvasthāne tu vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवेणाभ्यस्तरे चैव बिंबैरन्यैस्सहैवतु । पूर्वमुक्तं ध्रुवार्चा चेत्स्नपनं सम्यगाचरेत्

dhruveṇābhyastare caiva biṃbairanyaissahaivatu / pūrvamuktaṃ dhruvārcā cetsnapanaṃ samyagācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तेनैव मार्गेण यथाविधि समर्चयेत् चत्वारिंशत्

yathoktenaiva mārgeṇa yathāvidhi samarcayet catvāriṃśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं श्रुतं दधि मधु क्षीरे स्याद्रत्न तोयकम्

gavyaṃ śrutaṃ dadhi madhu kṣīre syādratna toyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जप्यं द्वादशैतान् समाहृत्य

japyaṃ dvādaśaitān samāhṛtya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्तु उपस्नानमेकं हारिद्र मध्यमोत्तमम्

ntu upasnānamekaṃ hāridra madhyamottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्नानवि माधमं चैव स्नपनं तु विधीयते

upasnānavi mādhamaṃ caiva snapanaṃ tu vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तथा कुर्यात्कलशैस्तु चतुर्दशैः

stathā kuryātkalaśaistu caturdaśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमे मध्यमं चैव मध्यमाधम विधीयते

madhyame madhyamaṃ caiva madhyamādhama vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तभिः कलशैः मध्यमं तेषां षड्भिः कल

saptabhiḥ kalaśaiḥ madhyamaṃ teṣāṃ ṣaḍbhiḥ kala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धममुच्यते चतुर्दशैः

dhamamucyate caturdaśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं घृतं क्षीरमक्ष पस्नानं तथैव च

gavyaṃ ghṛtaṃ kṣīramakṣa pasnānaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतै दशैतान् कलस्याचेत्क्र? त

etai daśaitān kalasyācetkra? ta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तेनैव कलशस्यचेत्

pūrvoktenaiva kalaśasyacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्षष्ट गव्यैस्तु ऐन्द्रे घृतमि

dikṣaṣṭa gavyaistu aindre ghṛtami

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्येगन्धोदकं तथा पयो त्यां वारुण्यामक्षतोदकम्

myegandhodakaṃ tathā payo tyāṃ vāruṇyāmakṣatodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौम्ये जप्योदकं क्रमात् व्यस्तुसप्तभिः कलशैः

saumye japyodakaṃ kramāt vyastusaptabhiḥ kalaśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्रिषट्योणस्थलं सप्तभिः कलशोक्तवत्

catriṣaṭyoṇasthalaṃ saptabhiḥ kalaśoktavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवकोष्ठन्तु तत्र वै म भश्च कुशांभसा

navakoṣṭhantu tatra vai ma bhaśca kuśāṃbhasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जप्या विन्यसेत् एवमेवं येत्

japyā vinyaset evamevaṃ yet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणायनकालेतु उत्तरायणकालेतु पश्चात्

dakṣiṇāyanakāletu uttarāyaṇakāletu paścāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तु संप्राप्ते तत्सूर्येंदूपरागेषु स्नपनं देवदेवस्य कृत्वा त

ye tu saṃprāpte tatsūryeṃdūparāgeṣu snapanaṃ devadevasya kṛtvā ta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.